Gujarati

Motion of Body (or Connected Bodies in horizontal or vertical) (by String or Contact) Questions in Gujarati

Class 11 Physics · Newton's Laws of Motion and Friction · Motion of Body (or Connected Bodies in horizontal or vertical) (by String or Contact)

146+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 45 of 146 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
$10$ દડાઓની એક સિસ્ટમ,જેમાં દરેકનું દળ $m = 2 \; kg$ છે,તે દળરહિત અને ન ખેંચાય તેવી દોરી વડે જોડાયેલ છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ સિસ્ટમને લીસી ટેબલની ધાર પરથી સરકવા દેવામાં આવે છે. જ્યારે $6^{th}$ દડો ટેબલ છોડે ત્યારે $7^{th}$ અને $8^{th}$ દડા વચ્ચેની દોરીમાં તણાવ $T$ શોધો. ($; N$ માં)
Question diagram
A
$36$
B
$37$
C
$38$
D
$39$

Solution

(A) જ્યારે $6^{th}$ દડો ટેબલ છોડે છે,ત્યારે $6$ દડા ઊભી રીતે લટકે છે અને $4$ દડા આડા ટેબલ પર છે.
સિસ્ટમનું કુલ દળ $M = 10m$ છે.
ચાલક બળ $6$ લટકતા દડાઓનું વજન છે,જે $F = 6mg$ છે.
સિસ્ટમનો પ્રવેગ $a = \frac{F}{M} = \frac{6mg}{10m} = \frac{3g}{5}$ છે.
$7^{th}$ અને $8^{th}$ દડા વચ્ચેનું તણાવ $T$ શોધવા માટે,આપણે ટેબલ પર રહેલા $3$ દડાઓ $(8^{th}, 9^{th}, 10^{th})$ ની સિસ્ટમને ધ્યાનમાં લઈએ છીએ.
આ સિસ્ટમ પર લાગતું એકમાત્ર આડું બળ તણાવ $T$ છે.
આ $3$ દડાઓ માટે ન્યૂટનનો બીજો નિયમ લાગુ પાડતા: $T = (3m)a$.
$a$ ની કિંમત મૂકતા: $T = 3m \times \frac{3g}{5} = \frac{9mg}{5}$.
અહીં $m = 2 \; kg$ અને $g = 10 \; m/s^2$ લેતા:
$T = \frac{9 \times 2 \times 10}{5} = \frac{180}{5} = 36 \; N$.
Solution diagram
102
MediumMCQ
$m$ દળ ધરાવતા બે કણો સમાન કોણીય ઝડપ $\omega$ સાથે સમક્ષિતિજ વર્તુળમાં ગતિ કરે છે. જો બંને દોરીની લંબાઈ $l$ સમાન હોય,તો દોરીઓમાં તણાવનો ગુણોત્તર $\frac{T_1}{T_2}$ શોધો.
Question diagram
A
$\frac{3}{2}$
B
$3$
C
$2$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(A) ધારો કે દરેક કણનું દળ $m$ છે,કોણીય ઝડપ $\omega$ છે અને દરેક દોરીની લંબાઈ $l$ છે.
બહારના કણ માટે (કેન્દ્રથી $2l$ અંતરે રહેલ $m$ દળ),તણાવ $T_2$ જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ પૂરું પાડે છે:
$T_2 = m(2l)\omega^2 = 2ml\omega^2 \quad \dots (1)$
અંદરના કણ માટે (કેન્દ્રથી $l$ અંતરે રહેલ $m$ દળ),ચોખ્ખું બળ એ $T_1$ અને $T_2$ તણાવ વચ્ચેનો તફાવત છે,જે કેન્દ્રગામી બળ પૂરું પાડે છે:
$T_1 - T_2 = m(l)\omega^2 = ml\omega^2 \quad \dots (2)$
સમીકરણ $(2)$ ને સમીકરણ $(1)$ વડે ભાગતા:
$\frac{T_1 - T_2}{T_2} = \frac{ml\omega^2}{2ml\omega^2} = \frac{1}{2}$
$2(T_1 - T_2) = T_2$
$2T_1 - 2T_2 = T_2$
$2T_1 = 3T_2$
$\frac{T_1}{T_2} = \frac{3}{2}$
103
MediumMCQ
છત સાથે બાંધેલી એક દોરી $50 \,kg$ wt જેટલું મહત્તમ તણાવ સહન કરી શકે છે. $98 \,kg$ વજનનો માણસ નીચે ઉતરવા માટે લઘુત્તમ કેટલો પ્રવેગ પ્રાપ્ત કરી શકે? ...... $m/s^2$ [$g = 9.8 \,m/s^2$ લો].
A
$9.8$
B
$4.9$
C
$4.8$
D
$5$

Solution

(C) દોરી સહન કરી શકે તેવું મહત્તમ તણાવ $T_{\text{max}} = 50 \,kg \times g = 50 \times 9.8 \,N = 490 \,N$ છે.
ધારો કે માણસનું દળ $M = 98 \,kg$ છે અને તેનો નીચે તરફનો પ્રવેગ $a$ છે.
માણસ પર લાગતા બળો તેના વજન $Mg$ (નીચે તરફ) અને તણાવ $T$ (ઉપર તરફ) છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$Mg - T = Ma$.
દોરી તૂટ્યા વગર માણસ નીચે ઉતરી શકે તે માટે લઘુત્તમ પ્રવેગ $a$ શોધવા માટે,આપણે $T = T_{\text{max}} = 50 \,g$ લઈએ.
કિંમતો મૂકતા: $98 \,g - 50 \,g = 98 \,a$.
$48 \,g = 98 \,a$.
$a = \frac{48 \times 9.8}{98} = \frac{48}{10} = 4.8 \,m/s^2$.
104
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં $T_1$ અને $T_2$ શું છે?
Question diagram
A
$28\; N, 48\; N$
B
$48\; N, 28\; N$
C
$96\; N, 56\; N$
D
$56\; N, 96\; N$

Solution

(C) તંત્રનું કુલ દળ $M_{\text{total}} = 3\; kg + 5\; kg + 7\; kg = 15\; kg$ છે.
લાગતું બાહ્ય બળ $F = 120\; N$ છે.
તંત્રનો પ્રવેગ $a = \frac{F}{M_{\text{total}}} = \frac{120}{15} = 8\; m/s^2$ છે.
$7\; kg$ ના દળ માટે,લાગતું એકમાત્ર સમક્ષિતિજ બળ તણાવ $T_2$ છે. તેથી,$T_2 = m_3 \cdot a = 7 \times 8 = 56\; N$.
$5\; kg$ ના દળ માટે,લાગતા બળો $T_1$ (આગળ ખેંચતું) અને $T_2$ (પાછળ ખેંચતું) છે. તેથી,$T_1 - T_2 = m_2 \cdot a$.
$T_1 - 56 = 5 \times 8 = 40$.
$T_1 = 40 + 56 = 96\; N$.
તેથી,$T_1 = 96\; N$ અને $T_2 = 56\; N$ છે.
Solution diagram
105
MediumMCQ
એક માણસ એક હલકા દોરડા પરથી નીચે ઉતરે છે જેની તોડવાની ક્ષમતા (breaking strength) માણસના વજન કરતાં $\eta$ ગણી છે $(\eta < 1)$. દોરડું ન તૂટે તે માટે માણસનો મહત્તમ પ્રવેગ કેટલો હોવો જોઈએ?
A
$g(1-\eta)$
B
$g(1+\eta)$
C
$g\eta$
D
$\frac{g}{\eta}$

Solution

(A) ધારો કે માણસનું દળ $m$ છે અને તેનું વજન $w = mg$ છે.
દોરડાની તોડવાની ક્ષમતા $T_{\max} = \eta w = \eta mg$ આપેલ છે.
જ્યારે માણસ $a$ જેટલા પ્રવેગ સાથે નીચે ઉતરે છે,ત્યારે ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ ગતિનું સમીકરણ:
$mg - T = ma$
દોરડું ન તૂટે તે માટે તણાવ $T$ એ $T_{\max}$ કરતા ઓછું અથવા તેના જેટલું હોવું જોઈએ. સીમાંત કિસ્સામાં જ્યાં દોરડું તૂટવાની તૈયારીમાં હોય,ત્યારે આપણે $T = T_{\max} = \eta mg$ લઈએ છીએ.
આ કિંમત ગતિના સમીકરણમાં મૂકતા:
$mg - \eta mg = ma$
બંને બાજુ $m$ વડે ભાગતા:
$g(1 - \eta) = a$
આમ,દોરડું ન તૂટે તે માટે માણસનો મહત્તમ પ્રવેગ $a = g(1 - \eta)$ છે.
106
MediumMCQ
આકૃતિમાં $30 \,cm$ લંબાઈનો અને $3.0 \,kg$ દળ ધરાવતો એક સમાન સળિયો દર્શાવેલ છે. સળિયાને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $20 \,N$ અને $32 \,N$ ના અચળ બળો દ્વારા ખેંચવામાં આવે છે. સળિયાના $20 \,cm$ ના ભાગ દ્વારા $10 \,cm$ ના ભાગ પર લાગતું બળ શોધો (બધી સપાટીઓ લીસી છે).
Question diagram
A
$36$
B
$12$
C
$64$
D
$24$

Solution

(D) સળિયાનું કુલ દળ $M = 3.0 \,kg$ અને કુલ લંબાઈ $L = 30 \,cm$ છે.
રેખીય દળ ઘનતા $\lambda = \frac{M}{L} = \frac{3.0 \,kg}{30 \,cm} = 0.1 \,kg/cm$ છે.
$10 \,cm$ ના ભાગનું દળ $m_1 = 0.1 \times 10 = 1.0 \,kg$ છે.
$20 \,cm$ ના ભાગનું દળ $m_2 = 0.1 \times 20 = 2.0 \,kg$ છે.
તંત્ર પર લાગતું પરિણામી બળ $F_{\text{net}} = 32 \,N - 20 \,N = 12 \,N$ છે.
તંત્રનો પ્રવેગ $a = \frac{F_{\text{net}}}{M} = \frac{12 \,N}{3.0 \,kg} = 4 \,m/s^2$ છે.
ધારો કે $20 \,cm$ ના ભાગ દ્વારા $10 \,cm$ ના ભાગ પર લાગતું બળ $T$ છે. $10 \,cm$ ના ભાગને ધ્યાનમાં લેતા,તેના પર લાગતા બળો $20 \,N$ (ડાબી તરફ) અને $T$ (જમણી તરફ) છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $T - 20 = m_1 a$.
$T - 20 = 1.0 \times 4$.
$T = 20 + 4 = 24 \,N$.
Solution diagram
107
MediumMCQ
બે બ્લોક સિસ્ટમની ગોઠવણી આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ છે. સપાટીઓ ઘર્ષણરહિત છે તેમ ધારીને,$1 \, kg$ અને $2 \, kg$ ના બ્લોક પર લાગતું ચોખ્ખું બળ (net force) અનુક્રમે કેટલું હશે?
Question diagram
A
$4 \, N, 8 \, N$
B
$1 \, N, 2 \, N$
C
$2 \, N, 4 \, N$
D
$3 \, N, 6 \, N$

Solution

(C) સિસ્ટમનું કુલ દળ $M = 1 \, kg + 2 \, kg = 3 \, kg$ છે.
લાગતું બાહ્ય બળ $F = 6 \, N$ છે.
સિસ્ટમનો પ્રવેગ $a = \frac{F}{M} = \frac{6 \, N}{3 \, kg} = 2 \, m/s^2$ છે.
$2 \, kg$ ના બ્લોક માટે,તેના પર લાગતું એકમાત્ર આડું બળ એ $1 \, kg$ ના બ્લોક દ્વારા લાગતું લંબ બળ $N$ છે. તેથી,$2 \, kg$ ના બ્લોક પર લાગતું ચોખ્ખું બળ $F_{\text{net}, 2kg} = m_2 \cdot a = 2 \, kg \times 2 \, m/s^2 = 4 \, N$ થાય.
$1 \, kg$ ના બ્લોક માટે,તેના પર લાગતા બળો આગળની દિશામાં લાગતું બાહ્ય બળ $F = 6 \, N$ અને પાછળની દિશામાં $2 \, kg$ ના બ્લોક દ્વારા લાગતું પ્રતિક્રિયા બળ $N = 4 \, N$ છે. તેથી,$1 \, kg$ ના બ્લોક પર લાગતું ચોખ્ખું બળ $F_{\text{net}, 1kg} = F - N = 6 \, N - 4 \, N = 2 \, N$ થાય.
આમ,$1 \, kg$ અને $2 \, kg$ ના બ્લોક પર લાગતું ચોખ્ખું બળ અનુક્રમે $2 \, N$ અને $4 \, N$ છે.
Solution diagram
108
MediumMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $6 \, kg$ અને $4 \, kg$ દળના બે બ્લોક સાથે એક ડાયનેમોમીટર $D$ જોડાયેલ છે. ડાયનેમોમીટરનું રીડિંગ ............ $N$ છે.
Question diagram
A
$18$
B
$28$
C
$38$
D
$48$

Solution

(C) ડાયનેમોમીટરનું રીડિંગ સ્પ્રિંગમાં ઉદ્ભવતા તણાવબળ $T$ જેટલું હોય છે.
સૌ પ્રથમ,બે બ્લોકના સંયુક્ત તંત્ર માટે ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરીને પ્રવેગ $a$ શોધો:
$F_{\text{net}} = M_{\text{total}} a$
$50 \, N - 30 \, N = (6 \, kg + 4 \, kg) a$
$20 \, N = 10 \, kg \times a$
$a = 2 \, m/s^2$ ($6 \, kg$ ના બ્લોકની દિશામાં).
હવે,$4 \, kg$ ના બ્લોકનો વિચાર કરો. તેના પર લાગતા બળો તણાવબળ $T$ ($6 \, kg$ ના બ્લોક તરફ ખેંચાતું) અને $30 \, N$ નું બળ (જમણી તરફ ખેંચાતું) છે. તંત્ર ડાબી તરફ પ્રવેગિત થતું હોવાથી:
$T - 30 \, N = 4 \, kg \times 2 \, m/s^2$
$T - 30 \, N = 8 \, N$
$T = 38 \, N$.
વૈકલ્પિક રીતે,$6 \, kg$ ના બ્લોક માટે:
$50 \, N - T = 6 \, kg \times 2 \, m/s^2$
$50 \, N - T = 12 \, N$
$T = 38 \, N$.
આમ,ડાયનેમોમીટરનું રીડિંગ $38 \, N$ છે.
Solution diagram
109
MediumMCQ
આકૃતિમાં બે બ્લોક્સ એક હલકી અવિસ્તરણીય દોરી વડે જોડાયેલા દર્શાવેલ છે. મોટા બ્લોક પર સમક્ષિતિજ સાથે $60^{\circ}$ ના ખૂણે $10 \,N$ નું બળ લગાડવામાં આવે છે,તો બે દળને જોડતી દોરીમાં તણાવ ....... $N$ છે.
Question diagram
A
$5$
B
$2$
C
$1$
D
$3$

Solution

(B) તંત્રમાં $m_1 = 2 \,kg$ અને $m_2 = 3 \,kg$ દળના બે બ્લોક્સ છે જે લીસી સમક્ષિતિજ સપાટી પર દોરી વડે જોડાયેલા છે.
પ્રથમ,તંત્રનો પ્રવેગ શોધો. લગાડેલા બળ $F = 10 \,N$ નો સમક્ષિતિજ ઘટક $F_x = F \cos 60^{\circ} = 10 \times 0.5 = 5 \,N$ છે.
તંત્રનું કુલ દળ $M = m_1 + m_2 = 2 \,kg + 3 \,kg = 5 \,kg$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F_x = M a$,તેથી $5 = 5 \times a$,જે આપણને $a = 1 \,m/s^2$ આપે છે.
હવે,$2 \,kg$ ના બ્લોકની મુક્ત પદાર્થ આકૃતિ $(FBD)$ ધ્યાનમાં લો. તેના પર લાગતું એકમાત્ર સમક્ષિતિજ બળ દોરીમાં રહેલું તણાવ $T$ છે.
$2 \,kg$ ના બ્લોક માટે ન્યૂટનનો બીજો નિયમ વાપરતા: $T = m_1 a = 2 \,kg \times 1 \,m/s^2 = 2 \,N$.
આમ,દોરીમાં તણાવ $2 \,N$ છે.
Solution diagram
110
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,$2\,kg$ અને $1\,kg$ ના બ્લોક્સ વચ્ચેનું લંબ પ્રતિક્રિયા બળ (Normal reaction force) કેટલું હશે? (સપાટી લીસી છે તેમ ધારો) $.........N$ (આપેલ છે $g = 10\,ms^{-2}$)
Question diagram
A
$25$
B
$39$
C
$6$
D
$10$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,તંત્રનો પ્રવેગ શોધો. કુલ દળ $M = 3 + 2 + 1 = 6\,kg$ છે.
ઢળતી સપાટી પર લાગતા બળો $F_1 = 60\,N$ (ઉપરની તરફ) અને $F_2 = 18\,N$ (નીચેની તરફ) છે.
બધા બ્લોક્સ માટે ગુરુત્વાકર્ષણ બળનો નીચેની તરફનો ઘટક $Mg \sin 30^{\circ} = 6 \times 10 \times 0.5 = 30\,N$ છે.
પરિણામી બળ $F_{\text{net}} = 60 - 18 - 30 = 12\,N$ છે.
પ્રવેગ $a = \frac{F_{\text{net}}}{M} = \frac{12}{6} = 2\,ms^{-2}$ (ઉપરની તરફ).
હવે,$1\,kg$ ના બ્લોકને ધ્યાનમાં લો. ધારો કે $2\,kg$ અને $1\,kg$ ના બ્લોક્સ વચ્ચેનું લંબ પ્રતિક્રિયા બળ $N$ છે.
$1\,kg$ ના બ્લોક પર લાગતા બળો $N$ (ઉપરની તરફ),$F_2 = 18\,N$ (નીચેની તરફ),અને $mg \sin 30^{\circ} = 1 \times 10 \times 0.5 = 5\,N$ (નીચેની તરફ) છે.
ન્યૂટનના બીજા નિયમ મુજબ: $N - 18 - 5 = m \times a \implies N - 23 = 1 \times 2 \implies N = 25\,N$.
Solution diagram
111
DifficultMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $5 \text{ kg}$,$3 \text{ kg}$ અને $2 \text{ kg}$ દળ ધરાવતા ત્રણ બ્લોક $A$,$B$ અને $C$ ને એક સમક્ષિતિજ લીસી સપાટી પર $80 \text{ N}$ ના બળ વડે ખેંચવામાં આવે છે. દોરીમાં ઉદ્ભવતા તણાવ $T_1$ અને $T_2$ અનુક્રમે કેટલા હશે?
Question diagram
A
$40 \text{ N}, 64 \text{ N}$
B
$60 \text{ N}, 80 \text{ N}$
C
$88 \text{ N}, 96 \text{ N}$
D
$80 \text{ N}, 100 \text{ N}$

Solution

(A) તંત્રનું કુલ દળ $M = m_A + m_B + m_C = 5 \text{ kg} + 3 \text{ kg} + 2 \text{ kg} = 10 \text{ kg}$ છે.
સપાટી લીસી હોવાથી,તંત્રનો પ્રવેગ $a = \frac{F}{M} = \frac{80 \text{ N}}{10 \text{ kg}} = 8 \text{ m/s}^2$ મળે.
બ્લોક $A$ $(5 \text{ kg})$ માટે,તેના પર લાગતું એકમાત્ર સમક્ષિતિજ બળ તણાવ $T_1$ છે. તેથી,$T_1 = m_A \times a = 5 \text{ kg} \times 8 \text{ m/s}^2 = 40 \text{ N}$.
બ્લોક $B$ $(3 \text{ kg})$ માટે,તેના પર લાગતા બળો $T_2$ (આગળની તરફ) અને $T_1$ (પાછળની તરફ) છે. તેથી,$T_2 - T_1 = m_B \times a$.
કિંમતો મૂકતા,$T_2 - 40 \text{ N} = 3 \text{ kg} \times 8 \text{ m/s}^2 = 24 \text{ N}$.
આમ,$T_2 = 40 \text{ N} + 24 \text{ N} = 64 \text{ N}$.
તેથી,તણાવ $T_1$ અને $T_2$ અનુક્રમે $40 \text{ N}$ અને $64 \text{ N}$ છે.
112
MediumMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બ્લોક $A$ પર $10 \,N$ નું સમક્ષિતિજ બળ લગાડવામાં આવે છે. બ્લોક $A$ અને $B$ ના દળ અનુક્રમે $2 \,kg$ અને $3 \,kg$ છે. બ્લોક્સ ઘર્ષણરહિત સપાટી પર સરકે છે. બ્લોક $A$ દ્વારા બ્લોક $B$ પર લાગતું બળ કેટલું હશે?
Question diagram
A
$4 \,N$
B
$6 \,N$
C
$10 \,N$
D
શૂન્ય

Solution

(B) આપેલ છે: બળ $F = 10 \,N$, બ્લોક $A$ નું દળ $(m_A) = 2 \,kg$, બ્લોક $B$ નું દળ $(m_B) = 3 \,kg$.
બ્લોક્સ સંપર્કમાં હોવાથી અને સાથે ગતિ કરતા હોવાથી, ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ તંત્રનો પ્રવેગ $(a)$:
$F = (m_A + m_B) a$
$10 = (2 + 3) a$
$10 = 5a$
$a = 2 \,m/s^2$
હવે, બ્લોક $B$ માટે ફ્રી બોડી ડાયાગ્રામ ધ્યાનમાં લો. બ્લોક $B$ પર લાગતું એકમાત્ર સમક્ષિતિજ બળ એ બ્લોક $A$ દ્વારા લાગતું બળ $(F_{AB})$ છે, જે તેને $2 \,m/s^2$ ના પ્રવેગથી ગતિ કરાવે છે:
$F_{AB} = m_B \times a$
$F_{AB} = 3 \,kg \times 2 \,m/s^2 = 6 \,N$
તેથી, બ્લોક $A$ દ્વારા બ્લોક $B$ પર લાગતું બળ $6 \,N$ છે.
113
MediumMCQ
$M$ દળના બે બ્લોક,આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ઘર્ષણરહિત સપાટી પર શરૂઆતમાં સ્થિર છે. જો ગરગડીઓ હલકી અને ઘર્ષણરહિત હોય,અને ઢાળ પર રહેલા $M$ દળના બ્લોકને નીચે તરફ ગતિ કરવા દેવામાં આવે,તો દોરીમાં તણાવ કેટલું હશે$-$
Question diagram
A
$\frac{2}{3} Mg \sin \theta$
B
$\frac{3}{2} Mg \sin \theta$
C
$\frac{Mg \sin \theta}{2}$
D
$2 Mg \sin \theta$

Solution

(C) ધારો કે તંત્રનો પ્રવેગ $a$ છે.
ઢાળ પરના બ્લોક માટે,ગતિનું સમીકરણ: $Mg \sin \theta - T = Ma$
ક્ષૈતિજ સપાટી પરના બ્લોક માટે,ગતિનું સમીકરણ: $T = Ma$
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $Mg \sin \theta = 2Ma$
પ્રવેગ માટે ઉકેલતા: $a = \frac{g \sin \theta}{2}$
$a$ ની કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $T = M \left( \frac{g \sin \theta}{2} \right) = \frac{Mg \sin \theta}{2}$
114
EasyMCQ
જો બધી સપાટીઓ લીસી હોય,તો $m_2$ દળનો પ્રવેગ $-$ હશે.
Question diagram
A
$\frac{F}{m_1+m_2}$
B
$\frac{F}{m_1}$
C
$\frac{F}{m_2}$
D
શૂન્ય

Solution

(D) બધી સપાટીઓ લીસી હોવાથી,બે બ્લોક $m_1$ અને $m_2$ વચ્ચે કોઈ ઘર્ષણ બળ લાગતું નથી.
જ્યારે નીચેના બ્લોક $m_1$ પર સમક્ષિતિજ બળ $F$ લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે તે $a = \frac{F}{m_1}$ ના પ્રવેગ સાથે ગતિ કરશે.
સપાટીઓ વચ્ચે ઘર્ષણ ન હોવાથી,ઉપરના બ્લોક $m_2$ પર કોઈ સમક્ષિતિજ બળ સ્થાનાંતરિત થતું નથી.
તેથી,$m_2$ પર લાગતું પરિણામી સમક્ષિતિજ બળ શૂન્ય છે,અને તેનો સમક્ષિતિજ પ્રવેગ શૂન્ય છે.
115
MediumMCQ
$20 \ kg$ દળ ધરાવતી ટ્રોલીને $4 \ kg$ દળ ધરાવતા બ્લોક સાથે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ઘર્ષણરહિત ગરગડી પરથી પસાર થતી દળરહિત દોરી વડે જોડવામાં આવી છે. જો ટ્રોલી અને સપાટી વચ્ચેનો ગતિક ઘર્ષણાંક $0.02$ હોય,તો ટ્રોલી અને બ્લોક તંત્રનો પ્રવેગ શોધો (લો $g=10 \ ms^{-2}$):- ($ms^{-2}$ માં)
Question diagram
A
$1$
B
$2$
C
$1.5$
D
$2.5$

Solution

(C) ધારો કે ટ્રોલીનું દળ $M = 20 \ kg$ અને લટકતા બ્લોકનું દળ $m = 4 \ kg$ છે.
ગતિ કરાવતું બળ એ લટકતા બ્લોકનું વજનબળ છે,$F_{drive} = mg = 4 \times 10 = 40 \ N$.
ટ્રોલી પર લાગતું લંબબળ $N = Mg = 20 \times 10 = 200 \ N$ છે.
ટ્રોલી પર લાગતું ગતિક ઘર્ષણબળ $f_k = \mu_k N = 0.02 \times 200 = 4 \ N$ છે.
તંત્ર પર લાગતું પરિણામી બળ $F_{net} = F_{drive} - f_k = 40 - 4 = 36 \ N$ છે.
તંત્રનું કુલ દળ $M_{total} = M + m = 20 + 4 = 24 \ kg$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$a = \frac{F_{net}}{M_{total}} = \frac{36}{24} = 1.5 \ ms^{-2}$.
116
EasyMCQ
લિફ્ટનું દળ $200 \ kg$ છે. જ્યારે તે $4 \ m/s^2$ ના પ્રવેગ સાથે ઉપર તરફ ગતિ કરે છે,ત્યારે લિફ્ટને આધાર આપતા કેબલમાં તણાવ કેટલું હશે ($N$ માં)? [આપેલ છે: ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ $g = 10 \ m/s^2$].
A
$800$
B
$2800$
C
$4200$
D
$2000$

Solution

(B) લિફ્ટ પર લાગતા બળો કેબલમાં તણાવ $T$ (ઉપરની તરફ) અને વજન $mg$ (નીચેની તરફ) છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,પરિણામી બળ $F_{net} = ma$ છે.
ઉપરની તરફના પ્રવેગ $a$ માટે,ગતિનું સમીકરણ $T - mg = ma$ થાય છે.
તણાવ માટે સમીકરણ ગોઠવતા: $T = m(g + a)$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $m = 200 \ kg$,$g = 10 \ m/s^2$,અને $a = 4 \ m/s^2$.
$T = 200 \times (10 + 4)$.
$T = 200 \times 14$.
$T = 2800 \ N$.
117
MediumMCQ
જે દોરડાની તોડવાની ક્ષમતા તેના વજનના બે-તૃતીયાંશ $(2/3)$ હોય,તે દોરડા પરથી ફાયરમેન ઓછામાં ઓછા કેટલા પ્રવેગ સાથે નીચે ઉતરી શકે?
A
શૂન્ય
B
$\frac{g}{3}$
C
$3g$
D
$g$

Solution

(B) ધારો કે ફાયરમેનનું દળ $m$ છે અને તેનો પ્રવેગ $a$ છે. ફાયરમેનનું વજન $mg$ છે.
દોરડાની તોડવાની ક્ષમતા (બ્રેકિંગ સ્ટ્રેન્થ) $\frac{2}{3}mg$ આપેલી છે.
જ્યારે ફાયરમેન $a$ પ્રવેગ સાથે નીચે ઉતરે છે,ત્યારે દોરડામાં ઉદ્ભવતું તણાવબળ $T = m(g - a)$ થાય છે.
દોરડું ન તૂટે તે માટે,તણાવબળ $T$ એ બ્રેકિંગ સ્ટ્રેન્થ જેટલું અથવા તેનાથી ઓછું હોવું જોઈએ.
ન્યૂનતમ પ્રવેગ $a$ શોધવા માટે,આપણે તણાવબળને બ્રેકિંગ સ્ટ્રેન્થ સાથે સરખાવીએ:
$m(g - a) = \frac{2}{3}mg$
બંને બાજુ $m$ વડે ભાગતા:
$g - a = \frac{2}{3}g$
$a = g - \frac{2}{3}g = \frac{g}{3}$
તેથી,ન્યૂનતમ પ્રવેગ $\frac{g}{3}$ છે.
118
EasyMCQ
$6 \ kg$ અને $4 \ kg$ દળના બે બ્લોક એક લીસી સપાટી પર આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એકબીજાના સંપર્કમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. જો ભારે બ્લોક પર $5 \ N$ નું બળ લગાડવામાં આવે,તો હલકા બ્લોક પર લાગતું બળ કેટલું હશે ($N$ માં)?
Question diagram
A
$5$
B
$4$
C
$2$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે: $m_1 = 6 \ kg$,$m_2 = 4 \ kg$ અને $F = 5 \ N$.
બ્લોક એકબીજાના સંપર્કમાં હોવાથી અને સાથે ગતિ કરતા હોવાથી,તેમનો પ્રવેગ $a$ સમાન હશે.
તંત્રનું કુલ દળ $M = m_1 + m_2 = 6 \ kg + 4 \ kg = 10 \ kg$ છે.
આખા તંત્ર માટે ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $F = M \times a$.
$5 \ N = 10 \ kg \times a \implies a = \frac{5}{10} = 0.5 \ m/s^2$.
હલકા બ્લોક $(m_2)$ પર લાગતું બળ એ $6 \ kg$ ના બ્લોક દ્વારા $4 \ kg$ ના બ્લોક પર લાગતું સંપર્ક બળ $F_{12}$ છે.
$4 \ kg$ ના બ્લોક માટે ન્યૂટનનો બીજો નિયમ લાગુ પાડતા: $F_{12} = m_2 \times a$.
$F_{12} = 4 \ kg \times 0.5 \ m/s^2 = 2 \ N$.
119
MediumMCQ
$m$ દળ ધરાવતી એક લિફ્ટ એક દોરડા સાથે જોડાયેલી છે જે લિફ્ટને $a$ જેટલા મહત્તમ પ્રવેગ સાથે ઉપર ખેંચે છે. જો દોરડામાં સહન કરી શકાય તેવું મહત્તમ તણાવ $T$ હોય,તો સુરક્ષિત મુસાફરી માટે દોરડાનો લઘુત્તમ વ્યાસ કેટલો હશે? $[g=$ ગુરુત્વપ્રવેગ$]$
A
$[\frac{2 m(g+a)}{\pi T}]^{1/2}$
B
$[\frac{4 m(g+a)}{\pi T}]^{1/2}$
C
$[\frac{m(g+a)}{\pi T}]^{1/2}$
D
$[\frac{m(g+a)}{2 \pi T}]^{1/2}$

Solution

(B) પ્રવેગ સાથે ઉપર જતી લિફ્ટ માટે બળનું સમીકરણ $T_{actual} = m(g+a)$ છે.
સુરક્ષિત મુસાફરી માટે,દોરડું સહન કરી શકે તેવું મહત્તમ તણાવ $T$ એ વાસ્તવિક તણાવ જેટલું હોવું જોઈએ,તેથી $T = m(g+a)$.
દોરડામાં પ્રતિબળ $\sigma = \frac{T}{A}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે,જ્યાં $A$ એ દોરડાનું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ છે.
જો દોરડું $d$ વ્યાસ ધરાવતું નળાકાર હોય,તો ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2 = \pi (d/2)^2 = \frac{\pi d^2}{4}$ થાય.
આ કિંમત તણાવના સમીકરણમાં મૂકતા: $T = \frac{m(g+a)}{\pi d^2 / 4} = \frac{4 m(g+a)}{\pi d^2}$.
$d^2$ ને કર્તા બનાવતા,$d^2 = \frac{4 m(g+a)}{\pi T}$ મળે છે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,લઘુત્તમ વ્યાસ $d = [\frac{4 m(g+a)}{\pi T}]^{1/2}$ મળે છે.
120
MediumMCQ
$4 \times 10^{7} \,kg$ દળ ધરાવતું એક જહાજ જે શરૂઆતમાં સ્થિર છે, તેને $5 \times 10^{4} \,N$ ના બળ વડે $4 \,m$ અંતર સુધી ખેંચવામાં આવે છે, તો જહાજની ઝડપ કેટલી હશે ($\,ms^{-1}$ માં)? (પાણી દ્વારા લાગતો અવરોધ અવગણ્ય છે.)
A
$5$
B
$1.5$
C
$60$
D
$0.1$

Solution

(D) આપેલ છે: દળ $m = 4 \times 10^{7} \,kg$, બળ $F = 5 \times 10^{4} \,N$, પ્રારંભિક વેગ $u = 0$, અંતર $s = 4 \,m$.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ, $F = ma$:
$5 \times 10^{4} = 4 \times 10^{7} \times a$
$a = \frac{5 \times 10^{4}}{4 \times 10^{7}} = 1.25 \times 10^{-3} \,ms^{-2}$.
ગતિના સમીકરણ $v^{2} = u^{2} + 2as$ નો ઉપયોગ કરતા:
$v^{2} = 0^{2} + 2 \times (1.25 \times 10^{-3}) \times 4$
$v^{2} = 2 \times 1.25 \times 4 \times 10^{-3} = 10 \times 10^{-3} = 10^{-2} \,m^{2}s^{-2}$.
$v = \sqrt{10^{-2}} = 0.1 \,ms^{-1}$.
121
EasyMCQ
$m$ દળ ધરાવતી એક લિફ્ટ $a$ પ્રવેગ સાથે ઉપરની તરફ ગતિ કરી રહી છે $(a < g)$. લિફ્ટના કેબલમાં ઉદ્ભવતું તણાવબળ કેટલું હશે? $(g = \text{ગુરુત્વપ્રવેગ})$
A
$m(g-a)$
B
$m(g+a)$
C
$m(2g+a)$
D
$m(a-g)$

Solution

(B) $m$ દળ ધરાવતી લિફ્ટ જ્યારે $a$ જેટલા પ્રવેગ સાથે ઉપરની તરફ ગતિ કરે છે, ત્યારે તેના પર લાગતા બળો નીચે મુજબ છે:
$1$. કેબલમાં ઉદ્ભવતું તણાવબળ $T$ જે ઉપરની દિશામાં લાગે છે。
$2$. લિફ્ટનું વજનબળ $mg$ જે નીચેની દિશામાં લાગે છે。
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ, પરિણામી બળ $F_{\text{net}}$ એ દળ અને પ્રવેગના ગુણાકાર જેટલું હોય છે $(F_{\text{net}} = ma)$.
લિફ્ટ ઉપરની તરફ ગતિ કરતી હોવાથી, તણાવબળ $T$ એ વજનબળ $mg$ કરતા વધારે હોવું જોઈએ。
તેથી, $T - mg = ma$.
આ સમીકરણને ગોઠવતા, આપણને $T = mg + ma = m(g+a)$ મળે છે.
122
EasyMCQ
$M$ દળના બ્લોકને $m$ દળના દોરડા વડે $F$ બળ લગાડીને લીસી સમક્ષિતિજ સપાટી પર ખેંચવામાં આવે છે. બ્લોકનો પ્રવેગ કેટલો હશે?
A
$\frac{F}{(M-m)}$
B
$\frac{F}{(M+m)}$
C
$\frac{F}{m}$
D
$\frac{F}{M}$

Solution

(B) તંત્રમાં $M$ દળનો બ્લોક અને $m$ દળનું દોરડું એક એકમ તરીકે સાથે ખેંચાય છે.
સપાટી લીસી હોવાથી,કોઈ ઘર્ષણ બળ લાગતું નથી.
તંત્રનું કુલ દળ $(M + m)$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,તંત્ર પર લાગતું બળ $F$ એ કુલ દળ અને પ્રવેગ $a$ ના ગુણાકાર જેટલું હોય છે.
$F = (M + m) a$
તેથી,પ્રવેગ $a$ નીચે મુજબ મળે છે:
$a = \frac{F}{M + m}$
123
MediumMCQ
$5 \,kg$ અને $3 \,kg$ ના બે દળને નીચેની આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ દળરહિત અવિસ્તૃત દોરીઓની મદદથી લટકાવવામાં આવ્યા છે. જ્યારે આખી સિસ્ટમ $2 \,m/s^2$ ના પ્રવેગ સાથે ઉપરની તરફ ગતિ કરી રહી હોય, ત્યારે $T_1$ નું મૂલ્ય શોધો ($g = 9.8 \,m/s^2$ લો): ($\,N$ માં)
Question diagram
A
$35.4$
B
$23.6$
C
$59$
D
$94.4$

Solution

(D) ધારો કે $m_1 = 5 \,kg$ અને $m_2 = 3 \,kg$. સિસ્ટમ $a = 2 \,m/s^2$ ના પ્રવેગથી ઉપરની તરફ ગતિ કરે છે.
નીચેના દળ $m_2$ $(3 \,kg)$ માટે:
લાગતા બળો તણાવ $T_2$ ઉપરની તરફ અને વજન $m_2 g$ નીચેની તરફ છે.
ગતિનું સમીકરણ: $T_2 - m_2 g = m_2 a$
$T_2 - 3 \times 9.8 = 3 \times 2$
$T_2 - 29.4 = 6$
$T_2 = 35.4 \,N$
ઉપરના દળ $m_1$ $(5 \,kg)$ માટે:
લાગતા બળો તણાવ $T_1$ ઉપરની તરફ, અને તણાવ $T_2$ તથા વજન $m_1 g$ નીચેની તરફ છે.
ગતિનું સમીકરણ: $T_1 - T_2 - m_1 g = m_1 a$
$T_1 - 35.4 - 5 \times 9.8 = 5 \times 2$
$T_1 - 35.4 - 49 = 10$
$T_1 - 84.4 = 10$
$T_1 = 94.4 \,N$
Solution diagram
124
EasyMCQ
એક મુક્ત પતન કરતા પદાર્થનો વેગ $2 \,m/s$ છે. જો હવે પદાર્થના વજનની વિરુદ્ધ દિશામાં તેના વજન જેટલો જ હવાનો અવરોધક બળ લાગે, તો પદાર્થ સ્થિર થાય તે પહેલાં તેણે કાપેલું કુલ અંતર કેટલું હશે ($\,m$ માં)?
A
$0.2$
B
$0.4$
C
$0.8$
D
$1.0$

Solution

(A) ધારો કે પદાર્થનું દળ $m$ છે. પ્રારંભિક વેગ $u = 2 \,m/s$ છે।
જ્યારે પદાર્થ મુક્ત પતન કરે છે, ત્યારે તેનો વેગ $v = 2 \,m/s$ છે।
હવે, પદાર્થ પર ઉપરની તરફ હવાનો અવરોધક બળ $F_{air} = mg$ લાગે છે।
જો હવાનો અવરોધ $2mg$ હોય (જેથી ચોખ્ખું બળ $mg$ ઉપરની તરફ લાગે), તો પ્રતિપ્રવેગ $a = F_{net}/m = (2mg - mg)/m = g = 10 \,m/s^2$ થાય।
સૂત્ર $v^2 = u^2 + 2as$ નો ઉપયોગ કરતા, જ્યાં $v = 0$, $u = 2 \,m/s$, અને $a = -10 \,m/s^2$:
$0 = (2)^2 + 2(-10)s$
$20s = 4$
$s = 4/20 = 0.2 \,m$.
125
EasyMCQ
આકૃતિમાં ઢળતી સપાટી પર જોડાયેલ દળ અને ગરગડી ધરાવતી એક સિસ્ટમ દર્શાવેલ છે. જો સિસ્ટમ સંતુલનમાં હોય, તો $m$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે ($\,kg$ માં)?
Question diagram
A
$1$
B
$0.5$
C
$0.75$
D
$0.25$

Solution

(B) પ્રશ્ન મુજબ, સિસ્ટમ સંતુલનમાં છે. ધારો કે $m$ દળ સાથે જોડાયેલ દોરીમાં તણાવ $T$ છે અને $1 \,kg$ દળ સાથે જોડાયેલ દોરીમાં તણાવ $T_1$ છે.
$1 \,kg$ દળ માટે, તણાવ $T_1 = 1g$ થશે.
ઢળતી સપાટી પર રહેલા $2 \,kg$ દળ માટે, ઢાળની દિશામાં લાગતા બળો તેના વજનનો ઘટક $2g \sin 30^{\circ}$ અને ઉપરની તરફ લાગતું તણાવ $T_1$ છે. ઢાળની દિશામાં પરિણામી બળ $(2g - T_1) \sin 30^{\circ}$ છે (ધારી લઈએ કે $2 \,kg$ દળને તણાવ $T$ દ્વારા ઢાળ પર ઉપર ખેંચવામાં આવે છે).
સિસ્ટમ સંતુલનમાં રહે તે માટે, તણાવ $T$ એ ઢાળની દિશામાં લાગતા પરિણામી બળને સંતુલિત કરવું જોઈએ:
$T = (2g - T_1) \sin 30^{\circ}$
$T_1 = 1g$ મૂકતા:
$T = (2g - 1g) \sin 30^{\circ} = g \sin 30^{\circ} = g \times 0.5 = 0.5g$
$m$ દળ માટે, તણાવ $T$ એ તેના વજનને સંતુલિત કરવું જોઈએ:
$T = mg$
$T$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$mg = 0.5g$
$m = 0.5 \,kg$
Solution diagram
126
DifficultMCQ
$m$ અને $2m$ દળના બે બ્લોક ઘર્ષણરહિત સમક્ષિતિજ સપાટી પર રાખેલા છે અને એક દળરહિત દોરી વડે જોડાયેલા છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બે સમક્ષિતિજ બળો $F_1 = (4.2t) \text{ N}$ અને $F_2 = (7.5t) \text{ N}$ તંત્ર પર લાગે છે,જ્યાં '$t$' એ સેકન્ડમાં સમય છે. જે સમયે બે બ્લોક વચ્ચેની દોરીમાં તણાવ $10.6 \text{ N}$ થાય તે સમય $t$ સેકન્ડ છે.
Question diagram
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$6$

Solution

(C) ધારો કે તંત્રનો પ્રવેગ $a$ છે. તંત્ર પર લાગતું પરિણામી બળ $F_{net} = F_2 - F_1 = 7.5t - 4.2t = 3.3t \text{ N}$ છે.
તંત્રનું કુલ દળ $M = m + 2m = 3m$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ,$F_{net} = Ma$,તેથી $3.3t = (3m)a$,એટલે કે $a = \frac{1.1t}{m}$.
હવે,$2m$ દળના બ્લોકનો વિચાર કરો. તેના પર લાગતા બળો આગળની દિશામાં $F_2$ અને પાછળની દિશામાં તણાવ $T$ છે.
આ બ્લોક માટે ન્યૂટનનો બીજો નિયમ લાગુ પાડતા: $F_2 - T = (2m)a$.
કિંમતો મૂકતા: $7.5t - T = 2m \left( \frac{1.1t}{m} \right) = 2.2t$.
આમ,$T = 7.5t - 2.2t = 5.3t$.
આપેલ છે કે તણાવ $T = 10.6 \text{ N}$,તેથી $5.3t = 10.6$.
$t$ માટે ઉકેલતા,આપણને $t = \frac{10.6}{5.3} = 2 \text{ s}$ મળે છે.
127
MediumMCQ
જો દોરડાની તોડવાની ક્ષમતા (breaking strength) વ્યક્તિના વજન કરતાં $\frac{4}{3}$ ગણી હોય,તો વ્યક્તિ દોરડા પર સુરક્ષિત રીતે ઉપર ચઢવા માટે કેટલા મહત્તમ પ્રવેગનો ઉપયોગ કરી શકે? ($g$ = ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ)
A
$\frac{g}{2}$
B
$g$
C
$\frac{g}{3}$
D
$\frac{2g}{3}$

Solution

(C) ધારો કે વ્યક્તિનું દળ $m$ છે અને દોરડામાં તણાવ $T$ છે.
દોરડાની તોડવાની ક્ષમતા $T_{max} = \frac{4}{3} mg$ તરીકે આપવામાં આવી છે.
જ્યારે વ્યક્તિ $a$ પ્રવેગ સાથે ઉપર ચઢે છે,ત્યારે ગતિનું સમીકરણ $T - mg = ma$ થાય છે.
સુરક્ષિત રીતે ચઢવા માટે,તણાવ $T$ એ તોડવાની ક્ષમતા $T_{max}$ કરતા વધવો જોઈએ નહીં.
તેથી,$T_{max} - mg = ma_{max}$.
સમીકરણમાં $T_{max} = \frac{4}{3} mg$ મૂકતા:
$\frac{4}{3} mg - mg = ma_{max}$.
$\frac{1}{3} mg = ma_{max}$.
તેથી,$a_{max} = \frac{g}{3}$.
128
MediumMCQ
એક $18.5 \ kg$ દળનો બ્લોક જે લીસી આડી સપાટી પર રાખેલ છે,તેને $3 \ m$ લંબાઈના દોરડા વડે ખેંચવામાં આવે છે. દોરડાના બીજા છેડે $40 \ N$ નું આડું બળ લગાડવામાં આવે છે. જો દોરડાની રેખીય ઘનતા $0.5 \ kg \ m^{-1}$ હોય અને શરૂઆતમાં બ્લોક સ્થિર હોય,તો બ્લોક $9 \ m$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય કેટલો હશે ($s$ માં)?
A
$3$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(A) આપેલ છે:
બ્લોકનું દળ $M = 18.5 \ kg$
બળ $F = 40 \ N$
દોરડાની લંબાઈ $L = 3 \ m$
દોરડાની રેખીય ઘનતા $\mu = 0.5 \ kg \ m^{-1}$
અંતર $s = 9 \ m$
દોરડાનું દળ $m_r = \mu \times L = 0.5 \times 3 = 1.5 \ kg$
તંત્રનું કુલ દળ $M_{total} = M + m_r = 18.5 + 1.5 = 20 \ kg$
તંત્રનો પ્રવેગ $a = \frac{F}{M_{total}} = \frac{40}{20} = 2 \ m \ s^{-2}$
ગતિના સમીકરણ $s = ut + \frac{1}{2}at^2$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં પ્રારંભિક વેગ $u = 0$ છે:
$9 = 0 + \frac{1}{2} \times 2 \times t^2$
$9 = t^2$
$t = 3 \ s$
Solution diagram
129
EasyMCQ
$40 \ kg$ અને $60 \ kg$ દળના બે લંબચોરસ બ્લોક્સ એક દોરી વડે જોડાયેલા છે અને ઘર્ષણરહિત આડી સપાટી પર રાખેલા છે. જો $60 \ kg$ ના બ્લોક પર $40 \ kg$ ના બ્લોકથી દૂરની દિશામાં $1000 \ N$ નું બળ લગાડવામાં આવે,તો દોરીમાં ઉદ્ભવતું તણાવબળ કેટલું હશે ($N$ માં)?
A
$450$
B
$400$
C
$350$
D
$500$

Solution

(B) તંત્રનું કુલ દળ $M = 40 \ kg + 60 \ kg = 100 \ kg$ છે.
સમગ્ર તંત્ર માટે ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરતા,પ્રવેગ $a$ નીચે મુજબ મળે:
$a = \frac{F}{M} = \frac{1000 \ N}{100 \ kg} = 10 \ m/s^2$.
હવે,$40 \ kg$ ના બ્લોકનો વિચાર કરો. તેના પર લાગતું એકમાત્ર આડું બળ દોરીમાં રહેલું તણાવબળ $T$ છે.
$40 \ kg$ ના બ્લોક માટે ન્યૂટનનો બીજો નિયમ લાગુ પાડતા:
$T = m_1 \times a$
$T = 40 \ kg \times 10 \ m/s^2 = 400 \ N$.
Solution diagram
130
MediumMCQ
$m$ દળનો એક સળિયો જે લીસી સમક્ષિતિજ સપાટી પર સ્થિર છે,તે અચળ બળ $F$ ને કારણે ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. તેની સુરેખ ગતિ દરમિયાન,આ બળની દિશા અને સમક્ષિતિજ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\theta = k x$ મુજબ બદલાય છે,જ્યાં $k$ અચળાંક છે અને $x$ એ સળિયાએ તેની પ્રારંભિક સ્થિતિથી કાપેલું અંતર છે. ખૂણા $\theta$ ના વિધેય તરીકે સળિયાનો વેગ $(v)$ કેટલો હશે?
A
$v = \sqrt{\frac{2 F \sin \theta}{m k}}$
B
$v = \sqrt{\frac{2 F}{m k \sin \theta}}$
C
$v = \frac{2 F \sin \theta}{m k}$
D
$v = \frac{2 F}{m k \sin \theta}$

Solution

(A) સમક્ષિતિજ ગતિ માટે જવાબદાર બળનો ઘટક $F \cos \theta$ છે.
તેથી,સળિયાનો પ્રવેગ $a = \frac{F \cos \theta}{m}$ છે.
પ્રવેગ $a = v \frac{d v}{d x}$ હોવાથી,આપણી પાસે છે:
$v \frac{d v}{d x} = \frac{F \cos \theta}{m}$
આપેલ છે કે $\theta = k x$,તેથી $d \theta = k d x$,અથવા $d x = \frac{d \theta}{k}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v d v = \frac{F \cos \theta}{m} \cdot \frac{d \theta}{k}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા,પ્રારંભિક શરતો $v = 0$ જ્યારે $\theta = 0$:
$\int_{0}^{v} v d v = \frac{F}{m k} \int_{0}^{\theta} \cos \theta d \theta$
$\frac{v^2}{2} = \frac{F}{m k} [\sin \theta]_{0}^{\theta}$
$\frac{v^2}{2} = \frac{F \sin \theta}{m k}$
$v^2 = \frac{2 F \sin \theta}{m k}$
$v = \sqrt{\frac{2 F \sin \theta}{m k}}$
Solution diagram
131
MediumMCQ
$M$ દળનો એક ફુગ્ગો $a (< g)$ પ્રવેગ સાથે નીચે ઉતરે છે. ફુગ્ગામાંથી કેટલું દળ દૂર કરવું જોઈએ જેથી તે $a$ પ્રવેગ સાથે ઉપર ચઢવાનું શરૂ કરે?
A
$\frac{2 M}{(a+g)}$
B
$\frac{2 M a}{(a+g)}$
C
$\frac{2 M a}{(a-g)}$
D
$\frac{2 M a}{(g-a)}$

Solution

(B) ધારો કે $F$ એ ફુગ્ગા પર લાગતું ઉપરની તરફનું ઉત્પ્લાવક બળ છે.
પ્રથમ કિસ્સામાં,$M$ દળનો ફુગ્ગો $a$ પ્રવેગ સાથે નીચે ઉતરે છે. ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ:
$M g - F = M a \Rightarrow F = M g - M a$ ...$(i)$
બીજા કિસ્સામાં,$M^{\prime}$ દળ દૂર કરવામાં આવે છે,તેથી નવું દળ $(M - M^{\prime})$ થાય છે. હવે ફુગ્ગો $a$ પ્રવેગ સાથે ઉપર ચઢે છે. ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ:
$F - (M - M^{\prime}) g = (M - M^{\prime}) a$
સમીકરણ $(i)$ માંથી $F$ ની કિંમત મૂકતા:
$(M g - M a) - (M - M^{\prime}) g = (M - M^{\prime}) a$
$M g - M a - M g + M^{\prime} g = M a - M^{\prime} a$
$M^{\prime} g + M^{\prime} a = M a + M a$
$M^{\prime} (g + a) = 2 M a$
$M^{\prime} = \frac{2 M a}{g + a}$
Solution diagram
132
MediumMCQ
$M_P$ દળનો એક બ્લોક $P$,$M_Q$ દળના બીજા બ્લોક $Q$ ના સંપર્કમાં છે,જે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ લીસી સપાટી પર મૂકેલા છે. બ્લોક $Q$ પર લાગતું બળ શોધો.
Question diagram
A
$\frac{M_P}{M_P+M_Q}$
B
$\frac{M_Q F}{M_P+M_Q}$
C
$\frac{M_P F}{M_Q}$
D
$\frac{M_Q F}{M_P}$

Solution

(B) ધારો કે જ્યારે બળ $F$ લગાડવામાં આવે છે ત્યારે બ્લોક્સની સિસ્ટમનો સામાન્ય પ્રવેગ $a$ છે.
સમગ્ર સિસ્ટમ માટે ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ:
$F = (M_P + M_Q) a$
$\Rightarrow a = \frac{F}{M_P + M_Q}$
હવે,બ્લોક $Q$ ની ફ્રી બોડી ડાયાગ્રામ ધ્યાનમાં લો. બ્લોક $Q$ પર લાગતું એકમાત્ર સમક્ષિતિજ બળ એ બ્લોક $P$ દ્વારા લગાડવામાં આવતું સંપર્ક બળ $R$ છે.
બ્લોક $Q$ માટે ન્યૂટનનો બીજો નિયમ લાગુ પાડતા:
$R = M_Q a$
$a$ ની કિંમત મૂકતા:
$R = M_Q \left( \frac{F}{M_P + M_Q} \right)$
$R = \frac{M_Q F}{M_P + M_Q}$
Solution diagram
133
MediumMCQ
એક $48 \ kg$ દળનો બ્લોક જે લીસી સમક્ષિતિજ સપાટી પર રાખેલ છે,તેને $4 \ m$ લંબાઈના દોરડા વડે બીજા છેડે $25 \ N$ નું સમક્ષિતિજ બળ લગાડીને ખેંચવામાં આવે છે. જો દોરડાની રેખીય ઘનતા $0.5 \ kg \ m^{-1}$ હોય,તો બ્લોક પર લાગતું બળ કેટલું હશે ($N$ માં)?
A
$24$
B
$25$
C
$12$
D
$13$

Solution

(A) આપેલ છે:
બ્લોકનું દળ $(M) = 48 \ kg$
દોરડાની રેખીય ઘનતા $(\lambda) = 0.5 \ kg \ m^{-1}$
દોરડાની લંબાઈ $(l) = 4 \ m$
લાગતું બળ $(F) = 25 \ N$
દોરડાનું દળ $(m_s) = \lambda \times l = 0.5 \times 4 = 2 \ kg$
તંત્રનું કુલ દળ $(m_{total}) = M + m_s = 48 + 2 = 50 \ kg$
તંત્રનો ચોખ્ખો પ્રવેગ $(a_{sys}) = \frac{F}{m_{total}} = \frac{25}{50} = 0.5 \ m \ s^{-2}$
ધારો કે દોરડાના છેડા અને બ્લોકને જોડતા બિંદુ પર તણાવબળ $T$ છે.
બ્લોકના ફ્રી બોડી ડાયાગ્રામ $(FBD)$ પરથી:
$T = M \times a_{sys} = 48 \times 0.5 = 24 \ N$
આમ,બ્લોક પર લાગતું બળ $24 \ N$ છે.
Solution diagram
134
DifficultMCQ
એક દોરડું મહત્તમ $60 \,kg$-wt જેટલું તણાવ સહન કરી શકે છે. $20 \,kg$ અને $30 \,kg$ દળ ધરાવતા બે છોકરાઓ એકસાથે દોરડા પર ચઢે ત્યારે તેમના મહત્તમ પ્રવેગનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$1$ : $2$
B
$2$ : $1$
C
$4$ : $3$
D
$3$ : $2$

Solution

(B) ધારો કે બે છોકરાઓના મહત્તમ પ્રવેગ અનુક્રમે $a_1$ અને $a_2$ છે.
દોરડામાં કુલ તણાવ $T$ એ $60 \,kg$-wt થી વધવું જોઈએ નહીં.
દોરડા પર ચઢતા બે છોકરાઓ માટે ગતિનું સમીકરણ:
$T = m_1(g + a_1) + m_2(g + a_2)$
અહીં $T = 60 \,kg$-wt,$m_1 = 20 \,kg$,અને $m_2 = 30 \,kg$ આપેલ છે:
$60g = 20(g + a_1) + 30(g + a_2)$
$60g = 20g + 20a_1 + 30g + 30a_2$
$60g = 50g + 20a_1 + 30a_2$
$10g = 20a_1 + 30a_2$
$10$ વડે ભાગતા:
$g = 2a_1 + 3a_2$
મહત્તમ પ્રવેગનો ગુણોત્તર શોધવા માટે,આપણે દરેક છોકરા માટેની વ્યક્તિગત મર્યાદાઓ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ. જો ફક્ત એક જ છોકરો ચઢતો હોય,તો મહત્તમ પ્રવેગ $a = (T/m) - g$ થાય. છોકરા $1$ માટે: $a_{1,max} = (60/20)g - g = 2g$. છોકરા $2$ માટે: $a_{2,max} = (60/30)g - g = g$.
તેથી,તેમના વ્યક્તિગત મહત્તમ પ્રવેગનો ગુણોત્તર $2g : g = 2 : 1$ થાય છે.
Solution diagram
135
DifficultMCQ
બે ગોળાઓ $P$ અને $Q$,દરેકનું દળ $200 \text{ g}$ છે,જેમને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $1 \text{ m}$ લંબાઈની દોરી સાથે બાંધવામાં આવ્યા છે. દોરી અને ગોળાઓને $O$ ની આસપાસ અચળ કોણીય ઝડપે સમક્ષિતિજ વર્તુળમાં ફેરવવામાં આવે છે. $P$ અને $Q$ વચ્ચેની દોરીમાં તણાવ અને $P$ અને $O$ વચ્ચેની દોરીમાં તણાવનો ગુણોત્તર શોધો ($P$ એ $O$ અને $Q$ ને જોડતી રેખાનું મધ્યબિંદુ છે).
Question diagram
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{2}{1}$

Solution

(B) ધારો કે દરેક ગોળાનું દળ $m = 200 \text{ g} = 0.2 \text{ kg}$ છે.
દોરીની કુલ લંબાઈ $L = 1 \text{ m}$ છે.
$P$ એ મધ્યબિંદુ હોવાથી,અંતર $OP = 0.5 \text{ m}$ અને $PQ = 0.5 \text{ m}$ થશે.
ધારો કે $\omega$ એ અચળ કોણીય ઝડપ છે.
$1$. $P$ અને $Q$ વચ્ચેની દોરીમાં તણાવ $T_1$ એ ગોળા $Q$ માટે કેન્દ્રગામી બળ પૂરું પાડે છે:
$T_1 = m \cdot r_Q \cdot \omega^2 = m \cdot L \cdot \omega^2 = 0.2 \cdot 1 \cdot \omega^2 = 0.2 \omega^2$.
$2$. $O$ અને $P$ વચ્ચેની દોરીમાં તણાવ $T_2$ એ બંને ગોળાઓ $P$ અને $Q$ માટે કેન્દ્રગામી બળ પૂરું પાડે છે:
$T_2 = m \cdot r_P \cdot \omega^2 + T_1 = m \cdot (0.5) \cdot \omega^2 + 0.2 \omega^2 = 0.2 \cdot 0.5 \cdot \omega^2 + 0.2 \omega^2 = 0.1 \omega^2 + 0.2 \omega^2 = 0.3 \omega^2$.
$3$. $P$ અને $Q$ વચ્ચેના તણાવ અને $P$ અને $O$ વચ્ચેના તણાવનો ગુણોત્તર:
$\frac{T_1}{T_2} = \frac{0.2 \omega^2}{0.3 \omega^2} = \frac{2}{3}$.
136
MediumMCQ
$M$ દળની રેતી ભરેલો એક ફુગ્ગો $a_0$ જેટલા અચળ પ્રવેગથી નીચે તરફ ગતિ કરે છે. ફુગ્ગો $2a_0$ જેટલા બમણા પ્રવેગથી ઉપર તરફ ગતિ કરે તે માટે કેટલી રેતીનું દળ $m$ દૂર કરવું પડે?
A
$m=\frac{2 M a_0}{a_0+g}$
B
$m=\frac{2 M a_0}{a_0-g}$
C
$m=\frac{3 M a_0}{g+2 a_0}$
D
$m=\frac{3 M a_0}{g-2 a_0}$

Solution

(C) ધારો કે $R$ એ ફુગ્ગા પર લાગતું ઉપરની તરફનું ઉત્પ્લાવક બળ છે.
કિસ્સો $1$: ફુગ્ગો $a_0$ પ્રવેગથી નીચે તરફ ગતિ કરે છે.
ગતિનું સમીકરણ: $Mg - R = Ma_0$ ....$(i)$
કિસ્સો $2$: $m$ દળ દૂર કર્યા પછી,ફુગ્ગો $2a_0$ પ્રવેગથી ઉપર તરફ ગતિ કરે છે.
ગતિનું સમીકરણ: $R - (M - m)g = (M - m)(2a_0)$ ....(ii)
સમીકરણ $(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા:
$(Mg - R) + (R - (M - m)g) = Ma_0 + (M - m)(2a_0)$
$Mg - Mg + mg = Ma_0 + 2Ma_0 - 2ma_0$
$mg = 3Ma_0 - 2ma_0$
$mg + 2ma_0 = 3Ma_0$
$m(g + 2a_0) = 3Ma_0$
$m = \frac{3Ma_0}{g + 2a_0}$
Solution diagram
137
EasyMCQ
બે દળ $m_1$ અને $m_2$ ને એક લીસી સમક્ષિતિજ સપાટી પર મૂકવામાં આવ્યા છે અને તે અવગણ્ય દળ ધરાવતી દોરી વડે જોડાયેલા છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $m_2$ દળ પર એક સમક્ષિતિજ બળ $F$ લગાડવામાં આવે છે. દોરીમાં ઉદ્ભવતું તણાવબળ કેટલું હશે?
A
$\left(\frac{m_1}{m_1+m_2}\right) F$
B
$\frac{m_2 F}{m_1+m_2}$
C
$\left(\frac{m_1}{m_2}\right) F$
D
$\frac{m_2 F}{m_1}$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,સમગ્ર તંત્રને એક ગણીએ. તંત્રનું કુલ દળ $(m_1 + m_2)$ છે.
સપાટી લીસી હોવાથી,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ તંત્રનો પ્રવેગ $(a)$ નીચે મુજબ મળે: $a = \frac{F}{m_1 + m_2}$.
હવે,$m_1$ દળ માટે ફ્રી બોડી ડાયાગ્રામ વિચારીએ. $m_1$ પર લાગતું એકમાત્ર સમક્ષિતિજ બળ દોરીમાં રહેલું તણાવબળ $(T)$ છે.
$m_1$ દળ માટે ન્યૂટનનો બીજો નિયમ વાપરતા: $T = m_1 \times a$.
પ્રવેગ $(a)$ ની કિંમત મૂકતા: $T = m_1 \times \left(\frac{F}{m_1 + m_2}\right)$.
તેથી,દોરીમાં ઉદ્ભવતું તણાવબળ $T = \left(\frac{m_1}{m_1 + m_2}\right) F$ છે.
Solution diagram
138
EasyMCQ
$10 \,N$ ના મૂલ્યનું એક અચળ સમક્ષિતિજ બળ $\overrightarrow{F}$ બ્લોક $A$ પર લગાડવામાં આવે છે અને તે $20 \,m/s^2$ ના મૂલ્યનો પ્રવેગ ઉત્પન્ન કરે છે। જો આ બ્લોક $A$ ને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $1.5 \,kg$ દળ ધરાવતા બીજા બ્લોક $B$ ની સામે રાખવામાં આવે અને $20 \,N$ નું બળ $F^{\prime}$ લગાડવામાં આવે,તો બ્લોક $B$ પર લાગતું બળ શોધો। ઘર્ષણ અવગણો। ($N$ માં)
Question diagram
A
$15$
B
$10$
C
$20$
D
$5$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમનો ઉપયોગ કરીને બ્લોક $A$ નું દળ શોધો: $F = m_A a \Rightarrow 10 = m_A \times 20 \Rightarrow m_A = 0.5 \,kg$.
જ્યારે બ્લોક $A$ ને બ્લોક $B$ ની સામે રાખવામાં આવે અને $F^{\prime} = 20 \,N$ નું બળ લગાડવામાં આવે,ત્યારે બંને બ્લોક એકસાથે સમાન પ્રવેગ $a$ થી ગતિ કરે છે।
બ્લોક $A$ માટે ગતિનું સમીકરણ: $F^{\prime} - N = m_A a \Rightarrow 20 - N = 0.5 a$ $(i)$.
બ્લોક $B$ માટે ગતિનું સમીકરણ: $N = m_B a \Rightarrow N = 1.5 a$ $(ii)$.
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા: $20 = 2 a \Rightarrow a = 10 \,m/s^2$.
સમીકરણ $(ii)$ માં $a$ ની કિંમત મૂકતા: $N = 1.5 \times 10 = 15 \,N$.
આમ,બ્લોક $B$ પર લાગતું બળ $15 \,N$ છે.
Solution diagram
139
EasyMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બે દળ $m_1$ અને $m_2$ એક ગરગડી દ્વારા જોડાયેલા છે. દળ $m_2$ સ્થિર સ્થિતિમાંથી $h$ ઊંચાઈએથી નીચે પડે છે. તે કઈ ઝડપે જમીન સાથે અથડાશે? (ઘર્ષણ રહિત અને દળ રહિત દોરીઓ અને ગરગડીઓ ધારો.)
Question diagram
A
$\sqrt{\left(\frac{m_2}{m_1+m_2}\right) g h}$
B
$\sqrt{2 g h}$
C
$\sqrt{\left(\frac{m_2}{m_1+m_2}\right) 2 g h}$
D
$\sqrt{\left(\frac{m_1}{m_1+m_2}\right) 2 g h}$

Solution

(C) આપેલ તંત્ર માટે,ધારો કે બ્લોક્સનો પ્રવેગ $a$ છે અને દોરીમાં તણાવ $T$ છે.
ક્ષૈતિજ દિશામાં ગતિ કરતા દળ $m_1$ માટે: $T = m_1 a$
શિરોલંબ નીચેની દિશામાં ગતિ કરતા દળ $m_2$ માટે: $m_2 g - T = m_2 a$
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $m_2 g = (m_1 + m_2) a$
તેથી,તંત્રનો પ્રવેગ $a = \frac{m_2 g}{m_1 + m_2}$ મળે છે.
ગતિના સમીકરણ $v^2 = u^2 + 2ah$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં પ્રારંભિક વેગ $u = 0$ અને સ્થાનાંતર $h$ છે:
$v^2 = 0 + 2 \left( \frac{m_2 g}{m_1 + m_2} \right) h$
$v = \sqrt{\left( \frac{m_2}{m_1 + m_2} \right) 2 g h}$.
140
EasyMCQ
$500 \,kg$ દળ ધરાવતી એક લિફ્ટ $2 \,m/s^2$ ના અચળ પ્રવેગ સાથે ઉપરની તરફ ગતિ કરે છે। $12 \,m$ જેટલું ઉપર ચઢવા દરમિયાન લિફ્ટના કેબલમાં તણાવ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય કેટલું હશે ($\,kJ$ માં)? ($g=10 \,m/s^2$ લો)
A
$36$
B
$48$
C
$72$
D
$100$

Solution

(C) લિફ્ટનું દળ,$m = 500 \,kg$.
લિફ્ટનો પ્રવેગ,$a = 2 \,m/s^2$ (ઉપરની તરફ).
જ્યારે લિફ્ટ ઉપરની તરફ ગતિ કરે છે,ત્યારે કેબલમાં તણાવ બળ $T$ માટે ગતિનું સમીકરણ: $T - mg = ma$.
તેથી,$T = m(g + a) = 500(10 + 2) = 500(12) = 6000 \,N$.
તણાવ બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય $W = T \times s$ છે,જ્યાં $s = 12 \,m$ સ્થાનાંતર છે.
$W = 6000 \,N \times 12 \,m = 72000 \,J$.
કિલોજૂલમાં ફેરવતા,$W = 72 \,kJ$.
141
MediumMCQ
$1 \ kg$ દળને દોરા વડે લટકાવવામાં આવે છે. આ તંત્રને
$(i)$ $4.9 \ ms^{-2}$ ના પ્રવેગ સાથે ઉપર તરફ લઈ જવામાં આવે છે.
(ii) $4.9 \ ms^{-2}$ ના પ્રવેગ સાથે નીચે તરફ લાવવામાં આવે છે.
પ્રથમ અને બીજા કિસ્સામાં તણાવનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$3$: $1$
B
$1$: $2$
C
$1$: $3$
D
$2$: $1$

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 1 \ kg$,પ્રવેગ $a = 4.9 \ ms^{-2}$,ગુરુત્વપ્રવેગ $g \approx 9.8 \ ms^{-2}$.
$(i)$ જ્યારે પદાર્થને $a$ પ્રવેગ સાથે ઉપર તરફ લઈ જવામાં આવે,ત્યારે ગતિનું સમીકરણ:
$T_1 - mg = ma$
$T_1 = m(g + a) = 1 \times (9.8 + 4.9) = 14.7 \ N$
(ii) જ્યારે પદાર્થને $a$ પ્રવેગ સાથે નીચે તરફ લાવવામાં આવે,ત્યારે ગતિનું સમીકરણ:
$mg - T_2 = ma$
$T_2 = m(g - a) = 1 \times (9.8 - 4.9) = 4.9 \ N$
પ્રથમ અને બીજા કિસ્સામાં તણાવનો ગુણોત્તર:
$\frac{T_1}{T_2} = \frac{14.7}{4.9} = \frac{3}{1} = 3:1$
Solution diagram
142
EasyMCQ
$m$,$2m$,અને $3m$ દળ ધરાવતા ત્રણ બ્લોક્સને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ઘર્ષણરહિત ટેબલ પર $F$ બળ વડે ધકેલવામાં આવે છે. ધારો કે $N_{1}$ એ ડાબી બાજુના બે બ્લોક્સ ($m$ અને $2m$) વચ્ચેનું સંપર્ક બળ છે અને $N_{2}$ એ જમણી બાજુના બે બ્લોક્સ ($2m$ અને $3m$) વચ્ચેનું સંપર્ક બળ છે. તો:
Question diagram
A
$F > N_{1} > N_{2}$
B
$F > N_{2} > N_{1}$
C
$F > N_{1} = N_{2}$
D
$F = N_{1} = N_{2}$

Solution

(A) તંત્રનું કુલ દળ $M = m + 2m + 3m = 6m$ છે.
તંત્રનો પ્રવેગ $a = \frac{F}{6m}$ છે.
$N_{1}$ શોધવા માટે,$2m$ અને $3m$ દળના બ્લોક્સની ગતિને એકસાથે ધ્યાનમાં લો. બળ $N_{1}$ આ બે બ્લોક્સને ધકેલે છે:
$N_{1} = (2m + 3m)a = 5m \times \frac{F}{6m} = \frac{5}{6}F$.
$N_{2}$ શોધવા માટે,માત્ર $3m$ દળના બ્લોકની ગતિને ધ્યાનમાં લો. બળ $N_{2}$ આ બ્લોકને ધકેલે છે:
$N_{2} = (3m)a = 3m \times \frac{F}{6m} = \frac{3}{6}F = \frac{1}{2}F$.
કિંમતોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે $F = \frac{6}{6}F$,$N_{1} = \frac{5}{6}F$,અને $N_{2} = \frac{3}{6}F$.
તેથી,$F > N_{1} > N_{2}$.
Solution diagram
143
MediumMCQ
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $4 \ kg$,$2 \ kg$ અને $1 \ kg$ દળના ત્રણ બ્લોક ઘર્ષણરહિત ટેબલ પર સંપર્કમાં છે. જો $4 \ kg$ ના બ્લોક પર $14 \ N$ નું બળ લગાડવામાં આવે,તો $4 \ kg$ અને $2 \ kg$ ના બ્લોક વચ્ચેનું સંપર્ક બળ કેટલું હશે ($N$ માં)?
Question diagram
A
$2$
B
$6$
C
$8$
D
$14$

Solution

(B) તંત્રનું કુલ દળ $M = 4 \ kg + 2 \ kg + 1 \ kg = 7 \ kg$ છે.
સપાટી ઘર્ષણરહિત હોવાથી,તંત્રનો પ્રવેગ $a = \frac{F}{M} = \frac{14 \ N}{7 \ kg} = 2 \ m/s^2$ મળે.
$4 \ kg$ અને $2 \ kg$ ના બ્લોક વચ્ચેનું સંપર્ક બળ $N$ શોધવા માટે,આપણે $2 \ kg$ અને $1 \ kg$ ના બ્લોકના સંયુક્ત તંત્ર (કુલ દળ $m' = 3 \ kg$) ની ગતિનો વિચાર કરીએ.
આ $3 \ kg$ ના સંયુક્ત તંત્ર પર લાગતું એકમાત્ર સમક્ષિતિજ બળ $N$ છે,જે તેને $2 \ m/s^2$ ના પ્રવેગથી ગતિ કરાવે છે.
તેથી,$N = m' \times a = 3 \ kg \times 2 \ m/s^2 = 6 \ N$.
Solution diagram
144
MediumMCQ
$2 \,kg$ અને $1 \,kg$ ના બે બ્લોક ઘર્ષણરહિત ટેબલ પર સંપર્કમાં છે. જો $2 \,kg$ ના બ્લોક પર $3 \,N$ નું બળ લગાડવામાં આવે, તો બે બ્લોક વચ્ચેનું સંપર્ક બળ કેટલું હશે ($\,N$ માં)?
Question diagram
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) પગલું $1$: તંત્રનો સામાન્ય પ્રવેગ શોધો.
તંત્રનું કુલ દળ $M = 2 \,kg + 1 \,kg = 3 \,kg$ છે.
લગાડવામાં આવેલ બળ $F = 3 \,N$ છે.
ન્યૂટનના ગતિના બીજા નિયમ મુજબ, $F = Ma$:
$a = \frac{F}{M} = \frac{3 \,N}{3 \,kg} = 1 \,m/s^2$.
પગલું $2$: બ્લોક્સ વચ્ચેનું સંપર્ક બળ શોધો.
$1 \,kg$ ના બ્લોકને ધ્યાનમાં લો. તેના પર લાગતું એકમાત્ર આડું બળ એ $2 \,kg$ ના બ્લોક દ્વારા લગાડવામાં આવતું સંપર્ક બળ $N_1$ છે.
$1 \,kg$ ના બ્લોક માટે ન્યૂટનનો બીજો નિયમ વાપરતા:
$N_1 = m_2 \times a = 1 \,kg \times 1 \,m/s^2 = 1 \,N$.
તેથી, બે બ્લોક વચ્ચેનું સંપર્ક બળ $1 \,N$ છે.
Solution diagram
145
DifficultMCQ
$t = 0$ સમયે,$100 \text{ g}$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $(5\hat{i} + 10\hat{j}) \text{ N}$ બળની અસર હેઠળ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. $2 \text{ s}$ પછી તેનું સ્થાન $(2x\hat{i} + 5y\hat{j}) \text{ m}$ છે. તો ગુણોત્તર $x : y$ કેટલો થશે?
A
$1 : 2$
B
$2 : 5$
C
$5 : 2$
D
$5 : 4$

Solution

(D) આપેલ છે: દળ $m = 100 \text{ g} = 0.1 \text{ kg}$,બળ $\vec{F} = (5\hat{i} + 10\hat{j}) \text{ N}$,સમય $t = 2 \text{ s}$,પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 0$.
પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{\vec{F}}{m} = \frac{5\hat{i} + 10\hat{j}}{0.1} = (50\hat{i} + 100\hat{j}) \text{ m/s}^2$.
ગતિના સમીકરણ $\vec{r} = \vec{u}t + \frac{1}{2}\vec{a}t^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\vec{r} = 0 + \frac{1}{2}(50\hat{i} + 100\hat{j})(2)^2 = \frac{1}{2}(50\hat{i} + 100\hat{j})(4) = 2(50\hat{i} + 100\hat{j}) = (100\hat{i} + 200\hat{j}) \text{ m}$.
આને આપેલ સ્થાન $(2x\hat{i} + 5y\hat{j}) \text{ m}$ સાથે સરખાવતા:
$2x = 100 \Rightarrow x = 50$.
$5y = 200 \Rightarrow y = 40$.
તેથી,ગુણોત્તર $x : y = 50 : 40 = 5 : 4$ થાય.

Newton's Laws of Motion and Friction — Motion of Body (or Connected Bodies in horizontal or vertical) (by String or Contact) · Frequently Asked Questions

1Are these Newton's Laws of Motion and Friction questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Newton's Laws of Motion and Friction Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.