Sex determination Questions in Gujarati

(C) મનુષ્યોમાં રંગસૂત્રોની દ્વિકીય સંખ્યા $46$ ($23$ જોડ) હોય છે.
આમાંથી $22$ જોડને દૈહિક રંગસૂત્રો (autosomes) કહેવામાં આવે છે,જે બંને જાતિઓમાં દૈહિક લક્ષણો નક્કી કરવા માટે જવાબદાર છે.
$23$ મી જોડને હેટરોસોમ્સ અથવા એલોસોમ્સ (લિંગી રંગસૂત્રો) કહેવામાં આવે છે,જે વ્યક્તિની જાતિ નક્કી કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $22$ જોડ દૈહિક રંગસૂત્રો અને $1$ જોડ લિંગી રંગસૂત્રો છે.

(D) મનુષ્યોમાં,જાતિ નિર્ધારણ લિંગી રંગસૂત્રો પર આધારિત છે.
સ્ત્રીઓમાં $XX$ રંગસૂત્રોની જોડી હોય છે,જ્યારે પુરુષોમાં $XY$ રંગસૂત્રો હોય છે.
ફલન દરમિયાન,માતા હંમેશા $X$ રંગસૂત્ર આપે છે.
જો પિતા $X$ રંગસૂત્ર આપે,તો યુગ્મનજ $XX$ (સ્ત્રી) બને છે.
જો પિતા $Y$ રંગસૂત્ર આપે,તો યુગ્મનજ $XY$ (પુરુષ) બને છે.
તેથી,જ્યારે બાળકની આનુવંશિક રંગસૂત્ર બંધારણ $XY$ હોય ત્યારે પુત્રનો જન્મ થાય છે.

(A) મનુષ્યમાં,પુરુષનું લિંગી રંગસૂત્ર બંધારણ $XY$ હોય છે.
ફલન દરમિયાન,પિતા સંતતિને $X$ અથવા $Y$ રંગસૂત્ર આપે છે.
જો પિતા $Y$ રંગસૂત્ર આપે,તો સંતતિ નર (પુરુષ) બને છે.
પુરુષ $(XY)$ માં રહેલું $X$ રંગસૂત્ર હંમેશા માતા પાસેથી વારસામાં મળે છે,કારણ કે પિતા નર જાતિ નક્કી કરવા માટે $Y$ રંગસૂત્ર આપે છે.

(B) તડતીડામાં લિંગ નિશ્ચયન પદ્ધતિ $XO$ પ્રકારની હોય છે. આ પ્રકારમાં,નર સજીવોમાં ઓટોસોમ્સ ઉપરાંત માત્ર એક $X$ રંગસૂત્ર હોય છે,જ્યારે માદામાં બે $X$ રંગસૂત્રો હોય છે. તેથી,તડતીડાના નર સજીવોમાં બે સેટ ઓટોસોમ્સ અને માત્ર એક $X$ રંગસૂત્ર હોય છે.

(D) સામાન્ય માનવ કોષમાં $46$ રંગસૂત્રો હોય છે,જે $23$ જોડમાં હોય છે.
આ $46$ રંગસૂત્રો $44$ ઓટોસોમ્સ ($22$ જોડ) અને $2$ લિંગી રંગસૂત્રો ($1$ જોડ) માં વિભાજિત થયેલા હોય છે.
સામાન્ય માનવ સ્ત્રીમાં,લિંગી રંગસૂત્રો $XX$ હોય છે.
તેથી,ઓટોસોમ્સની કુલ સંખ્યા $44$ છે.

(A) મનુષ્યમાં કુલ $46$ રંગસૂત્રો હોય છે, જે $23$ જોડમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ $23$ જોડમાંથી, $22$ જોડને ઓટોસોમ્સ (દૈહિક રંગસૂત્રો) કહેવામાં આવે છે, જે નર અને માદા બંનેમાં સમાન હોય છે.
બાકીની $1$ જોડ લિંગી રંગસૂત્રોની હોય છે (માદામાં $XX$ અને નરમાં $XY$).
તેથી, મનુષ્યમાં ઓટોસોમ્સની સંખ્યા $22$ જોડ છે.

(A) મનુષ્યના દૈહિક કોષ અથવા ફલિત અંડકોષ (યુગ્મનજ) માં કુલ $46$ રંગસૂત્રો હોય છે.
આ $46$ રંગસૂત્રો $23$ જોડમાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
તેમાંથી $22$ જોડ ($44$ રંગસૂત્રો) દૈહિક રંગસૂત્રો (autosomes) છે,જે શરીરના લક્ષણો નક્કી કરવા માટે જવાબદાર છે.
બાકીની $1$ જોડ ($2$ રંગસૂત્રો) લિંગી રંગસૂત્રો છે (સ્ત્રીઓમાં $XX$ અથવા પુરુષોમાં $XY$).
તેથી,મનુષ્યના યુગ્મનજમાં દૈહિક રંગસૂત્રોની કુલ સંખ્યા $44$ છે.

(C) સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
મનુષ્યમાં કુલ રંગસૂત્રોની સંખ્યા $46$ ($23$ જોડ) હોય છે.
તેમાંથી $44$ રંગસૂત્રો દૈહિક રંગસૂત્રો (autosomes) ($22$ જોડ) છે,જે નર અને માદા બંનેમાં સમાન હોય છે.
બાકીના $2$ રંગસૂત્રો લિંગી રંગસૂત્રો છે.
માનવ નરમાં,લિંગી રંગસૂત્રો $XY$ હોય છે,જેના પરિણામે કુલ રંગસૂત્રીય બંધારણ $44 AA + XY$ થાય છે.

(B) મનુષ્યમાં કુલ $23$ જોડ રંગસૂત્રો હોય છે. પ્રથમ $22$ જોડને ઓટોસોમ્સ (દૈહિક રંગસૂત્રો) કહેવામાં આવે છે,જે નર અને માદા બંનેમાં સમાન હોય છે. $23$મી જોડીને લિંગી રંગસૂત્ર અથવા હેટરોસોમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે વ્યક્તિનું લિંગ નક્કી કરે છે. નરમાં તે $XY$ રંગસૂત્રો ધરાવે છે અને માદામાં તે $XX$ રંગસૂત્રો ધરાવે છે. તેથી,$23$મી જોડીને હેટરોસોમ કહેવામાં આવે છે.

(C) રંગસૂત્રોને તેમના કાર્યના આધારે બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $1.$ દૈહિક રંગસૂત્રો (Autosomes) અને $2.$ લિંગી રંગસૂત્રો.
દૈહિક રંગસૂત્રો એવા રંગસૂત્રો છે જે સજીવના દૈહિક (શારીરિક) લક્ષણો નક્કી કરે છે.
લિંગી રંગસૂત્રો એવા રંગસૂત્રો છે જે વ્યક્તિનું લિંગ નક્કી કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ દૈહિક રંગસૂત્રો (Autosomes) છે.

(C) જાતિ-સંલગ્ન લક્ષણો એ જાતિ રંગસૂત્રો પર આવેલા જનીનો છે. મનુષ્યમાં,મોટાભાગના જાતિ-સંલગ્ન જનીનો $X$-રંગસૂત્ર પર આવેલા હોય છે કારણ કે તે $Y$-રંગસૂત્ર કરતા ઘણું મોટું છે અને તેમાં વધુ જનીનો હોય છે. નર સજીવોમાં માત્ર એક જ $X$-રંગસૂત્ર હોવાથી (હેમિઝાયગસ),તેમના $X$-રંગસૂત્ર પર હાજર કોઈપણ પ્રભાવી કે પ્રચ્છન્ન જનીન તેની અસર દર્શાવે છે,કારણ કે $Y$-રંગસૂત્ર પર તેને રોકવા માટે કોઈ અનુરૂપ જનીન હોતું નથી.

(A) મનુષ્યોમાં,નર $X$-રંગસૂત્ર માટે હેમિઝાયગસ (hemizygous) હોય છે કારણ કે તેમની પાસે માત્ર એક જ $X$-રંગસૂત્ર $(XY)$ હોય છે.
જો નરના $X$-રંગસૂત્ર પર કોઈ પ્રચ્છન્ન જનીન હાજર હોય,તો તેની અસરને દબાવવા માટે $Y$-રંગસૂત્ર પર કોઈ અનુરૂપ વૈકલ્પિક કારક (allele) હોતું નથી.
તેથી,પ્રચ્છન્ન લક્ષણ હંમેશા નરમાં અભિવ્યક્ત થાય છે.
તેની સરખામણીમાં,માદામાં બે $X$-રંગસૂત્રો $(XX)$ હોય છે,તેથી એક $X$-રંગસૂત્ર પરનું પ્રચ્છન્ન જનીન સામાન્ય રીતે બીજા $X$-રંગસૂત્ર પરના પ્રભાવી કારક દ્વારા દબાઈ જાય છે,સિવાય કે માદા તે જનીન માટે પ્રચ્છન્ન હોમોઝાયગસ હોય.

(D) $Y$ રંગસૂત્રની શોધ $1905$ માં નેટી સ્ટીવન્સ દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જ્યારે તેઓ $Tenebrio \ molitor$ (મીલવોર્મ) નો અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા। તેમણે અવલોકન કર્યું કે સજીવનું જાતિ નિર્ધારણ ચોક્કસ રંગસૂત્રોની હાજરી અથવા ગેરહાજરી દ્વારા થાય છે, જેને તેમણે $X$ અને $Y$ રંગસૂત્રો તરીકે ઓળખાવ્યા હતા।

(B) હોલેન્ડ્રિક જનીનો એવા જનીનો છે જે $Y$ રંગસૂત્રના અસમજાત (non-homologous) ભાગ પર આવેલા હોય છે.
આ જનીનો પિતામાંથી સીધા પુત્રમાં વારસામાં ઉતરે છે.
તેઓ માત્ર $Y$ રંગસૂત્ર પર જ હાજર હોવાથી,તે માત્ર નરમાં જ અભિવ્યક્ત થાય છે અને માદામાં ક્યારેય જોવા મળતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) એલોસોમ્સ એવા રંગસૂત્રો છે જે સજીવના અન્ય રંગસૂત્રો કરતા કદ,આકાર અને વર્તનમાં અલગ પડે છે. તેઓ વ્યક્તિમાં લિંગ નક્કી કરવા માટે જવાબદાર છે અને સામાન્ય રીતે તેમને લિંગી રંગસૂત્રો (sex chromosomes) અથવા ઇડિયોક્રોમોઝોમ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. મનુષ્યોમાં,$X$ અને $Y$ રંગસૂત્રો એ એલોસોમ્સના ઉદાહરણો છે.

(C) $Y$ રંગસૂત્રના વિભેદક (અસમજાત) પ્રદેશ પર હાજર જનીનો સીધા પિતામાંથી પુત્રમાં વારસામાં ઉતરે છે.
આ જનીનોને હોલેન્ડ્રિક જનીનો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ માત્ર $Y$ રંગસૂત્ર પર આવેલા હોવાથી,$X$ રંગસૂત્ર પર તેમના અનુરૂપ વૈકલ્પિક કારકો (alleles) હોતા નથી અને તે તમામ નર સંતતિમાં અભિવ્યક્ત થાય છે જેઓ $Y$ રંગસૂત્ર વારસામાં મેળવે છે.

(C) $\text{મધમાખી}$ માં, અફલિત અંડકોષમાંથી ગર્ભના વિકાસની પ્રક્રિયાને $\text{અસંયોગીજનન}$ $(Parthenogenesis)$ કહેવામાં આવે છે।
ચોક્કસપણે, $\text{મધમાખી}$ ની વસાહતમાં, અફલિત ઈંડાઓ એકકીય નરમાં વિકસે છે, જેને $\text{ડ્રોન}$ $(Drones)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
આ અલિંગી પ્રજનનનું એક કુદરતી સ્વરૂપ છે જ્યાં નર સંતતિ ઉત્પન્ન કરવા માટે ફલન થતું નથી।

(A) મધમાખીઓમાં, રાણી માખી ફલિત અને અફલિત બંને પ્રકારના ઈંડા મૂકે છે.
ફલિત ઈંડામાંથી માદા મધમાખીઓ $(\text{રાણી}$ અથવા $\text{કામદાર})$ વિકસે છે, જે તેમને મળતા પોષણ પર આધાર રાખે છે.
અફલિત ઈંડામાંથી નર મધમાખીઓ વિકસે છે, જેને ડ્રોન કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને અરેનોટોકી $(\text{એક પ્રકારની અસંયોગીજનન})$ કહેવાય છે.

(D) મધમાખીઓમાં,લિંગ નિશ્ચયન હેપ્લોડિપ્લોઈડ પ્રકારનું હોય છે.
રાણી અને કામદાર માખીઓ દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે,જ્યારે ડ્રોન (નર) એકકીય $(n)$ હોય છે.
ડ્રોન પહેલેથી જ એકકીય હોવાથી,તેઓ શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરવા માટે અર્ધીકરણ (reduction division) કરી શકતા નથી.
તેના બદલે,તેઓ સમભાજન દ્વારા શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
આ એટલા માટે થાય છે કારણ કે ડ્રોન અફલિત ઈંડામાંથી અસંયોગીજનન (parthenogenesis) પ્રક્રિયા દ્વારા વિકસે છે.

(B) માનવ વસ્તીમાં જન્મ સમયે જાતિ પ્રમાણ આશરે $1:1$ હોય છે. આ જાતિ નિર્ધારણની પ્રક્રિયાને કારણે છે,જેમાં નર બે પ્રકારના જન્યુઓ ($X$ અને $Y$ રંગસૂત્રો) સમાન પ્રમાણમાં ઉત્પન્ન કરે છે. ફલન દરમિયાન,$X$ અથવા $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતા શુક્રકોષના અંડકોષ ($X$ રંગસૂત્ર) સાથે જોડાવાની સંભાવના સમાન હોય છે. તેથી,આંકડાકીય રીતે,નર અને માદા સંતતિનો ગુણોત્તર $1:1$ રહે છે.

(A) $Barr$ body એ માદા સસ્તન પ્રાણીઓના દૈહિક કોષોના કોષકેન્દ્રમાં જોવા મળતું એક ઘટ્ટ અને નિષ્ક્રિય $X$ રંગસૂત્ર છે.
તે $X$-નિષ્ક્રિયકરણ (lyonization) ની પ્રક્રિયાને કારણે બને છે,જેમાં માદામાં રહેલા બે $X$ રંગસૂત્રોમાંથી એકને યાદચ્છિક રીતે નિષ્ક્રિય કરવામાં આવે છે જેથી જનીનિક ડોઝનું સંતુલન જળવાઈ રહે.
નર સજીવોમાં માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર $(XY)$ હોવાથી,સામાન્ય રીતે તેમાં $Barr$ body જોવા મળતી નથી.
તેથી,$Barr$ body એ ખાસ કરીને માદાના લિંગી રંગસૂત્રો સાથે સંકળાયેલી છે.

(B) તીતીઘોડામાં લિંગ નિશ્ચયન $XO$ પ્રકારની પદ્ધતિ દ્વારા થાય છે.
આ પદ્ધતિમાં,નર તીતીઘોડામાં માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર હોય છે અને તેની સામે બીજું કોઈ જોડીદાર રંગસૂત્ર હોતું નથી,જેને $XO$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,નર તીતીઘોડાનું રંગસૂત્રીય બંધારણ $2A + XO$ છે,જ્યાં $2A$ એ દૈહિક રંગસૂત્રો (autosomes) દર્શાવે છે અને $XO$ એ લિંગી રંગસૂત્રો દર્શાવે છે.
બીજી તરફ,માદા તીતીઘોડામાં બે $X$ રંગસૂત્રો $(2A + XX)$ હોય છે.

(D) મનુષ્યોમાં,લિંગ નિશ્ચયન $XY$ પ્રકારનું હોય છે. $Y$-રંગસૂત્ર એક વિશિષ્ટ જનીન ધરાવે છે જેને $SRY$ (Sex-determining Region $Y$) જનીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ જનીન એક મુખ્ય નિયંત્રક સ્વિચ તરીકે કાર્ય કરે છે જે ભ્રૂણમાં શુક્રપિંડના વિકાસને ઉત્તેજિત કરે છે. $Y$-રંગસૂત્રની ગેરહાજરીમાં (અને તેથી $SRY$ જનીનની ગેરહાજરીમાં),ભ્રૂણ માદા તરીકે વિકસે છે. તેથી,આ મુખ્ય નિયંત્રક જનીન $Y$-રંગસૂત્ર પર આવેલું છે.

(D) $Drosophila \text{ melanogaster}$ માં દ્વિતીય રંગસૂત્રની સંખ્યા $(2n)$ $8$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે તેમાં કુલ $4$ જોડ રંગસૂત્રો આવેલા છે.
આ $4$ જોડમાંથી, $3$ જોડ દૈહિક રંગસૂત્રો (અલિંગી રંગસૂત્રો) છે અને $1$ જોડ લિંગી રંગસૂત્રોની છે (માદામાં $XX$ અથવા નરમાં $XY$).
તેથી, સાચું બંધારણ $3$ જોડ દૈહિક રંગસૂત્રો અને $1$ જોડ લિંગી રંગસૂત્રો છે.

(A) પક્ષીઓમાં લિંગ નિશ્ચયન $ZZ - ZW$ પ્રકારની પદ્ધતિ દ્વારા થાય છે.
આ પદ્ધતિમાં,નર સજીવ સમજન્યુક (homogametic) હોય છે,જે $ZZ$ તરીકે દર્શાવવામાં આવતા બે સમાન લિંગી રંગસૂત્રો ધરાવે છે.
માદા સજીવ વિષમજન્યુક (heterogametic) હોય છે,જે $ZW$ તરીકે દર્શાવવામાં આવતા બે અસમાન લિંગી રંગસૂત્રો ધરાવે છે.
આ પદ્ધતિ મનુષ્યો અને અન્ય ઘણા સજીવોમાં જોવા મળતી $XX - XY$ પદ્ધતિથી અલગ છે,જેમાં નર વિષમજન્યુક હોય છે.

(A) લિંગ-સંકલિત લક્ષણો એવા લક્ષણો છે જેના જનીનો લિંગી રંગસૂત્રો પર આવેલા હોય છે. મનુષ્યમાં,$X$-રંગસૂત્ર $Y$-રંગસૂત્રની સરખામણીમાં ઘણું મોટું છે અને તેમાં જનીનોની સંખ્યા પણ ઘણી વધારે હોય છે. પરિણામે,મોટાભાગના લિંગ-સંકલિત લક્ષણો (જેમ કે વર્ણાંધતા અને હિમોફિલિયા) $X$-સંકલિત હોય છે. જોકે $Y$-સંકલિત લક્ષણો (હોલેન્ડ્રિક લક્ષણો) અસ્તિત્વ ધરાવે છે,પરંતુ તે $X$-સંકલિત લક્ષણોની તુલનામાં ખૂબ જ ઓછા સામાન્ય છે. તેથી,$X$-રંગસૂત્રો લિંગ-સંકલિત લક્ષણોના પ્રાથમિક વાહક છે.

(A) તીડમાં લિંગ નિશ્ચયન $XO$ પ્રકારનું હોય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,નર સજીવોમાં દૈહિક રંગસૂત્રોની સાથે માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર હોય છે $(A + XO)$,જ્યારે માદામાં $X$ રંગસૂત્રોની જોડી હોય છે $(A + XX)$.
શુક્રકોષજનન દરમિયાન,નર બે પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: $50\%$ $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતા અને $50\%$ $X$ રંગસૂત્ર વગરના.
જ્યારે $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે છે,ત્યારે માદા સંતતિ ઉત્પન્ન થાય છે,અને જ્યારે $X$ રંગસૂત્ર વગરનો શુક્રકોષ ફલન કરે છે,ત્યારે નર સંતતિ ઉત્પન્ન થાય છે.

(A) હાઈપરટ્રાઈકોસીસ (કાનના પલ્લવ પર અતિશય વાળની વૃદ્ધિ) એ હોલેન્ડ્રિક લક્ષણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
હોલેન્ડ્રિક લક્ષણો $Y$ રંગસૂત્રના અસમજાત પ્રદેશ પર આવેલા જનીનો દ્વારા નક્કી થાય છે.
આ જનીનો માત્ર $Y$ રંગસૂત્ર પર જ હાજર હોવાથી,તે સીધા પિતામાંથી પુત્રમાં વારસામાં ઉતરે છે.
તેથી,હાઈપરટ્રાઈકોસીસ માત્ર પુરુષ વંશાવળી દ્વારા જ વારસામાં મળે છે.

(C) $Drosophila$ માં લિંગ નિશ્ચયન $C.B. Bridges$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત જનીનિક સંતુલન સિદ્ધાંત (genic balance theory) પર આધારિત છે.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,સજીવનું લિંગ $X$-રંગસૂત્રોની સંખ્યા $(X)$ અને દૈહિક રંગસૂત્રોના સમૂહ $(A)$ ના ગુણોત્તર દ્વારા નક્કી થાય છે.
આ ગુણોત્તરને $X/A$ ગુણોત્તર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જો $X/A$ ગુણોત્તર $1.0$ હોય,તો તે માદા છે.
જો $X/A$ ગુણોત્તર $0.5$ હોય,તો તે નર છે.
તેથી,લિંગ નિશ્ચયન $X$-રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને દૈહિક રંગસૂત્રોના સમૂહના ગુણોત્તર દ્વારા થાય છે.

(A) $X$-લિંક્ડ પ્રચ્છન્ન લક્ષણો એવા જનીનો છે જે $X$ રંગસૂત્ર પર આવેલા હોય છે અને તે માત્ર ત્યારે જ પોતાનું સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) દર્શાવે છે જ્યારે પ્રભાવી જનીન ગેરહાજર હોય.
નરમાં,જેમનામાં માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર $(XY)$ હોય છે,ત્યાં પ્રચ્છન્ન જનીનની એક નકલ પણ લક્ષણને અભિવ્યક્ત કરવા માટે પૂરતી છે કારણ કે $Y$ રંગસૂત્ર પર તેને રોકવા માટે કોઈ સંબંધિત જનીન હોતું નથી.
તેથી,જો નર તેમની માતા પાસેથી અસરગ્રસ્ત $X$ રંગસૂત્ર મેળવે,તો $X$-લિંક્ડ પ્રચ્છન્ન જનીનો હંમેશા નરમાં અભિવ્યક્ત થાય છે.

(D) $Y$-રંગસૂત્રના અસમજાત પ્રદેશ પર આવેલા જનીનો સીધા પિતામાંથી પુત્રમાં વહન પામે છે. આ જનીનોને $Y$-લિંક્ડ અથવા હોલેન્ડ્રિક જનીનો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. $Y$-રંગસૂત્ર માત્ર નરમાં જ હાજર હોવાથી,આ લક્ષણો ફક્ત નરમાં જ અભિવ્યક્ત થાય છે અને પિતામાંથી પુત્રમાં વારસામાં ઉતરે છે.

(D) ગાયનાન્ડ્રોમોર્ફ એ એવું સજીવ છે જે નર અને માદા બંને પ્રકારની પેશીઓ ધરાવે છે.
આ સ્થિતિ ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન થતી ભૂલને કારણે ઉદ્ભવે છે,જેમ કે સમભાજન દરમિયાન એક પુત્રી કોષમાં $X$ રંગસૂત્ર ગુમાવવું.
પરિણામે,શરીરનો એક ભાગ નર લક્ષણો (દા.ત.,$XY$ અથવા $XO$) સાથે અને બીજો ભાગ માદા લક્ષણો (દા.ત.,$XX$) સાથે વિકસે છે.
તેથી,તે શરીરના વિવિધ કોષોમાં વિવિધ લિંગ ધરાવે છે.

(A) $Drosophila$ માં,લિંગનું નિશ્ચયન $X$ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને દૈહિક રંગસૂત્રોના સમૂહના ગુણોત્તર ($X/A$ ગુણોત્તર) દ્વારા થાય છે. $Drosophila$ માં $Y$ રંગસૂત્રની હાજરી નરત્વ નક્કી કરતી નથી; તે માત્ર નરની પ્રજનન ક્ષમતા માટે જરૂરી છે. તેથી,$XXY$ એ માદા છે.
મનુષ્યમાં,લિંગનું નિશ્ચયન $Y$ રંગસૂત્ર પર આવેલા $SRY$ જનીનની હાજરી દ્વારા થાય છે. એક $Y$ રંગસૂત્રની હાજરી પણ શુક્રપિંડના વિકાસને ઉત્તેજિત કરે છે,જે નર સ્વરૂપ તરફ દોરી જાય છે. તેથી,$XXY$ અવસ્થા $Klinefelter's$ સિન્ડ્રોમ ધરાવતા નરમાં પરિણમે છે. આ સાબિત કરે છે કે મનુષ્યમાં લિંગ નિશ્ચયન માટે $Y$ રંગસૂત્ર અનિવાર્ય છે.

(D) મનુષ્યમાં લિંગ નિશ્ચયન $XY$ પ્રકારના લિંગી રંગસૂત્રો પર આધારિત છે.
માદાઓ સમજન્યુક (homogametic) હોય છે,જે $22 + X$ રંગસૂત્રો ધરાવતા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
નર વિષમજન્યુક (heterogametic) હોય છે,જે બે પ્રકારના શુક્રાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: $50\%$ શુક્રાણુઓ $22 + X$ અને $50\%$ શુક્રાણુઓ $22 + Y$ રંગસૂત્રો ધરાવે છે.
જો $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રાણુ અંડકોષનું ફલન કરે,તો યુગ્મનજ માદા $(XX)$ તરીકે વિકસે છે.
જો $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રાણુ અંડકોષનું ફલન કરે,તો યુગ્મનજ નર $(XY)$ તરીકે વિકસે છે.
આથી,સંતતિનું લિંગ પિતા દ્વારા આપવામાં આવતા લિંગી રંગસૂત્ર દ્વારા નક્કી થાય છે.

(B) દરિયાઈ કૃમિ $Bonellia$ $viridis$ માં,જાતિ નિર્ધારણ પર્યાવરણીય પરિબળો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$1$. જે ઈયળ પુખ્ત માદાની સંઢ (proboscis) પર સ્થાયી થાય છે,તે માદાના સ્ત્રાવના સંપર્કમાં આવે છે,જેના કારણે તે નાના,પરોપજીવી નર તરીકે વિકસે છે.
$2$. જે ઈયળ માદાના સંપર્કમાં આવતી નથી અને ખુલ્લા પાણીમાં મુક્ત રીતે વિકાસ પામે છે,તે ઘણી મોટી અને સ્વતંત્ર માદા તરીકે વિકસે છે.
તેથી,જો ઈયળ પાણીમાં મુક્ત રીતે વિકાસ પામે,તો તે માદા બને છે.

(B) મનુષ્યોમાં લિંગ નિશ્ચયન પ્રક્રિયા $XX-XY$ પ્રકારની હોય છે.
- માદા સમજન્યુકી છે,જે $22 + X$ રંગસૂત્રો ધરાવતા અંડકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
- નર વિષમજન્યુકી છે,જે $22 + X$ અથવા $22 + Y$ રંગસૂત્રો ધરાવતા શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
- જ્યારે $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષ $(X)$ નું ફલન કરે છે,ત્યારે બનતા યુગ્મનજમાં $XX$ રંગસૂત્રો હોય છે,જે માદા બાળકમાં વિકાસ પામે છે.
- જ્યારે $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષ $(X)$ નું ફલન કરે છે,ત્યારે બનતા યુગ્મનજમાં $XY$ રંગસૂત્રો હોય છે,જે નર બાળકમાં વિકાસ પામે છે.
- તેથી,બે $X$ રંગસૂત્રોનું સંયોજન (એક માતા તરફથી અને એક પિતા તરફથી) માદા બાળકના જન્મમાં પરિણમે છે.

(B) લિંગ નિશ્ચયનનો જનીનિક સંતુલન સિદ્ધાંત $C.B. Bridges$ દ્વારા $1921$ માં $Drosophila$ $melanogaster$ પરના તેમના અભ્યાસના આધારે રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,સજીવનું લિંગ $X$-રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને દૈહિક રંગસૂત્રો $(A)$ ના સેટની સંખ્યાના ગુણોત્તર દ્વારા નક્કી થાય છે.
આ ગુણોત્તરને $Ratio = X/A$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
જો ગુણોત્તર $1.0$ હોય,તો સજીવ માદા છે; જો ગુણોત્તર $0.5$ હોય,તો સજીવ નર છે; અને જો ગુણોત્તર $0.5$ અને $1.0$ ની વચ્ચે હોય,તો તે આંતરલિંગી (intersex) સજીવમાં પરિણમે છે.

(D) હોલેન્ડ્રિક આનુવંશિકતા એટલે $Y$ રંગસૂત્ર પર આવેલા જનીનોનું વહન. માત્ર નર સજીવોમાં જ $Y$ રંગસૂત્ર હોવાથી,આ લક્ષણો સીધા પિતામાંથી પુત્રમાં ઉતરી આવે છે. તેથી,આ આનુવંશિકતા માત્ર નર દ્વારા જ વહન પામે છે.

(B) $1$. પક્ષીઓમાં,લિંગ નિશ્ચયન $ZW-ZZ$ પ્રકારનું હોય છે,જેમાં $ZZ$ નર અને $ZW$ માદા દર્શાવે છે. તેથી,વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
$2$. તીતીઘોડામાં,લિંગ નિશ્ચયન $XO$ પ્રકારનું હોય છે. નર પાસે માત્ર એક $X$ રંગસૂત્ર $(XO)$ હોય છે,જ્યારે માદા પાસે બે $(XX)$ હોય છે. તેથી,એક $X$ રંગસૂત્રની હાજરી નર લિંગ નક્કી કરે છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
$3$. મનુષ્યમાં,$XO$ પરિસ્થિતિ (ટર્નર સિન્ડ્રોમ) માદા સ્વરૂપમાં પરિણમે છે,પરંતુ આ વ્યક્તિઓ વંધ્ય હોય છે. જોકે,મનુષ્યમાં માદા લિંગ નિશ્ચયન માટેની પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ $XX$ રંગસૂત્રોની હાજરી છે.
$4$. ડ્રોસોફિલામાં,લિંગનું નિશ્ચયન $X$ રંગસૂત્રો અને દૈહિક રંગસૂત્રોના ગુણોત્તર દ્વારા થાય છે. $XX$ વ્યક્તિઓ માદા હોય છે,નર નહીં. તેથી,વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.

(C) ડ્રોસોફિલામાં લિંગ નિશ્ચયનના બ્રિજિસના જનીનિક સંતુલન સિદ્ધાંત મુજબ,સજીવનું લિંગ $X$ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને દૈહિક રંગસૂત્રોના સેટ $(A)$ ની સંખ્યાના ગુણોત્તર દ્વારા નક્કી થાય છે.
- જો $X/A = 1.0$ હોય,તો સજીવ સામાન્ય માદા છે.
- જો $X/A = 0.5$ હોય,તો સજીવ સામાન્ય નર છે.
- જો $X/A > 1.0$ (દા.ત.,$1.5$) હોય,તો સજીવ સુપર ફિમેલ અથવા અતિમાદા છે.
- જો $0.5 < X/A < 1.0$ હોય,તો સજીવ આંતરલિંગી છે.
- જો $X/A < 0.5$ હોય,તો સજીવ મેટામેલ છે.
અહીં આપેલ ગુણોત્તર $1.5$ છે,જે $1.0$ કરતા વધારે હોવાથી,તે સજીવ સુપર ફિમેલ છે.

(A) વનસ્પતિ $Melandrium$ $album$ (જેને $Silene$ $latifolia$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં લિંગ નિશ્ચયનની પદ્ધતિ $H. E. Warmke$ દ્વારા $1946$ માં શોધવામાં આવી હતી.
તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે આ પ્રજાતિમાં $Y$ રંગસૂત્ર નર-નિર્ધારક કારકો ધરાવે છે,જે તેને એકલિંગી વનસ્પતિઓમાં લિંગ નિશ્ચયનનો અભ્યાસ કરવા માટે એક ઉત્તમ નમૂનો બનાવે છે.

(D) નરમાં માત્ર એક જ $X$-રંગસૂત્ર હોય છે (હેમિઝાયગસ સ્થિતિ). તેથી,$X$-રંગસૂત્ર પર હાજર કોઈપણ પ્રચ્છન્ન લક્ષણ પોતાની અસર દર્શાવે છે કારણ કે તેને દબાવવા માટે $Y$-રંગસૂત્ર પર કોઈ અનુરૂપ જનીન (એલીલ) હોતું નથી. આ જ કારણ છે કે $X$-લિંક્ડ પ્રચ્છન્ન રોગો નરમાં વધુ સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.

(D) મનુષ્યોમાં,નર $X$-રંગસૂત્ર માટે હેમિઝાયગસ (hemizygous) હોય છે કારણ કે તેમની પાસે માત્ર એક જ $X$-રંગસૂત્ર $(XY)$ હોય છે.
જો નરના $X$-રંગસૂત્ર પર કોઈ પ્રચ્છન્ન જનીન હાજર હોય,તો તેની અસરને દબાવવા માટે $Y$-રંગસૂત્ર પર કોઈ અનુરૂપ વૈકલ્પિક કારક (allele) હોતું નથી.
તેથી,પ્રચ્છન્ન લક્ષણ હંમેશા નરમાં અભિવ્યક્ત થાય છે.
તેની સરખામણીમાં,માદામાં બે $X$-રંગસૂત્રો $(XX)$ હોય છે,તેથી એક $X$-રંગસૂત્ર પરનું પ્રચ્છન્ન જનીન સામાન્ય રીતે બીજા $X$-રંગસૂત્ર પરના પ્રભાવી કારક દ્વારા દબાઈ જાય છે,સિવાય કે માદા તે જનીન માટે પ્રચ્છન્ન સમયુગ્મી (homozygous recessive) હોય.

(C) ડ્રોસોફિલામાં જાતિ નિર્ધારણ એ $X$ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને ઓટોસોમ્સના સેટની સંખ્યાના ગુણોત્તર ($X/A$ ગુણોત્તર) પર આધારિત છે.
$1$. જો $X/A$ ગુણોત્તર $1.0$ હોય,તો તે માદા છે.
$2$. જો $X/A$ ગુણોત્તર $0.5$ હોય,તો તે નર છે.
$3$. જો $X/A$ ગુણોત્તર $0.5$ અને $1.0$ ની વચ્ચે હોય (દા.ત.,$0.67$),તો તે આંતરજાતિ (intersex) છે.
વિકલ્પ $C$ $(3A + XXY)$ માટે: $X$ રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2$ છે અને ઓટોસોમ્સના સેટની સંખ્યા $3$ છે. ગુણોત્તર $2/3 \approx 0.67$ થાય છે. આ મૂલ્ય $0.5$ અને $1.0$ ની વચ્ચે હોવાથી,તે આંતરજાતિ દર્શાવે છે.

(D) તીડમાં લિંગ નિશ્ચયન $XO$ પ્રકારનું જોવા મળે છે.
આ પદ્ધતિમાં,નર પાસે માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર હોય છે અને તેમાં $Y$ રંગસૂત્રનો અભાવ હોય છે,જેના કારણે તે મોનોસોમિક $(XO)$ બને છે.
માદા પાસે બે $X$ રંગસૂત્રો $(XX)$ હોય છે.
તેથી,નર $XO$ અને માદા $XX$ હોય છે.

(A) ઘણા કીટકોમાં,જેમાં તીતીઘોડા અને પતંગિયાનો સમાવેશ થાય છે,લિંગ નિશ્ચયનની પદ્ધતિ $XO$ પ્રકારની હોય છે.
આ પ્રકારમાં,નર સજીવોમાં દૈહિક રંગસૂત્રોની સાથે માત્ર એક $X$ રંગસૂત્ર હોય છે,જ્યારે માદામાં $X$ રંગસૂત્રોની જોડી $(XX)$ હોય છે.
તેથી,નર તીતીઘોડામાં દૈહિક રંગસૂત્રો અને માત્ર એક $X$ રંગસૂત્ર ($XO$ સ્થિતિ) જોવા મળે છે.

(C) ડ્રોસોફિલામાં લિંગ નિશ્ચયન માટે બ્રિજિસના જનીનિક સંતુલન સિદ્ધાંત (Genic Balance Theory) મુજબ:
$1$. જો $X/A$ ગુણોત્તર $1.0$ હોય,તો તે સામાન્ય માદા છે.
$2$. જો $X/A$ ગુણોત્તર $0.5$ હોય,તો તે સામાન્ય નર છે.
$3$. જો $X/A$ ગુણોત્તર $0.5$ અને $1.0$ ની વચ્ચે હોય (દા.ત. $0.67$),તો તે આંતરલિંગી (Intersex) છે.
$4$. જો $X/A$ ગુણોત્તર $0.5$ કરતા ઓછો હોય (દા.ત. $0.33$),તો તે સુપર મેલ છે.
$5$. જો $X/A$ ગુણોત્તર $1.0$ કરતા વધારે હોય (દા.ત. $1.5$),તો તે સુપર ફીમેલ છે.
આપેલ કિંમતો:
- $X/A = 0.6$ માટે,આ કિંમત $0.5$ અને $1.0$ ની વચ્ચે છે,જે આંતરલિંગી દર્શાવે છે.
- $X/A = 0.33$ માટે,આ કિંમત $0.5$ કરતા ઓછી છે,જે સુપર મેલ દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ આંતરલિંગી અને સુપર મેલ છે.

(B) મરઘીમાં લિંગ નિશ્ચયન $ZW-ZZ$ પ્રકારની પદ્ધતિ દ્વારા થાય છે.
આ પદ્ધતિમાં,માદા વિષમયુગ્મી $(ZW)$ હોય છે અને નર સમયુગ્મી $(ZZ)$ હોય છે.
માદા બે પ્રકારના જન્યુઓ ($Z$ અને $W$) ઉત્પન્ન કરતી હોવાથી,સંતતિનું લિંગ માદા દ્વારા મુક્ત થતા અંડકોષ પર આધાર રાખે છે.
તેથી,મરઘીમાં લિંગ નિશ્ચયન માટે અંડકોષ જવાબદાર છે.

(A) બાળકની જાતિનું નિર્ધારણ ફલન સમયે લિંગી રંગસૂત્રો ($XX$ અથવા $XY$) ના જોડાણ દ્વારા થાય છે.
દરેક ગર્ભાવસ્થા એક સ્વતંત્ર ઘટના છે.
કોઈપણ એક ગર્ભાવસ્થામાં છોકરો કે છોકરી થવાની સંભાવના હંમેશા $50\%$ અથવા $1/2$ હોય છે,પછી ભલે અગાઉના બાળકોની જાતિ ગમે તે હોય.
તેથી,છઠ્ઠા બાળકમાં છોકરો થવાની સંભાવના $1/2$ જ રહેશે.