Inheritance of two gene Questions in Gujarati

(A) જન્યુપ્રકાર $RrYy$ એ દ્વિ-સંકરણ (dihybrid) દર્શાવે છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન દરેક વિકલ્પકારક કારકોની જોડ સ્વતંત્ર રીતે અલગ પડે છે.
$RrYy$ જન્યુપ્રકાર માટે,જન્યુઓમાં કારકોના સંભવિત જોડાણો $R/r$ અને $Y/y$ ના વિશ્લેષણ દ્વારા નક્કી થાય છે.
આમ,બનતા ચાર સંભવિત જન્યુઓ $RY, Ry, rY$ અને $ry$ છે.

(D) જ્યારે કોઈ સજીવ બે જનીન સ્થાન (gene loci) પૈકી દરેક માટે બે અલગ-અલગ કારકો (alleles) ધરાવતું હોય,ત્યારે તે જનીન પ્રકારને બે જનીનો માટે વિષમયુગ્મી (dihybrid) માનવામાં આવે છે.
$RrYy$ જનીન પ્રકારમાં,સજીવ $R$ જનીન (જેમાં $R$ અને $r$ કારકો છે) અને $Y$ જનીન (જેમાં $Y$ અને $y$ કારકો છે) બંને માટે વિષમયુગ્મી છે.
તેથી,$RrYy$ એ સજીવને દર્શાવે છે જે બે જનીનો માટે વિષમયુગ્મી છે.

(A) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,$RRYY$ જનીન પ્રકાર ધરાવતા પિતૃ $RY$ જનીનો ધરાવતા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,અને $rryy$ જનીન પ્રકાર ધરાવતા પિતૃ $ry$ જનીનો ધરાવતા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
જ્યારે આ જન્યુઓનું ફલન થાય છે,ત્યારે પરિણામી $F_1$ પેઢીનો જનીન પ્રકાર $RrYy$ હોય છે.
અહીં $R$ (ગોળ) એ $r$ (ખરબચડા) પર પ્રભાવી છે અને $Y$ (પીળા) એ $y$ (લીલા) પર પ્રભાવી છે,તેથી $F_1$ પેઢીની તમામ વનસ્પતિઓ પ્રભાવી લક્ષણ એટલે કે ગોળ અને પીળા બીજ ધરાવતી હશે.

(D) કોઈ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વિવિધ પ્રકારના જન્યુઓની સંખ્યા $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી (heterozygous) જનીન જોડની સંખ્યા છે.
$RrYy$ જનીન પ્રકાર માટે,$2$ વિષમયુગ્મી જનીન જોડ ($Rr$ અને $Yy$) છે.
તેથી,વિવિધ પ્રકારના જન્યુઓની સંખ્યા $2^2 = 4$ છે.
ઉત્પન્ન થતા ચાર પ્રકારના જન્યુઓ $RY$,$Ry$,$rY$ અને $ry$ છે.

(D) બે જોડ જનીન પ્રકારો (alleles) માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) વ્યક્તિ (દ્વિ-સંકર) પાસે બે જનીનોમાંથી દરેક માટે બે અલગ-અલગ જનીન પ્રકારો હોવા જોઈએ,જેને $AaBb$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં,$TrtR$ ને $TtRr$ તરીકે લખી શકાય છે,જેમાં પ્રથમ જનીન માટે બે અલગ-અલગ જનીન પ્રકારો ($T$ અને $t$) અને બીજા જનીન માટે બે અલગ-અલગ જનીન પ્રકારો ($R$ અને $r$) છે.
તેથી,$TrtR$ એ બે જોડ જનીન પ્રકારો માટે વિષમયુગ્મી છે.

(D) દ્વિસંકર કસોટી સંકરણમાં બે જોડ વિરોધાભાસી લક્ષણો સામેલ હોય છે અને $F_1$ પેઢીના વ્યક્તિગત સજીવનું સંકરણ પ્રચ્છન્ન પિતૃ સાથે કરવામાં આવે છે.
આ સંકરણના પરિણામે $1:1:1:1$ ના બાહ્ય સ્વરૂપ પ્રમાણમાં ચાર પ્રકારની સંતતિ પ્રાપ્ત થાય છે (દા.ત.,$AaBb : Aabb : aaBb : aabb$).
તેથી,$1:1:1:1$ નું પ્રમાણ એ દ્વિસંકર કસોટી સંકરણની લાક્ષણિકતા છે.

(C) દ્વિસંકર કસોટી સંકરણ (dihybrid test cross) માં $F_1$ દ્વિસંકર (દા.ત.,$TtRr$) ને હોમોઝાયગસ રિસેસિવ પિતૃ (દા.ત.,$ttrr$) સાથે સંકરણ કરાવવામાં આવે છે.
દ્વિસંકર $(TtRr)$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $TR, Tr, tR,$ અને $tr$ છે,જ્યારે હોમોઝાયગસ રિસેસિવ પિતૃ $(ttrr)$ માત્ર $tr$ જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
પરિણામી સંતતિના જિનોટાઇપ્સ નીચે મુજબ છે:
$TtRr$ (ઊંચા,ગોળ)
$Ttrr$ (ઊંચા,ખરબચડા)
$ttRr$ (વામન,ગોળ)
$ttrr$ (વામન,ખરબચડા)
દરેક જિનોટાઇપ સમાન પ્રમાણમાં જોવા મળે છે,તેથી ફેનોટાઇપિક ગુણોત્તર $1 : 1 : 1 : 1$ મળે છે.

(B) મેન્ડલનું દ્વિ-સંકરણ (dihybrid cross) એકસાથે બે વિરોધાભાસી લક્ષણોની જોડીના વારસાને આવરી લે છે.
$F_2$ પેઢીમાં,પ્રાપ્ત થતું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ (phenotypic ratio) $9 : 3 : 3 : 1$ છે.
આ પ્રમાણ ચાર અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો દર્શાવે છે: $9$ (બંને પ્રભાવી),$3$ (એક પ્રભાવી,એક પ્રચ્છન્ન),$3$ (એક પ્રચ્છન્ન,એક પ્રભાવી),અને $1$ (બંને પ્રચ્છન્ન).

(B) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,આપણે બે જોડ વિરોધાભાસી લક્ષણોને ધ્યાનમાં લઈએ છીએ (દા.ત.,$AaBb \times AaBb$).
$F_2$ પેઢીમાં જનીન પ્રકારોની સંખ્યા $3^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણી શકાય છે,જ્યાં $n$ એ સંકળાયેલ જનીન જોડની સંખ્યા છે.
દ્વિ-સંકરણ માટે,$n = 2$ છે.
તેથી,જનીન પ્રકારોની સંખ્યા = $3^2 = 9$ થાય.
આ $9$ જનીન પ્રકારો છે: $AABB$ $(1)$,$AABb$ $(2)$,$AaBB$ $(2)$,$AaBb$ $(4)$,$AAbb$ $(1)$,$Aabb$ $(2)$,$aaBB$ $(1)$,$aaBb$ $(2)$,અને $aabb$ $(1)$.

(A) દ્વિ-સંકરણ સ્થિતિ એટલે એવું સજીવ જે બે અલગ-અલગ લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) હોય.
$Tt Rr$ જનીન પ્રકારમાં,વ્યક્તિ ઊંચાઈના લક્ષણ ($T$ અને $t$) અને બીજના આકારના લક્ષણ ($R$ અને $r$) એમ બંને માટે વિષમયુગ્મી છે.
આ જનીન પ્રકાર અર્ધીકરણ દરમિયાન $4$ પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: $TR$,$Tr$,$tR$,અને $tr$.

(C) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,$F_2$ પેઢીમાં જનીન પ્રકારના $16$ શક્ય સંયોજનો ઉત્પન્ન થાય છે.
આ $16$ સંયોજનોમાંથી,માત્ર $2$ જ સંપૂર્ણપણે સમયુગ્મી હોય છે: બેવડા પ્રભાવી $(AABB)$ અને બેવડા પ્રચ્છન્ન $(aabb)$.
તેથી,શુદ્ધ સમયુગ્મી સંતતિનું પ્રમાણ $2/16$ છે,જેનું સાદું રૂપ $1/8$ થાય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $1/8$ છે.

(C) લાલ ફૂલો ધરાવતા ઊંચા છોડ $(TTRR)$ અને સફેદ ફૂલો ધરાવતા નીચા છોડ $(ttrr)$ વચ્ચેનું સંકરણ એ દ્વિ-સંકરણ (dihybrid cross) છે.
દ્વિ-સંકરણમાં,મેન્ડલે અવલોકન કર્યું કે $F_1$ પેઢીમાં બધા જ છોડ લાલ ફૂલો ધરાવતા ઊંચા હતા $(TtRr)$.
જ્યારે આ $F_1$ છોડનું સ્વ-ફલન કરવામાં આવ્યું,ત્યારે $F_2$ પેઢીમાં ચાર અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો $9 : 3 : 3 : 1$ ના પ્રમાણમાં જોવા મળ્યા.
આ પ્રમાણ $9$ ઊંચા-લાલ,$3$ ઊંચા-સફેદ,$3$ નીચા-લાલ અને $1$ નીચા-સફેદ છોડ દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.

(B) મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Independent Assortment) મુજબ,જ્યારે કોઈ સજીવ બે જોડી જનીનો $(AaBb)$ માટે વિષમયુગ્મી હોય,ત્યારે અર્ધીકરણ દરમિયાન દરેક જનીન જોડના કારકો એકબીજાથી સ્વતંત્ર રીતે અલગ પડે છે.
દરેક જન્યુને દરેક જનીન જોડમાંથી એક કારક પ્રાપ્ત થાય છે.
$AaBb$ જનીન પ્રકાર માટે,જન્યુઓમાં કારકોના સંભવિત જોડાણો $A/a$ જોડમાંથી એક કારક અને $B/b$ જોડમાંથી એક કારક લઈને બને છે.
આના પરિણામે ચાર શક્ય જન્યુ પ્રકારો મળે છે: $AB$,$Ab$,$aB$ અને $ab$.

(D) છોડ $7$ નો જનીન પ્રકાર $RrTt$ છે અને છોડ $12$ નો જનીન પ્રકાર $rrTt$ છે. જ્યારે તેમનું સંકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે પરિણામી સંતતિનું વિશ્લેષણ પ્યુનેટ સ્ક્વેરનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવે છે:
$RrTt \times rrTt$

જન્યુઓ	$rT$	$rt$
$RT$	$RrTT$	$RrTt$
$Rt$	$RrTt$	$Rrtt$
$rT$	$rrTT$	$rrTt$
$rt$	$rrTt$	$rrtt$

કુલ $8$ સંભવિત સંતતિમાંથી,માત્ર $1$ જનીન પ્રકાર બંને પ્રચ્છન્ન લક્ષણો માટે હોમોઝાયગસ $(rrtt)$ છે.
તેથી,પ્રમાણ $1/8 = 0.125$ અથવા $12.5\%$ છે.

(D) દ્વિ-સંકરણ કસોટી સંકરણ (dihybrid test cross) માં દ્વિ-સંકરણ વ્યક્તિ $(TtHh)$ ને સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન વ્યક્તિ $(tthh)$ સાથે સંકરણ કરાવવામાં આવે છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,$TtHh$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $TH, Th, tH,$ અને $th$ સમાન પ્રમાણમાં હોય છે.
સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન પિતૃ $(tthh)$ માત્ર એક જ પ્રકારના જન્યુ $th$ ઉત્પન્ન કરે છે.
જ્યારે આ જન્યુઓનું ફલન થાય છે,ત્યારે પરિણામી સંતતિના જનીન પ્રકારો $TtHh, Tthh, ttHh,$ અને $tthh$ મળે છે,જેનું પ્રમાણ $1 : 1 : 1 : 1$ હોય છે.
આ સ્વરૂપ પ્રકારો: ઊંચા-રુવાંટીવાળા,ઊંચા-લીસા,નીચા-રુવાંટીવાળા અને નીચા-લીસાને $1 : 1 : 1 : 1$ ના પ્રમાણમાં દર્શાવે છે.

(D) દ્વિ-સંકરણ (dihybrid cross) $(AaBb \times AaBb)$ માં,સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ હોય છે. કુલ સંયોજનોની સંખ્યા $16$ છે.
માત્ર $2$ પ્રભાવી જનીનો ધરાવતા યુગ્મનજ શોધવા માટે,આપણે જનીન પ્રકારો જોઈએ:
$1$. $AAbb$ ($2$ પ્રભાવી જનીનો: $A, A$)
$2$. $aaBB$ ($2$ પ્રભાવી જનીનો: $B, B$)
$3$. $AaBb$ ($2$ પ્રભાવી જનીનો: $A, B$)
$4$. $AaBb$ ($2$ પ્રભાવી જનીનો: $A, B$)
$5$. $AaBb$ ($2$ પ્રભાવી જનીનો: $A, B$)
$6$. $AaBb$ ($2$ પ્રભાવી જનીનો: $A, B$)
આમ,કુલ $6$ સંયોજનો છે જેમાં બરાબર $2$ પ્રભાવી જનીનો હોય છે.

(A) બે વિષમયુગ્મીઓ $(AaBb \times AaBb)$ વચ્ચેના દ્વિસંકર સંકરણમાં,$16$ શક્ય યુગ્મનજ સંયોજનો પ્યુનેટ સ્ક્વેર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
બંને જનીનો માટે પ્રભાવી સમયુગ્મી જનીન પ્રકાર $AABB$ છે.
દ્વિસંકર સંકરણ માટે મેન્ડેલિયન ગુણોત્તર મુજબ,$AABB$ જનીન પ્રકાર મેળવવાની સંભાવના નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$AA$ ની સંભાવના = $1/4$
$BB$ ની સંભાવના = $1/4$
$AABB$ ની સંભાવના = $1/4 \times 1/4 = 1/16$.
કુલ $16$ સંયોજનોમાંથી,માત્ર $1$ સંયોજન બંને જનીનો માટે પ્રભાવી સમયુગ્મી $(AABB)$ છે.

(C) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં ($F_2$ પેઢી),કુલ સંયોજનોની સંખ્યા $16$ $(4 \times 4)$ છે.
આ $16$ સંયોજનોમાંથી,સમયુગ્મી સજીવોની સંખ્યા $4$ છે (જેમ કે $AABB, AAbb, aaBB, aabb$).
વિષમયુગ્મી સજીવોની સંખ્યા $16 - 4 = 12$ છે.
તેથી,સમયુગ્મી અને વિષમયુગ્મી સજીવોનું પ્રમાણ $4 : 12$ છે,જેનું સાદું રૂપ $1 : 3$ થાય છે.
$80$ છોડ માટે,સમયુગ્મી છોડની સંખ્યા $(1/4) \times 80 = 20$ થાય.
વિષમયુગ્મી છોડની સંખ્યા $(3/4) \times 80 = 60$ થાય.
આમ,પ્રમાણ $20 : 60$ મળે છે,જે $1 : 3$ ના ગુણોત્તરમાં છે.

(B) કોઈ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વિવિધ પ્રકારના જન્યુઓની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી જનીન જોડની સંખ્યા છે.
$AABbCc$ જનીન પ્રકારમાં:
- જનીન જોડ $AA$ સમયુગ્મી છે.
- જનીન જોડ $Bb$ વિષમયુગ્મી છે.
- જનીન જોડ $Cc$ વિષમયુગ્મી છે.
આમ,વિષમયુગ્મી જોડની સંખ્યા $(n)$ $2$ છે ($Bb$ અને $Cc$).
સૂત્ર $2^n = 2^2 = 4$ નો ઉપયોગ કરતા.
ઉત્પન્ન થતા ચાર પ્રકારના જન્યુઓ $ABC$,$ABc$,$AbC$ અને $Abc$ છે.

(D) $AABB$ અને $aabb$ વચ્ચેના દ્વિ-સંકરણ (dihybrid cross) માં,$F_1$ પેઢીમાં તમામ સંતતિઓ $AaBb$ પ્રકારની ઉત્પન્ન થાય છે.
જ્યારે $F_1$ સંતતિઓ $(AaBb)$ નું સ્વ-ફલન (self-cross) કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢીમાં મેન્ડેલિયન દ્વિ-સંકરણ ગુણોત્તર $9:3:3:1$ જોવા મળે છે.
પુનેટ સ્ક્વેર (Punnett square) મુજબ,$AaBb$ જનીન પ્રકાર $16$ માંથી $4$ ખાનાઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,$F_2$ પેઢીમાં $AaBb$ નું પ્રમાણ $4/16$ (અથવા $1/4$) થાય છે.

(C) આ સંકરણમાં,લક્ષણો ઊંચાઈ (ઊંચા $T$ એ નીચા $t$ પર પ્રભાવી છે) અને ફૂલનો રંગ (લાલ $R$ એ સફેદ $r$ પર પ્રભાવી છે) છે.
આપેલ છે કે સંતતિ નીચી અને સફેદ છે,તેથી સંતતિનું જનીન પ્રકાર $ttrr$ હોવું જોઈએ.
સંતતિ દરેક લક્ષણ માટે એક જનીન (allele) દરેક પિતૃ પાસેથી મેળવે છે,તેથી નીચા અને સફેદ પિતૃનું જનીન પ્રકાર $ttrr$ હશે.
ઊંચા અને લાલ ફૂલ ધરાવતા પિતૃએ સંતતિમાં $ttrr$ જનીન પ્રકાર ઉત્પન્ન કરવા માટે એક $t$ અને એક $r$ જનીન આપવું આવશ્યક છે.
તેથી,ઊંચા અને લાલ ફૂલ ધરાવતા પિતૃ બંને લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) હોવા જોઈએ,જેનું જનીન પ્રકાર $TtRr$ થાય છે.

(C) $n$ વિષમયુગ્મી જનીન જોડ ધરાવતા છોડ માટે (ટ્રાયહાઇબ્રિડ એટલે $n = 3$):
$1$. ઉત્પન્ન થતા વિવિધ પ્રકારના જન્યુઓની સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે. ટ્રાયહાઇબ્રિડ માટે,આ $2^3 = 8$ અલગ જન્યુઓ છે.
$2$. સ્વ-ફલન બાદ ઉત્પન્ન થતા વિવિધ પ્રકારના યુગ્મનજ (જનીન પ્રકારો) ની સંખ્યા $3^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે. ટ્રાયહાઇબ્રિડ માટે,આ $3^3 = 27$ જનીન પ્રકારો છે. જો કે,પ્યુનેટ સ્ક્વેરમાં શક્ય કુલ સંયોજનોની સંખ્યા $4^n$ છે. ટ્રાયહાઇબ્રિડ માટે,આ $4^3 = 64$ અલગ યુગ્મનજ સંયોજનો છે.
$3$. તેથી,છોડ $8$ અલગ જન્યુઓ અને $64$ અલગ યુગ્મનજ સંયોજનો બનાવે છે.

(D) આ સંકરણ $RRTt$ અને $rrtt$ વચ્ચે છે.
$1$. $RRTt$ માંથી મળતા જન્યુઓ $RT$ અને $Rt$ છે.
$2$. $rrtt$ માંથી મળતા જન્યુઓ $rt$ છે.
$3$. પરિણામી જનીન પ્રકારો $RrTt$ (લાલ ફળ,ઊંચી) અને $Rrtt$ (લાલ ફળ,નીચી) છે.
$4$. બંને જનીન પ્રકારો $1:1$ ના પ્રમાણમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
$5$. તેથી,$50\%$ સંતતિ લાલ ફળવાળી અને ઊંચી હશે અને $50\%$ સંતતિ લાલ ફળવાળી અને નીચી હશે.

(A) ${F_1}$ પેઢીનું જનીન પ્રકાર $TtRr$ છે.
કોઈ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી જનીન જોડની સંખ્યા છે.
$TtRr$ જનીન પ્રકારમાં,બે વિષમયુગ્મી જોડ ($Tt$ અને $Rr$) છે,તેથી $n = 2$.
તેથી,જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા = $2^2 = 4$.
ઉત્પન્ન થતા ચાર પ્રકારના જન્યુઓ $TR, Tr, tR,$ અને $tr$ છે.

(A) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,દ્વિ-વિષમયુગ્મી છોડનું જનીન પ્રકાર $TtYy$ હોય છે.
જ્યારે આ છોડનું સ્વ-ફલન $(TtYy \times TtYy)$ કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે સંતતિનું સ્વરૂપ પ્રકાર મેન્ડલના મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ મળે છે.
ઊંચાઈ માટે ઊંચા $(T)$ લક્ષણ એ વામન $(t)$ પર પ્રભાવી છે,અને પીળા બીજપત્ર $(Y)$ એ લીલા બીજપત્ર $(y)$ પર પ્રભાવી છે.
વામન છોડ $(tt)$ મેળવવાની સંભાવના $\frac{1}{4}$ છે.
લીલા બીજપત્ર ધરાવતો છોડ $(yy)$ મેળવવાની સંભાવના $\frac{1}{4}$ છે.
આ લક્ષણો સ્વતંત્ર રીતે ઉતરી આવતા હોવાથી,વામન અને લીલા બીજપત્ર ધરાવતા છોડ $(ttyy)$ મેળવવાની સંભાવના $\frac{1}{4} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{16}$ થાય છે.

(B) આ સંકરણ $AABb \times aaBb$ છે.
આપણે દરેક જનીન જોડના વારસાને સ્વતંત્ર રીતે ધ્યાનમાં લઈને આ ઉકેલી શકીએ છીએ:
$1$. $A$ જનીન માટે: $AA \times aa$ પરિણામે $100\% Aa$ મળે છે.
$2$. $B$ જનીન માટે: $Bb \times Bb$ પરિણામે $1 BB : 2 Bb : 1 bb$ મળે છે.
આ પરિણામોને જોડતા:
- $AaBB = 1 \times 1 = 1$
- $AaBb = 1 \times 2 = 2$
- $Aabb = 1 \times 1 = 1$
- $aabb = 1 \times 0 = 0$
આમ,$AaBB : AaBb : Aabb : aabb$ નું પ્રમાણ $1 : 2 : 1 : 0$ છે.

(B) $AA BB CC$ અને $aa bb cc$ વચ્ચેના સંકરણથી $Aa Bb Cc$ જનીન પ્રકાર ધરાવતી $F_1$ સંતતિ મળે છે.
$n$ વિષમયુગ્મી જનીન જોડ ધરાવતા સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકાર શોધવા માટે $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ થાય છે.
$Aa Bb Cc$ જનીન પ્રકારમાં $3$ વિષમયુગ્મી જનીન જોડ છે $(n = 3)$.
તેથી,ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના વિવિધ પ્રકારોની સંખ્યા = $2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8$.
શક્ય જન્યુઓ $ABC, ABc, AbC, Abc, aBC, aBc, abC, abc$ છે.

(A) બે લક્ષણો (દા.ત.,ઊંચાઈ $T/t$ અને બીજનો આકાર $R/r$) ધરાવતા દ્વિસંકરણ પ્રયોગમાં,$F_1$ પેઢી વિષમયુગ્મી $(TtRr)$ હોય છે.
જ્યારે $F_1$ સંતતિઓનું સ્વ-ફલન $(TtRr \times TtRr)$ કરાવવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ ચાર પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: $TR, Tr, tR, tr$.
પુનેટ સ્ક્વેરનો ઉપયોગ કરીને $F_2$ પેઢીનું વિશ્લેષણ કરતા,કુલ $16$ સંયોજનો મળે છે.
$TTrr$ જનીન પ્રકાર પુનેટ સ્ક્વેરના $16$ ખાનાઓમાં માત્ર એક જ વાર જોવા મળે છે.
તેથી,$TTrr$ જનીન પ્રકારની સંભાવના $\frac{1}{16}$ છે.

(B) $1$. પુરુષની આંખો ભૂરી અને વાળ લાલ છે. ભૂરી આંખો પ્રભાવી $(B)$ હોવાથી અને લાલ વાળ પ્રચ્છન્ન $(d)$ હોવાથી, તેનો જનીન પ્રકાર $B_dd$ હોવો જોઈએ. તેને વાદળી આંખો $(bb)$ વાળું બાળક હોવાથી, તેણે વાદળી આંખ માટેનું પ્રચ્છન્ન જનીન ધરાવવું જ પડે. તેથી, પુરુષનો જનીન પ્રકાર $Bbdd$ છે.
$2$. સ્ત્રીની આંખો વાદળી અને વાળ કાળા છે. વાદળી આંખો પ્રચ્છન્ન $(bb)$ હોવાથી અને કાળા વાળ પ્રભાવી $(D)$ હોવાથી, તેનો જનીન પ્રકાર $bbD$ હોવો જોઈએ. તેને લાલ વાળ $(dd)$ વાળું બાળક હોવાથી, તેણે લાલ વાળ માટેનું પ્રચ્છન્ન જનીન ધરાવવું જ પડે. તેથી, સ્ત્રીનો જનીન પ્રકાર $bbDd$ છે.
$3$. આમ, પુરુષનો જનીન પ્રકાર $Bbdd$ અને સ્ત્રીનો જનીન પ્રકાર $bbDd$ છે.

(A) ત્રિસંકરણમાં,ત્રણ જોડ વિરોધાભાસી લક્ષણોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
જ્યારે એક સમયુગ્મી પ્રભાવી પિતૃ $(AA\ BB\ CC)$ નું સંકરણ સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન પિતૃ $(aa\ bb\ cc)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે પરિણામી $F_1$ પેઢી ત્રિસંકર $(Aa\ Bb\ Cc)$ હોય છે.
સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી જનીન જોડની સંખ્યા છે.
$F_1$ ત્રિસંકર વનસ્પતિ $(Aa\ Bb\ Cc)$ માટે,$n = 3$ છે.
તેથી,જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા = $2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8$ થાય.
આમ,$F_1$ પેઢીની કોઈપણ વનસ્પતિ આઠ પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરશે.

(D) વિષમયુગ્મી જનીન પ્રકાર (જેમ કે $AaBb$) ધરાવતા સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વિવિધ પ્રકારના જન્યુઓ નક્કી કરવા માટે,કસોટી સંકરણ (test cross) કરવામાં આવે છે. કસોટી સંકરણમાં સજીવનું સંકરણ સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન સજીવ સાથે કરવામાં આવે છે. આ કિસ્સામાં,સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન જનીન પ્રકાર $aabb$ છે. જ્યારે $AaBb$ નું સંકરણ $aabb$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રાપ્ત થતી સંતતિ $AaBb$ પિતૃ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા જન્યુઓને દર્શાવે છે,કારણ કે $aabb$ પિતૃ માત્ર પ્રચ્છન્ન જનીનો ($ab$ જન્યુઓ) જ આપે છે.

(C) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,${F_2}$ પેઢીમાં જન્યુઓના $16$ શક્ય સંયોજનો જોવા મળે છે.
તેમાંથી,શુદ્ધ સમયુગ્મી જનીન પ્રકારો $YYRR$,$YYrr$,$yyRR$,અને $yyrr$ છે.
જોકે,પ્રમાણિત મેન્ડેલિયન દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં (દા.ત.,$YYRR \times yyrr$),${F_2}$ પેઢીમાં ઉત્પન્ન થતી શુદ્ધ સમયુગ્મી સંતતિઓ મુખ્યત્વે પિતૃ પ્રકારો છે: $YYRR$ $(1)$ અને $yyrr$ $(1)$.
શુદ્ધ સમયુગ્મી સંતતિઓની કુલ સંખ્યા = $1 + 1 = 2$.
સંતતિઓની કુલ સંખ્યા = $16$.
શુદ્ધ સમયુગ્મી સંતતિઓનો અંશ = $\frac{2}{16} = \frac{1}{8}$.

(D) દ્વિસંકરણ કસોટી સંકરણમાં બે લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી સજીવ (દા.ત.,$AaBb$) નું પ્રચ્છન્ન સમયુગ્મી સજીવ (દા.ત.,$aabb$) સાથે સંકરણ કરવામાં આવે છે.
મેન્ડલના મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,$AaBb$ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $AB$,$Ab$,$aB$,અને $ab$ સમાન પ્રમાણમાં હોય છે.
પ્રચ્છન્ન સમયુગ્મી સજીવ માત્ર $ab$ જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,પરિણામી સંતતિના જનીન પ્રકારો $AaBb$,$Aabb$,$aaBb$,અને $aabb$ એ $1:1:1:1$ ના પ્રમાણમાં મળે છે.

(A) આ સંકરણ $RrSs$ અને $rrss$ વચ્ચે છે.
આ બે જનીનોને સંકળતી કસોટી સંકરણ (test cross) છે.
$RrSs$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓ $RS, Rs, rS, rs$ છે.
$rrss$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતો જન્યુ $rs$ છે.
તેમને જોડતા,સંતતિના જનીનપ્રકારો નીચે મુજબ મળે છે:
$1. RrSs$ (લાલ,કારણ કે તેમાં ઓછામાં ઓછું એક $R$ અને એક $S$ છે)
$2. Rrss$ (રેતાળ,કારણ કે તેમાં $R$ છે પણ $S$ નથી)
$3. rrSs$ (રેતાળ,કારણ કે તેમાં $S$ છે પણ $R$ નથી)
$4. rrss$ (સફેદ,કારણ કે તે દ્વિ-પ્રચ્છન્ન છે)
આમ,સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $1$ લાલ : $2$ રેતાળ : $1$ સફેદ મળે છે.

(C) દ્વિસંકરિત સંકરણમાં બે લક્ષણોની જોડના વારસાનો એકસાથે અભ્યાસ કરવામાં આવે છે. મેન્ડલના મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,જ્યારે બે લક્ષણોની જોડ એક સંકરિતમાં ભેગી થાય છે,ત્યારે એક લક્ષણની જોડનું વિશ્લેષણ બીજી જોડથી સ્વતંત્ર હોય છે. બે વિષમયુગ્મી સજીવો વચ્ચેના સંકરણ માટે (દા.ત.,$RrYy \times RrYy$),$F_2$ પેઢીમાં મળતું સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ હોય છે.

(C) આ દ્વિ-સંકરણનો પ્રયોગ છે જેમાં બે લક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે: ઊંચાઈ (ઊંચા $T$ વિરુદ્ધ વામન $t$) અને શિંગનો રંગ (લીલો $G$ વિરુદ્ધ પીળો $g$)।
પિતૃ પેઢી $(P)$: $TTGG$ (ઊંચા, લીલા) $\times$ $ttgg$ (વામન, પીળા)।
$Fg1$ પેઢી: તમામ સંતતિ $TtGg$ (ઊંચા, લીલા) હશે।
$Fg2$ પેઢીમાં, આપણે મેન્ડેલિયન દ્વિ-સંકરણ ગુણોત્તર $9:3:3:1$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ।
કુલ સંયોજનોની સંખ્યા $16$ છે।
'ઊંચા' લક્ષણ પ્રભાવી છે. પ્યુનેટ સ્ક્વેર મુજબ, ઊંચાઈ માટેના સ્વરૂપ પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
- ઊંચા (જનીન પ્રકાર $TGg$ અને $Tgg$): $9 + 3 = 12$।
- વામન (જનીન પ્રકાર $ttGg$ અને $ttgg$): $3 + 1 = 4$।
તેથી, $16$ સંતતિમાંથી $12$ સંતતિ ઊંચી હશે।

(B) આપેલ સંકરણ $AA BB CC \times aa bb cc$ છે.
$F_1$ સંતતિનું જનીન પ્રકાર (genotype) $Aa Bb Cc$ હશે.
કોઈપણ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા શોધવા માટેનું સૂત્ર $2^n$ છે,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી (heterozygous) જનીન જોડની સંખ્યા છે.
$Aa Bb Cc$ જનીન પ્રકારમાં,$3$ વિષમયુગ્મી જોડ છે $(n = 3)$.
તેથી,ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા = $2^3 = 8$ થાય.

(A) દ્વિ-સંકરણમાં,બે વિરોધાભાસી લક્ષણોની જોડને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે (દા.ત.,$AaBb \times AaBb$).
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $9:3:3:1$ હોય છે.
દ્વિ-સંકરણ માટે જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ $(1:2:1) \times (1:2:1) = 1:2:1:2:4:2:1:2:1$ થાય છે.
આ અલગ-અલગ સંયોજનોને ગણતા,આપણને જાણવા મળે છે કે $F_2$ સંતતિમાં કુલ $9$ પ્રકારના જનીન પ્રકારો ઉત્પન્ન થાય છે.

(A) શ્રીમતી વર્માનું દૈહિક જનીનો માટેનું જનીનબંધારણ $Bb$ છે. જન્યુમાં '$b$' જનીન આવવાની સંભાવના $1/2$ છે.
જનીન '$d$' એ $X$-લિંક્ડ હોવાથી,આપણે માની લઈએ છીએ કે તે $X$-લિંક્ડ લક્ષણ માટે સમયુગ્મી '$dd$' છે (જેમ કે '$dd$' સંકેત દ્વારા સૂચવવામાં આવ્યું છે).
તેથી,તેણી જે દરેક $X$ રંગસૂત્ર વારસામાં આપે છે તે '$d$' એલીલ ધરાવતું હશે,જેનો અર્થ છે કે જન્યુમાં '$d$' આવવાની સંભાવના $1$ છે.
જન્યુમાં '$bd$' નું સંયોજન આવવાની સંભાવના સ્વતંત્ર સંભાવનાઓનો ગુણાકાર કરીને મેળવવામાં આવે છે: $P(b) \times P(d) = 1/2 \times 1 = 1/2$.
આમ,$50\%$ જન્યુઓ '$bd$' જનીનો ધરાવતા હશે.

(A) ચાર અલગ-અલગ પ્રકારના જન્યુઓ $(AB, Ab, aB, ab)$ નું ઉત્પાદન સૂચવે છે કે વ્યક્તિ બંને જનીનો માટે વિષમયુગ્મી (heterozygous) છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Independent Assortment) મુજબ,$AaBb$ જનીન પ્રકાર ધરાવતી વ્યક્તિ સમાન પ્રમાણમાં ચાર પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: $AB, Ab, aB$ અને $ab$.
તેથી,વ્યક્તિનો જનીન પ્રકાર $AaBb$ હોવો જોઈએ.

(D) $1$. $RRYY \times rryy$ વચ્ચેનું સંકરણ એ દ્વિ-સંકરણ (dihybrid cross) છે જેમાં બે લક્ષણોનો સમાવેશ થાય છે: બીજનો આકાર અને બીજનો રંગ.
$2$. $F_1$ પેઢી બંને લક્ષણો માટે વિષમયુગ્મી $(RrYy)$ હશે,જે પ્રભાવી સ્વરૂપ પ્રકાર દર્શાવે છે: ગોળાકાર અને પીળા બીજ.
$3$. જ્યારે $F_1$ સંતતિ $(RrYy)$ નું સ્વ-ફલન કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_2$ પેઢી મેન્ડલના મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Independent Assortment) ને અનુસરે છે.
$4$. દ્વિ-સંકરણમાં $F_2$ પેઢીનો સ્વરૂપ પ્રકારનો ગુણોત્તર $9:3:3:1$ હોય છે.
$5$. ચાર સ્વરૂપ પ્રકારો છે: ગોળાકાર-પીળા $(9)$,ગોળાકાર-લીલા $(3)$,કરચલીવાળા-પીળા $(3)$,અને કરચલીવાળા-લીલા $(1)$.

(D) દ્વિ-સંકરિત વિષમયુગ્મીનું જનીન પ્રકાર $AaBb$ છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Independent Assortment) મુજબ,જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન બે અલગ-અલગ જનીનોના વિકલ્પી કારકો (alleles) સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ પામે છે.
$AaBb$ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા સંભવિત જન્યુઓ $AB, Ab, aB,$ અને $ab$ છે.
આમ,કુલ $4$ પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન થાય છે.
દરેક પ્રકાર સમાન સંભાવના સાથે ઉત્પન્ન થતો હોવાથી,આ જન્યુઓનું પ્રમાણ $1:1:1:1$ હોય છે.

(A) બે લક્ષણો ધરાવતા દ્વિ-સંકરણમાં (દા.ત.,$AaBb \times AaBb$),$F_2$ સંતતિ મેન્ડેલિયન ગુણોત્તર $9:3:3:1$ ને અનુસરે છે.
કોઈ વનસ્પતિ બંને પ્રભાવી લક્ષણો માટે સમયુગ્મી હોય,તો તેનું જનીન પ્રકાર $AABB$ હોવું જોઈએ.
$16$ ખાનાવાળા પ્યુનેટ સ્ક્વેરમાં,$AABB$ જનીન પ્રકાર માત્ર એક જ વાર જોવા મળે છે.
તેથી,બંને પ્રભાવી લક્ષણો માટે સમયુગ્મી વનસ્પતિ મેળવવાની સંભાવના $1/16$ છે.

(C) $F_1$ પેઢીની વનસ્પતિનું જનીન પ્રકાર (genotype) $TtRr$ છે.
મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ મુજબ,સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા શોધવા માટે $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ થાય છે,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી જનીન જોડની સંખ્યા છે.
$TtRr$ જનીન પ્રકારમાં બે વિષમયુગ્મી જોડ ($Tt$ અને $Rr$) છે,તેથી $n = 2$.
આથી,ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા = $2^2 = 4$ થાય.
ઉત્પન્ન થતા ચાર પ્રકારના જન્યુઓ $TR$,$Tr$,$tR$ અને $tr$ છે.

(A) કોઈ સજીવ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જન્યુઓના પ્રકારોની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે $2^n$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ,જ્યાં $n$ એ વિષમયુગ્મી (heterozygous) જનીન જોડની સંખ્યા છે.
આપેલ જનીન પ્રકાર $AABbCc$ માં:
$1$. $AA$ એ સમયુગ્મી છે (વિષમયુગ્મી નથી).
$2$. $Bb$ એ વિષમયુગ્મી છે.
$3$. $Cc$ એ વિષમયુગ્મી છે.
આમ,વિષમયુગ્મી જોડની સંખ્યા $(n)$ $2$ છે.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $2^n = 2^2 = 4$.
શક્ય જન્યુઓ $ABC, ABc, AbC, Abc$ છે.

(B) દ્વિ-સંકરણ કસોટીમાં દ્વિ-સંકર $F_1$ સંતતિ (દા.ત.,$RrYy$) નું સંકરણ પ્રચ્છન્ન પિતૃ (દા.ત.,$rryy$) સાથે કરવામાં આવે છે.
આ સંકરણમાં,$F_1$ સંતતિ ચાર પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે: $RY$,$Ry$,$rY$,અને $ry$.
સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન પિતૃ માત્ર એક જ પ્રકારનો જન્યુ ઉત્પન્ન કરે છે: $ry$.
જ્યારે તેમનું સંકરણ કરવામાં આવે છે,ત્યારે મળતી સંતતિના જનીન પ્રકારો $RrYy$,$Rryy$,$rrYy$,અને $rryy$ હોય છે,જેનો ગુણોત્તર $1:1:1:1$ મળે છે.
દરેક જનીન પ્રકાર એક અલગ સ્વરૂપ પ્રકાર દર્શાવે છે,તેથી સ્વરૂપ પ્રકારનો ગુણોત્તર પણ $1:1:1:1$ થાય છે.

(A) $Ttrr$ અને $Rrtt$ વચ્ચેના સંકરણનો સ્વરૂપ પ્રકાર નક્કી કરવા માટે, આપણે દરેક જનીન જોડનું સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ કરી શકીએ છીએ.
$1$. પ્રથમ જનીન જોડ માટે: $Tt \times tt$ સંકરણથી $Tt$ (ઊંચા) અને $tt$ (નીચા) $1:1$ ના પ્રમાણમાં મળે છે.
$2$. બીજી જનીન જોડ માટે: $rr \times Rr$ સંકરણથી $Rr$ (ગોળ) અને $rr$ (ખરબચડા) $1:1$ ના પ્રમાણમાં મળે છે.
$3$. આ બંને સ્વતંત્ર લક્ષણોને જોડતા: $(1 \text{ ઊંચા} : 1 \text{ નીચા}) \times (1 \text{ ગોળ} : 1 \text{ ખરબચડા})$.
$4$. પરિણામે, $1$ ઊંચા-ગોળ : $1$ ઊંચા-ખરબચડા : $1$ નીચા-ગોળ : $1$ નીચા-ખરબચડા સંતતિ મળે છે.
$5$. આમ, સ્વરૂપ પ્રકારનું પ્રમાણ $1:1:1:1$ થશે.

(D) મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમ (Law of Independent Assortment) મુજબ,જન્યુ નિર્માણ દરમિયાન વિવિધ જનીનોના વિકલ્પી કારકો (alleles) સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ પામે છે.
$AaBb$ જનીન પ્રકાર ધરાવતી વ્યક્તિ માટે,જન્યુઓમાં કારકોના શક્ય સંયોજનો $A/a$ અને $B/b$ ના સ્વતંત્ર વિશ્લેષણ દ્વારા નક્કી થાય છે.
શક્ય જન્યુઓ દરેક જોડમાંથી એક કારક લઈને બને છે: $AB$,$Ab$,$aB$,અને $ab$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) $AABbCcDD$ ના સ્વફલનથી મળતી સંતતિમાં $AAbbccDD$ જનીન પ્રકારનું પ્રમાણ શોધવા માટે,આપણે મુક્ત વિશ્લેષણના નિયમનો ઉપયોગ કરીને દરેક જનીન જોડનું સ્વતંત્ર રીતે વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$1$. $AA$ જનીન પ્રકાર માટે: $AA \times AA$ પરિણામે $100\%$ $AA$ મળે છે (સંભાવના = $1$).
$2$. $Bb$ જનીન પ્રકાર માટે: $Bb \times Bb$ પરિણામે $1/4$ $BB$,$2/4$ $Bb$,અને $1/4$ $bb$ મળે છે. $bb$ મળવાની સંભાવના $1/4$ છે.
$3$. $Cc$ જનીન પ્રકાર માટે: $Cc \times Cc$ પરિણામે $1/4$ $CC$,$2/4$ $Cc$,અને $1/4$ $cc$ મળે છે. $cc$ મળવાની સંભાવના $1/4$ છે.
$4$. $DD$ જનીન પ્રકાર માટે: $DD \times DD$ પરિણામે $100\%$ $DD$ મળે છે (સંભાવના = $1$).
આ સ્વતંત્ર સંભાવનાઓનો ગુણાકાર કરતા: $1 \times 1/4 \times 1/4 \times 1 = 1/16$.