Logarithmic Differentiation Questions in Gujarati

ધારો કે $y = (\log x)^{\log x}$.
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,આપણને મળે છે:
$\log y = \log x \cdot \log(\log x)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા (ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને):
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}[\log x] \cdot \log(\log x) + \log x \cdot \frac{d}{dx}[\log(\log x)]$.
સાંકળના નિયમ (chain rule) નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{1}{x} \cdot \log(\log x) + \log x \cdot \frac{1}{\log x} \cdot \frac{1}{x}$.
પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{\log(\log x)}{x} + \frac{1}{x}$.
તેથી,વિકલિત:
$\frac{dy}{dx} = y \left[ \frac{\log(\log x) + 1}{x} \right] = (\log x)^{\log x} \left[ \frac{1 + \log(\log x)}{x} \right]$.

ધારો કે $y = (\sin x - \cos x)^{(\sin x - \cos x)}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\log y = \log [(\sin x - \cos x)^{(\sin x - \cos x)}]$
$\log y = (\sin x - \cos x) \cdot \log (\sin x - \cos x)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા (ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને):
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}(\sin x - \cos x) \cdot \log (\sin x - \cos x) + (\sin x - \cos x) \cdot \frac{d}{dx} \log (\sin x - \cos x)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{d}{dx}(\sin x - \cos x) = \cos x + \sin x$,તેથી:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = (\cos x + \sin x) \cdot \log (\sin x - \cos x) + (\sin x - \cos x) \cdot \frac{1}{\sin x - \cos x} \cdot (\cos x + \sin x)$.
પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = (\cos x + \sin x) \cdot \log (\sin x - \cos x) + (\cos x + \sin x)$.
$(\cos x + \sin x)$ સામાન્ય લેતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = (\cos x + \sin x) [1 + \log (\sin x - \cos x)]$.
$y$ વડે ગુણતા:
$\frac{dy}{dx} = (\sin x - \cos x)^{(\sin x - \cos x)} (\cos x + \sin x) [1 + \log (\sin x - \cos x)]$.

ધારો કે $y = x^{x^{2}-3} + (x-3)^{x^{2}}$.
ધારો કે $u = x^{x^{2}-3}$ અને $v = (x-3)^{x^{2}}$.
તેથી $y = u + v$,એટલે કે $\frac{dy}{dx} = \frac{du}{dx} + \frac{dv}{dx}$ ... $(1)$.
$u = x^{x^{2}-3}$ માટે,બંને બાજુ લઘુગણક લેતા: $\log u = (x^{2}-3) \log x$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{u} \frac{du}{dx} = (x^{2}-3) \cdot \frac{1}{x} + \log x \cdot (2x)$.
આમ,$\frac{du}{dx} = x^{x^{2}-3} \left( \frac{x^{2}-3}{x} + 2x \log x \right)$.
$v = (x-3)^{x^{2}}$ માટે,બંને બાજુ લઘુગણક લેતા: $\log v = x^{2} \log (x-3)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{v} \frac{dv}{dx} = x^{2} \cdot \frac{1}{x-3} + \log (x-3) \cdot (2x)$.
આમ,$\frac{dv}{dx} = (x-3)^{x^{2}} \left( \frac{x^{2}}{x-3} + 2x \log (x-3) \right)$.
આ કિંમતોને $(1)$ માં મૂકતા,$\frac{dy}{dx} = x^{x^{2}-3} \left( \frac{x^{2}-3}{x} + 2x \log x \right) + (x-3)^{x^{2}} \left( \frac{x^{2}}{x-3} + 2x \log (x-3) \right)$ મળે છે.

(C) આપેલ છે કે $y(x) = x^x$. બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,$\ln y = x \ln x$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{1}{y} y^{\prime} = 1 \cdot \ln x + x \cdot \frac{1}{x} = \ln x + 1$.
તેથી,$y^{\prime} = y(1 + \ln x) = x^x(1 + \ln x)$.
હવે,ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $y^{\prime}$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$y^{\prime \prime} = \frac{d}{dx}[x^x] \cdot (1 + \ln x) + x^x \cdot \frac{d}{dx}[1 + \ln x]$
$y^{\prime \prime} = x^x(1 + \ln x)(1 + \ln x) + x^x \cdot \frac{1}{x} = x^x(1 + \ln x)^2 + x^{x-1}$.
$x = 2$ માટે:
$y^{\prime}(2) = 2^2(1 + \ln 2) = 4(1 + \ln 2)$.
$y^{\prime \prime}(2) = 2^2(1 + \ln 2)^2 + 2^{2-1} = 4(1 + \ln 2)^2 + 2$.
હવે $y^{\prime \prime}(2) - 2y^{\prime}(2)$ ની ગણતરી કરતા:
$= 4(1 + \ln 2)^2 + 2 - 2[4(1 + \ln 2)]$
$= 4(1 + 2\ln 2 + (\ln 2)^2) + 2 - 8 - 8\ln 2$
$= 4 + 8\ln 2 + 4(\ln 2)^2 + 2 - 8 - 8\ln 2$
$= 4(\ln 2)^2 - 2$.

(D) આપેલ છે $y = [(x+1)(2x+1)(3x+1) \ldots (nx+1)]^4$.
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા:
$\log y = 4[\log(x+1) + \log(2x+1) + \log(3x+1) + \ldots + \log(nx+1)]$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = 4 \left[ \frac{1}{x+1} + \frac{2}{2x+1} + \frac{3}{3x+1} + \ldots + \frac{n}{nx+1} \right]$.
$x=0$ આગળ,$y = [1 \cdot 1 \cdot 1 \ldots 1]^4 = 1$.
$x=0$ મૂકતા:
$\frac{1}{1} \left( \frac{dy}{dx} \right)_{x=0} = 4 [1 + 2 + 3 + \ldots + n]$.
સરવાળાના સૂત્ર $\sum_{k=1}^{n} k = \frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\left( \frac{dy}{dx} \right)_{x=0} = 4 \left( \frac{n(n+1)}{2} \right) = 2n(n+1)$.

(A) $y = [(x+1)(2x+1)(3x+1) \ldots (nx+1)]^{\frac{3}{2}}$
બંને બાજુ $\log$ લેતા,આપણને મળે છે
$\log y = \frac{3}{2} [\log(x+1) + \log(2x+1) + \log(3x+1) + \ldots + \log(nx+1)]$
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,આપણને મળે છે
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{3}{2} \left[ \frac{1}{x+1} + \frac{2}{2x+1} + \frac{3}{3x+1} + \ldots + \frac{n}{nx+1} \right]$
$\therefore \frac{dy}{dx} = \frac{3y}{2} \left[ \frac{1}{x+1} + \frac{2}{2x+1} + \frac{3}{3x+1} + \ldots + \frac{n}{nx+1} \right]$
હવે $x=0$ આગળ,$y = [(1)(1)(1) \ldots (1)]^{\frac{3}{2}} = 1$
$\left. \frac{dy}{dx} \right|_{x=0} = \frac{3(1)}{2} \left[ \frac{1}{0+1} + \frac{2}{0+1} + \frac{3}{0+1} + \ldots + \frac{n}{0+1} \right]$
$= \frac{3}{2} (1 + 2 + 3 + \ldots + n)$
$= \frac{3}{2} \times \frac{n(n+1)}{2}$
$= \frac{3n(n+1)}{4}$

(C) આપેલ છે કે $y=(1+x)(1+x^2)(1+x^4) \dots (1+x^{2n})$.
બંને બાજુ $\log$ લેતા,આપણને મળે $\log y = \log(1+x) + \log(1+x^2) + \log(1+x^4) + \dots + \log(1+x^{2n})$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{1}{1+x} + \frac{2x}{1+x^2} + \frac{4x^3}{1+x^4} + \dots + \frac{2n \cdot x^{2n-1}}{1+x^{2n}}$.
$x=0$ આગળ,$y = (1+0)(1+0) \dots (1+0) = 1$.
$x=0$ અને $y=1$ ની કિંમત મૂકતા,$\frac{1}{1} \left. \frac{dy}{dx} \right|_{x=0} = \frac{1}{1+0} + 0 + 0 + \dots + 0$.
તેથી,$\left. \frac{dy}{dx} \right|_{x=0} = 1$.

(C) આપેલ છે કે $y=\frac{\sqrt[3]{1+3 x} \sqrt[4]{1+4 x} \sqrt[5]{1+5 x}}{\sqrt[7]{1+7 x} \sqrt[8]{1+8 x}}$.
બંને બાજુ લઘુગણક (logarithm) લેતા:
$\log y = \frac{1}{3} \log (1+3 x) + \frac{1}{4} \log (1+4 x) + \frac{1}{5} \log (1+5 x) - \frac{1}{7} \log (1+7 x) - \frac{1}{8} \log (1+8 x)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = \frac{1}{3} \cdot \frac{3}{1+3 x} + \frac{1}{4} \cdot \frac{4}{1+4 x} + \frac{1}{5} \cdot \frac{5}{1+5 x} - \frac{1}{7} \cdot \frac{7}{1+7 x} - \frac{1}{8} \cdot \frac{8}{1+8 x}$.
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = \frac{1}{1+3 x} + \frac{1}{1+4 x} + \frac{1}{1+5 x} - \frac{1}{1+7 x} - \frac{1}{1+8 x}$.
$x=0$ આગળ,$y = \frac{\sqrt[3]{1} \sqrt[4]{1} \sqrt[5]{1}}{\sqrt[7]{1} \sqrt[8]{1}} = 1$.
$x=0$ અને $y=1$ ની કિંમત વિકલિત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{1}{1} \left(\frac{d y}{d x}\right)_{x=0} = \frac{1}{1+0} + \frac{1}{1+0} + \frac{1}{1+0} - \frac{1}{1+0} - \frac{1}{1+0} = 1 + 1 + 1 - 1 - 1 = 1$.
આમ,$\left(\frac{d y}{d x}\right)_{x=0} = 1$.

(B) આપેલ છે કે $y = [(x+1)(2x+1)(3x+1) \ldots (nx+1)]^n$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (logarithm) લેતા:
$\log y = n [\log(x+1) + \log(2x+1) + \log(3x+1) + \ldots + \log(nx+1)]$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = n \left[ \frac{1}{x+1} + \frac{2}{2x+1} + \frac{3}{3x+1} + \ldots + \frac{n}{nx+1} \right]$.
$x=0$ આગળ,$y = [(1)(1)(1) \ldots (1)]^n = 1^n = 1$.
$x=0$ અને $y=1$ ની કિંમત વિકલિતના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{1}{1} \left( \frac{dy}{dx} \right)_{x=0} = n [1 + 2 + 3 + \ldots + n]$.
સરવાળાના સૂત્ર $\sum_{k=1}^n k = \frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\left( \frac{dy}{dx} \right)_{x=0} = n \left[ \frac{n(n+1)}{2} \right] = \frac{n^2(n+1)}{2}$.

(D) આપેલ છે $y = \sqrt{e^{\sqrt{x}}}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (natural logarithm) લેતા:
$\ln y = \ln(e^{\sqrt{x}})^{1/2} = \frac{1}{2} \sqrt{x} \ln e = \frac{\sqrt{x}}{2}$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{2\sqrt{x}} = \frac{1}{4\sqrt{x}}$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{y}{4\sqrt{x}}$.
$y = \sqrt{e^{\sqrt{x}}}$ ની કિંમત મૂકતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{\sqrt{e^{\sqrt{x}}}}{4\sqrt{x}}$.

(C) આપેલ છે કે $x^y = e^{x-y}$.
બંને બાજુ લઘુગણક (logarithm) લેતા,આપણને મળે છે:
$y \log x = x - y$
$y(1 + \log x) = x$
$y = \frac{x}{1 + \log x} \quad \dots(1)$
ભાગાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{(1 + \log x) \cdot \frac{d}{dx}(x) - x \cdot \frac{d}{dx}(1 + \log x)}{(1 + \log x)^2}$
$\frac{dy}{dx} = \frac{(1 + \log x)(1) - x \cdot (\frac{1}{x})}{(1 + \log x)^2}$
$\frac{dy}{dx} = \frac{1 + \log x - 1}{(1 + \log x)^2}$
$\frac{dy}{dx} = \frac{\log x}{(1 + \log x)^2}$

(A) આપેલ છે,$x^{p} y^{q}=(x+y)^{p+q}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (log) લેતા:
$p \ln x + q \ln y = (p+q) \ln (x+y)$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{p}{x} + \frac{q}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{p+q}{x+y} \left(1 + \frac{dy}{dx}\right)$.
$\frac{dy}{dx}$ ને અલગ કરવા માટે પદોની ગોઠવણી કરતા:
$\frac{q}{y} \frac{dy}{dx} - \frac{p+q}{x+y} \frac{dy}{dx} = \frac{p+q}{x+y} - \frac{p}{x}$.
$\frac{dy}{dx} \left( \frac{q(x+y) - y(p+q)}{y(x+y)} \right) = \frac{x(p+q) - p(x+y)}{x(x+y)}$.
$\frac{dy}{dx} \left( \frac{qx + qy - py - qy}{y(x+y)} \right) = \frac{px + qx - px - py}{x(x+y)}$.
$\frac{dy}{dx} \left( \frac{qx - py}{y(x+y)} \right) = \frac{qx - py}{x(x+y)}$.
બંને બાજુથી સામાન્ય પદ $(qx - py)$ અને $(x+y)$ ને દૂર કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{y}{x}$.

(A) આપેલ છે $y = e^{4x} \left( \frac{x-4}{x+3} \right)^{\frac{3}{4}}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (log) લેતા:
$\ln y = \ln \left( e^{4x} \left( \frac{x-4}{x+3} \right)^{\frac{3}{4}} \right)$
$\ln y = \ln(e^{4x}) + \ln \left( \frac{x-4}{x+3} \right)^{\frac{3}{4}}$
$\ln y = 4x + \frac{3}{4} [\ln(x-4) - \ln(x+3)]$
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = 4 + \frac{3}{4} \left( \frac{1}{x-4} - \frac{1}{x+3} \right)$
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = 4 + \frac{3}{4} \left( \frac{(x+3) - (x-4)}{(x-4)(x+3)} \right)$
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = 4 + \frac{3}{4} \left( \frac{7}{(x-4)(x+3)} \right)$
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = 4 + \frac{21}{4(x-4)(x+3)}$
તેથી,$\frac{dy}{dx} = y \left[ 4 + \frac{21}{4(x-4)(x+3)} \right]$.

(A) ધારો કે $y = u + v$,જ્યાં $u = x^x$ અને $v = x^{\frac{1}{x}}$ છે.
તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{du}{dx} + \frac{dv}{dx}$ થાય.
$u = x^x$ માટે,બંને બાજુ $\log$ લેતા: $\log u = x \log x$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{u} \frac{du}{dx} = 1 \cdot \log x + x \cdot \frac{1}{x} = \log x + 1$.
તેથી,$\frac{du}{dx} = x^x(1 + \log x)$.
$v = x^{\frac{1}{x}}$ માટે,બંને બાજુ $\log$ લેતા: $\log v = \frac{1}{x} \log x$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{v} \frac{dv}{dx} = (-\frac{1}{x^2}) \log x + \frac{1}{x} (\frac{1}{x}) = \frac{1 - \log x}{x^2}$.
તેથી,$\frac{dv}{dx} = x^{\frac{1}{x}} \frac{1 - \log x}{x^2}$.
આમ,$\frac{dy}{dx} = x^x(1 + \log x) + x^{\frac{1}{x}} \frac{1 - \log x}{x^2}$.

(A) આપેલ વિધેય $f(\theta) = \cos \theta_1 \cdot \cos \theta_2 \cdot \cos \theta_3 \cdots \cos \theta_n$ છે.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (natural logarithm) લેતા:
$\ln(f(\theta)) = \ln(\cos \theta_1) + \ln(\cos \theta_2) + \cdots + \ln(\cos \theta_n)$.
$\theta$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{1}{f(\theta)} \cdot f^{\prime}(\theta) = -(\tan \theta_1 + \tan \theta_2 + \cdots + \tan \theta_n)$.
તેથી,$\tan \theta_1 + \tan \theta_2 + \cdots + \tan \theta_n = -\frac{f^{\prime}(\theta)}{f(\theta)}$.

(C) ધારો કે $y = x^{\left(x^x\right)}$. બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\log y = x^x \log x$.
હવે,બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx} (x^x) \cdot \log x + x^x \cdot \frac{d}{dx} (\log x)$.
$\frac{d}{dx} (x^x)$ શોધવા માટે,$u = x^x$ લો. તો $\log u = x \log x$. વિકલન કરતા $\frac{1}{u} \frac{du}{dx} = 1 \cdot \log x + x \cdot \frac{1}{x} = \log x + 1$.
તેથી,$\frac{du}{dx} = x^x (1 + \log x)$.
આ કિંમત મુખ્ય સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = [x^x (1 + \log x)] \log x + x^x \cdot \frac{1}{x}$.
$\frac{dy}{dx} = y \left[ x^x \log x (1 + \log x) + x^x \cdot \frac{1}{x} \right]$.
$\frac{dy}{dx} = x^{\left(x^x\right)} \cdot x^x \left( \frac{1}{x} + \log x (1 + \log x) \right)$.

(A) આપેલ છે કે $y = \log \left[e^{5x} \left(\frac{3x-4}{x+5}\right)^{\frac{4}{3}}\right]$.
લઘુગણકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,$\log(ab) = \log a + \log b$ અને $\log(a^n) = n \log a$:
$y = \log(e^{5x}) + \log\left(\left(\frac{3x-4}{x+5}\right)^{\frac{4}{3}}\right)$
$y = 5x \log e + \frac{4}{3} \log\left(\frac{3x-4}{x+5}\right)$
$y = 5x + \frac{4}{3} [\log(3x-4) - \log(x+5)]$
હવે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}(5x) + \frac{4}{3} \left[ \frac{d}{dx}(\log(3x-4)) - \frac{d}{dx}(\log(x+5)) \right]$
$\frac{dy}{dx} = 5 + \frac{4}{3} \left[ \frac{1}{3x-4} \cdot 3 - \frac{1}{x+5} \cdot 1 \right]$
$\frac{dy}{dx} = 5 + \frac{4}{3x-4} - \frac{4}{3(x+5)}$.

(D) આપેલ છે કે $y = ((x+1)(4x+1)(9x+1) \ldots (n^2x+1))^2$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\log y = 2[\log(x+1) + \log(4x+1) + \log(9x+1) + \ldots + \log(n^2x+1)]$.
સાંકળના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = 2 \left[ \frac{1}{x+1} + \frac{4}{4x+1} + \frac{9}{9x+1} + \ldots + \frac{n^2}{n^2x+1} \right]$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = 2y \left[ \frac{1^2}{x+1} + \frac{2^2}{4x+1} + \frac{3^2}{9x+1} + \ldots + \frac{n^2}{n^2x+1} \right]$.
$x=0$ આગળ,$y(0) = ((0+1)(0+1) \ldots (0+1))^2 = 1^2 = 1$.
વિકલિતના પદમાં $x=0$ મૂકતા:
$\left. \frac{dy}{dx} \right|_{x=0} = 2(1) [1^2 + 2^2 + 3^2 + \ldots + n^2]$.
વર્ગોના સરવાળાના સૂત્ર $\sum_{k=1}^{n} k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\left. \frac{dy}{dx} \right|_{x=0} = 2 \times \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} = \frac{n(n+1)(2n+1)}{3}$.

(D) આપેલ છે કે $f(x)=(1+x)(1+x^2)(1+x^4)(1+x^8)$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (natural logarithm) લેતા:
$\ln(f(x)) = \ln(1+x) + \ln(1+x^2) + \ln(1+x^4) + \ln(1+x^8)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{f^{\prime}(x)}{f(x)} = \frac{1}{1+x} + \frac{2x}{1+x^2} + \frac{4x^3}{1+x^4} + \frac{8x^7}{1+x^8}$.
$x=1$ માટે,$f(1) = (1+1)(1+1)(1+1)(1+1) = 2 \times 2 \times 2 \times 2 = 16$.
વિકલિત સમીકરણમાં $x=1$ મૂકતા:
$\frac{f^{\prime}(1)}{f(1)} = \frac{1}{1+1} + \frac{2(1)}{1+1^2} + \frac{4(1)^3}{1+1^4} + \frac{8(1)^7}{1+1^8} = \frac{1}{2} + \frac{2}{2} + \frac{4}{2} + \frac{8}{2} = \frac{1+2+4+8}{2} = \frac{15}{2}$.
તેથી,$f^{\prime}(1) = f(1) \times \frac{15}{2} = 16 \times \frac{15}{2} = 8 \times 15 = 120$.

(A) આપેલ છે કે $y=(\sin x)^{\tan x}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,આપણને મળે $\log y = \tan x \cdot \log(\sin x)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા (ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને):
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}(\tan x) \cdot \log(\sin x) + \tan x \cdot \frac{d}{dx}(\log(\sin x))$.
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \sec^2 x \cdot \log(\sin x) + \tan x \cdot \frac{1}{\sin x} \cdot \cos x$.
કારણ કે $\frac{\cos x}{\sin x} = \cot x$,તેથી $\tan x \cdot \cot x = 1$.
આમ,$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \sec^2 x \log(\sin x) + 1$.
$y$ વડે ગુણતા,આપણને મળે $\frac{dy}{dx} = y[1 + \sec^2 x \log(\sin x)]$.
$y = (\sin x)^{\tan x}$ મૂકતા,$\frac{dy}{dx} = (\sin x)^{\tan x}[1 + \sec^2 x \log(\sin x)]$.

(B) આપેલ છે કે $y = [(x+1)(2x+1)(3x+1) \ldots (nx+1)]^2$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (log) લેતા,આપણને મળે:
$\ln y = 2[\ln(x+1) + \ln(2x+1) + \ln(3x+1) + \ldots + \ln(nx+1)]$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \cdot \frac{dy}{dx} = 2 \left[ \frac{1}{x+1} + \frac{2}{2x+1} + \frac{3}{3x+1} + \ldots + \frac{n}{nx+1} \right]$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = 2y \left[ \frac{1}{x+1} + \frac{2}{2x+1} + \frac{3}{3x+1} + \ldots + \frac{n}{nx+1} \right]$.
$x=0$ આગળ,$y = [(0+1)(0+1)(0+1) \ldots (0+1)]^2 = 1^2 = 1$.
$x=0$ અને $y=1$ ની કિંમત $\frac{dy}{dx}$ ના સમીકરણમાં મુકતા:
$\left( \frac{dy}{dx} \right)_{x=0} = 2(1) \left[ \frac{1}{0+1} + \frac{2}{0+1} + \frac{3}{0+1} + \ldots + \frac{n}{0+1} \right]$.
$= 2(1 + 2 + 3 + \ldots + n)$.
સરવાળાના સૂત્ર $\sum_{k=1}^{n} k = \frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= 2 \times \frac{n(n+1)}{2} = n(n+1)$.

(A) આપેલ છે કે $y = \left(\frac{x^{2}}{x+1}\right)^{x}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\log y = x \log \left(\frac{x^{2}}{x+1}\right) = x [\log(x^{2}) - \log(x+1)] = x [2 \log x - \log(x+1)]$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx} [x (2 \log x - \log(x+1))]$.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = 1 \cdot [2 \log x - \log(x+1)] + x \left[ \frac{2}{x} - \frac{1}{x+1} \right]$.
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \log \left(\frac{x^{2}}{x+1}\right) + x \left[ \frac{2(x+1) - x}{x(x+1)} \right]$.
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \log \left(\frac{x^{2}}{x+1}\right) + x \left[ \frac{2x + 2 - x}{x(x+1)} \right] = \log \left(\frac{x^{2}}{x+1}\right) + \frac{x+2}{x+1}$.
આમ,$\frac{dy}{dx} = y \left[ \frac{x+2}{x+1} + \log \left(\frac{x^{2}}{x+1}\right) \right]$.
આને આપેલ સ્વરૂપ $\frac{dy}{dx} = y [g(x) + \log \left(\frac{x^{2}}{x+1}\right)]$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g(x) = \frac{x+2}{x+1}$ મળે છે.

(C) આપેલ છે કે $y = x^{x e^{x}}$.
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,$\log y = x e^{x} \log x$ મળે.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = \frac{d}{d x}(x e^{x}) \cdot \log x + (x e^{x}) \cdot \frac{d}{d x}(\log x)$.
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = (e^{x} + x e^{x}) \log x + (x e^{x}) \cdot \frac{1}{x}$.
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = e^{x} \log x + x e^{x} \log x + e^{x}$.
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = e^{x}(1 + \log x + x \log x)$.
કારણ કે $\frac{d y}{d x} = y \cdot g(x)$,તેથી $g(x) = e^{x}(1 + \log x + x \log x)$ થાય.

(C) ધારો કે $u = (\log x)^{x}$.
બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,$\log u = x \log(\log x)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{1}{u} \frac{du}{dx} = x \cdot \frac{1}{\log x} \cdot \frac{1}{x} + \log(\log x) \cdot 1$.
તેથી,$\frac{du}{dx} = (\log x)^{x} \left[ \frac{1}{\log x} + \log(\log x) \right]$.
ધારો કે $v = \log x$. તો $\frac{dv}{dx} = \frac{1}{x}$.
આપણે $\frac{du}{dv} = \frac{du/dx}{dv/dx} = \frac{(\log x)^{x} [ \frac{1}{\log x} + \log(\log x) ]}{1/x}$ શોધવાનું છે.
તેથી,$\frac{du}{dv} = x(\log x)^{x} \left[ \frac{1}{\log x} + \log(\log x) \right]$.

(B) ધારો કે $u = (\log x)^x$. બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,$\log u = x \log(\log x)$ મળે.
હવે,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{1}{u} \frac{du}{dx} = x \cdot \frac{1}{\log x} \cdot \frac{1}{x} + \log(\log x) \cdot 1 = \frac{1}{\log x} + \log(\log x)$ મળે.
તેથી,$\frac{du}{dx} = (\log x)^x \left[ \frac{1}{\log x} + \log(\log x) \right]$.
ધારો કે $v = \log x$. તો $\frac{dv}{dx} = \frac{1}{x}$ થાય.
આપણે $\frac{du}{dv} = \frac{du/dx}{dv/dx} = \frac{(\log x)^x [\frac{1}{\log x} + \log(\log x)]}{1/x} = x(\log x)^x \left[ \frac{1}{\log x} + \log(\log x) \right]$ શોધવાનું છે.

(B) આપેલ છે કે $y=\sqrt{\frac{1-\sin ^{-1}(x)}{1+\sin ^{-1}(x)}}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\log y = \frac{1}{2} [\log(1-\sin^{-1}x) - \log(1+\sin^{-1}x)]$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{1}{2} \left[ \frac{1}{1-\sin^{-1}x} \cdot \left(-\frac{1}{\sqrt{1-x^2}}\right) - \frac{1}{1+\sin^{-1}x} \cdot \left(\frac{1}{\sqrt{1-x^2}}\right) \right]$.
પદને સરળ બનાવતા:
$\frac{dy}{dx} = -\frac{y}{2\sqrt{1-x^2}} \left( \frac{1}{1-\sin^{-1}x} + \frac{1}{1+\sin^{-1}x} \right)$.
$x=0$ આગળ,$\sin^{-1}(0)=0$ અને $y=1$ છે:
$\left(\frac{dy}{dx}\right)_{(0,1)} = -\frac{1}{2\sqrt{1-0}} \left( \frac{1}{1-0} + \frac{1}{1+0} \right) = -\frac{1}{2} (1+1) = -1$.

(C) આપેલ છે કે $y = e^{\cos ^{-1}\left(\sqrt{1-x^2}\right)}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,$\log _e y = \cos ^{-1} \sqrt{1-x^2}$ મળે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = \frac{d}{d x} \left( \cos ^{-1} \sqrt{1-x^2} \right)$.
ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{d}{d x} \cos ^{-1}(u) = \frac{-1}{\sqrt{1-u^2}} \frac{du}{dx}$,જ્યાં $u = \sqrt{1-x^2}$.
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = \frac{-1}{\sqrt{1-(1-x^2)}} \cdot \frac{d}{dx} \left( (1-x^2)^{1/2} \right)$.
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = \frac{-1}{\sqrt{x^2}} \cdot \left( \frac{1}{2} (1-x^2)^{-1/2} \cdot (-2x) \right)$.
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = \frac{-1}{|x|} \cdot \frac{-x}{\sqrt{1-x^2}}$.
ધારો કે $x > 0$,તેથી $|x| = x$,એટલે કે $\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = \frac{x}{x \sqrt{1-x^2}} = \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$.

(C) આપેલ છે $y = \sin^{-1}\left[\cos \sqrt{\frac{1+x}{2}}\right] + x^x$.
$\cos \theta = \sin\left(\frac{\pi}{2} - \theta\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y = \sin^{-1}\left[\sin\left(\frac{\pi}{2} - \sqrt{\frac{1+x}{2}}\right)\right] + x^x = \frac{\pi}{2} - \sqrt{\frac{1+x}{2}} + x^x$.
$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = 0 - \frac{1}{\sqrt{2}} \cdot \frac{d}{dx}((1+x)^{1/2}) + \frac{d}{dx}(x^x)$.
$x^x$ માટે,ધારો કે $u = x^x$,તો $\ln u = x \ln x$.
$\frac{1}{u} \frac{du}{dx} = 1 \cdot \ln x + x \cdot \frac{1}{x} = \ln x + 1$,તેથી $\frac{du}{dx} = x^x(1 + \ln x)$.
આમ,$\frac{dy}{dx} = -\frac{1}{\sqrt{2}} \cdot \frac{1}{2\sqrt{1+x}} + x^x(1 + \ln x)$.
$x = 1$ આગળ:
$\left[\frac{dy}{dx}\right]_{x=1} = -\frac{1}{2\sqrt{2}\sqrt{2}} + 1^1(1 + \ln 1) = -\frac{1}{4} + 1(1 + 0) = -\frac{1}{4} + 1 = \frac{3}{4}$.

(D) આપેલ છે કે $y = (x+3)^2 \cdot (x+4)^3 \cdot (x+5)^4$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\ln(y) = 2 \ln(x+3) + 3 \ln(x+4) + 4 \ln(x+5)$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{2}{x+3} + \frac{3}{x+4} + \frac{4}{x+5}$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = y \left( \frac{2}{x+3} + \frac{3}{x+4} + \frac{4}{x+5} \right)$.
આ સરવાળાને $\sum_{i=2}^4 \frac{i}{x+i+1}$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
$i=2$ માટે: $\frac{2}{x+2+1} = \frac{2}{x+3}$.
$i=3$ માટે: $\frac{3}{x+3+1} = \frac{3}{x+4}$.
$i=4$ માટે: $\frac{4}{x+4+1} = \frac{4}{x+5}$.
તેથી,વિકલન $y \sum_{i=2}^4 \left( \frac{i}{x+i+1} \right)$ છે,જે વિકલ્પ $D$ સાથે મેળ ખાય છે.

(A) ધારો કે $y = x^{2 x}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,આપણને $\log y = \log(x^{2 x})$ મળે છે.
$\log(a^b) = b \log a$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$\log y = 2 x \log x$ મળે.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = 2 \cdot \frac{d}{d x}(x \log x)$.
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = 2 \left( x \cdot \frac{1}{x} + \log x \cdot 1 \right)$.
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = 2(1 + \log x)$.
તેથી,$\frac{d y}{d x} = y \cdot 2(1 + \log x)$.
$y = x^{2 x}$ મૂકતા,આપણને $\frac{d y}{d x} = 2 x^{2 x}(1 + \log x)$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) આપેલ છે કે $y=(1+x)(1+x^{2})(1+x^{4})$.
આપણે $y = \frac{1-x^{8}}{1-x}$ લખી શકીએ.
વિકલન કરતા,$\frac{dy}{dx} = \frac{7x^{8}-8x^{7}+1}{(1-x)^{2}}$.
લઘુગણકીય વિકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{1}{1+x} + \frac{2x}{1+x^{2}} + \frac{4x^{3}}{1+x^{4}}$.
$x=1$ માટે,$y = 8$ અને $\frac{1}{8} \frac{dy}{dx} = 3.5$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = 28$.

(B) આપેલ છે,$y = \sin x \cdot \sin 2x \cdot \sin 3x \cdot \ldots \cdot \sin nx$.
બંને બાજુ લઘુગણક (log) લેતા:
$\ln y = \ln(\sin x) + \ln(\sin 2x) + \ln(\sin 3x) + \ldots + \ln(\sin nx)$
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \cdot y^{\prime} = \frac{\cos x}{\sin x} + 2 \cdot \frac{\cos 2x}{\sin 2x} + 3 \cdot \frac{\cos 3x}{\sin 3x} + \ldots + n \cdot \frac{\cos nx}{\sin nx}$
$\frac{y^{\prime}}{y} = \sum_{k=1}^{n} k \cot kx$
તેથી,$y^{\prime} = y \cdot \sum_{k=1}^{n} k \cot kx$.

(D) આપેલ છે કે,$x^{m} y^{n}=(x+y)^{m+n}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (log) લેતા:
$m \ln x + n \ln y = (m+n) \ln (x+y)$
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{m}{x} + \frac{n}{y} \frac{dy}{dx} = (m+n) \frac{1}{x+y} \left(1 + \frac{dy}{dx}\right)$
$\frac{dy}{dx}$ ને અલગ કરવા માટે પદોની ગોઠવણી કરતા:
$\frac{m}{x} + \frac{n}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{m+n}{x+y} + \frac{m+n}{x+y} \frac{dy}{dx}$
$\left(\frac{n}{y} - \frac{m+n}{x+y}\right) \frac{dy}{dx} = \frac{m+n}{x+y} - \frac{m}{x}$
$\left(\frac{nx + ny - my - ny}{y(x+y)}\right) \frac{dy}{dx} = \frac{mx + nx - mx - my}{x(x+y)}$
$\left(\frac{nx - my}{y(x+y)}\right) \frac{dy}{dx} = \frac{nx - my}{x(x+y)}$
બંને બાજુથી સામાન્ય પદ $(nx - my)$ ને દૂર કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{1}{x}$
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{y}{x}$.

(B) આપેલ છે કે $y = 2x^{3x}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\ln y = \ln(2x^{3x}) = \ln 2 + 3x \ln x$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = 0 + 3 \ln x + 3x \cdot \frac{1}{x} = 3 \ln x + 3$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = y(3 \ln x + 3) = 2x^{3x}(3 \ln x + 3)$.
$x = 1$ આગળ,$\frac{dy}{dx} = 2(1)^{3(1)}(3 \ln 1 + 3)$.
કારણ કે $\ln 1 = 0$,તેથી $\frac{dy}{dx} = 2(1)(0 + 3) = 2 \times 3 = 6$.

(C) આપેલ છે,$y=x^{\sin x}+(\sin x)^x$.
ધારો કે $u=x^{\sin x}$ અને $v=(\sin x)^x$.
તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{du}{dx} + \frac{dv}{dx}$.
$u=x^{\sin x}$ માટે,બંને બાજુ લોગ લેતા: $\log u = \sin x \log x$.
$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા: $\frac{1}{u} \frac{du}{dx} = \sin x \cdot \frac{1}{x} + \cos x \log x$.
તેથી,$\frac{du}{dx} = x^{\sin x} \left( \frac{\sin x}{x} + \cos x \log x \right)$.
$v=(\sin x)^x$ માટે,બંને બાજુ લોગ લેતા: $\log v = x \log(\sin x)$.
$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા: $\frac{1}{v} \frac{dv}{dx} = x \cdot \frac{\cos x}{\sin x} + \log(\sin x) = x \cot x + \log(\sin x)$.
તેથી,$\frac{dv}{dx} = (\sin x)^x (x \cot x + \log(\sin x))$.
$x = \frac{\pi}{2}$ આગળ:
$\frac{du}{dx} = (\frac{\pi}{2})^{\sin(\pi/2)} (\frac{\sin(\pi/2)}{\pi/2} + \cos(\pi/2) \log(\pi/2)) = (\frac{\pi}{2})^1 (\frac{1}{\pi/2} + 0) = \frac{\pi}{2} \cdot \frac{2}{\pi} = 1$.
$\frac{dv}{dx} = (\sin(\pi/2))^{\pi/2} (\frac{\pi}{2} \cot(\pi/2) + \log(\sin(\pi/2))) = (1)^{\pi/2} (\frac{\pi}{2} \cdot 0 + \log(1)) = 1 \cdot (0 + 0) = 0$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = 1 + 0 = 1$.

(D) આપેલ છે કે $y=(x-1)^{2}(x-2)^{3}(x-3)^{5}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (log) લેતા:
$\log y = \log [(x-1)^{2}(x-2)^{3}(x-3)^{5}]$
લઘુગણકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,$\log y = 2 \log (x-1) + 3 \log (x-2) + 5 \log (x-3)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{2}{x-1} + \frac{3}{x-2} + \frac{5}{x-3}$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = y \left[ \frac{2}{x-1} + \frac{3}{x-2} + \frac{5}{x-3} \right]$.
$x=4$ મૂકતા:
$y(4) = (4-1)^{2}(4-2)^{3}(4-3)^{5} = 3^{2} \times 2^{3} \times 1^{5} = 9 \times 8 \times 1 = 72$.
$\left( \frac{dy}{dx} \right)_{x=4} = 72 \left[ \frac{2}{4-1} + \frac{3}{4-2} + \frac{5}{4-3} \right] = 72 \left[ \frac{2}{3} + \frac{3}{2} + 5 \right]$.
$= 72 \left[ \frac{4 + 9 + 30}{6} \right] = 72 \times \frac{43}{6} = 12 \times 43 = 516$.

(C) ધારો કે $y = u + v$,જ્યાં $u = (\log x)^{1/x}$ અને $v = x^{\log x}$ છે.
$u$ માટે બંને બાજુ લોગ લેતા: $\log u = \frac{1}{x} \log(\log x)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{u} \frac{du}{dx} = \frac{1}{x} \cdot \frac{1}{\log x} \cdot \frac{1}{x} + \log(\log x) \cdot (-\frac{1}{x^2}) = \frac{1}{x^2 \log x} - \frac{\log(\log x)}{x^2}$.
$x=e$ આગળ,$\log u = \frac{1}{e} \log(\log e) = \frac{1}{e} \log(1) = 0$,તેથી $u = e^0 = 1$.
આમ,$\frac{du}{dx} = u \left[ \frac{1}{e^2 \log e} - \frac{\log(\log e)}{e^2} \right] = 1 \left[ \frac{1}{e^2} - 0 \right] = \frac{1}{e^2}$.
$v = x^{\log x}$ માટે,લોગ લેતા: $\log v = \log x \cdot \log x = (\log x)^2$.
વિકલન કરતા: $\frac{1}{v} \frac{dv}{dx} = 2 \log x \cdot \frac{1}{x}$.
$x=e$ આગળ,$\log v = (\log e)^2 = 1$,તેથી $v = e^1 = e$.
આમ,$\frac{dv}{dx} = v \left[ \frac{2 \log e}{e} \right] = e \left[ \frac{2}{e} \right] = 2$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = \frac{du}{dx} + \frac{dv}{dx} = \frac{1}{e^2} + 2$.

(D) આપેલ છે કે $y = \sqrt{\frac{x^4 \sqrt{3x-5}}{(x^2-3)(2x-3)}}$.
$x = 2$ આગળ,આપણે $y$ ની કિંમત શોધીએ:
$y = \sqrt{\frac{2^4 \sqrt{3(2)-5}}{(2^2-3)(2(2)-3)}} = \sqrt{\frac{16 \sqrt{1}}{(4-3)(4-3)}} = \sqrt{\frac{16}{1 \times 1}} = \sqrt{16} = 4$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (natural logarithm) લેતા:
$\ln(y) = \frac{1}{2} [4 \ln(x) + \frac{1}{2} \ln(3x-5) - \ln(x^2-3) - \ln(2x-3)]$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{1}{2} [\frac{4}{x} + \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{3x-5} - \frac{2x}{x^2-3} - \frac{2}{2x-3}]$.
$x = 2$ અને $y = 4$ મૂકતા:
$\frac{1}{4} \left(\frac{dy}{dx}\right)_{x=2} = \frac{1}{2} [\frac{4}{2} + \frac{3}{2(1)} - \frac{4}{4-3} - \frac{2}{4-3}] = \frac{1}{2} [2 + 1.5 - 4 - 2] = \frac{1}{2} [-2.5] = -1.25$.
તેથી,$\left(\frac{dy}{dx}\right)_{x=2} = 4 \times (-1.25) = -5$.

(C) આપેલ છે કે $f(x) = x^{\operatorname{Sec}^{-1} x}$. બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,આપણને $\log f(x) = \operatorname{Sec}^{-1} x \cdot \log x$ મળે છે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા,$\frac{1}{f(x)} f^{\prime}(x) = \frac{d}{dx} (\operatorname{Sec}^{-1} x) \cdot \log x + \operatorname{Sec}^{-1} x \cdot \frac{d}{dx} (\log x)$.
વિકલનના સૂત્ર $\frac{d}{dx} \operatorname{Sec}^{-1} x = \frac{1}{|x| \sqrt{x^2 - 1}}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{f^{\prime}(x)}{f(x)} = \frac{\log x}{x \sqrt{x^2 - 1}} + \frac{\operatorname{Sec}^{-1} x}{x}$.
તેથી,$f^{\prime}(x) = x^{\operatorname{Sec}^{-1} x} \left( \frac{\log x}{x \sqrt{x^2 - 1}} + \frac{\operatorname{Sec}^{-1} x}{x} \right)$.
$x = 2$ માટે,$\operatorname{Sec}^{-1} 2 = \frac{\pi}{3}$.
તેથી,$f^{\prime}(2) = 2^{\pi / 3} \left( \frac{\log 2}{2 \sqrt{2^2 - 1}} + \frac{\pi / 3}{2} \right) = 2^{\pi / 3} \left( \frac{\log 2}{2 \sqrt{3}} + \frac{\pi}{6} \right)$.
સાદું રૂપ આપતા,$f^{\prime}(2) = 2^{\pi / 3} \left( \frac{\sqrt{3} \log 2}{6} + \frac{\pi}{6} \right) = \frac{2^{\pi / 3}}{6} (\pi + \sqrt{3} \log 2)$.

(A) આપેલ છે કે $f(x) = x^{\tan ^{-1} x}$. બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,$\log f(x) = \tan ^{-1} x \cdot \log x$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{1}{f(x)} \frac{df}{dx} = \frac{1}{1+x^2} \log x + \frac{\tan ^{-1} x}{x}$.
તેથી,$\frac{df}{dx} = x^{\tan ^{-1} x} \left[ \frac{\log x}{1+x^2} + \frac{\tan ^{-1} x}{x} \right]$.
હવે,$g(x) = \sec ^{-1} \left( \frac{1}{2x^2-1} \right) = \cos ^{-1} (2x^2-1)$.
$x = \cos \theta$ આદેશ લેતા,$g(x) = \cos ^{-1} (2 \cos^2 \theta - 1) = \cos ^{-1} (\cos 2\theta) = 2\theta = 2 \cos ^{-1} x$.
$g(x)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{dg}{dx} = 2 \cdot \left( -\frac{1}{\sqrt{1-x^2}} \right) = -\frac{2}{\sqrt{1-x^2}}$.
અંતે,$f(x)$ નું $g(x)$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન $\frac{df}{dg} = \frac{df/dx}{dg/dx} = \frac{x^{\tan ^{-1} x} \left[ \frac{\log x}{1+x^2} + \frac{\tan ^{-1} x}{x} \right]}{-2/\sqrt{1-x^2}} = -\frac{1}{2} \sqrt{1-x^2} x^{\tan ^{-1} x} \left[ \frac{\log x}{1+x^2} + \frac{\tan ^{-1} x}{x} \right]$.

(A) ધારો કે $y = x^{\sin x} + (\sin x)^x$.
ધારો કે $U = x^{\sin x}$ અને $V = (\sin x)^x$.
તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{dU}{dx} + \frac{dV}{dx}$.
$U = x^{\sin x}$ માટે,બંને બાજુ $\log$ લેતા: $\log U = \sin x \log x$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{U} \frac{dU}{dx} = \cos x \log x + \sin x \cdot \frac{1}{x} = \frac{\sin x}{x} + \cos x \log x$.
તેથી,$\frac{dU}{dx} = x^{\sin x} [\frac{\sin x}{x} + \cos x \log x]$.
$V = (\sin x)^x$ માટે,બંને બાજુ $\log$ લેતા: $\log V = x \log(\sin x)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{V} \frac{dV}{dx} = 1 \cdot \log(\sin x) + x \cdot \frac{1}{\sin x} \cdot \cos x = \log(\sin x) + x \cot x$.
તેથી,$\frac{dV}{dx} = (\sin x)^x [\log(\sin x) + x \cot x]$.
આમ,$\frac{dy}{dx} = x^{\sin x} [\frac{\sin x}{x} + \cos x \log x] + (\sin x)^x [\log(\sin x) + x \cot x]$.

(A) ધારો કે $u = x^{\sin x}$. બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,$\log u = \sin x \log x$ મળે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{u} \frac{du}{dx} = \cos x \log x + \sin x \cdot \frac{1}{x} = \cos x \log x + \frac{\sin x}{x}$.
તેથી,$\frac{du}{dx} = x^{\sin x} \left( \cos x \log x + \frac{\sin x}{x} \right)$.
ધારો કે $v = (\sin x)^x$. બંને બાજુ લઘુગણક લેતા,$\log v = x \log \sin x$ મળે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{v} \frac{dv}{dx} = 1 \cdot \log \sin x + x \cdot \frac{1}{\sin x} \cdot \cos x = \log \sin x + x \cot x$.
તેથી,$\frac{dv}{dx} = (\sin x)^x (x \cot x + \log \sin x)$.
$u$ નો $v$ ની સાપેક્ષમાં ફેરફારનો દર $\frac{du}{dv} = \frac{du/dx}{dv/dx} = \frac{x^{\sin x} \left( \cos x \log x + \frac{\sin x}{x} \right)}{(\sin x)^x (x \cot x + \log \sin x)}$ થાય.

(C) વિધાન $(A)$: ધારો કે $y = \frac{x^2 \sin x}{\log x}$. બંને બાજુ $\log$ લેતા,$\log y = \log(x^2) + \log(\sin x) - \log(\log x) = 2 \log x + \log(\sin x) - \log(\log x)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \frac{2}{x} + \frac{\cos x}{\sin x} - \frac{1}{\log x} \cdot \frac{1}{x} = \frac{2}{x} + \cot x - \frac{1}{x \log x}$.
આમ,$\frac{dy}{dx} = y \left(\cot x + \frac{2}{x} - \frac{1}{x \log x}\right) = \frac{x^2 \sin x}{\log x} \left(\cot x + \frac{2}{x} - \frac{1}{x \log x}\right)$. તેથી,$A$ સાચું છે.
કારણ $(R)$: લઘુગણકીય વિકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{d}{dx} \left(\frac{uv}{w}\right) = \frac{uv}{w} \frac{d}{dx} (\log u + \log v - \log w) = \frac{uv}{w} \left(\frac{u'}{u} + \frac{v'}{v} - \frac{w'}{w}\right)$.
આપેલ કારણ $(R)$ માં $w$ પદ માટે પ્લસની નિશાની છે,તેથી $R$ ખોટું છે.

(C) ધારો કે $y = f(x) = \frac{(x+1)^2 \sqrt{x-1}}{(x+4)^3 e^x}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\log y = \log \left[ \frac{(x+1)^2 \sqrt{x-1}}{(x+4)^3 e^x} \right]$
$\log y = 2 \log (x+1) + \frac{1}{2} \log (x-1) - 3 \log (x+4) - x$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{d y}{d x} = \frac{2}{x+1} + \frac{1}{2(x-1)} - \frac{3}{x+4} - 1$.
આમ,$\frac{d y}{d x} = y \left[ \frac{2}{x+1} + \frac{1}{2(x-1)} - \frac{3}{x+4} - 1 \right]$.
આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,આપણને $f(x) = y = \frac{(x+1)^2 \sqrt{x-1}}{(x+4)^3 e^x}$ મળે છે.
હવે,$f(x)$ માં $x = 5$ મૂકતા:
$f(5) = \frac{(5+1)^2 \sqrt{5-1}}{(5+4)^3 e^5} = \frac{6^2 \sqrt{4}}{9^3 e^5} = \frac{36 \times 2}{729 e^5} = \frac{72}{729 e^5} = \frac{8}{81 e^5}$.

(A) ધારો કે $y = \frac{x^2+1}{(x^2+5)(x^2+9)}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\log y = \log(x^2+1) - \log(x^2+5) - \log(x^2+9)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \cdot \frac{dy}{dx} = \frac{2x}{x^2+1} - \frac{2x}{x^2+5} - \frac{2x}{x^2+9}$.
$\frac{dy}{dx} = y \cdot 2x \left[ \frac{1}{x^2+1} - \frac{1}{x^2+5} - \frac{1}{x^2+9} \right]$.
$y = \frac{x^2+1}{(x^2+5)(x^2+9)}$ મૂકતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{2x(x^2+1)}{(x^2+5)(x^2+9)} \left[ \frac{1}{x^2+1} - \frac{1}{x^2+5} - \frac{1}{x^2+9} \right]$.
આપેલ પદ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$f(x) = x^2+1, g(x) = x^2+5, h(x) = x^2+9$.
હવે,$2h(x) - f(x) - g(x)$ ની ગણતરી કરતા:
$2(x^2+9) - (x^2+1) - (x^2+5) = 2x^2 + 18 - x^2 - 1 - x^2 - 5 = 12$.

(C) આપેલ છે $y = (\log_{x} \sin x)^{x}$.
બંને બાજુ $\log$ લેતા: $\log y = x \log(\log_{x} \sin x)$.
આધાર બદલવાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\log_{x} \sin x = \frac{\log \sin x}{\log x}$.
તેથી,$\log y = x \log \left( \frac{\log \sin x}{\log x} \right) = x [\log(\log \sin x) - \log(\log x)]$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = 1 \cdot [\log(\log \sin x) - \log(\log x)] + x \left[ \frac{1}{\log \sin x} \cdot \frac{1}{\sin x} \cdot \cos x - \frac{1}{\log x} \cdot \frac{1}{x} \right]$.
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \log(\log_{x} \sin x) + x \left[ \frac{\cot x}{\log \sin x} - \frac{1}{x \log x} \right]$.
$\frac{dy}{dx} = y \left[ \log(\log_{x} \sin x) + \frac{x \cot x}{\log \sin x} - \frac{1}{\log x} \right]$.

(A) આપેલ છે કે $y = (\tan x)^{\sin x}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,આપણને મળે $\log y = \sin x \log(\tan x)$.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \cos x \log(\tan x) + \sin x \cdot \frac{1}{\tan x} \cdot \sec^2 x$.
કારણ કે $\frac{\sin x}{\tan x} = \cos x$,તેથી પદ આ રીતે સરળ બને છે:
$\frac{1}{y} \frac{dy}{dx} = \cos x \log(\tan x) + \cos x \cdot \sec^2 x$.
નોંધો કે $\cos x \cdot \sec^2 x = \cos x \cdot \frac{1}{\cos^2 x} = \sec x$.
તેથી,$\frac{dy}{dx} = y \{\sec x + \cos x \log(\tan x)\}$.
$y = (\tan x)^{\sin x}$ મૂકતા,આપણને મળે $\frac{dy}{dx} = (\tan x)^{\sin x} \{\sec x + \cos x \log(\tan x)\}$.

(B) આપેલ વિધેય $f(x)=\left(\frac{a+x}{1+x}\right)^{a+1+2x}$ છે,જ્યાં $a>0$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\log f(x) = (a+1+2x) \log \left(\frac{a+x}{1+x}\right)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા:
$\frac{f^{\prime}(x)}{f(x)} = 2 \log \left(\frac{a+x}{1+x}\right) + (a+1+2x) \left(\frac{1}{a+x} - \frac{1}{1+x}\right)$.
$x=0$ આગળ કિંમત મુકતા:
$\frac{f^{\prime}(0)}{f(0)} = 2 \log \left(\frac{a}{1}\right) + (a+1) \left(\frac{1}{a} - 1\right)$.
$\frac{f^{\prime}(0)}{f(0)} = 2 \log a + (a+1) \left(\frac{1-a}{a}\right)$.
કારણ કે $f(0) = a^{a+1}$,તેથી:
$f^{\prime}(0) = a^{a+1} \left[ 2 \log a + \frac{(a+1)(1-a)}{a} \right]$.
$f^{\prime}(0) = a^{a+1} \left[ 2 \log a + \frac{1-a^2}{a} \right]$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) આપેલ છે કે $h(x) = x^{x^x}$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા,$\log h(x) = x^x \log x$ મળે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં બંને બાજુ વિકલન કરતા,ગુણાકારના નિયમ અને સાંકળના નિયમનો ઉપયોગ કરીને:
$\frac{h'(x)}{h(x)} = \frac{d}{dx}(x^x) \cdot \log x + x^x \cdot \frac{d}{dx}(\log x)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{d}{dx}(x^x) = x^x(1 + \log x)$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{h'(x)}{h(x)} = x^x(1 + \log x) \log x + x^x \cdot \frac{1}{x} = x^x(1 + \log x) \log x + x^{x-1}$.
$x = 1$ આગળ,$h(1) = 1^{1^1} = 1$,તેથી $\log h(1) = \log 1 = 0$.
$x = 1$ ની કિંમત $\frac{h'(x)}{h(x)}$ ના પદમાં મૂકતા:
$\frac{h'(1)}{h(1)} = 1^1(1 + \log 1) \log 1 + 1^{1-1} = 1(1 + 0)(0) + 1^0 = 0 + 1 = 1$.
ચૂકવણી મુજબ $\log h(1) = 0$ હોવાથી,$1 + \log h(1) = 1 + 0 = 1$.
આમ,$x = 1$ આગળ,$\frac{h'(x)}{h(x)} = 1 + \log h(x)$ થાય.