Gujarati

Work Done by Variable Force and Force-Displacement Graph Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Work, Energy, Power and Collision · Work Done by Variable Force and Force-Displacement Graph

128+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 128 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
$x-y$ સમતલમાં ગતિ કરતા કણ પર બળ $\overrightarrow F = - K(y\hat i + x\hat j)$ (જ્યાં $K$ એ ધન અચળાંક છે) લાગે છે. ઉગમબિંદુથી શરૂ કરીને,કણને ધન $x$-અક્ષ પર બિંદુ $(a, 0)$ સુધી અને ત્યારબાદ $y$-અક્ષને સમાંતર બિંદુ $(a, a)$ સુધી લઈ જવામાં આવે છે. બળ $\overrightarrow F$ દ્વારા કણ પર થયેલું કુલ કાર્ય શોધો.
A
$ - 2Ka^2$
B
$2Ka^2$
C
$ - Ka^2$
D
$Ka^2$

Solution

(C) થયેલું કાર્ય રેખા સંકલન $W = \int \overrightarrow F \cdot d\overrightarrow r = \int (-K(y\hat i + x\hat j)) \cdot (dx\hat i + dy\hat j) = -K \int (y\,dx + x\,dy) = -K \int d(xy)$ દ્વારા મળે છે.
માર્ગ $1$: $(0, 0)$ થી $(a, 0)$ સુધી. અહીં $y = 0$,તેથી $dy = 0$. થયેલું કાર્ય $W_1 = -K \int_0^a (0) dx = 0$.
માર્ગ $2$: $(a, 0)$ થી $(a, a)$ સુધી. અહીં $x = a$,તેથી $dx = 0$. થયેલું કાર્ય $W_2 = -K \int_0^a (a) dy = -K[ay]_0^a = -Ka^2$.
કુલ કાર્ય $W = W_1 + W_2 = 0 + (-Ka^2) = -Ka^2$.
2
DifficultMCQ
$8\,kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર $F = 3x\,N$ જેટલું બળ લગાડવામાં આવે છે,જ્યાં $x$ એ કાપેલું અંતર છે. પ્રારંભિક સ્થાન $x = 2\,m$ અને અંતિમ સ્થાન $x = 10\,m$ છે. પ્રારંભિક ઝડપ $0.0\,m/s$ છે. તો અંતિમ ઝડપ ........... $m/s$ થાય.
A
$6$
B
$12$
C
$18$
D
$14$

Solution

(A) કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર એ બળ દ્વારા થયેલા કાર્ય જેટલો હોય છે.
$\Delta K = W$
$\frac{1}{2}m(v^2 - u^2) = \int_{x_1}^{x_2} F \, dx$
અહીં $m = 8\,kg$,$u = 0\,m/s$,$F = 3x$,$x_1 = 2\,m$,અને $x_2 = 10\,m$ આપેલ છે.
$\frac{1}{2} \times 8 \times (v^2 - 0^2) = \int_{2}^{10} 3x \, dx$
$4v^2 = 3 \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{2}^{10}$
$4v^2 = \frac{3}{2} [10^2 - 2^2]$
$4v^2 = \frac{3}{2} [100 - 4] = \frac{3}{2} \times 96 = 3 \times 48 = 144$
$v^2 = \frac{144}{4} = 36$
$v = 6\,m/s$.
3
EasyMCQ
એક કણ $F = Cx$ બળની અસર હેઠળ $x = 0$ થી $x = x_1$ સુધી ગતિ કરે છે. આ પ્રક્રિયામાં થયેલું કાર્ય કેટલું છે?
A
$Cx_1^2$
B
$\frac{1}{2}Cx_1^2$
C
$Cx_1$
D
શૂન્ય

Solution

(B) ચલ બળ $F$ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W$ એ સ્થાનાંતરની સાપેક્ષમાં બળના સંકલન દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$W = \int_{0}^{x_1} F \cdot dx$
આપેલ બળ $F = Cx$ ને સંકલનમાં મૂકતા:
$W = \int_{0}^{x_1} Cx \, dx$
અહીં $C$ અચળ હોવાથી,તેને સંકલનની બહાર લઈ શકાય:
$W = C \int_{0}^{x_1} x \, dx$
સંકલનના ઘાત નિયમ $\int x^n dx = \frac{x^{n+1}}{n+1}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$W = C \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{x_1}$
નિશ્ચિત સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$W = C \left( \frac{x_1^2}{2} - \frac{0^2}{2} \right) = \frac{1}{2}Cx_1^2$
4
MediumMCQ
સ્થાન-આધારિત બળ $F = 7 - 2x + 3x^2 \, N$ એ $2 \, kg$ દળ ધરાવતા નાના પદાર્થ પર લાગે છે અને તેને $x = 0$ થી $x = 5 \, m$ સુધી સ્થાનાંતરિત કરે છે. તો થયેલ કાર્ય જૂલમાં કેટલું હશે?
A
$70$
B
$270$
C
$35$
D
$135$

Solution

(D) ચલ બળ દ્વારા થતું કાર્ય એ સ્થાનાંતરની સાપેક્ષમાં બળના સંકલન દ્વારા મળે છે: $W = \int_{x_1}^{x_2} F(x) \, dx$.
અહીં $F(x) = 7 - 2x + 3x^2$,$x_1 = 0$,અને $x_2 = 5$ આપેલ છે.
$W = \int_{0}^{5} (7 - 2x + 3x^2) \, dx$.
દરેક પદનું સંકલન કરતા:
$W = [7x - x^2 + x^3]_{0}^{5}$.
સીમાઓ મૂકતા:
$W = (7(5) - (5)^2 + (5)^3) - (7(0) - (0)^2 + (0)^3)$.
$W = (35 - 25 + 125) - 0$.
$W = 135 \, J$.
5
DifficultMCQ
$3\, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર એક બળ લાગે છે,જેના કારણે તેનું સ્થાનાંતર $S = \frac{t^3}{3}$ (મીટરમાં) થાય છે. પ્રથમ $2\, s$ માં બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય શોધો.
A
$2$
B
$3.8$
C
$5.2$
D
$24$

Solution

(D) આપેલ સ્થાનાંતર $S = \frac{t^3}{3}$ છે.
વેગ $v = \frac{dS}{dt} = \frac{d}{dt}\left(\frac{t^3}{3}\right) = t^2\, m/s$.
પ્રવેગ $a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(t^2) = 2t\, m/s^2$.
બળ $F = ma = 3 \times 2t = 6t\, N$.
થયેલું કાર્ય $W = \int F\, dS = \int_0^2 F \left(\frac{dS}{dt}\right) dt = \int_0^2 (6t)(t^2) dt$.
$W = \int_0^2 6t^3 dt = 6 \left[ \frac{t^4}{4} \right]_0^2 = \frac{6}{4} [16 - 0] = 1.5 \times 16 = 24\, J$.
6
MediumMCQ
એક કણ સીધી રેખામાં તેના સ્થાનાંતરના સમપ્રમાણમાં પ્રતિપ્રવેગ સાથે ગતિ કરે છે. કોઈપણ સ્થાનાંતર $x$ માટે તેની ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો કોના સમપ્રમાણમાં હોય છે?
A
$x^2$
B
$e^x$
C
$x$
D
$\log_e x$

Solution

(A) પ્રતિપ્રવેગ $a$ એ સ્થાનાંતર $x$ ના સમપ્રમાણમાં છે,તેથી $a = -kx$ જ્યાં $k$ એ ધન અચળાંક છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,બળ $F = ma = -mkx$ થાય.
આ સ્થાનાંતર $x$ માટે આ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W = \int_0^x F \, dx = \int_0^x (-mkx) \, dx = -\frac{1}{2}mkx^2$ છે.
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,ગતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર $\Delta K = W$ છે.
ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો $-\Delta K = -W = \frac{1}{2}mkx^2$ છે.
અહીં $m$ અને $k$ અચળાંક હોવાથી,ગતિઊર્જામાં થતો ઘટાડો $x^2$ ના સમપ્રમાણમાં છે.
7
EasyMCQ
બળ અને સ્થાન વચ્ચેનો સંબંધ આપેલ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે (એક-પરિમાણીય કિસ્સામાં). બળ દ્વારા પદાર્થને $x = 1 \, cm$ થી $x = 5 \, cm$ સુધી સ્થાનાંતરિત કરવા માટે થયેલ કાર્ય .......... $ergs$ છે.
Question diagram
A
$20$
B
$60$
C
$70$
D
$700$

Solution

(A) ચલ બળ દ્વારા થયેલ કાર્ય એ બળ-સ્થાન $(F-x)$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
$x = 1 \, cm$ થી $x = 5 \, cm$ સુધી થયેલ કાર્ય શોધવા માટે,આપણે આ સીમાઓ વચ્ચેના વક્ર હેઠળનું ક્ષેત્રફળ ગણીએ છીએ:
$1$. $x = 1 \, cm$ થી $x = 2 \, cm$: બળ $10 \, dyne$ છે. ક્ષેત્રફળ = $10 \times (2 - 1) = 10 \, erg$.
$2$. $x = 2 \, cm$ થી $x = 3 \, cm$: બળ $20 \, dyne$ છે. ક્ષેત્રફળ = $20 \times (3 - 2) = 20 \, erg$.
$3$. $x = 3 \, cm$ થી $x = 4 \, cm$: બળ $-20 \, dyne$ છે. ક્ષેત્રફળ = $-20 \times (4 - 3) = -20 \, erg$.
$4$. $x = 4 \, cm$ થી $x = 5 \, cm$: બળ $10 \, dyne$ છે. ક્ષેત્રફળ = $10 \times (5 - 4) = 10 \, erg$.
કુલ કાર્ય $W = 10 + 20 - 20 + 10 = 20 \, erg$.
8
EasyMCQ
બાજુની આકૃતિ ગતિ કરતા પદાર્થનો બળ-સ્થાનાંતર આલેખ દર્શાવે છે. પદાર્થનું $x = 0$ થી $x = 35\,m$ સુધી સ્થાનાંતર કરવામાં થયેલું કાર્ય ........... $J$ જેટલું છે.
Question diagram
A
$50$
B
$25$
C
$287.5$
D
$200$

Solution

(C) ચલ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય બળ-સ્થાનાંતર આલેખની નીચે ઘેરાયેલા ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
$x = 0$ થી $x = 35\,m$ સુધી થયેલું કાર્ય શોધવા માટે,આપણે $x = 0$ થી $x = 10$ સુધીના ત્રિકોણ,$x = 10$ થી $x = 30$ સુધીના લંબચોરસ અને $x = 30$ થી $x = 35$ સુધીના સમલંબ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ ગણીશું.
$1$. $x = 0$ થી $x = 10$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ: આ $10\,m$ પાયો અને $10\,N$ ઊંચાઈ ધરાવતો ત્રિકોણ છે. ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 10 \times 10 = 50\,J$.
$2$. $x = 10$ થી $x = 30$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ: આ $(30 - 10) = 20\,m$ પહોળાઈ અને $10\,N$ ઊંચાઈ ધરાવતો લંબચોરસ છે. ક્ષેત્રફળ $= 20 \times 10 = 200\,J$.
$3$. $x = 30$ થી $x = 35$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ: આ $10\,N$ અને $5\,N$ સમાંતર બાજુઓ અને $(35 - 30) = 5\,m$ ઊંચાઈ ધરાવતો સમલંબ ચતુષ્કોણ છે. ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times (10 + 5) \times 5 = \frac{1}{2} \times 15 \times 5 = 37.5\,J$.
કુલ કાર્ય $= 50 + 200 + 37.5 = 287.5\,J$.
Solution diagram
9
MediumMCQ
$10 \, kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $x-$અક્ષ પર ગતિ કરે છે. તેની સ્થિતિના વિધેય તરીકે તેનો પ્રવેગ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. જ્યારે પદાર્થ $x = 0$ થી $x = 8 \, cm$ સુધી ગતિ કરે ત્યારે તેના પર બળ દ્વારા થયેલું કુલ કાર્ય કેટલું હશે?
Question diagram
A
$8 \times 10^{-2} \, J$
B
$16 \times 10^{-2} \, J$
C
$4 \times 10^{-4} \, J$
D
$1.6 \times 10^{-3} \, J$

Solution

(A) કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,ચોખ્ખા બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે. વૈકલ્પિક રીતે,કાર્ય $W = \int F \, dx = \int m a \, dx = m \int a \, dx$.
અહીં,$m = 10 \, kg$. સંકલન $\int a \, dx$ એ પ્રવેગ-સ્થાનાંતર આલેખ હેઠળનું ક્ષેત્રફળ દર્શાવે છે.
આલેખ એ ત્રિકોણ છે જેનો પાયો $b = 8 \, cm = 8 \times 10^{-2} \, m$ અને ઊંચાઈ $h = 20 \, cm/s^2 = 0.2 \, m/s^2$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times (8 \times 10^{-2} \, m) \times (0.2 \, m/s^2) = 0.8 \times 10^{-2} \, m^2/s^2$.
થયેલું કાર્ય $W = m \times \text{ક્ષેત્રફળ} = 10 \, kg \times (0.8 \times 10^{-2} \, m^2/s^2) = 8 \times 10^{-2} \, J$.
10
MediumMCQ
$5 \, kg$ દળ ધરાવતી એક રમકડાની કાર આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બળ $F$ અને સ્થાનાંતર $x$ ના આલેખની અસર હેઠળ રેમ્પ પર ઉપર જાય છે. પ્રાપ્ત કરેલી મહત્તમ ઊંચાઈ કેટલી હશે?
Question diagram
A
$y_{\max} = 20 \, m$
B
$y_{\max} = 15 \, m$
C
$y_{\max} = 11 \, m$
D
$y_{\max} = 5 \, m$

Solution

(C) કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કુલ કાર્ય એ મહત્તમ ઊંચાઈએ કારની સ્થિતિ ઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે.
કાર્ય = $F-x$ આલેખ હેઠળનું ક્ષેત્રફળ.
ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times 11 \, m \times 100 \, N = 550 \, J$.
સ્થિતિ ઊર્જામાં વધારો = $mgh = 5 \, kg \times 10 \, m/s^2 \times h$.
બંનેને સરખાવતા: $550 = 50 \times h$.
તેથી,$h = 11 \, m$.
11
MediumMCQ
એક પદાર્થ પર લાગતા અવરોધક બળ $F$ અને પદાર્થ દ્વારા કપાયેલ અંતર $x$ વચ્ચેનો આલેખ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. પદાર્થનું દળ $25\, kg$ છે અને પ્રારંભિક વેગ $2\, m/s$ છે. જ્યારે પદાર્થ દ્વારા કપાયેલ અંતર $4\, m$ હોય,ત્યારે તેની ગતિઊર્જા .............. $J$ હશે.
Question diagram
A
$50$
B
$40$
C
$20$
D
$10$

Solution

(D) પદાર્થની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $(K_i)$ નીચે મુજબ છે:
$K_i = \frac{1}{2} m v^2 = \frac{1}{2} \times 25 \times (2)^2 = 50\, J$
અવરોધક બળ વિરુદ્ધ થયેલ કાર્ય એ $F-x$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times 4\, m \times 20\, N = 40\, J$
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,અંતિમ ગતિઊર્જા $(K_f)$:
$K_f = K_i - W_{\text{resistive}}$
$K_f = 50\, J - 40\, J = 10\, J$
12
MediumMCQ
$0.1 \, kg$ દળ ધરાવતો એક કણ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ અંતર સાથે બદલાતા બળને આધીન છે. જો તે $x = 0$ પર સ્થિર સ્થિતિમાંથી ગતિ શરૂ કરે,તો $x = 12 \, m$ પર તેનો વેગ .......... $m/s$ હશે.
Question diagram
A
$0$
B
$20\sqrt{2}$
C
$20\sqrt{3}$
D
$40$

Solution

(D) બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય એ બળ-સ્થાનાંતર $(F-x)$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
ક્ષેત્રફળ = $4 \, m$ અને $12 \, m$ સમાંતર બાજુઓ અને $10 \, N$ ઊંચાઈ ધરાવતા સમલંબ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ.
ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times (\text{સમાંતર બાજુઓનો સરવાળો}) \times \text{ઊંચાઈ}$
ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times (12 + 4) \times 10 = \frac{1}{2} \times 16 \times 10 = 80 \, J$.
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,થયેલું કાર્ય એ ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે.
$W = \Delta K = K_f - K_i$
કણ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ થતો હોવાથી,$K_i = 0$.
$80 = \frac{1}{2} m v^2$
$80 = \frac{1}{2} \times 0.1 \times v^2$
$v^2 = \frac{80 \times 2}{0.1} = 1600$
$v = \sqrt{1600} = 40 \, m/s$.
13
MediumMCQ
ચલ બળ $F$ દ્વારા પદાર્થમાં થતા સ્થાનાંતર $X$ વચ્ચેનો સંબંધ આકૃતિમાં દર્શાવેલ ગ્રાફ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. જો પદાર્થ $X = 0.5 \, m$ થી $X = 2.5 \, m$ સુધી સ્થાનાંતરિત થાય,તો થયેલ કાર્ય આશરે .............. $J$ જેટલું હશે.
Question diagram
A
$16$
B
$32$
C
$1.6$
D
$8$

Solution

(A) ચલ બળ દ્વારા થયેલ કાર્ય એ બળ-સ્થાનાંતર $(F-X)$ ગ્રાફ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
$X = 0.5 \, m$ અને $X = 2.5 \, m$ વચ્ચે થયેલ કાર્ય શોધવા માટે,આપણે આ બે બિંદુઓ વચ્ચેના વક્ર હેઠળનું ક્ષેત્રફળ ગણીએ છીએ.
$X = 0.5 \, m$ પર,બળ $F \approx 10 \, N$ છે.
$X = 2.5 \, m$ પર,બળ $F \approx 4 \, N$ છે.
વક્ર હેઠળના ક્ષેત્રફળને સમલંબ ચતુષ્કોણ તરીકે ગણતા:
ક્ષેત્રફળ $\approx \frac{1}{2} \times (F_1 + F_2) \times (X_2 - X_1)$
ક્ષેત્રફળ $\approx \frac{1}{2} \times (10 + 4) \times (2.5 - 0.5)$
ક્ષેત્રફળ $\approx \frac{1}{2} \times 14 \times 2 = 14 \, J$.
વક્ર ઉપરની તરફ અંતર્ગોળ હોવાથી,વાસ્તવિક ક્ષેત્રફળ એ બે બિંદુઓને જોડતી સીધી રેખા દ્વારા બનતા સમલંબ ચતુષ્કોણના ક્ષેત્રફળ કરતા થોડું વધારે હશે.
તેથી,થયેલ કાર્ય આશરે $16 \, J$ છે.
14
MediumMCQ
એક પદાર્થ પર લાગતું બળ $F$ અંતર $x$ સાથે આલેખમાં દર્શાવ્યા મુજબ બદલાય છે. બળ ન્યૂટન $(N)$ માં છે અને $x$ મીટર $(m)$ માં છે. પદાર્થને $x = 0$ થી $x = 6\,m$ સુધી ખસેડવા માટે બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય ......$J$ છે.
Question diagram
A
$4.5$
B
$13.5$
C
$9$
D
$18$

Solution

(B) ચલ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $F-x$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
આલેખ પરથી,ક્ષેત્રફળ એક સમલંબ ચતુષ્કોણ છે જેની સમાંતર બાજુઓ $3\,m$ ($x=0$ થી $x=3$ સુધી) અને $6\,m$ ($x=0$ થી $x=6$ સુધી) છે,અને ઊંચાઈ $3\,N$ છે.
વૈકલ્પિક રીતે,ક્ષેત્રફળની ગણતરી લંબચોરસ ($x=0$ થી $x=3$ સુધી) અને ત્રિકોણ ($x=3$ થી $x=6$ સુધી) ના સરવાળા તરીકે કરી શકાય છે.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ = $3\,m \times 3\,N = 9\,J$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times (6-3)\,m \times 3\,N = \frac{1}{2} \times 3 \times 3 = 4.5\,J$.
કુલ થયેલું કાર્ય = $9\,J + 4.5\,J = 13.5\,J$.
15
MediumMCQ
એક તંત્રની સ્થિતિ ઊર્જા $U(x)$ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. તંત્ર પર લાગતું બળ $F(x)$ નીચેનામાંથી કયા આલેખ દ્વારા દર્શાવવામાં આવશે?
Question diagram
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) બળ $F$ અને સ્થિતિ ઊર્જા $U$ વચ્ચેનો સંબંધ $F = -\frac{dU}{dx}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$1$. $0 < x < a$ વિસ્તાર માટે,સ્થિતિ ઊર્જા $U(x)$ એ $x$ સાથે રેખીય રીતે વધે છે. તેથી,ઢાળ $\frac{dU}{dx}$ એ ધન અચળાંક છે. પરિણામે,$F = -(\text{ધન અચળાંક})$ એ ઋણ અચળાંક મળે છે.
$2$. $x > a$ વિસ્તાર માટે,સ્થિતિ ઊર્જા $U(x)$ અચળ છે. તેથી,ઢાળ $\frac{dU}{dx} = 0$ થાય છે. પરિણામે,$F = 0$ મળે છે.
$3$. આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,જે આલેખ $0 < x < a$ માટે અચળ ઋણ બળ અને $x > a$ માટે શૂન્ય બળ દર્શાવે છે,તે આલેખ $D$ દ્વારા રજૂ થાય છે.
16
EasyMCQ
આકૃતિ $F-x$ આલેખ દર્શાવે છે,જ્યાં $F$ એ લાગુ પાડવામાં આવેલ બળ છે અને $x$ એ પદાર્થ દ્વારા સીધી રેખાના માર્ગ પર કાપેલું અંતર છે. આપેલ છે કે $F$ ન્યૂટન $(N)$ માં છે અને $x$ મીટર $(m)$ માં છે,તો થયેલ કુલ કાર્ય જૂલ $(J)$ માં શોધો.
Question diagram
A
$10$
B
$20$
C
$30$
D
$40$

Solution

(A) ચલ બળ દ્વારા થયેલ કાર્ય એ $F-x$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
થયેલ કાર્ય $(W)$ = $x=1$ થી $x=2$ સુધીના લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ + $x=2$ થી $x=3$ સુધીના લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ + $x=3$ થી $x=4$ સુધીના લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ.
ક્ષેત્રફળ $1$ ($x=1$ થી $2$): $F = 10 \; N$,$\Delta x = 1 \; m$. ક્ષેત્રફળ = $10 \times 1 = 10 \; J$.
ક્ષેત્રફળ $2$ ($x=2$ થી $3$): $F = -10 \; N$,$\Delta x = 1 \; m$. ક્ષેત્રફળ = $-10 \times 1 = -10 \; J$.
ક્ષેત્રફળ $3$ ($x=3$ થી $4$): $F = 10 \; N$,$\Delta x = 1 \; m$. ક્ષેત્રફળ = $10 \times 1 = 10 \; J$.
કુલ કાર્ય = $10 + (-10) + 10 = 10 \; J$.
17
MediumMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ પદાર્થ પર લાગતું બળ $F$ અને સ્થાન $x$ વચ્ચેનો સંબંધ છે. પદાર્થને $x = 1 \text{ m}$ થી $x = 5 \text{ m}$ સુધી સ્થાનાંતરિત કરવા માટે થયેલું કાર્ય ........ $J$ હશે.
Question diagram
A
$30$
B
$15$
C
$25$
D
$20$

Solution

(B) થયેલું કાર્ય એ $F-x$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
આપણે $x = 0 \text{ m}$ થી $x = 5 \text{ m}$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ ગણવું પડશે.
$1$. $x = 0$ થી $x = 1$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ (ત્રિકોણ): $\frac{1}{2} \times 1 \times 10 = 5 \text{ J}$.
$2$. $x = 1$ થી $x = 2$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ (લંબચોરસ): $1 \times 10 = 10 \text{ J}$.
$3$. $x = 2$ થી $x = 3$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ (લંબચોરસ,$x$-અક્ષની નીચે): $1 \times (-5) = -5 \text{ J}$.
$4$. $x = 3$ થી $x = 4$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ: $0 \text{ J}$.
$5$. $x = 4$ થી $x = 5$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ (ત્રિકોણ): $\frac{1}{2} \times 1 \times 10 = 5 \text{ J}$.
કુલ કાર્ય $W = 5 + 10 - 5 + 0 + 5 = 15 \text{ J}$.
Solution diagram
18
MediumMCQ
આપેલ બળ-સ્થાનાંતર આલેખ માટે બળ અચળાંકનું મૂલ્ય કેટલું થશે?
Question diagram
A
$\sqrt{3}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(B) બળ અચળાંક $K$ એ બળ-સ્થાનાંતર આલેખના ઢાળ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જ્યાં $F = Kx$ છે.
આપેલ આલેખ પરથી,રેખા સ્થાનાંતર અક્ષ ($X$-અક્ષ) સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
રેખાનો ઢાળ $m = \tan(\theta)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બળ સ્થાનાંતર સાથે ઘટી રહ્યું હોવાથી,બળ અચળાંકનું મૂલ્ય ઢાળના માન દ્વારા નક્કી થાય છે: $K = |\tan(30^{\circ})|$.
$K = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
19
MediumMCQ
એક કણ $x = 0$ થી $x = x_1$ સુધી $F = Cx$ બળની અસર હેઠળ ગતિ કરે છે. આ પ્રક્રિયામાં થતું કાર્ય શોધો.
A
$C{x_1}^2$
B
$\frac{1}{2} C{x_1}^2$
C
$C{x_1}^3$
D
$0$

Solution

(B) જ્યારે કોઈ કણ $x_i$ થી $x_f$ સ્થાન સુધી ગતિ કરે ત્યારે ચલ બળ $F$ દ્વારા થતું કાર્ય $W$ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે: $W = \int_{x_i}^{x_f} F \, dx$.
અહીં આપેલ બળ $F = Cx$ છે અને સીમાઓ $x_i = 0$ થી $x_f = x_1$ છે,તેથી આપણે આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકીએ:
$W = \int_{0}^{x_1} Cx \, dx$.
અહીં $C$ અચળ હોવાથી,તેને સંકલનની બહાર લઈ શકાય:
$W = C \int_{0}^{x_1} x \, dx$.
$x$ નું $x$ ની સાપેક્ષ સંકલન $\frac{x^2}{2}$ થાય છે.
સીમાઓ લાગુ પાડતા:
$W = C \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{x_1} = C \left( \frac{{x_1}^2}{2} - \frac{0^2}{2} \right) = \frac{1}{2} C{x_1}^2$.
આમ,થતું કાર્ય $\frac{1}{2} C{x_1}^2$ છે.
20
DifficultMCQ
આકૃતિમાં બળ અને સ્થાન વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવેલ છે. પદાર્થના $x = 1 \; cm$ થી $x = 5 \; cm$ સુધીના સ્થાનાંતર માટે બળ દ્વારા થતું કાર્ય કેટલા અર્ગ (erg) હશે?
Question diagram
A
$20$
B
$60$
C
$70$
D
$700$

Solution

(A) બળ દ્વારા થતું કાર્ય એ બળ-સ્થાનના આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
આપણે $x = 1 \; cm$ થી $x = 5 \; cm$ સુધીના આલેખ હેઠળનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું છે.
$1$. $x = 1$ થી $x = 2$ સુધી,બળ $10 \; dynes$ છે. ક્ષેત્રફળ $A_1 = 10 \times (2 - 1) = 10 \; erg$.
$2$. $x = 2$ થી $x = 3$ સુધી,બળ $20 \; dynes$ છે. ક્ષેત્રફળ $A_2 = 20 \times (3 - 2) = 20 \; erg$.
$3$. $x = 3$ થી $x = 4$ સુધી,બળ $-20 \; dynes$ છે. ક્ષેત્રફળ $A_3 = -20 \times (4 - 3) = -20 \; erg$.
$4$. $x = 4$ થી $x = 5$ સુધી,બળ $10 \; dynes$ છે. ક્ષેત્રફળ $A_4 = 10 \times (5 - 4) = 10 \; erg$.
કુલ કાર્ય $W = A_1 + A_2 + A_3 + A_4 = 10 + 20 - 20 + 10 = 20 \; erg$.
21
DifficultMCQ
એક સૂક્ષ્મ દળના પદાર્થ પર $F = (7 - 2x + 3x^2) \ N$ જેટલું સ્થાન-આધારિત બળ લાગે છે. પદાર્થનું $x = 0$ થી $x = 5 \ m$ સુધી સ્થાનાંતર થાય છે. તો થતું કાર્ય જૂલ $(J)$ માં કેટલું હશે?
A
$70$
B
$270$
C
$35$
D
$135$

Solution

(D) ચલ બળ $F(x)$ દ્વારા થતું કાર્ય $W$ એ સંકલન $W = \int_{x_1}^{x_2} F(x) \ dx$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $F(x) = 7 - 2x + 3x^2$,$x_1 = 0$ અને $x_2 = 5 \ m$ આપેલ છે.
$W = \int_{0}^{5} (7 - 2x + 3x^2) \ dx$
$W = [7x - x^2 + x^3]_0^5$
સીમાઓ મૂકતા:
$W = (7(5) - (5)^2 + (5)^3) - (0 - 0 + 0)$
$W = 35 - 25 + 125$
$W = 135 \ J$.
22
MediumMCQ
બળ $F$ અને સ્થાનાંતર $x$ વચ્ચેનો સંબંધ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે છે. પદાર્થ દ્વારા $x = 1 \ m$ થી $x = 5 \ m$ સુધીના સ્થાનાંતર માટે થતું કાર્ય ... $J$ છે.
Question diagram
A
$30$
B
$15$
C
$25$
D
$20$

Solution

(B) ચલ બળ દ્વારા થતું કાર્ય એ બળ-સ્થાનાંતર $(F-x)$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
$x = 1 \ m$ થી $x = 5 \ m$ ના અંતરાલ માટે,આપણે વક્ર હેઠળનું ક્ષેત્રફળ ગણીએ છીએ:
$1$. $x = 1 \ m$ થી $x = 2 \ m$ સુધી: બળ $F = 10 \ N$ અચળ છે. ક્ષેત્રફળ $= (2 - 1) \times 10 = 10 \ J$.
$2$. $x = 2 \ m$ થી $x = 3 \ m$ સુધી: બળ $F = 5 \ N$ અચળ છે. ક્ષેત્રફળ $= (3 - 2) \times 5 = 5 \ J$.
$3$. $x = 3 \ m$ થી $x = 4 \ m$ સુધી: બળ $F = -5 \ N$ અચળ છે. ક્ષેત્રફળ $= (4 - 3) \times (-5) = -5 \ J$.
$4$. $x = 4 \ m$ થી $x = 5 \ m$ સુધી: બળ $0 \ N$ થી $10 \ N$ સુધી રેખીય રીતે વધે છે. ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times (5 - 4) \times 10 = 5 \ J$.
કુલ કાર્ય $= 10 + 5 - 5 + 5 = 15 \ J$.
23
MediumMCQ
એક પદાર્થ $F = cx$ બળની અસર હેઠળ $x = 0$ થી $x = x_1$ સુધી ગતિ કરે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$cx_1^2$
B
$\frac{1}{2} cx_1^2$
C
$cx_1$
D
શૂન્ય

Solution

(B) ચલ બળ $F$ દ્વારા થતું કાર્ય $W$ એ સંકલન $W = \int_{x_i}^{x_f} F \, dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $F = cx$,$x_i = 0$ અને $x_f = x_1$ આપેલ છે.
આ કિંમતોને સંકલનમાં મૂકતા:
$W = \int_{0}^{x_1} cx \, dx$
$W = c \int_{0}^{x_1} x \, dx$
$W = c \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{x_1}$
$W = c \left( \frac{x_1^2}{2} - \frac{0^2}{2} \right)$
$W = \frac{1}{2} cx_1^2$
24
MediumMCQ
એક કણ પર $\vec{F} = (-6x^3 \hat{i}) \ N$ બળ લગાડતાં કણનું $x = 4 \ m$ થી $x = -2 \ m$ સ્થાનાંતર થાય છે. બળ દ્વારા થતું કાર્ય .......... $J$ થશે.
A
$360$
B
$240$
C
$-240$
D
$-360$

Solution

(A) ચલ બળ દ્વારા થતું કાર્ય સંકલન $W = \int_{x_i}^{x_f} F_x \, dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $F_x = -6x^3$,$x_i = 4 \ m$,અને $x_f = -2 \ m$ છે.
$W = \int_{4}^{-2} (-6x^3) \, dx$
$W = -6 \left[ \frac{x^4}{4} \right]_{4}^{-2}$
$W = -\frac{6}{4} [(-2)^4 - (4)^4]$
$W = -1.5 [16 - 256]$
$W = -1.5 [-240]$
$W = 360 \ J$.
25
MediumMCQ
$x$-અક્ષ પર ગતિ કરતા એક કણ પર બળ લાગે છે,જેનું સ્થાન સાથેનું પરિવર્તન આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. કણ કયા બિંદુએ સ્થાયી સંતુલન સ્થિતિમાં હશે?
Question diagram
A
$x = x_1$
B
$x = x_2$
C
$x_1$ અને $x_2$ બંને
D
$x_1$ કે $x_2$ બંનેમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(B) કણ સંતુલનમાં હોય તે માટે ચોખ્ખું બળ $F$ શૂન્ય હોવું જોઈએ. આલેખ પરથી,$x = x_1$ અને $x = x_2$ બંને સ્થાને $F = 0$ છે.
સ્થાયી સંતુલન માટે,જો કણને સંતુલન સ્થિતિમાંથી સહેજ સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે,તો બળ એવી દિશામાં લાગવું જોઈએ જે કણને પાછું સંતુલન સ્થિતિમાં લાવે (પુનઃસ્થાપક બળ).
$x = x_1$ પાસે,જો કણને સહેજ જમણી બાજુ $(x > x_1)$ ખસેડવામાં આવે,તો બળ $F$ ધન બને છે,જે તેને $x_1$ થી દૂર ધકેલે છે. તેથી,$x_1$ એ અસ્થાયી સંતુલન બિંદુ છે.
$x = x_2$ પાસે,જો કણને સહેજ જમણી બાજુ $(x > x_2)$ ખસેડવામાં આવે,તો બળ $F$ ઋણ બને છે (પુનઃસ્થાપક બળ),જે તેને પાછું $x_2$ તરફ ધકેલે છે. જો તેને સહેજ ડાબી બાજુ $(x < x_2)$ ખસેડવામાં આવે,તો બળ $F$ ધન બને છે (પુનઃસ્થાપક બળ),જે તેને પાછું $x_2$ તરફ ધકેલે છે. તેથી,$x = x_2$ એ સ્થાયી સંતુલન બિંદુ છે.
26
DifficultMCQ
$M$ દળ અને $L$ લંબાઈની એક સમાન શૃંખલા ઘર્ષણ રહિત ટેબલ પર એવી રીતે ગોઠવેલી છે કે તેનો $1/3$ ભાગ ટેબલની ધાર પરથી નીચે લટકે છે. લટકતા ભાગને પાછો ટેબલ પર ખેંચવા માટે કરવું પડતું કાર્ય શોધો.
A
$\frac{MgL}{9}$
B
$MgL$
C
$\frac{MgL}{18}$
D
$\frac{MgL^2}{18}$

Solution

(C) શૃંખલાની એકમ લંબાઈ દીઠ દળ $\lambda = \frac{M}{L}$ છે.
શરૂઆતમાં,લટકતા ભાગની લંબાઈ $l_0 = \frac{L}{3}$ છે. આ લટકતા ભાગનું દળ $m = \lambda l_0 = \frac{M}{L} \cdot \frac{L}{3} = \frac{M}{3}$ થાય.
જ્યારે શૃંખલાનો $x$ જેટલો ભાગ હજુ પણ લટકી રહ્યો હોય,ત્યારે લટકતા ભાગની લંબાઈ $(\frac{L}{3} - x)$ થાય.
આ લટકતા ભાગનું વજનબળ $F(x) = \lambda (\frac{L}{3} - x)g = \frac{M}{L}(\frac{L}{3} - x)g$ છે.
શૃંખલાને પાછી ટેબલ પર ખેંચવા માટે,આપણે આ વજનબળ જેટલું જ બળ લગાડવું પડે.
કરવું પડતું કાર્ય $W$ એ $x = 0$ થી $x = L/3$ સુધીના સ્થાનાંતર માટે બળનું સંકલન છે:
$W = \int_{0}^{L/3} \frac{M}{L}(\frac{L}{3} - x)g \, dx$
$W = \frac{Mg}{L} [\frac{L}{3}x - \frac{x^2}{2}]_{0}^{L/3}$
$W = \frac{Mg}{L} [\frac{L^2}{9} - \frac{L^2}{18}] = \frac{Mg}{L} [\frac{L^2}{18}] = \frac{MgL}{18}$.
27
DifficultMCQ
$3 \ kg$ દળનો એક પદાર્થ બળની અસર હેઠળ ગતિ કરે છે,જેથી તેનું સ્થાનાંતર $s = t^3/3 \ m$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. પ્રથમ $2 \ s$ માં બળ દ્વારા થતું કાર્ય $J$ માં કેટલું હશે?
A
$2$
B
$3.8$
C
$5.2$
D
$24$

Solution

(D) આપેલ સ્થાનાંતર $s = \frac{t^3}{3}$ છે.
વેગ $v = \frac{ds}{dt} = \frac{d}{dt}(\frac{t^3}{3}) = t^2 \ m/s$.
પ્રવેગ $a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(t^2) = 2t \ m/s^2$.
બળ $F = ma = 3 \times 2t = 6t \ N$.
થતું કાર્ય $W = \int F \cdot ds$.
કારણ કે $ds = v \cdot dt = t^2 \ dt$,તેથી:
$W = \int_{0}^{2} (6t) \cdot (t^2 \ dt) = \int_{0}^{2} 6t^3 \ dt$.
$W = 6 \left[ \frac{t^4}{4} \right]_{0}^{2} = \frac{6}{4} [2^4 - 0^4] = \frac{3}{2} \times 16 = 24 \ J$.
28
MediumMCQ
એક કણ $x$-અક્ષ પર $x = 0$ થી $x = 10 \ m$ સુધી બળ $\vec{F}(x) = (3x^2 - 2x + 7) \hat{i} \ N$ ની અસર હેઠળ ગતિ કરે છે. આ સ્થાનાંતર દરમિયાન થયેલું કાર્ય ........ $J$ છે.
A
$930$
B
$970$
C
$1170$
D
$1070$

Solution

(B) ચલ બળ $F(x)$ દ્વારા થતું કાર્ય $W$ એ સંકલન $W = \int_{x_1}^{x_2} F(x) dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $F(x) = 3x^2 - 2x + 7$,$x_1 = 0$ અને $x_2 = 10 \ m$ આપેલ છે.
$W = \int_{0}^{10} (3x^2 - 2x + 7) dx$
$W = [x^3 - x^2 + 7x]_{0}^{10}$
$W = (10^3 - 10^2 + 7(10)) - (0^3 - 0^2 + 7(0))$
$W = 1000 - 100 + 70$
$W = 970 \ J$.
29
DifficultMCQ
$0.1 \ kg$ દળ ધરાવતા કણ પર આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે અંતરની સાપેક્ષે બળ લગાડવામાં આવે છે. જો તે $x = 0$ આગળ સ્થિર સ્થિતિથી શરૂ કરે,તો $x = 12 \ m$ આગળ તેનો વેગ ....... $m/s$ છે.
Question diagram
A
$0$
B
$20\sqrt{2}$
C
$20\sqrt{3}$
D
$40$

Solution

(D) બળ દ્વારા થયેલ કાર્ય એ $F-x$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
ક્ષેત્રફળ $= \text{સમલંબ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times (\text{સમાંતર બાજુઓનો સરવાળો}) \times \text{ઊંચાઈ}$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times (12 + (8 - 4)) \times 10 = \frac{1}{2} \times (12 + 4) \times 10 = \frac{1}{2} \times 16 \times 10 = 80 \ J$.
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,થયેલ કાર્ય એ ગતિ ઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે.
$W = \Delta K = K_f - K_i$.
કણ સ્થિર સ્થિતિથી શરૂ થતો હોવાથી,$K_i = 0$.
$80 = \frac{1}{2} m v^2$.
$80 = \frac{1}{2} \times 0.1 \times v^2$.
$160 = 0.1 \times v^2$.
$v^2 = 1600$.
$v = 40 \ m/s$.
30
MediumMCQ
સ્થળાંતર $x$ ( $x$-દિશામાં) ના વિધેય તરીકે કણ પર લાગતું બળ $F = 10 + 0.5x$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. કણનું $x = 0$ થી $x = 2$ એકમ સુધીનું સ્થળાંતર કરવા માટે થયેલું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$21$
B
$29$
C
$18$
D
$25$

Solution

(A) કુલ કાર્ય નક્કી કરવા માટે,આપણે સૂક્ષ્મ સ્થળાંતર $dx$ માટે થયેલું સૂક્ષ્મ કાર્ય $dW$ નીચે મુજબ ગણીએ છીએ:
$dW = F \cdot dx = F dx \cos \theta$
અહીં બળ એ સ્થળાંતરની દિશામાં હોવાથી,$\theta = 0^{\circ}$,તેથી $\cos 0^{\circ} = 1$.
$dW = F dx = (10 + 0.5x) dx$
હવે,કુલ કાર્ય $W$ શોધવા માટે $x = 0$ થી $x = 2$ સુધી સંકલન કરતા:
$W = \int_{0}^{2} (10 + 0.5x) dx$
$W = [10x + 0.5 \frac{x^2}{2}]_{0}^{2}$
$W = [10x + 0.25x^2]_{0}^{2}$
$W = (10(2) + 0.25(2)^2) - (10(0) + 0.25(0)^2)$
$W = 20 + 0.25(4) = 20 + 1 = 21 \text{ એકમ}$.
31
DifficultMCQ
પદાર્થ પર લાગતા અવરોધક બળ અને તેના દ્વારા કપાતા અંતરનો આલેખ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા પ્રમાણે છે. પદાર્થનું દળ $2 \ kg$ અને પ્રારંભિક વેગ $10 \ m/s$ છે. જ્યારે પદાર્થ દ્વારા કપાતું અંતર $4 \ m$ થાય ત્યારે તેની ગતિ ઊર્જા $.... \ J$ હશે. ($J$ માં)
Question diagram
A
$50$
B
$40$
C
$20$
D
$60$

Solution

(D) પ્રારંભિક ગતિ ઊર્જા $K_i = \frac{1}{2} mv^2 = \frac{1}{2} \times 2 \times (10)^2 = 100 \ J$.
અવરોધક બળ દ્વારા થતું કાર્ય એ $F-x$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
થયેલું કાર્ય $W = \text{ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times 4 \times 20 = 40 \ J$.
બળ અવરોધક હોવાથી,કાર્ય ઋણ ગણાશે: $W = -40 \ J$.
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,$K_f - K_i = W$.
$K_f = K_i + W = 100 - 40 = 60 \ J$.
32
DifficultMCQ
બળ-સ્થાનાંતરનો આલેખ આપેલ છે. જ્યારે કણ $x = 1 \ cm$ થી $x = 5 \ cm$ સુધી ગતિ કરે ત્યારે બળ દ્વારા થતું કાર્ય શોધો. ($erg$ માં)
Question diagram
A
$5$
B
$20$
C
$10$
D
$15$

Solution

(B) ચલ બળ દ્વારા થતું કાર્ય એ બળ-સ્થાનાંતર આલેખની નીચેના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
$x = 1 \ cm$ થી $x = 5 \ cm$ ના અંતરાલ માટે:
$1$. $x = 1 \ cm$ થી $x = 2 \ cm$ સુધી,બળ $F = 10 \ dyne$ છે. ક્ષેત્રફળ = $1 \ cm \times 10 \ dyne = 10 \ erg$.
$2$. $x = 2 \ cm$ થી $x = 3 \ cm$ સુધી,બળ $F = 20 \ dyne$ છે. ક્ષેત્રફળ = $1 \ cm \times 20 \ dyne = 20 \ erg$.
$3$. $x = 3 \ cm$ થી $x = 4 \ cm$ સુધી,બળ $F = -20 \ dyne$ છે. ક્ષેત્રફળ = $1 \ cm \times (-20 \ dyne) = -20 \ erg$.
$4$. $x = 4 \ cm$ થી $x = 5 \ cm$ સુધી,બળ $F = 10 \ dyne$ છે. ક્ષેત્રફળ = $1 \ cm \times 10 \ dyne = 10 \ erg$.
કુલ કાર્ય = $10 + 20 - 20 + 10 = 20 \ erg$.
33
DifficultMCQ
એક પદાર્થ પર $\vec{F} = (7 - 2x + 3x^2) \, N$ બળ લગાડવામાં આવે છે. પદાર્થ $x = 0$ થી $x = 5 \, m$ સુધી સ્થાનાંતરિત થાય ત્યારે થતું કાર્ય શોધો. ($, J$ માં)
A
$70$
B
$270$
C
$35$
D
$135$

Solution

(D) ચલ બળ $F(x)$ દ્વારા થતું કાર્ય $W$ એ સંકલન $W = \int_{x_1}^{x_2} F(x) \, dx$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $F(x) = 7 - 2x + 3x^2$,$x_1 = 0$ અને $x_2 = 5 \, m$ આપેલ છે.
$W = \int_{0}^{5} (7 - 2x + 3x^2) \, dx$
$W = [7x - x^2 + x^3]_{0}^{5}$
સીમાઓ મૂકતા:
$W = (7(5) - (5)^2 + (5)^3) - (7(0) - (0)^2 + (0)^3)$
$W = (35 - 25 + 125) - 0$
$W = 135 \, J$.
34
EasyMCQ
$10 \ kg$ દળના કણનો પ્રવેગ-સ્થાનનો આલેખ આપેલ છે. જ્યારે કણ $x = 0 \ cm$ થી $x = 8 \ cm$ સુધી ગતિ કરે ત્યારે થયેલ કાર્ય શોધો.
Question diagram
A
$8 \times 10^{-2} \ J$
B
$16 \times 10^{-2} \ J$
C
$4 \times 10^{-4} \ J$
D
$1.6 \times 10^{-3} \ J$

Solution

(A) થયેલ કાર્ય $W$ એ બળના સ્થાનાંતરની સાપેક્ષ સંકલન દ્વારા મળે છે: $W = \int F \, dx = \int m \cdot a \, dx = m \int a \, dx$.
અહીં,$\int a \, dx$ એ પ્રવેગ-સ્થાનના આલેખ હેઠળ ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ દર્શાવે છે.
આલેખ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ}$.
પાયો $= 8 \ cm = 8 \times 10^{-2} \ m$ અને વેધ $= 20 \ cm/s^2 = 20 \times 10^{-2} \ m/s^2$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times (8 \times 10^{-2} \ m) \times (20 \times 10^{-2} \ m/s^2) = 80 \times 10^{-4} \ m^2/s^2 = 8 \times 10^{-3} \ m^2/s^2$.
હવે,$W = m \times \text{ક્ષેત્રફળ} = 10 \ kg \times (8 \times 10^{-3} \ m^2/s^2) = 80 \times 10^{-3} \ J = 8 \times 10^{-2} \ J$.
35
EasyMCQ
આકૃતિમાં બળ અને સ્થાન વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવેલ છે. $x = 1 \; cm$ થી $x = 5 \; cm$ સુધી પદાર્થના સ્થાનાંતર માટે બળ દ્વારા થતું કાર્ય કેટલા અર્ગ (erg) હશે?
Question diagram
A
$20$
B
$60$
C
$70$
D
$40$

Solution

(A) ચલ બળ દ્વારા થતું કાર્ય એ બળ-સ્થાનના આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
$x = 1 \; cm$ થી $x = 5 \; cm$ ના અંતરાલ માટે:
$1$. $x = 1$ થી $x = 2$ માટે,ક્ષેત્રફળ એ $10 \; dyne$ ઊંચાઈ અને $1 \; cm$ પહોળાઈ ધરાવતો લંબચોરસ છે: $Area_1 = 10 \times 1 = 10 \; erg$.
$2$. $x = 2$ થી $x = 3$ માટે,ક્ષેત્રફળ એ $20 \; dyne$ ઊંચાઈ અને $1 \; cm$ પહોળાઈ ધરાવતો લંબચોરસ છે: $Area_2 = 20 \times 1 = 20 \; erg$.
$3$. $x = 3$ થી $x = 4$ માટે,ક્ષેત્રફળ એ x-અક્ષની નીચે $-20 \; dyne$ ઊંચાઈ અને $1 \; cm$ પહોળાઈ ધરાવતો લંબચોરસ છે: $Area_3 = -20 \times 1 = -20 \; erg$.
$4$. $x = 4$ થી $x = 5$ માટે,ક્ષેત્રફળ એ $10 \; dyne$ ઊંચાઈ અને $1 \; cm$ પહોળાઈ ધરાવતો લંબચોરસ છે: $Area_4 = 10 \times 1 = 10 \; erg$.
કુલ કાર્ય $W = Area_1 + Area_2 + Area_3 + Area_4 = 10 + 20 - 20 + 10 = 20 \; erg$.
36
MediumMCQ
$25 \ kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર લાગતા અવરોધક બળ અને સ્થાનાંતરનો આલેખ આપેલ છે. જો $x = 0$ આગળ તેનો વેગ $2 \ m/s$ હોય,તો $x = 4 \ m$ આગળ તેની ગતિઊર્જા ..... $J$ થશે.
Question diagram
A
$10$
B
$20$
C
$40$
D
$50$

Solution

(A) $x = 0$ આગળ પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_i$ નીચે મુજબ મળે:
$K_i = \frac{1}{2} m u^2 = \frac{1}{2} \times 25 \times (2)^2 = 50 \ J$.
અવરોધક બળ દ્વારા થતું કાર્ય $W$ એ $F-x$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે. બળ અવરોધક હોવાથી તે સ્થાનાંતરની વિરુદ્ધ દિશામાં લાગે છે,તેથી કાર્ય ઋણ થશે:
$W = -(\text{ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ}) = -\left( \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} \right) = -\left( \frac{1}{2} \times 4 \times 20 \right) = -40 \ J$.
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,$x = 4 \ m$ આગળ અંતિમ ગતિઊર્જા $K_f$:
$K_f = K_i + W = 50 \ J + (-40 \ J) = 10 \ J$.
37
EasyMCQ
સીધી રેખામાં ગતિ કરતા કણ પર લાગતું બળ $F$ અંતર $d$ સાથે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બદલાય છે. તેના $12\, m$ ના સ્થાનાંતર દરમિયાન કણ પર થયેલું કાર્ય ................. $J$ છે.
Question diagram
A
$18$
B
$13$
C
$21$
D
$26$

Solution

(B) ચલ બળ દ્વારા કરવામાં આવેલું કાર્ય એ બળ-સ્થાનાંતર $(F-d)$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
આલેખમાં $d = 3\, m$ થી $d = 7\, m$ સુધી એક લંબચોરસ અને $d = 7\, m$ થી $d = 12\, m$ સુધી એક ત્રિકોણ બને છે.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ = $\text{પહોળાઈ} \times \text{ઊંચાઈ} = (7 - 3) \times 2 = 4 \times 2 = 8\, J$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ = $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times (12 - 7) \times 2 = \frac{1}{2} \times 5 \times 2 = 5\, J$.
કુલ કાર્ય = $\text{લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ} + \text{ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ} = 8 + 5 = 13\, J$.
Solution diagram
38
MediumMCQ
$10 \, kg$ દળનો એક બ્લોક,જે $x$ દિશામાં $10 \, m/s$ ની અચળ ઝડપે ગતિ કરે છે,તેના પર $x = 20 \, m$ થી $x = 30 \, m$ સુધીની મુસાફરી દરમિયાન $F = 0.1 \, x \, N$ જેટલું પ્રતિરોધક બળ લાગે છે. તેની અંતિમ ગતિઊર્જા $(KE)$ ............... $J$ હશે.
A
$475$
B
$450$
C
$275$
D
$250$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 10 \, kg$,પ્રારંભિક વેગ $v_i = 10 \, m/s$.
પ્રારંભિક ગતિઊર્જા $K_i = \frac{1}{2} m v_i^2 = \frac{1}{2} \times 10 \times (10)^2 = 500 \, J$.
પ્રતિરોધક બળ $F = -0.1 \, x \, N$ છે.
પ્રતિરોધક બળ દ્વારા થયેલ કાર્ય $W = \int_{20}^{30} (-0.1 \, x) \, dx$.
$W = -0.1 \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{20}^{30} = -0.1 \times \frac{1}{2} (30^2 - 20^2) = -0.05 \times (900 - 400) = -0.05 \times 500 = -25 \, J$.
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,$W = K_f - K_i$.
$K_f = W + K_i = -25 \, J + 500 \, J = 475 \, J$.
39
MediumMCQ
ગતિમાં રહેલા કણના ગતિઊર્જા-સ્થળાંતર વક્રનો ઢાળ કેટલો હોય છે?
A
કણના પ્રવેગ જેટલો
B
પ્રવેગના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં
C
પ્રવેગના સમપ્રમાણમાં
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(C) $m$ દળ ધરાવતા અને $v$ વેગથી ગતિ કરતા કણની ગતિઊર્જા $E = \frac{1}{2}mv^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ગતિઊર્જા-સ્થળાંતર વક્રનો ઢાળ શોધવા માટે,આપણે $E$ નું સ્થળાંતર $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ:
$\frac{dE}{dx} = \frac{d}{dx}(\frac{1}{2}mv^2) = \frac{1}{2}m \times 2v \times \frac{dv}{dx} = mv \frac{dv}{dx}$.
ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{dv}{dx} = \frac{dv}{dt} \times \frac{dt}{dx} = a \times \frac{1}{v}$,જ્યાં $a$ એ પ્રવેગ છે.
આ કિંમતને ઢાળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{dE}{dx} = mv \times (\frac{a}{v}) = ma$.
અહીં $m$ અચળ હોવાથી,ઢાળ $\frac{dE}{dx}$ એ પ્રવેગ $a$ ના સમપ્રમાણમાં છે (ખરેખર,તે કણ પર લાગતા બળ $F = ma$ જેટલો છે).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
40
DifficultMCQ
$1 \ kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર લાગતું બળ તેની સ્થિતિ $x$ સાથે $F = x^3 - 3x \ N$ મુજબ સંબંધિત છે. તે $x = 1$ આગળ સ્થિર છે. $x = 3$ આગળ તેનો વેગ ......... $m/s$ હોઈ શકે.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$5$

Solution

(A) આપેલ બળ $F = x^3 - 3x \ N$ અને દળ $m = 1 \ kg$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F = ma$,તેથી $a = F/m = (x^3 - 3x) / 1 = x^3 - 3x$.
આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રવેગ $a = v \frac{dv}{dx}$ થાય.
આ કિંમત મૂકતા,$v \frac{dv}{dx} = x^3 - 3x$.
બંને બાજુ $x = 1$ થી $x = 3$ સુધી અને વેગ $u = 0$ થી $v$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_{0}^{v} v \, dv = \int_{1}^{3} (x^3 - 3x) \, dx$.
$\left[ \frac{v^2}{2} \right]_{0}^{v} = \left[ \frac{x^4}{4} - \frac{3x^2}{2} \right]_{1}^{3}$.
$\frac{v^2}{2} = \left( \frac{3^4}{4} - \frac{3(3^2)}{2} \right) - \left( \frac{1^4}{4} - \frac{3(1^2)}{2} \right)$.
$\frac{v^2}{2} = \left( \frac{81}{4} - \frac{27}{2} \right) - \left( \frac{1}{4} - \frac{3}{2} \right)$.
$\frac{v^2}{2} = (20.25 - 13.5) - (0.25 - 1.5) = 6.75 - (-1.25) = 8$.
$v^2 = 16$,જે આપણને $v = 4 \ m/s$ આપે છે.
41
MediumMCQ
એક બળ $\vec F = k(y\hat i + x\hat j)$ જ્યાં $k$ એ ધન અચળાંક છે,તે $x-y$ સમતલમાં ગતિ કરતા કણ પર લાગે છે. કણ બિંદુ $(3, 5)$ થી $(5, 7)$ સુધી સીધી રેખામાં ગતિ કરે છે. બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય ............... $k$ છે.
A
$0$
B
$35$
C
$20$
D
$15$

Solution

(C) બળ $\vec F$ દ્વારા થયેલું કાર્ય રેખા સંકલન $W = \int \vec F \cdot d\vec r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\vec F = k(y\hat i + x\hat j)$ અને $d\vec r = dx\hat i + dy\hat j$ આપેલ છે,તેથી કાર્ય $W = \int k(y\hat i + x\hat j) \cdot (dx\hat i + dy\hat j) = k \int (y\,dx + x\,dy)$ થશે.
અહીં નોંધો કે $y\,dx + x\,dy = d(xy)$ થાય છે.
તેથી,$W = k \int_{(3,5)}^{(5,7)} d(xy) = k [xy]_{(3,5)}^{(5,7)}$.
સીમાઓ મૂકતા: $W = k [(5 \times 7) - (3 \times 5)] = k [35 - 15] = 20k$.
આમ,થયેલું કાર્ય $20k$ છે.
42
MediumMCQ
$m$ દળનો એક બ્લોક $v_0$ વેગ સાથે લીસી સમક્ષિતિજ સપાટી પર ગતિ કરે છે અને $k$ સ્પ્રિંગ અચળાંક ધરાવતી સ્પ્રિંગને દબાવે છે જ્યાં સુધી બ્લોક સ્થિર ન થાય,જે આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. આ ઘટનાનું અવલોકન બે અવલોકનકારો દ્વારા કરવામાં આવે છે:
$A$: સમક્ષિતિજ સપાટી પર ઉભેલ છે
$B$: બ્લોક પર ઉભેલ છે
અવલોકનકાર $A$ માટે,બ્લોક અને સ્પ્રિંગ વચ્ચેના લંબબળ $N$ દ્વારા બ્લોક પર થયેલ કાર્ય કેટલું હશે?
Question diagram
A
શૂન્ય
B
$ - \frac{1}{2}mv_0^2$
C
$ + \frac{1}{2}mv_0^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) અવલોકનકાર $A$ (જમીનના સંદર્ભમાં) માટે,બ્લોક સ્થિર થાય ત્યાં સુધી $x$ જેટલું અંતર કાપે છે.
સ્પ્રિંગ દ્વારા બ્લોક પર લાગતું બળ $F = -kx$ છે (ગતિની વિરુદ્ધ દિશામાં).
સ્પ્રિંગ બળ દ્વારા બ્લોક પર થયેલ કાર્ય $W = \int_{0}^{x} (-kx) dx = -\frac{1}{2}kx^2$ છે.
કાર્ય-ઉર્જા પ્રમેય મુજબ,બ્લોક પર થયેલ કુલ કાર્ય તેની ગતિ ઉર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે.
$W_{net} = \Delta K = K_f - K_i = 0 - \frac{1}{2}mv_0^2 = -\frac{1}{2}mv_0^2$.
સપાટી લીસી હોવાથી અને અન્ય કોઈ સમક્ષિતિજ બળ ન હોવાથી,સ્પ્રિંગના લંબબળ $N$ દ્વારા થતું કાર્ય એ બ્લોક પર થયેલ એકમાત્ર કાર્ય છે.
તેથી,લંબબળ $N$ દ્વારા થયેલ કાર્ય $-\frac{1}{2}mv_0^2$ છે.
43
MediumMCQ
જ્યારે રબર બેન્ડને $x$ જેટલા અંતર સુધી ખેંચવામાં આવે છે,ત્યારે તે $F = ax + bx^2$ મૂલ્યનું પુનઃસ્થાપક બળ લગાડે છે,જ્યાં $a$ અને $b$ અચળાંકો છે. રબર બેન્ડને $L$ જેટલું ખેંચવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય કેટલું હશે?
A
$\frac{1}{2}(aL^2 + bL^3)$
B
$\frac{aL^2}{2} + \frac{bL^3}{3}$
C
$\frac{1}{2}(\frac{aL^2}{2} + \frac{bL^3}{3})$
D
$aL^2 + bL^3$

Solution

(B) રબર બેન્ડને સૂક્ષ્મ અંતર $dx$ જેટલું ખેંચવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય $dW = F dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ બળ $F = ax + bx^2$ મૂકતા,આપણને $dW = (ax + bx^2) dx$ મળે છે.
રબર બેન્ડને $0$ થી $L$ સુધી ખેંચવા માટે કરવામાં આવેલ કુલ કાર્ય $W$ શોધવા માટે,આપણે આ પદનું સંકલન કરીશું:
$W = \int_{0}^{L} (ax + bx^2) dx$
$W = \int_{0}^{L} ax dx + \int_{0}^{L} bx^2 dx$
$W = a \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{L} + b \left[ \frac{x^3}{3} \right]_{0}^{L}$
$W = \frac{aL^2}{2} + \frac{bL^3}{3}$
44
DifficultMCQ
$1 \ kg$ દળ ધરાવતા કણ પર સમય આધારિત બળ $F = 6t$ લાગે છે. જો કણ સ્થિર સ્થિતિમાંથી ગતિની શરૂઆત કરે,તો પ્રથમ $1 \ s$ દરમિયાન બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય ............... $J$ હશે.
A
$4.5$
B
$22$
C
$9$
D
$18$

Solution

(A) આપેલ છે: બળ $F = 6t$,દળ $m = 1 \ kg$,પ્રારંભિક વેગ $u = 0$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$F = ma = m \frac{dv}{dt}$.
$6t = 1 \cdot \frac{dv}{dt} \implies dv = 6t \, dt$.
$t = 0$ થી $t = 1 \ s$ સુધી સંકલન કરતા:
$v = \int_{0}^{1} 6t \, dt = 6 \left[ \frac{t^2}{2} \right]_{0}^{1} = 3 \ m/s$.
કાર્ય-ઊર્જા પ્રમેય મુજબ,થયેલું કાર્ય $W$ એ ગતિઊર્જામાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે:
$W = \Delta KE = \frac{1}{2} m (v^2 - u^2)$.
$W = \frac{1}{2} \times 1 \times (3^2 - 0^2) = \frac{1}{2} \times 9 = 4.5 \ J$.
45
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક ગોળો $v_0$ જેટલા પ્રારંભિક વેગ સાથે એવી સપાટી પર ગતિ કરે છે જ્યાં ઘર્ષણ બળ $kx^n$ છે,જ્યાં $k$ અને $n$ અચળાંકો છે અને $x$ એ શરૂઆતના બિંદુથી અંતર છે. ગોળો કેટલા અંતરે અટકી જશે તે શોધો.
A
$[\frac{m v_0^2 (n+1)}{2k}]^{1/(n+1)}$
B
$[\frac{m v_0^2}{2k}]^{1/(n-1)}$
C
$[\frac{2m v_0^2}{k}]^{1/(n-1)}$
D
$[\frac{m v_0^2}{2k(n-1)}]^{1/(n-1)}$

Solution

(A) ઘર્ષણ બળ $F = k x^n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પ્રતિપ્રવેગ $a = -\frac{F}{m} = -\frac{k x^n}{m}$ છે.
સંબંધ $a = v \frac{dv}{dx}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $v \frac{dv}{dx} = -\frac{k x^n}{m}$ મળે છે.
બંને બાજુ તેમના ચલના સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા:
$\int_{v_0}^{0} v \, dv = -\int_{0}^{x} \frac{k}{m} x^n \, dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય મેળવતા:
$[-\frac{v^2}{2}]_{v_0}^{0} = -\frac{k}{m} [\frac{x^{n+1}}{n+1}]_{0}^{x}$.
$0 - \frac{v_0^2}{2} = -\frac{k}{m} \frac{x^{n+1}}{n+1}$.
$\frac{v_0^2}{2} = \frac{k x^{n+1}}{m(n+1)}$.
$x$ માટે ઉકેલતા:
$x^{n+1} = \frac{m v_0^2 (n+1)}{2k}$.
$x = [\frac{m v_0^2 (n+1)}{2k}]^{1/(n+1)}$.
46
MediumMCQ
એક $0.5 \ kg$ દળનો બિંદુવત કણ $x-$ અક્ષ પર ગતિ કરે છે, જેના પર લાગતું બળ નીચે આપેલા સ્થિતિઊર્જા $V$ ના આલેખ દ્વારા દર્શાવેલ છે। તેને ઉગમબિંદુથી જમણી તરફ $v$ ઝડપ સાથે ફેંકવામાં આવે છે। કણ ઉગમબિંદુથી અનંત અંતરે દૂર જાય તે માટે $v$ નું લઘુત્તમ મૂલ્ય કેટલું હશે? ($ms^{-1}$ માં)
Question diagram
A
$2\sqrt{2}$
B
$2$
C
$4$
D
કણ ક્યારેય દૂર જઈ શકશે નહીં

Solution

(B) આલેખ પરથી, ઉગમબિંદુ $(x=0)$ પર સ્થિતિઊર્જા $V = 0 \ J$ છે।
અનંત અંતરે જવા માટે, કણે કોઈપણ એક બાજુના સ્થિતિઊર્જા અવરોધને ઓળંગવો પડે।
ડાબી બાજુએ સ્થિતિઊર્જા અવરોધનું શિખર $x = -1 \ m$ પર $V_{left} = 1 \ J$ છે।
જમણી બાજુએ સ્થિતિઊર્જા અવરોધનું શિખર $x = 3 \ m$ પર $V_{right} = 4 \ J$ છે।
દૂર જવા માટે, કણ પાસે ઓછામાં ઓછો અવરોધ ઓળંગવા માટે પૂરતી ગતિઊર્જા હોવી જોઈએ।
તેથી, જરૂરી લઘુત્તમ ગતિઊર્જા $K_{min} = V_{left} = 1 \ J$ છે।
ગતિઊર્જાના સૂત્ર $K = \frac{1}{2}mv^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{2} \times 0.5 \times v^2 = 1$
$0.25 \times v^2 = 1$
$v^2 = 4$
$v = 2 \ ms^{-1}$.
47
MediumMCQ
પાવર $(P)$ અને સમય $(t)$ વચ્ચેનો આલેખ નીચે આપેલ છે. બળ દ્વારા થયેલ કાર્ય [સમય $t = 0$ થી $t$ સુધી] માટે નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ સાચો છે?
Question diagram
A
$t_1$ સુધી વધે છે અને પછી $t_2$ સુધી ઘટે છે
B
$t_1$ સુધી ઘટે છે અને પછી $t_2$ સુધી વધે છે
C
હંમેશા વધે છે
D
હંમેશા ઘટે છે

Solution

(C) પાવરને $P = \frac{dw}{dt}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
તેથી,થયેલ કાર્ય $w$ એ સમયની સાપેક્ષમાં પાવરના સંકલન દ્વારા મળે છે: $w = \int P \, dt$.
આનો અર્થ એ છે કે બળ દ્વારા થયેલ કાર્ય એ $P-t$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે.
જેમ કે પાવર $P$ હંમેશા ધન છે (જેમ કે આલેખમાં $t$-અક્ષની ઉપર દર્શાવેલ છે),જેમ જેમ સમય $t$ વધે છે તેમ તેમ આલેખ હેઠળનું ક્ષેત્રફળ સતત વધતું જાય છે.
તેથી,સમય $t = 0$ થી $t_2$ સુધી આગળ વધતા કાર્ય $w$ હંમેશા વધતું જશે.
Solution diagram
48
DifficultMCQ
નીચેના આલેખો એક કણ પર લાગતા બળનું મૂલ્ય દર્શાવે છે જ્યારે કણ ધન $x$-અક્ષ પર ઉગમબિંદુથી $x = x_1$ સુધી ગતિ કરે છે. બળ $x$-અક્ષને સમાંતર છે અને સંરક્ષી છે. મહત્તમ મૂલ્ય $F_1$ બધા આલેખો માટે સમાન છે. બળ સાથે સંકળાયેલ સ્થિતિ ઊર્જામાં થતા ફેરફાર મુજબ પરિસ્થિતિઓને ક્રમમાં ગોઠવો,સૌથી ઓછા (અથવા સૌથી વધુ ઋણ) થી સૌથી વધુ (અથવા સૌથી વધુ ધન) સુધી.
Question diagram
A
$1, 2, 3$
B
$1, 3, 2$
C
$3, 2, 1$
D
$2, 1, 3$

Solution

(D) સ્થિતિ ઊર્જામાં ફેરફાર $\Delta U$ એ સંરક્ષી બળ દ્વારા થતા કાર્ય $W_c$ સાથે $\Delta U = -W_c$ તરીકે સંબંધિત છે.
કારણ કે $W_c = \int_{0}^{x_1} F(x) dx$,તેથી સ્થિતિ ઊર્જામાં ફેરફાર $\Delta U = -\int_{0}^{x_1} F(x) dx$ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\Delta U$ એ $F-x$ આલેખ હેઠળના ક્ષેત્રફળનું ઋણ મૂલ્ય છે.
આલેખ $1$ માટે,બળ ધન છે,તેથી ક્ષેત્રફળ ધન છે,અને $\Delta U_1 = -(\frac{1}{2} F_1 x_1) = -0.5 F_1 x_1$.
આલેખ $2$ માટે,બળ ધન છે,તેથી ક્ષેત્રફળ ધન છે,અને $\Delta U_2 = -(F_1 x_1) = -1.0 F_1 x_1$.
આલેખ $3$ માટે,બળ ઋણ છે,તેથી ક્ષેત્રફળ ઋણ છે,અને $\Delta U_3 = -(-\frac{1}{2} F_1 x_1) = +0.5 F_1 x_1$.
મૂલ્યોની સરખામણી કરતા: $-1.0 F_1 x_1 < -0.5 F_1 x_1 < +0.5 F_1 x_1$.
આમ,સૌથી ઓછાથી સૌથી વધુનો ક્રમ $2, 1, 3$ છે.
49
DifficultMCQ
$3.0 \ g$ ના કણ પર એક બળ એવી રીતે લાગે છે કે જેથી કણનું સમયના વિધેય તરીકેનું સ્થાન નીચે મુજબ છે:
$x = 3t - 4t^2 + t^3$
જ્યાં $x$ મીટરમાં અને $t$ સેકન્ડમાં છે. પ્રથમ $4 \ s$ દરમિયાન થયેલું કાર્ય ................. $mJ$ છે.
A
$570$
B
$450$
C
$490$
D
$528$

Solution

(D) આપેલ સ્થાન: $x = 3t - 4t^2 + t^3$
વેગ $v = \frac{dx}{dt} = 3 - 8t + 3t^2$
પ્રવેગ $a = \frac{dv}{dt} = -8 + 6t$
દળ $m = 3.0 \ g = 3 \times 10^{-3} \ kg$
થયેલું કાર્ય $W = \int F dx = \int m a v dt = \int_{0}^{4} m a v dt$
$W = \int_{0}^{4} (3 \times 10^{-3}) (-8 + 6t) (3 - 8t + 3t^2) dt$
$W = 3 \times 10^{-3} \int_{0}^{4} (-24 + 64t - 24t^2 + 18t - 48t^2 + 18t^3) dt$
$W = 3 \times 10^{-3} \int_{0}^{4} (18t^3 - 72t^2 + 82t - 24) dt$
$W = 3 \times 10^{-3} [\frac{18t^4}{4} - \frac{72t^3}{3} + \frac{82t^2}{2} - 24t]_{0}^{4}$
$W = 3 \times 10^{-3} [4.5(256) - 24(64) + 41(16) - 24(4)]$
$W = 3 \times 10^{-3} [1152 - 1536 + 656 - 96] = 3 \times 10^{-3} [176] = 0.528 \ J = 528 \ mJ$

Work, Energy, Power and Collision — Work Done by Variable Force and Force-Displacement Graph · Frequently Asked Questions

1Are these Work, Energy, Power and Collision questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Work, Energy, Power and Collision Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.