Sex determination Questions in Gujarati

(C) હેટરોસોમ એ એવું રંગસૂત્ર છે જે તેના આકાર,કદ અથવા વર્તણૂકમાં સામાન્ય દૈહિક રંગસૂત્રો (autosomes) કરતા અલગ હોય છે. મોટાભાગના સજીવોમાં,આ રંગસૂત્રો લિંગ નિર્ધારણની પ્રક્રિયામાં ભાગ લે છે,જેને સામાન્ય રીતે લિંગી રંગસૂત્રો (sex chromosomes) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે (દા.ત.,મનુષ્યમાં $X$ અને $Y$ રંગસૂત્રો). તેથી,હેટરોસોમ શબ્દ લિંગી રંગસૂત્રનો પર્યાય છે.

(C) ઓટોસોમ એટલે એવું રંગસૂત્ર જે લિંગી રંગસૂત્ર નથી. મનુષ્યમાં $22$ જોડ ઓટોસોમ અને $1$ જોડ લિંગી રંગસૂત્રો હોય છે. ઓટોસોમમાં શરીરના શારીરિક લક્ષણો નક્કી કરતા જનીનો હોય છે અને તે લિંગ નિશ્ચયનમાં ભાગ લેતા નથી.

(B) લિંગ નિર્ધારણને તે કયા સમયે થાય છે તેના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. $Progamic$: લિંગનું નિર્ધારણ ફલન પહેલાં થાય છે (દા.ત.,કેટલાક રોટિફર્સમાં).
$2$. $Syngamic$: લિંગનું નિર્ધારણ ફલન સમયે જન્યુઓના જોડાણને કારણે થાય છે (દા.ત.,મનુષ્યોમાં,જ્યાં શુક્રકોષમાંથી આવતા $X$ અથવા $Y$ રંગસૂત્ર લિંગ નક્કી કરે છે).
$3$. $Epigamic$: લિંગનું નિર્ધારણ ફલન પછી થાય છે,જે પર્યાવરણીય પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે (દા.ત.,મગર જેવા કેટલાક સરીસૃપોમાં).
તેથી,જ્યારે લિંગનું નિર્ધારણ ફલન સમયે થાય છે,ત્યારે તેને $Syngamic$ કહેવામાં આવે છે.

(B) મનુષ્યમાં,માદા હોમોગેમેટિક (સમજન્યુકી) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ માત્ર એક જ પ્રકારના જન્યુ (અંડકોષ) ઉત્પન્ન કરે છે જેમાં $22 + X$ રંગસૂત્રો હોય છે. તેથી,બધા જ અંડકોષો સમાન હોય છે. નર હેટરોગેમેટિક (વિષમજન્યુકી) હોય છે,જે બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: $22 + X$ અને $22 + Y$. આમ,વિધાન $(b)$ ખોટું છે.

(C) મનુષ્યોમાં,નર $XY$ અને માદા $XX$ હોય છે.
નર પાસે માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર હોવાથી,$X$ રંગસૂત્ર પર હાજર કોઈપણ પ્રચ્છન્ન જનીન અભિવ્યક્ત થશે કારણ કે તેની અસરને દબાવવા માટે $Y$ રંગસૂત્ર પર કોઈ અનુરૂપ વૈકલ્પિક કારક (allele) હોતું નથી.
આ સ્થિતિને હેમિઝાયગસ (hemizygous) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,નરના $X$ રંગસૂત્ર પરનું એકલ પ્રચ્છન્ન જનીન લક્ષણ દર્શાવવા માટે પૂરતું છે.

(C) બ્રિટિશ આનુવંશિકશાસ્ત્રી મેરી લાયન $(1961)$ મુજબ,સામાન્ય માદાના બે $X$-રંગસૂત્રોમાંથી એક રંગસૂત્ર હેટરોક્રોમેટિક બની જાય છે અને બાર બોડી તરીકે દેખાય છે. આ ઘટનાને લાયનાઇઝેશન અથવા $X$-નિષ્ક્રિયકરણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,બાર બોડીઝ માદા લિંગી રંગસૂત્ર સાથે સંકળાયેલ છે.

(B) સજીવમાં જાતિના નિર્ધારણ માટે જવાબદાર રંગસૂત્રોને લિંગી રંગસૂત્રો અથવા $Allosomes$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
દૈહિક રંગસૂત્રો $(Autosomes)$ એવા રંગસૂત્રો છે જે જાતિના નિર્ધારણમાં સીધી ભૂમિકા ભજવતા નથી.
વૈકલ્પિક કારકો $(Multiple \text{ alleles})$ એટલે એક જ જનીન સ્થાન માટે બે કરતા વધારે વૈકલ્પિક કારકોની હાજરી.
સંકર ઓજસ $(Heterosis)$ એ એવી ઘટના છે જેમાં બે આનુવંશિક રીતે અલગ પિતૃઓની સંતતિ પિતૃઓની તુલનામાં શ્રેષ્ઠ લક્ષણો દર્શાવે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) મનુષ્યોમાં,લિંગ નિશ્ચયન $XY$ પ્રકારનું હોય છે. જનનકોષોના નિર્માણ દરમિયાન,નર બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: $50\%$ $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતા અને $50\%$ $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતા. માદા માત્ર એક જ પ્રકારના અંડકોષ ઉત્પન્ન કરે છે,જે $X$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે. જ્યારે $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે છે,ત્યારે માદા $(XX)$ ઉત્પન્ન થાય છે. જ્યારે $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે છે,ત્યારે નર $(XY)$ ઉત્પન્ન થાય છે. કારણ કે કોઈપણ પ્રકારના શુક્રકોષ દ્વારા અંડકોષના ફલનની સંભાવના સમાન ($50\%$ દરેક) હોવાથી,નર અને માદા સંતતિનો સૈદ્ધાંતિક ગુણોત્તર $1:1$ રહે છે.

(B) મધમાખીમાં લિંગ નિશ્ચયનની પદ્ધતિને $Haplodiploidy$ (એકકીય-દ્વિકીયતા) કહેવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં, સંતતિનું લિંગ તેને મળતા રંગસૂત્રોના સમૂહની સંખ્યા દ્વારા નક્કી થાય છે.
માદાઓ ($\text{રાણી}$ અને $\text{કામદાર}$) $\text{દ્વિકીય}$ $(2n = 32)$ હોય છે, જે ફલિત અંડકોષોમાંથી વિકસે છે.
નર $(\text{ડ્રોન})$ $\text{એકકીય}$ $(n = 16)$ હોય છે, જે અફલિત અંડકોષોમાંથી $\text{અસંયોગીજનન}$ $(parthenogenesis)$ નામની પ્રક્રિયા દ્વારા વિકસે છે.

(C) મનુષ્યોમાં,બાળકની જાતિ શુક્રકોષમાં રહેલા લિંગી રંગસૂત્રો દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
સ્ત્રીઓમાં $XX$ રંગસૂત્રો હોય છે અને તેઓ માત્ર $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતા જનનકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
પુરુષોમાં $XY$ રંગસૂત્રો હોય છે અને તેઓ બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: $50\%$ $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતા અને $50\%$ $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતા.
જો $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે,તો યુગ્મનજ માદા $(XX)$ માં વિકસે છે.
જો $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે,તો યુગ્મનજ નર $(XY)$ માં વિકસે છે.
તેથી,પિતાનું યોગદાન બાળકની જાતિ નક્કી કરે છે.

(D) મેરી લ્યોન દ્વારા પ્રસ્તાવિત લ્યોન ઉત્કલ્પના જણાવે છે કે માદા સસ્તન પ્રાણીઓમાં,પ્રારંભિક ગર્ભીય વિકાસ દરમિયાન દરેક દૈહિક કોષમાં રહેલા બે $X$ રંગસૂત્રોમાંથી એક યાદચ્છિક રીતે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે.
આ નિષ્ક્રિય $X$ રંગસૂત્ર અત્યંત ઘટ્ટ બને છે અને કોષકેન્દ્રમાં ઘેરા રંગના પિંડ તરીકે દેખાય છે,જેને બાર (Barr) બોડી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,લ્યોન ઉત્કલ્પના સસ્તન પ્રાણીઓમાં ડોઝ કોમ્પેન્સેશન (dosage compensation) ની ક્રિયાવિધિ સમજાવે છે,જે કોષમાં રહેલા $X$ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને બાર બોડીની સંખ્યા વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવે છે.

(C) $Drosophila$ માં જાતિ નિશ્ચયન એ $X$ રંગસૂત્રો અને દૈહિક રંગસૂત્રોના સમૂહ $(A)$ ના ગુણોત્તર પર આધારિત છે.
મેટા-સ્ત્રીઓ (અથવા સુપર-સ્ત્રીઓ) એવા સજીવો છે જેમાં $X:A$ ગુણોત્તર $1.0$ કરતા વધારે હોય છે.
સામાન્ય રીતે,આ સજીવો $3$ $X$ રંગસૂત્રો અને $2$ દૈહિક રંગસૂત્રોના સમૂહ $(3X:2A)$ ધરાવે છે,જેનો ગુણોત્તર $1.5$ થાય છે.
તેથી,મેટા-સ્ત્રી માટેનું સાચું રંગસૂત્ર બંધારણ $XXX$ છે.

(A) મનુષ્યોમાં,બાળકની જાતિનું નિર્ધારણ લિંગી રંગસૂત્રો દ્વારા થાય છે.
સ્ત્રીઓ હોમોગેમેટિક હોય છે,જે હંમેશા $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતા અંડકોષ ઉત્પન્ન કરે છે.
પુરુષો હેટરોગેમેટિક હોય છે,જે બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: એક જે $X$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે અને બીજા જે $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે.
જો $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે,તો પરિણામી યુગ્મનજ $XX$ (સ્ત્રી) હશે.
જો $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે,તો પરિણામી યુગ્મનજ $XY$ (પુરુષ) હશે.
તેથી,બાળકની જાતિ અંડકોષનું ફલન કરતા શુક્રકોષના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.

(B) કોષીય સ્તરે જાતિનું નિર્ધારણ ઘણીવાર $Barr$ બોડીને ઓળખીને કરવામાં આવે છે,જે માદાઓમાં નિષ્ક્રિય $X$ રંગસૂત્ર છે. $Barr$ બોડી ત્વચાના કોષો,ચેતા કોષો,મુખના અધિચ્છદના કોષો,વાળના મૂળ અને યોનિમાર્ગ તથા મૂત્રમાર્ગના અસ્તરના કોષો સહિત વિવિધ દૈહિક કોષોમાં જોઈ શકાય છે. તેથી,મુખના અધિચ્છદ અને વાળના મૂળ બંને આ વિશ્લેષણ માટે યોગ્ય સ્ત્રોત છે.

(C) મનુષ્યમાં બાળકની જાતિનું નિર્ધારણ ફલન સમયે થાય છે.
મનુષ્યમાં, માદા માત્ર એક પ્રકારના જન્યુ (અંડકોષ) ઉત્પન્ન કરે છે જેમાં $22 + X$ રંગસૂત્ર બંધારણ હોય છે।
નર બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: $50\%$ જેમાં $22 + X$ હોય છે અને $50\%$ જેમાં $22 + Y$ હોય છે।
જો $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે, તો યુગ્મનજ માદા $(XX)$ માં વિકસે છે।
જો $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે, તો યુગ્મનજ નર $(XY)$ માં વિકસે છે।
તેથી, આનુવંશિક જાતિ ફલનની ક્ષણે જ નક્કી થઈ જાય છે।

(D) $Drosophila \text{ } melanogaster$ માં, જાતિનું નિર્ધારણ $X$ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને દૈહિક રંગસૂત્રો $(A)$ ના સેટની સંખ્યાના ગુણોત્તર પર આધારિત છે.
આને સી.બી. બ્રિજિસ દ્વારા પ્રસ્તાવિત 'જેનિક બેલેન્સ થિયરી' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જો $X/A$ ગુણોત્તર $1.0$ હોય, તો તે માદા છે.
જો $X/A$ ગુણોત્તર $0.5$ હોય, તો તે નર છે.
તેથી, ફળમાખી (fruit fly) માં જાતિ નક્કી કરવામાં $X$ રંગસૂત્રો અને દૈહિક રંગસૂત્રો બંને મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) મનુષ્યોમાં,બાળકની જાતિ પિતાના શુક્રકોષ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
સ્ત્રીઓ એવા અંડકોષ ઉત્પન્ન કરે છે જેમાં માત્ર $X$ રંગસૂત્ર હોય છે.
પુરુષો બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતા અને $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતા.
જો $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે,તો પરિણામી યુગ્મનજમાં $XY$ રંગસૂત્રો હોય છે,જે નર બાળકમાં વિકસે છે.
જો $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે,તો પરિણામી યુગ્મનજમાં $XX$ રંગસૂત્રો હોય છે,જે માદા બાળકમાં વિકસે છે.

(B) બાર બોડી એ માદા સસ્તન પ્રાણીઓના દૈહિક કોષોમાં જોવા મળતું એક ઘટ્ટ અને નિષ્ક્રિય $X$ રંગસૂત્ર છે. લાયન પૂર્વધારણા મુજબ,ગર્ભ વિકાસના પ્રારંભિક તબક્કે માદાના દૈહિક કોષોમાં રહેલા બે $X$ રંગસૂત્રો પૈકી એક રંગસૂત્ર હેટરોક્રોમેટિનમાં ફેરવાય છે. આ નિષ્ક્રિય $X$ રંગસૂત્ર કોષકેન્દ્રપટલની નજીક એક ઘેરા રંગના ઘટ્ટ પદાર્થ તરીકે દેખાય છે,જેને બાર બોડી કહેવામાં આવે છે. તેથી,સાચો જવાબ $B$ છે.

(A) આંતરાવસ્થાના કોષોમાં કોષકેન્દ્ર પટલની નજીક જોવા મળતા ઘેરા રંગના રંજિત અંગકને બાર બોડી (Barr body) કહેવામાં આવે છે.
બાર બોડી એ એક કરતા વધુ $X$-રંગસૂત્રો ધરાવતા કોષોમાં નિષ્ક્રિય થયેલા $X$-રંગસૂત્રોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
કોષમાં બાર બોડીની સંખ્યા ગણવા માટેનું સૂત્ર: $N = (X\text{-રંગસૂત્રોની સંખ્યા}) - 1$ છે.
કોઈ વ્યક્તિમાં બાર બોડી જોવા મળે તે માટે તેમની પાસે ઓછામાં ઓછા બે $X$-રંગસૂત્રો હોવા જરૂરી છે (દા.ત., $XX$, $XXY$, $XXX$).
આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $XX$ એ એકમાત્ર જનીન પ્રકાર છે જેમાં બે $X$-રંગસૂત્રો હોય છે, જેના પરિણામે $2 - 1 = 1$ બાર બોડી જોવા મળે છે.

(D) લ્યોન પૂર્વધારણા (Lyon hypothesis) મુજબ,માનવ માદામાં દરેક દૈહિક કોષમાં રહેલા બે $X$ રંગસૂત્રોમાંથી એક રંગસૂત્ર ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન યાદચ્છિક રીતે (randomly) નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે,જેને ડોઝ કોમ્પેન્સેશન (dosage compensation) કહેવામાં આવે છે.
આ નિષ્ક્રિય થયેલ $X$ રંગસૂત્ર અત્યંત ઘટ્ટ બને છે અને તે કોષકેન્દ્રમાં ઘેરા રંગના બિંદુ તરીકે દેખાય છે,જેને બાર બોડી (Barr body) કહેવાય છે.
આ નિષ્ક્રિયકરણ યાદચ્છિક હોવાથી,તે કોષના પ્રકાર મુજબ માતા તરફથી મળેલ $X$ રંગસૂત્ર અથવા પિતા તરફથી મળેલ $X$ રંગસૂત્ર બંનેમાંથી કોઈ પણ હોઈ શકે છે.

(A) ડ્રોસોફિલામાં ગાયનેન્ડ્રોમોર્ફ્સ એવા સજીવો છે જે નર અને માદા બંનેના લક્ષણો દર્શાવે છે.
તેઓ એક યુગ્મનજ (zygote) માંથી ઉદ્ભવે છે જે શરૂઆતમાં માદા $(2A + XX)$ હોય છે.
પ્રારંભિક વિભાજનના તબક્કે (બે-કોષીય પ્રોએમ્બ્રિયો),રંગસૂત્રોના અસમાન વિભાજન અથવા રંગસૂત્ર ગુમાવવાને કારણે એક $X$ રંગસૂત્ર બાળ કોષમાં જઈ શકતું નથી.
પરિણામે,એક બાળ કોષ સામાન્ય માદા જનીન બંધારણ $(2A + XX)$ જાળવી રાખે છે,જ્યારે બીજો બાળ કોષ માત્ર એક $X$ રંગસૂત્ર $(2A + X)$ મેળવે છે,જે નર પેશી તરીકે વિકસે છે.
તેથી,સાચું રંગસૂત્રીય બંધારણ એક કોષમાં $2A + XX$ અને બીજામાં $2A + X$ છે.

(B) જાતિ નિર્ધારણનો જનીનિક સંતુલન સિદ્ધાંત $C.B. Bridges$ દ્વારા $1921$ માં $Drosophila$ $melanogaster$ પરના તેમના અભ્યાસના આધારે આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,જાતિનું નિર્ધારણ $X$ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને દૈહિક રંગસૂત્રો $(A)$ ના સેટની સંખ્યાના ગુણોત્તર દ્વારા થાય છે.
જો ગુણોત્તર $(X/A)$ $1.0$ હોય,તો તે માદા છે; જો તે $0.5$ હોય,તો તે નર છે; અને જો તે $0.5$ અને $1.0$ ની વચ્ચે હોય,તો તે આંતરજાતીય (intersex) છે.

(D) મનુષ્યોમાં,લિંગ નિશ્ચયન એ વાત પર આધાર રાખે છે કે કયા પ્રકારનો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે છે. પિતા બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: $50\%$ $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતા અને $50\%$ $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતા. અંડકોષ હંમેશા $X$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે. જો $X$ ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે,તો પુત્રી $(XX)$ જન્મે છે,અને જો $Y$ ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષનું ફલન કરે,તો પુત્ર $(XY)$ જન્મે છે. પાંચ પુત્રીઓનો જન્મ એ સંભાવનાની વાત છે; દરેક ફલનની ઘટના સ્વતંત્ર હોય છે,અને નસીબજોગે દરેક વખતે $X$ ધરાવતા શુક્રકોષે જ અંડકોષનું ફલન કર્યું હતું.

(C) મનુષ્યોમાં,વ્યક્તિનું લિંગ ચોક્કસ લિંગી રંગસૂત્રોની હાજરી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. માદામાં બે $X$ રંગસૂત્રો $(XX)$ હોય છે,જ્યારે નરમાં એક $X$ રંગસૂત્ર અને એક $Y$ રંગસૂત્ર $(XY)$ હોય છે. $Y$ રંગસૂત્રની હાજરી એ મુખ્ય પરિબળ છે જે નર લક્ષણોના વિકાસને ઉત્તેજિત કરે છે,અને આમ માનવ નરની આનુવંશિક ઓળખ નક્કી કરે છે.

(B) જાતિ નિર્ધારણનો જનીનિક સંતુલનવાદ ($Genic$ $balance$ $theory$) $C.B.$ $Bridges$ દ્વારા $Drosophila$ $melanogaster$ માં પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યો હતો.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,સજીવની જાતિ $X$-રંગસૂત્રોની સંખ્યા $(X)$ અને દૈહિક રંગસૂત્રોના સેટની સંખ્યા $(A)$ ના ગુણોત્તર દ્વારા નક્કી થાય છે.
આ ગુણોત્તરને $X/A$ ગુણોત્તર તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
જો $X/A$ ગુણોત્તર $1.0$ હોય,તો તે માદા છે; જો તે $0.5$ હોય,તો તે નર છે; અને જો તે $0.5$ અને $1.0$ ની વચ્ચે હોય,તો તે આંતરજાતીય $(intersex)$ છે.

(D) જાતિ નિર્ધારણનો રંગસૂત્રીય સિદ્ધાંત અમેરિકન જીવવિજ્ઞાની $C.E. McClung$ દ્વારા $1902$ માં તીડના રંગસૂત્રોના અભ્યાસના આધારે આપવામાં આવ્યો હતો. આપેલા વિકલ્પોમાં આ નામ ન હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) મનુષ્યોમાં,લિંગ નિશ્ચયનની પદ્ધતિ $XX-XY$ પ્રકારની છે.
સ્ત્રીઓ સમજન્યુકી (homogametic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ બે સમાન લિંગી રંગસૂત્રો ધરાવે છે,જે $XX$ છે.
પુરુષો વિષમજન્યુકી (heterogametic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ બે અલગ લિંગી રંગસૂત્રો ધરાવે છે,જે $XY$ છે.
તેથી,સ્ત્રીઓમાં લિંગી રંગસૂત્રો $XX$ હોય છે.

(A) Melandrium (એક પ્રકારનું બગીચાનું ફૂલ) માં લિંગ નિશ્ચયન $XX-XY$ પ્રકાર અથવા Lygaeus પ્રકારની રંગસૂત્રીય પદ્ધતિ દ્વારા થાય છે,જે પ્રાણીઓમાં જોવા મળતી પદ્ધતિ જેવી જ છે. આ પદ્ધતિમાં,માદા સમજન્યુક $(XX)$ અને નર વિષમજન્યુક $(XY)$ હોય છે.

(C) બાર બોડી એ એક ઘટ્ટ, નિષ્ક્રિય $X$ રંગસૂત્ર છે જે એક કરતા વધુ $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતી વ્યક્તિઓના કોષોમાં જોવા મળે છે.
મનુષ્યોમાં, સ્ત્રીઓમાં સામાન્ય રીતે બે $X$ રંગસૂત્રો $(XX)$ હોય છે, જેમાંથી એક નિષ્ક્રિય થઈને બાર બોડી બનાવે છે.
સામાન્ય પુરુષોમાં માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર $(XY)$ હોય છે અને તેથી તેમની પાસે બાર બોડી હોતી નથી.
આમ, $WBC$ (શ્વેત રક્તકણ) માં બાર બોડીની હાજરી સૂચવે છે કે વ્યક્તિ સામાન્ય સ્ત્રી છે.

(B) $Drosophila$ $melanogaster$ માં લિંગ નિશ્ચયન $X$ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને દૈહિક રંગસૂત્રોના સેટ $(A)$ ની સંખ્યાના ગુણોત્તર દ્વારા નક્કી થાય છે.
આને જનીનિક સંતુલનનો સિદ્ધાંત (Genic Balance Theory) કહેવામાં આવે છે,જે સી.બી. બ્રિજિસ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
જો ગુણોત્તર $(X/A)$ $1.0$ હોય,તો તે માદા છે.
જો ગુણોત્તર $(X/A)$ $0.5$ હોય,તો તે નર છે.
તેથી,લિંગનું નિશ્ચયન $X$-રંગસૂત્ર અને દૈહિક રંગસૂત્રો વચ્ચેના જનીનિક સંતુલન દ્વારા થાય છે.

(A) $Melandrium$ વનસ્પતિમાં,જાતિ નિર્ધારણ $XY$ પ્રકારની પદ્ધતિ દ્વારા થાય છે.
$1$. માદા વનસ્પતિઓ $XX$ રંગસૂત્રો સાથે સમજન્યુક (homogametic) હોય છે.
$2$. નર વનસ્પતિઓ $XY$ રંગસૂત્રો સાથે વિષમજન્યુક (heterogametic) હોય છે.
$3$. $Melandrium$ માં $Y$ રંગસૂત્ર નર-નિર્ધારક કારકો ધરાવે છે,જે નર પ્રજનન અંગોના વિકાસ માટે જવાબદાર છે. તેથી,$Y$ રંગસૂત્રની હાજરી નર જાતિ નક્કી કરે છે.

(C) બાર બોડી એ માદા સસ્તન પ્રાણીઓના દૈહિક કોષોમાં રહેલા નિષ્ક્રિય $X$ રંગસૂત્રો છે.
તેઓ કોષકેન્દ્રની પરિઘ પર સ્થિત ક્રોમેટિનના ઘટ્ટ,ઘેરા અભિરંજિત જથ્થા તરીકે દેખાય છે.
તેઓ બેઝિક ડાય (રંજકો) સાથે તીવ્રતાથી અભિરંજિત થતા હોવાથી,તેમને ક્રોમેટિન-પોઝિટિવ કહેવામાં આવે છે.

(A) મનુષ્યોમાં,જાતિ નિર્ધારણ $XY$ રંગસૂત્ર પ્રણાલી પર આધારિત છે. ફલન દરમિયાન,નર જનનકોષ (શુક્રકોષ) કાં તો $X$ અથવા $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે,જ્યારે માદા જનનકોષ (અંડકોષ) હંમેશા $X$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે.
દરેક ગર્ભાવસ્થા એક સ્વતંત્ર ઘટના છે. અગાઉના બાળકોની જાતિને ધ્યાનમાં લીધા વિના,દરેક ગર્ભધારણ માટે છોકરો કે છોકરી હોવાની સંભાવના હંમેશા $50\%$ રહે છે.
તેથી,$6^{th}$ બાળક પુત્ર હોવાની સંભાવના $1/2$ અથવા $50\%$ છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે. લિંગ નિશ્ચયનનો રંગસૂત્રીય આધાર સૌપ્રથમ $Melandrium$ (જેને $Lychnis$ $dioica$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) વનસ્પતિમાં શોધાયો હતો. આ વનસ્પતિમાં,લિંગનું નિશ્ચયન $Y$-રંગસૂત્રની હાજરી અથવા ગેરહાજરી દ્વારા થાય છે. જે સજીવોમાં $Y$-રંગસૂત્ર હાજર હોય છે તે નર હોય છે,જ્યારે જેમાં તે ગેરહાજર હોય છે તે માદા હોય છે.

(B) $Drosophila$ માં,જાતિનું નિર્ધારણ $C.B. Bridges$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત જનીનિક સંતુલન સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
આ સિદ્ધાંત મુજબ,સજીવની જાતિ $X$-રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને દૈહિક રંગસૂત્રો $(A)$ ના સમૂહોની સંખ્યાના ગુણોત્તર દ્વારા નક્કી થાય છે.
આ ગુણોત્તરને સેક્સ ઇન્ડેક્સ રેશિયો $(X/A)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,સુપરફીમેલમાં,$X$-રંગસૂત્રોની સંખ્યા $3$ હોય છે અને દૈહિક રંગસૂત્રોના સમૂહની સંખ્યા $2$ હોય છે,જેના પરિણામે ગુણોત્તર $3/2 = 1.5$ મળે છે.

(B) જાતીય-સંલગ્ન લક્ષણો એવા લક્ષણો છે જે લિંગી રંગસૂત્રો ($X$ અથવા $Y$) પર આવેલા જનીનો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
મનુષ્યોમાં,મોટાભાગના જાતીય-સંલગ્ન લક્ષણો પ્રચ્છન્ન હોય છે અને તે $X$-રંગસૂત્રના અસમજાત પ્રદેશ પર આવેલા હોય છે.
પુરુષોમાં માત્ર એક જ $X$-રંગસૂત્ર $(XY)$ હોવાથી,તેઓ આ પ્રચ્છન્ન લક્ષણોને વ્યક્ત કરે છે,ભલે તેમની પાસે જનીનની માત્ર એક જ નકલ હોય.
તેથી,જાતીય-સંલગ્ન લક્ષણો મુખ્યત્વે પ્રચ્છન્ન સ્વરૂપના હોય છે.

(C) લિંગ-સંલગ્ન આનુવંશિકતા એટલે એવા લક્ષણોનું વહન કે જેના જનીનો લિંગી રંગસૂત્રો ($X$ અથવા $Y$) પર આવેલા હોય છે.
આ જનીનો સજીવના લિંગની સાથે વારસામાં ઉતરે છે.
કારણ કે લિંગી રંગસૂત્રો સજીવનું લિંગ નક્કી કરે છે,તેથી આ રંગસૂત્રો પર આવેલા કોઈપણ જનીનને લિંગ-સંલગ્ન કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે જનીન $X$ અને $Y$ રંગસૂત્રો પર વહન પામે છે.

(A) જાતિ રંગસૂત્રો ($X$ અથવા $Y$) પર આવેલા જનીનો દ્વારા નિયંત્રિત લક્ષણોને જાતિ-સંલગ્ન લક્ષણો કહેવામાં આવે છે.
$X$ રંગસૂત્ર એ જાતિ રંગસૂત્ર હોવાથી,તેના પર આવેલા જનીનો જાતિ-સંલગ્ન આનુવંશિકતા દર્શાવે છે.
મનુષ્યમાં વર્ણાંધતા અને હિમોફિલિયા તેના ઉદાહરણો છે.

(C) $Y$ રંગસૂત્ર ફક્ત પુરુષોમાં જ જોવા મળે છે ($XY$ જનીન પ્રકાર).
જનનકોષોના નિર્માણ દરમિયાન,પુરુષ બે પ્રકારના શુક્રકોષો ઉત્પન્ન કરે છે: એક $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો અને બીજો $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો.
જ્યારથી આ જનીન $Y$ રંગસૂત્ર પર સ્થિત છે,ત્યારે દરેક પુત્ર જે તેના પિતા પાસેથી $Y$ રંગસૂત્ર મેળવે છે,તેને આ જનીન પ્રાપ્ત થશે.
તેથી,એક પુરુષ તેના $Y$-સંલગ્ન જનીનને તેના તમામ પુત્રોમાં સ્થાનાંતરિત કરશે.

(C) જાતિ-સંલગ્ન લક્ષણો એવા લક્ષણો છે જેના જનીનો જાતિ રંગસૂત્રો ($X$ અથવા $Y$) પર આવેલા હોય છે.
$1$. $X$-રંગસૂત્ર પર આવેલા જનીનો ક્રિસ-ક્રોસ વારસાગમન દર્શાવે છે,જેમાં લક્ષણ પિતાથી પુત્રીમાં અને ત્યારબાદ પૌત્રમાં ઉતરે છે.
$2$. જોકે,$Y$-રંગસૂત્ર પર આવેલા જનીનો (હોલેન્ડ્રિક જનીનો) સીધા પિતાથી પુત્રમાં ઉતરે છે.
$3$. જાતિ-સંલગ્ન જનીનો $X$ અથવા $Y$ બંને રંગસૂત્રો પર હોઈ શકે છે,તેથી તે માત્ર $X$-રંગસૂત્ર પૂરતા મર્યાદિત નથી અને તે હંમેશા ક્રિસ-ક્રોસ વારસાગમન અનુસરતા નથી.
$4$. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી સચોટ વિધાન એ છે કે તે $Y$-રંગસૂત્ર પર હાજર હોઈ શકે છે.

(A) લિંગ-સંલગ્ન જનીનો એવા જનીનો છે જે લિંગી રંગસૂત્રો ($X$ અથવા $Y$) પર આવેલા હોય છે.
મનુષ્યમાં,મોટાભાગના લિંગ-સંલગ્ન જનીનો $X$-રંગસૂત્ર પર આવેલા હોય છે કારણ કે તે $Y$-રંગસૂત્ર કરતા ઘણું મોટું છે અને તેમાં વધુ જનીનો હોય છે.
ખાસ કરીને $X$-રંગસૂત્ર પર આવેલા જનીનોને $X$-લિંક્ડ જનીનો કહેવામાં આવે છે,જ્યારે $Y$-રંગસૂત્ર પર આવેલા જનીનોને $Y$-લિંક્ડ અથવા હોલેન્ડ્રિક જનીનો કહેવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન મનુષ્યમાં લિંગ-સંલગ્ન જનીનોના સામાન્ય સ્થાન વિશે પૂછે છે,તેથી સૌથી સચોટ અને પ્રાથમિક સ્થાન $X$-રંગસૂત્ર છે.

(D) લિંગ-સંલગ્ન આનુવંશિકતા એટલે એવા લક્ષણોનું વહન કે જેના નિર્ધારક જનીનો લિંગી રંગસૂત્રો પર આવેલા હોય છે.
મનુષ્યમાં લિંગી રંગસૂત્રોમાં $X$ અને $Y$ બંને રંગસૂત્રોનો સમાવેશ થાય છે.
$X$-સંલગ્ન લક્ષણો $X$ રંગસૂત્ર પર આવેલા જનીનો દ્વારા નક્કી થાય છે,જ્યારે $Y$-સંલગ્ન (હોલેન્ડ્રિક) લક્ષણો $Y$ રંગસૂત્ર પર આવેલા જનીનો દ્વારા નક્કી થાય છે.
આમ,$X$ અને $Y$ બંને રંગસૂત્રો જનીનો ધરાવે છે જે વારસામાં ઉતરી શકે છે,તેથી લિંગ-સંલગ્ન આનુવંશિકતા બંને દ્વારા થાય છે.

(C) આ પ્રકારની આનુવંશિકતાને હોલેન્ડ્રિક (holandric) આનુવંશિકતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
મનુષ્યોમાં,$Y$ રંગસૂત્ર પિતાથી સીધું પુત્રમાં વહન પામે છે.
આપેલ કિસ્સામાં,લક્ષણ પિતાથી તેના તમામ પુત્રોમાં અને ત્યારબાદ તેમના પુત્રોમાં વહન પામે છે,જે દર્શાવે છે કે આ લક્ષણ માટે જવાબદાર જનીન $Y$ રંગસૂત્રના બિન-સમજાત પ્રદેશ પર સ્થિત છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) ફળમાખી ($Drosophila$ $melanogaster$) માં,જાતિ નિશ્ચયન $XY$ પ્રકારનું હોય છે.
જ્યારે નર જાતીય-સંલગ્ન જનીનો માટે વિષમયુગ્મી હોય,ત્યારે તેની પાસે એક $X$ રંગસૂત્ર અને એક $Y$ રંગસૂત્ર હોય છે.
અર્ધીકરણ દરમિયાન,$X$ રંગસૂત્ર અને $Y$ રંગસૂત્ર અલગ-અલગ જન્યુઓમાં જાય છે.
પરિણામે,$50\%$ શુક્રકોષો $X$ રંગસૂત્ર મેળવે છે અને $50\%$ $Y$ રંગસૂત્ર મેળવે છે.
તેથી,જન્યુઓમાં પ્રવેશતા નર-વિશિષ્ટ રંગસૂત્રો ($X$ અને $Y$) નું પ્રમાણ $1:1$ છે.

(D) આ કિસ્સામાં,પિતા રોગિષ્ઠ છે અને માતા સામાન્ય છે.
બધી પુત્રીઓ તેમના પિતા પાસેથી $X$ રંગસૂત્ર મેળવે છે,જ્યારે બધા પુત્રો તેમના પિતા પાસેથી $Y$ રંગસૂત્ર મેળવે છે.
બધી પુત્રીઓ રોગિષ્ઠ હોવાથી અને બધા પુત્રો સામાન્ય હોવાથી,રોગનું જનીન પિતા પાસેથી મળેલા $X$ રંગસૂત્ર પર હોવું જોઈએ.
આ લક્ષણ બધી પુત્રીઓમાં જોવા મળે છે (જેઓ પિતા પાસેથી $X$ રંગસૂત્ર મેળવે છે),જે દર્શાવે છે કે આ જનીન $X$-લિંગ સંલગ્ન પ્રભાવી છે.
જો તે $X$-લિંગ સંલગ્ન પ્રચ્છન્ન હોત,તો પુત્રીઓ વાહક હોત પરંતુ રોગિષ્ઠ ન હોત,સિવાય કે માતા પણ વાહક અથવા અસરગ્રસ્ત હોય.
તેથી,વારસાની આ ભાત $X$-લિંગ સંલગ્ન પ્રભાવી છે.

(A) જાતિનું નિર્ધારણ ફલન સમયે અંડકોષને ફલિત કરતા શુક્રકોષના પ્રકાર દ્વારા થાય છે.
મનુષ્યોમાં,માદા સમજન્યુક $(XX)$ અને નર વિષમજન્યુક $(XY)$ હોય છે.
નર દ્વારા ઉત્પન્ન થતા શુક્રકોષો બે પ્રકારના હોય છે: $50\%$ $X$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે અને $50\%$ $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવે છે.
જો $Y$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષ $(X)$ ને ફલિત કરે,તો બનતું યુગ્મનજ $XY$ હોય છે,જે નર બાળકમાં વિકસે છે.
જો $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ અંડકોષ $(X)$ ને ફલિત કરે,તો બનતું યુગ્મનજ $XX$ હોય છે,જે માદા બાળકમાં વિકસે છે.

(C) મનુષ્યોમાં,લિંગ નિશ્ચયન $XY$ પ્રકારનું હોય છે.
માદામાં બે $X$ રંગસૂત્રો $(XX)$ હોય છે,જે તેમને સમજન્યુક (homogametic) બનાવે છે.
નરમાં એક $X$ રંગસૂત્ર અને એક $Y$ રંગસૂત્ર $(XY)$ હોય છે,જે તેમને વિષમજન્યુક (heterogametic) બનાવે છે.
તેથી,માનવ નર $XY$ લિંગી રંગસૂત્રો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.

(A) મનુષ્યમાં,લિંગ નિશ્ચયન $XX-XY$ પ્રકારનું હોય છે.
માદાઓ સમજન્યુકી (homogametic) હોય છે,જે $22 + X$ રંગસૂત્રો ધરાવતા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
નર વિષમજન્યુકી (heterogametic) હોય છે,જે $22 + X$ અથવા $22 + Y$ રંગસૂત્રો ધરાવતા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
જ્યારે $X$ રંગસૂત્ર ધરાવતો શુક્રકોષ $(22 + X)$ અંડકોષ $(22 + X)$ ને ફલિત કરે છે,ત્યારે બનતા યુગ્મનજનું રંગસૂત્રીય બંધારણ $44 + XX$ હોય છે,જે માદા તરીકે વિકસે છે.
તેથી,માદા બનનાર યુગ્મનજ માટેનું સાચું બંધારણ $44 + XX$ છે.

(D) મનુષ્યો અને અન્ય ઘણા સજીવોમાં,રંગસૂત્રોને બે પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: ઓટોસોમ્સ (દૈહિક રંગસૂત્રો) અને લિંગી રંગસૂત્રો (એલોસોમ્સ).
ઓટોસોમ્સ એ સમજાત રંગસૂત્રો છે જે પુરુષો અને સ્ત્રીઓ બંનેમાં હાજર હોય છે અને દૈહિક લક્ષણો માટેના જનીનો ધરાવે છે.
મનુષ્યોમાં,ઓટોસોમ્સની $22$ જોડ હોય છે.
લિંગી રંગસૂત્રો (હેટરોસોમ્સ અથવા એલોસોમ્સ) પુરુષો અને સ્ત્રીઓમાં અલગ હોય છે (દા.ત.,પુરુષોમાં $XY$ અને સ્ત્રીઓમાં $XX$).
તેથી,બંને જાતિઓમાં હાજર રહેલા સમજાત રંગસૂત્રો માટેનો સાચો શબ્દ ઓટોસોમ્સ છે.