Gujarati

Plane Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · THREE DIMENSIONAL GEOMETRY · Plane

559+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 559 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
$(1,1,0), (1,2,1),$ અને $(-2,2,-1)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + 3y - 3z = 5$
B
$2x - 3y + 3z = 5$
C
$3x + 2y - 3z = 5$
D
$2x + 3y + 3z = 5$

Solution

(A) ધારો કે આપેલા બિંદુઓ $A(1,1,0), B(1,2,1),$ અને $C(-2,2,-1)$ છે.
ત્રણ બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1), (x_2, y_2, z_2),$ અને $(x_3, y_3, z_3)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ નિશ્ચાયક સ્વરૂપે નીચે મુજબ છે:
$\begin{vmatrix} x-x_1 & y-y_1 & z-z_1 \\ x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ x_3-x_1 & y_3-y_1 & z_3-z_1 \end{vmatrix} = 0$
બિંદુઓ $A, B,$ અને $C$ ના યામ મૂકતા:
$\begin{vmatrix} x-1 & y-1 & z-0 \\ 1-1 & 2-1 & 1-0 \\ -2-1 & 2-1 & -1-0 \end{vmatrix} = 0$
$\begin{vmatrix} x-1 & y-1 & z \\ 0 & 1 & 1 \\ -3 & 1 & -1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$(x-1)(-1-1) - (y-1)(0 - (-3)) + z(0 - (-3)) = 0$
$(x-1)(-2) - (y-1)(3) + z(3) = 0$
$-2x + 2 - 3y + 3 + 3z = 0$
$-2x - 3y + 3z + 5 = 0$
$-1$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$2x + 3y - 3z = 5$
202
EasyMCQ
સમતલ $2x + y - z = 5$ દ્વારા કપાતા અંતઃખંડો શોધો.
A
$\frac{5}{2}, 5, -5$
B
$\frac{5}{2}, 5, 5$
C
$\frac{2}{5}, 5, -5$
D
$\frac{5}{2}, -5, 5$

Solution

(A) આપેલ સમતલનું સમીકરણ $2x + y - z = 5$ છે.
સમીકરણની બંને બાજુઓને $5$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{2x}{5} + \frac{y}{5} - \frac{z}{5} = 1$
આને અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1$ માં નીચે મુજબ લખી શકાય:
$\frac{x}{\frac{5}{2}} + \frac{y}{5} + \frac{z}{-5} = 1$
આ પ્રમાણિત અંતઃખંડ સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,અંતઃખંડો $a, b, c$ નીચે મુજબ મળે છે:
$a = \frac{5}{2}$,$b = 5$,અને $c = -5$.
આમ,સમતલ દ્વારા કપાતા અંતઃખંડો $\frac{5}{2}, 5, -5$ છે.
203
EasyMCQ
$y$-અક્ષ પર $3$ અંતઃખંડ ધરાવતા અને $ZOX$ સમતલને સમાંતર હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$y=3$
B
$x=3$
C
$z=3$
D
$x+y+z=3$

Solution

(A) $ZOX$ સમતલનું સમીકરણ $y=0$ છે.
$ZOX$ સમતલને સમાંતર કોઈપણ સમતલનું સ્વરૂપ $y=k$ હોય છે,જ્યાં $k$ એ અચળાંક છે.
આપેલ છે કે સમતલ $y$-અક્ષ પર $3$ અંતઃખંડ ધરાવે છે,તેથી $k$ ની કિંમત $3$ હોવી જોઈએ.
આમ,માંગેલ સમતલનું સમીકરણ $y=3$ છે.
204
MediumMCQ
સમતલો $3x - y + 2z - 4 = 0$ અને $x + y + z - 2 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા અને બિંદુ $(2, 2, 1)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$7x - 5y + 4z - 8 = 0$
B
$7x - 5y + 4z - 10 = 0$
C
$7x - 5y + 4z - 6 = 0$
D
$7x - 5y + 4z - 12 = 0$

Solution

(A) સમતલો $P_1: 3x - y + 2z - 4 = 0$ અને $P_2: x + y + z - 2 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલનું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(3x - y + 2z - 4) + \lambda(x + y + z - 2) = 0$ --- $(1)$
આ સમતલ બિંદુ $(2, 2, 1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,આ બિંદુ સમીકરણ $(1)$ નું સમાધાન કરશે.
સમીકરણ $(1)$ માં $x = 2, y = 2, z = 1$ મૂકતા:
$(3(2) - 2 + 2(1) - 4) + \lambda(2 + 2 + 1 - 2) = 0$
$(6 - 2 + 2 - 4) + \lambda(3) = 0$
$2 + 3\lambda = 0$
$\lambda = -\frac{2}{3}$
$\lambda = -\frac{2}{3}$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$(3x - y + 2z - 4) - \frac{2}{3}(x + y + z - 2) = 0$
$3(3x - y + 2z - 4) - 2(x + y + z - 2) = 0$
$(9x - 3y + 6z - 12) - (2x + 2y + 2z - 4) = 0$
$7x - 5y + 4z - 8 = 0$
આમ,જરૂરી સમતલનું સમીકરણ $7x - 5y + 4z - 8 = 0$ છે.
205
EasyMCQ
જેના સદિશ સમીકરણો $\vec{r} \cdot(2 \hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k})=5$ અને $\vec{r} \cdot(3 \hat{i}-3 \hat{j}+5 \hat{k})=3$ હોય તેવા સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos Q = \frac{15}{\sqrt{731}}$
B
$\cos Q = \frac{13}{\sqrt{731}}$
C
$\cos Q = \frac{17}{\sqrt{731}}$
D
$\cos Q = \frac{11}{\sqrt{731}}$

Solution

(A) આપેલા સમતલોના સમીકરણો $\vec{r} \cdot (2 \hat{i} + 2 \hat{j} - 3 \hat{k}) = 5$ અને $\vec{r} \cdot (3 \hat{i} - 3 \hat{j} + 5 \hat{k}) = 3$ છે.
સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n}_{1} = 2 \hat{i} + 2 \hat{j} - 3 \hat{k}$ અને $\vec{n}_{2} = 3 \hat{i} - 3 \hat{j} + 5 \hat{k}$ છે.
બે સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $Q$ શોધવાનું સૂત્ર:
$\cos Q = \left| \frac{\vec{n}_{1} \cdot \vec{n}_{2}}{|\vec{n}_{1}| |\vec{n}_{2}|} \right|$
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\vec{n}_{1} \cdot \vec{n}_{2}$ શોધો:
$\vec{n}_{1} \cdot \vec{n}_{2} = (2)(3) + (2)(-3) + (-3)(5) = 6 - 6 - 15 = -15$.
હવે,માન $|\vec{n}_{1}|$ અને $|\vec{n}_{2}|$ શોધો:
$|\vec{n}_{1}| = \sqrt{2^2 + 2^2 + (-3)^2} = \sqrt{4 + 4 + 9} = \sqrt{17}$.
$|\vec{n}_{2}| = \sqrt{3^2 + (-3)^2 + 5^2} = \sqrt{9 + 9 + 25} = \sqrt{43}$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$\cos Q = \left| \frac{-15}{\sqrt{17} \cdot \sqrt{43}} \right| = \frac{15}{\sqrt{731}}$.
આમ,ખૂણો $Q = \cos^{-1} \left( \frac{15}{\sqrt{731}} \right)$ મળે છે.
206
MediumMCQ
નીચેના કિસ્સાઓમાં,આપેલા સમતલો સમાંતર છે કે લંબ છે તે નક્કી કરો,અને જો તે બંનેમાંથી એક પણ ન હોય,તો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો શોધો: $7x + 5y + 6z + 30 = 0$ અને $3x - y - 10z + 4 = 0$.
A
$\cos^{-1} \left( \frac{2}{5} \right)$
B
$\cos^{-1} \left( \frac{1}{5} \right)$
C
$\cos^{-1} \left( \frac{3}{5} \right)$
D
$\cos^{-1} \left( \frac{4}{5} \right)$

Solution

(A) સમતલો $A_1x + B_1y + C_1z + D_1 = 0$ અને $A_2x + B_2y + C_2z + D_2 = 0$ ના અભિલંબના દિકગુણોત્તર અનુક્રમે $(A_1, B_1, C_1)$ અને $(A_2, B_2, C_2)$ છે.
જો $\frac{A_1}{A_2} = \frac{B_1}{B_2} = \frac{C_1}{C_2}$ હોય તો સમતલો સમાંતર છે.
જો $A_1A_2 + B_1B_2 + C_1C_2 = 0$ હોય તો સમતલો લંબ છે.
સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ નીચે મુજબ મળે છે: $\cos \theta = \left| \frac{A_1A_2 + B_1B_2 + C_1C_2}{\sqrt{A_1^2 + B_1^2 + C_1^2} \sqrt{A_2^2 + B_2^2 + C_2^2}} \right|$.
આપેલા સમતલો $7x + 5y + 6z + 30 = 0$ અને $3x - y - 10z + 4 = 0$ માટે:
$A_1 = 7, B_1 = 5, C_1 = 6$
$A_2 = 3, B_2 = -1, C_2 = -10$
લંબ હોવાની ચકાસણી:
$A_1A_2 + B_1B_2 + C_1C_2 = (7)(3) + (5)(-1) + (6)(-10) = 21 - 5 - 60 = -44 \neq 0$.
તેથી,સમતલો લંબ નથી.
સમાંતર હોવાની ચકાસણી:
$\frac{A_1}{A_2} = \frac{7}{3}, \frac{B_1}{B_2} = \frac{5}{-1} = -5, \frac{C_1}{C_2} = \frac{6}{-10} = -0.6$.
$\frac{7}{3} \neq -5 \neq -0.6$ હોવાથી,સમતલો સમાંતર નથી.
ખૂણો $\theta$ ની ગણતરી:
$\cos \theta = \left| \frac{-44}{\sqrt{7^2 + 5^2 + 6^2} \sqrt{3^2 + (-1)^2 + (-10)^2}} \right|$
$\cos \theta = \left| \frac{-44}{\sqrt{49 + 25 + 36} \sqrt{9 + 1 + 100}} \right| = \left| \frac{-44}{\sqrt{110} \sqrt{110}} \right| = \frac{44}{110} = \frac{2}{5}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1} \left( \frac{2}{5} \right)$.
207
Medium
નીચેના કિસ્સાઓમાં,આપેલા સમતલો સમાંતર છે કે લંબ તે નક્કી કરો,અને જો તે બંનેમાંથી એક પણ ન હોય,તો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
$2x + y + 3z - 2 = 0$ અને $x - 2y + 5 = 0$

Solution

(B) સમતલ $L_1: a_1x + b_1y + c_1z + d_1 = 0$ ના અભિલંબના દિક-ગુણોત્તર $(a_1, b_1, c_1)$ છે અને $L_2: a_2x + b_2y + c_2z + d_2 = 0$ માટે $(a_2, b_2, c_2)$ છે.
જો $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ હોય તો $L_1 \parallel L_2$.
જો $a_1a_2 + b_1b_2 + c_1c_2 = 0$ હોય તો $L_1 \perp L_2$.
$L_1$ અને $L_2$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|a_1a_2 + b_1b_2 + c_1c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં સમતલોના સમીકરણો $2x + y + 3z - 2 = 0$ અને $x - 2y + 0z + 5 = 0$ છે.
અહીં,$a_1 = 2, b_1 = 1, c_1 = 3$ અને $a_2 = 1, b_2 = -2, c_2 = 0$.
અભિલંબ સદિશોનો ડોટ ગુણાકાર ગણતા: $a_1a_2 + b_1b_2 + c_1c_2 = (2)(1) + (1)(-2) + (3)(0) = 2 - 2 + 0 = 0$.
ડોટ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,આપેલા સમતલો એકબીજાને લંબ છે.
208
Medium
નીચેના કિસ્સાઓમાં,આપેલા સમતલો સમાંતર છે કે લંબ છે તે નક્કી કરો,અને જો તે બંનેમાંથી એક પણ ન હોય,તો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો શોધો: $2x - 2y + 4z + 5 = 0$ અને $3x - 3y + 6z - 1 = 0$.

Solution

(A) સમતલો $L_1: a_1x + b_1y + c_1z + d_1 = 0$ અને $L_2: a_2x + b_2y + c_2z + d_2 = 0$ ના અભિલંબના દિક-ગુણોત્તર અનુક્રમે $(a_1, b_1, c_1)$ અને $(a_2, b_2, c_2)$ છે.
જો $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ હોય,તો $L_1 \parallel L_2$ થાય.
જો $a_1a_2 + b_1b_2 + c_1c_2 = 0$ હોય,તો $L_1 \perp L_2$ થાય.
$L_1$ અને $L_2$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવાનું સૂત્ર: $\cos \theta = \frac{|a_1a_2 + b_1b_2 + c_1c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \cdot \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}}$.
આપેલા સમતલો $2x - 2y + 4z + 5 = 0$ અને $3x - 3y + 6z - 1 = 0$ માટે:
$a_1 = 2, b_1 = -2, c_1 = 4$ અને $a_2 = 3, b_2 = -3, c_2 = 6$.
સમાંતરતા તપાસતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{2}{3}, \frac{b_1}{b_2} = \frac{-2}{-3} = \frac{2}{3}, \frac{c_1}{c_2} = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}$.
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = \frac{2}{3}$ હોવાથી,આપેલા સમતલો એકબીજાને સમાંતર છે.
209
Medium
નીચેના કિસ્સાઓમાં,આપેલા સમતલો સમાંતર છે કે લંબ છે તે નક્કી કરો,અને જો તે બંનેમાંથી એક પણ ન હોય,તો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
$2x - y + 3z - 1 = 0$ અને $2x - y + 3z + 3 = 0$

Solution

(A) સમતલ $L_1: a_1x + b_1y + c_1z + d_1 = 0$ ના અભિલંબના દિકગુણોત્તરો $(a_1, b_1, c_1)$ છે અને $L_2: a_2x + b_2y + c_2z + d_2 = 0$ માટે $(a_2, b_2, c_2)$ છે.
જો $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ હોય,તો $L_1 \parallel L_2$ થાય.
જો $a_1a_2 + b_1b_2 + c_1c_2 = 0$ હોય,તો $L_1 \perp L_2$ થાય.
$L_1$ અને $L_2$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \cos^{-1} \left( \frac{|a_1a_2 + b_1b_2 + c_1c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \cdot \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}} \right)$ દ્વારા મળે છે.
આપેલા સમતલોના સમીકરણો $2x - y + 3z - 1 = 0$ અને $2x - y + 3z + 3 = 0$ છે.
અહીં,$a_1 = 2, b_1 = -1, c_1 = 3$ અને $a_2 = 2, b_2 = -1, c_2 = 3$ છે.
ગુણોત્તરની ગણતરી કરતા: $\frac{a_1}{a_2} = \frac{2}{2} = 1$,$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-1}{-1} = 1$,અને $\frac{c_1}{c_2} = \frac{3}{3} = 1$.
ચુંકે $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = 1$ છે,તેથી આપેલા સમતલો એકબીજાને સમાંતર છે.
210
Medium
નીચેના કિસ્સાઓમાં,આપેલા સમતલો સમાંતર છે કે લંબ છે તે નક્કી કરો,અને જો તે બંનેમાંથી એક પણ ન હોય,તો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો શોધો:
$4x + 8y + z - 8 = 0$ અને $y + z - 4 = 0$

Solution

(D) સમતલો $A_1x + B_1y + C_1z + D_1 = 0$ અને $A_2x + B_2y + C_2z + D_2 = 0$ ના અભિલંબના દિક-ગુણોત્તરો અનુક્રમે $(A_1, B_1, C_1)$ અને $(A_2, B_2, C_2)$ છે.
જો $\frac{A_1}{A_2} = \frac{B_1}{B_2} = \frac{C_1}{C_2}$ હોય,તો સમતલો સમાંતર છે.
જો $A_1A_2 + B_1B_2 + C_1C_2 = 0$ હોય,તો સમતલો લંબ છે.
સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ નીચે મુજબ મળે છે: $\cos \theta = \left| \frac{A_1A_2 + B_1B_2 + C_1C_2}{\sqrt{A_1^2 + B_1^2 + C_1^2} \sqrt{A_2^2 + B_2^2 + C_2^2}} \right|$.
આપેલા સમતલો $4x + 8y + z - 8 = 0$ અને $0x + y + z - 4 = 0$ માટે:
$A_1 = 4, B_1 = 8, C_1 = 1$ અને $A_2 = 0, B_2 = 1, C_2 = 1$.
લંબ હોવાની ચકાસણી: $A_1A_2 + B_1B_2 + C_1C_2 = (4)(0) + (8)(1) + (1)(1) = 0 + 8 + 1 = 9 \neq 0$. તેથી,તેઓ લંબ નથી.
સમાંતર હોવાની ચકાસણી: $\frac{A_1}{A_2} = \frac{4}{0}$ (અવ્યાખ્યાયિત),$\frac{B_1}{B_2} = 8$,$\frac{C_1}{C_2} = 1$. ગુણોત્તર સમાન ન હોવાથી,તેઓ સમાંતર નથી.
ખૂણાની ગણતરી: $\cos \theta = \left| \frac{9}{\sqrt{16 + 64 + 1} \sqrt{2}} \right| = \left| \frac{9}{9 \times \sqrt{2}} \right| = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) = 45^{\circ}$ અથવા $\frac{\pi}{4}$ રેડિયન.
211
EasyMCQ
બિંદુ $(0, 0, 0)$ નું સમતલ $3x - 4y + 12z = 3$ થી અંતર શોધો. ($/13$ માં)
A
$3$
B
$4$
C
$12$
D
$1$

Solution

(A) બિંદુ $P(x_1, y_1, z_1)$ નું સમતલ $Ax + By + Cz - D = 0$ થી અંતર $d$ શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$d = \left| \frac{Ax_1 + By_1 + Cz_1 - D}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}} \right|$
અહીં આપેલ બિંદુ $(x_1, y_1, z_1) = (0, 0, 0)$ છે અને સમતલનું સમીકરણ $3x - 4y + 12z - 3 = 0$ છે,જ્યાં $A = 3, B = -4, C = 12$ અને $D = 3$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$d = \left| \frac{3(0) - 4(0) + 12(0) - 3}{\sqrt{3^2 + (-4)^2 + 12^2}} \right|$
$d = \left| \frac{-3}{\sqrt{9 + 16 + 144}} \right|$
$d = \left| \frac{-3}{\sqrt{169}} \right|$
$d = \frac{3}{13}$
212
EasyMCQ
બિંદુ $(3, -2, 1)$ નું સમતલ $2x - y + 2z + 3 = 0$ થી અંતર શોધો. ($/3$ માં)
A
$13$
B
$14$
C
$11$
D
$10$

Solution

(A) બિંદુ $P(x_1, y_1, z_1)$ નું સમતલ $Ax + By + Cz + D = 0$ થી અંતર $d$ શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$d = \left| \frac{Ax_1 + By_1 + Cz_1 + D}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}} \right|$
અહીં આપેલ બિંદુ $(x_1, y_1, z_1) = (3, -2, 1)$ છે અને સમતલનું સમીકરણ $2x - y + 2z + 3 = 0$ છે,તેથી $A = 2, B = -1, C = 2, D = 3$ થાય.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$d = \left| \frac{2(3) + (-1)(-2) + 2(1) + 3}{\sqrt{2^2 + (-1)^2 + 2^2}} \right|$
$d = \left| \frac{6 + 2 + 2 + 3}{\sqrt{4 + 1 + 4}} \right|$
$d = \left| \frac{13}{\sqrt{9}} \right|$
$d = \frac{13}{3}$
213
EasyMCQ
નીચેના કિસ્સામાં,આપેલા બિંદુનું આપેલા સમતલથી અંતર શોધો.
બિંદુ સમતલ
$(-6, 0, 0)$ $2x - 3y + 6z - 2 = 0$
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(A) બિંદુ $P(x_1, y_1, z_1)$ નું સમતલ $Ax + By + Cz + D = 0$ થી અંતર $d$ શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$d = \left| \frac{Ax_1 + By_1 + Cz_1 + D}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}} \right|$
અહીં આપેલ બિંદુ $P = (-6, 0, 0)$ અને સમતલનું સમીકરણ $2x - 3y + 6z - 2 = 0$ છે.
તેથી,$A = 2, B = -3, C = 6, D = -2$ અને $x_1 = -6, y_1 = 0, z_1 = 0$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$d = \left| \frac{2(-6) - 3(0) + 6(0) - 2}{\sqrt{2^2 + (-3)^2 + 6^2}} \right|$
$d = \left| \frac{-12 - 0 + 0 - 2}{\sqrt{4 + 9 + 36}} \right|$
$d = \left| \frac{-14}{\sqrt{49}} \right|$
$d = \frac{14}{7} = 2$
આમ,અંતર $2$ એકમ છે.
214
DifficultMCQ
$(1, -1, 2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા અને $2x + 3y - 2z = 5$ તથા $x + 2y - 3z = 8$ સમતલોને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$5x - 4y - z = 7$
B
$5x - 4y + z = 7$
C
$5x + 4y - z = 7$
D
$5x - 4y - z = 9$

Solution

(A) $(x_1, y_1, z_1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $A(x - x_1) + B(y - y_1) + C(z - z_1) = 0$ છે.
બિંદુ $(1, -1, 2)$ મૂકતા,આપણને $A(x - 1) + B(y + 1) + C(z - 2) = 0$ મળે છે ... $(1)$.
આ સમતલ $2x + 3y - 2z = 5$ અને $x + 2y - 3z = 8$ ને લંબ હોવાથી,આપણા સમતલનો અભિલંબ $(A, B, C)$ એ આપેલા સમતલોના અભિલંબ $(2, 3, -2)$ અને $(1, 2, -3)$ ને લંબ હશે.
તેથી,અભિલંબ સદિશ એ $(2, 3, -2)$ અને $(1, 2, -3)$ નો સદિશ ગુણાકાર છે:
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & -2 \\ 1 & 2 & -3 \end{vmatrix} = \hat{i}(-9 - (-4)) - \hat{j}(-6 - (-2)) + \hat{k}(4 - 3) = -5\hat{i} + 4\hat{j} + 1\hat{k}$.
આમ,$A = -5, B = 4, C = 1$.
આ કિંમતોને $(1)$ માં મૂકતા: $-5(x - 1) + 4(y + 1) + 1(z - 2) = 0$.
$-5x + 5 + 4y + 4 + z - 2 = 0$.
$-5x + 4y + z + 7 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $5x - 4y - z = 7$ થાય છે.
215
DifficultMCQ
બિંદુ $P(6,5,9)$ અને બિંદુઓ $A(3,-1,2)$,$B(5,2,4)$ અને $C(-1,-1,6)$ દ્વારા નક્કી થતા સમતલ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$\frac{3 \sqrt{34}}{17}$
B
$\frac{6 \sqrt{34}}{17}$
C
$\frac{9 \sqrt{34}}{17}$
D
$\frac{12 \sqrt{34}}{17}$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,$A(3,-1,2)$,$B(5,2,4)$ અને $C(-1,-1,6)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
સદિશો $\overline{AB} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\overline{AC} = -4\hat{i} + 0\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \overline{AB} \times \overline{AC} = 12\hat{i} - 16\hat{j} + 12\hat{k}$ છે.
અભિલંબ સદિશને $4$ વડે ભાગતા,આપણને $\vec{n}' = 3\hat{i} - 4\hat{j} + 3\hat{k}$ મળે છે.
સમતલનું સમીકરણ $3(x-3) - 4(y+1) + 3(z-2) = 0$ એટલે કે $3x - 4y + 3z - 19 = 0$ છે.
બિંદુ $P(6,5,9)$ થી સમતલનું અંતર $d = \frac{|3(6) - 4(5) + 3(9) - 19|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2 + 3^2}} = \frac{|6|}{\sqrt{34}} = \frac{3\sqrt{34}}{17}$ થાય.
216
EasyMCQ
$(a, b, c)$ માંથી પસાર થતા અને સમતલ $\vec{r} \cdot(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})=2$ ને સમાંતર સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$x+y+z=a+b+c$
B
$x+y+z=a+b-c$
C
$x+y+z=a-b+c$
D
$x+y+z=a-b-c$

Solution

(A) સમતલ $\vec{r} \cdot(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})=2$ ને સમાંતર કોઈપણ સમતલ $\vec{r} \cdot(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})=\lambda$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
આ સમતલ બિંદુ $(a, b, c)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનો સ્થાન સદિશ $\vec{r}=a\hat{i}+b\hat{j}+c\hat{k}$ છે.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,$(a\hat{i}+b\hat{j}+c\hat{k}) \cdot(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})=\lambda$,જેનો અર્થ છે કે $a+b+c=\lambda$.
હવે $\lambda=a+b+c$ ને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $\vec{r} \cdot(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})=a+b+c$ મળે છે.
કાર્તેઝિયન સ્વરૂપમાં,$\vec{r}=x\hat{i}+y\hat{j}+z\hat{k}$ મૂકતા,આપણને $x+y+z=a+b+c$ મળે છે.
217
MediumMCQ
બિંદુ $(-1, 3, 2)$ માંથી પસાર થતા અને સમતલો $x + 2y + 3z = 5$ અને $3x + 3y + z = 0$ ને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$7x - 8y + 3z + 25 = 0$
B
$7x - 8y + 3z - 25 = 0$
C
$7x + 8y + 3z + 25 = 0$
D
$7x - 8y - 3z + 25 = 0$

Solution

(A) બિંદુ $(-1, 3, 2)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $a(x + 1) + b(y - 3) + c(z - 2) = 0$ છે $(1)$.
જ્યાં $a, b, c$ એ સમતલના અભિલંબના દિકગુણોત્તરો છે.
સમતલ $x + 2y + 3z = 5$ ને લંબ હોવાથી,$a(1) + b(2) + c(3) = 0$,એટલે કે $a + 2b + 3c = 0$ $(2)$.
સમતલ $3x + 3y + z = 0$ ને પણ લંબ હોવાથી,$a(3) + b(3) + c(1) = 0$,એટલે કે $3a + 3b + c = 0$ $(3)$.
સમીકરણ $(2)$ અને $(3)$ ને ચોકડી ગુણાકારની રીતે ઉકેલતા:
$\frac{a}{(2)(1) - (3)(3)} = \frac{b}{(3)(3) - (1)(1)} = \frac{c}{(1)(3) - (2)(3)}$
$\frac{a}{-7} = \frac{b}{8} = \frac{c}{-3} = k$
તેથી,$a = -7k, b = 8k, c = -3k$.
આ કિંમતો $(1)$ માં મૂકતા:
$-7k(x + 1) + 8k(y - 3) - 3k(z - 2) = 0$
$-7x - 7 + 8y - 24 - 3z + 6 = 0$
$-7x + 8y - 3z - 25 = 0$
$-1$ વડે ગુણતા,$7x - 8y + 3z + 25 = 0$ મળે છે.
218
MediumMCQ
$(1, 2, 3)$ અને $(3, 2, -1)$ બિંદુઓથી સમાન અંતરે આવેલા બિંદુઓના ગણનું સમીકરણ શોધો.
A
$x - 2z = 0$
B
$x + 2z = 0$
C
$2x - z = 0$
D
$x - z = 0$

Solution

(A) ધારો કે $P(x, y, z)$ એ બિંદુ $A(1, 2, 3)$ અને $B(3, 2, -1)$ થી સમાન અંતરે આવેલું બિંદુ છે.
તેથી,$PA = PB$.
$\Rightarrow PA^2 = PB^2$.
$\Rightarrow (x - 1)^2 + (y - 2)^2 + (z - 3)^2 = (x - 3)^2 + (y - 2)^2 + (z + 1)^2$.
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા:
$x^2 - 2x + 1 + y^2 - 4y + 4 + z^2 - 6z + 9 = x^2 - 6x + 9 + y^2 - 4y + 4 + z^2 + 2z + 1$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$-2x - 6z + 14 = -6x + 2z + 14$.
$-2x + 6x - 6z - 2z = 0$.
$4x - 8z = 0$.
$4$ વડે ભાગતા,આપણને $x - 2z = 0$ મળે છે.
આમ,જરૂરી સમીકરણ $x - 2z = 0$ છે.
219
EasyMCQ
$A(3, 4, -5)$ અને $B(-2, 1, 4)$ બિંદુઓથી સમાન અંતરે આવેલા બિંદુઓના ગણનું સમીકરણ શોધો.
A
$10x + 6y - 18z - 29 = 0$
B
$10x + 6y - 18z + 29 = 0$
C
$10x - 6y + 18z - 29 = 0$
D
$10x + 6y + 18z - 29 = 0$

Solution

(A) ધારો કે $P(x, y, z)$ એવું કોઈ બિંદુ છે કે જેથી $PA = PB$ થાય.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\sqrt{(x-3)^2 + (y-4)^2 + (z+5)^2} = \sqrt{(x+2)^2 + (y-1)^2 + (z-4)^2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x-3)^2 + (y-4)^2 + (z+5)^2 = (x+2)^2 + (y-1)^2 + (z-4)^2$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x^2 - 6x + 9) + (y^2 - 8y + 16) + (z^2 + 10z + 25) = (x^2 + 4x + 4) + (y^2 - 2y + 1) + (z^2 - 8z + 16)$
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$-6x - 8y + 10z + 50 = 4x - 2y - 8z + 21$
પદોને ગોઠવતા:
$10x + 6y - 18z - 29 = 0$
220
MediumMCQ
જો $O$ ઉગમબિંદુ હોય અને $P$ ના યામ $(1, 2, -3)$ હોય,તો $P$ માંથી પસાર થતા અને $OP$ ને લંબ સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$x+2y-3z-14=0$
B
$x+2y-3z+14=0$
C
$x-2y-3z-14=0$
D
$x+2y+3z-14=0$

Solution

(A) ઉગમબિંદુ $O$ ના યામ $(0, 0, 0)$ છે અને બિંદુ $P$ ના યામ $(1, 2, -3)$ છે.
રેખાખંડ $OP$ ના દિકગુણોત્તરો $(1-0, 2-0, -3-0) = (1, 2, -3)$ છે.
સમતલ $OP$ ને લંબ હોવાથી,સમતલના અભિલંબના દિકગુણોત્તરો $OP$ ના દિકગુણોત્તર સમાન જ રહેશે,એટલે કે $a=1, b=2, c=-3.$
બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ માંથી પસાર થતા અને $(a, b, c)$ દિકગુણોત્તર ધરાવતા અભિલંબવાળા સમતલનું સમીકરણ $a(x-x_1) + b(y-y_1) + c(z-z_1) = 0$ છે.
બિંદુ $P(1, 2, -3)$ અને દિકગુણોત્તરો $(1, 2, -3)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
$1(x-1) + 2(y-2) - 3(z - (-3)) = 0$
$1(x-1) + 2(y-2) - 3(z+3) = 0$
$x - 1 + 2y - 4 - 3z - 9 = 0$
$x + 2y - 3z - 14 = 0.$
221
Easy
સાબિત કરો કે જો એક સમતલના અંતઃખંડો $a, b, c$ હોય અને તે ઉગમબિંદુથી $p$ એકમ અંતરે હોય,તો $\frac{1}{a^{2}}+\frac{1}{b^{2}}+\frac{1}{c^{2}}=\frac{1}{p^{2}}$ થાય.

Solution

$x, y, z$ અક્ષો પર $a, b, c$ અંતઃખંડો ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1$ ..........$(1)$
સમતલનું ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી અંતર $p$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $Ax + By + Cz + D = 0$ સમતલ માટે $p = \frac{|Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}$ છે.
અહીં,$A = \frac{1}{a}$,$B = \frac{1}{b}$,$C = \frac{1}{c}$,અને $D = -1$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$p = \frac{|\frac{1}{a}(0) + \frac{1}{b}(0) + \frac{1}{c}(0) - 1|}{\sqrt{(\frac{1}{a})^2 + (\frac{1}{b})^2 + (\frac{1}{c})^2}}$
$p = \frac{1}{\sqrt{\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} + \frac{1}{c^2}}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$p^2 = \frac{1}{\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} + \frac{1}{c^2}}$
વ્યસ્ત લેતા:
$\frac{1}{p^2} = \frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} + \frac{1}{c^2}$
222
MediumMCQ
બે સમતલો $2x + 3y + 4z = 4$ અને $4x + 6y + 8z = 12$ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$2$ એકમ
B
$4$ એકમ
C
$\frac{2}{\sqrt{29}}$ એકમ
D
$8$ એકમ

Solution

(C) સમતલોના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$2x + 3y + 4z = 4$ $(1)$
$4x + 6y + 8z = 12$
બીજા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$2x + 3y + 4z = 6$ $(2)$
અહીં $x, y,$ અને $z$ ના સહગુણકો સમાન હોવાથી,આ સમતલો સમાંતર છે.
બે સમાંતર સમતલો $ax + by + cz = d_1$ અને $ax + by + cz = d_2$ વચ્ચેનું અંતર $D$ શોધવાનું સૂત્ર:
$D = \left| \frac{d_2 - d_1}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}} \right|$
અહીં,$a = 2, b = 3, c = 4, d_1 = 4,$ અને $d_2 = 6$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$D = \left| \frac{6 - 4}{\sqrt{2^2 + 3^2 + 4^2}} \right|$
$D = \left| \frac{2}{\sqrt{4 + 9 + 16}} \right|$
$D = \frac{2}{\sqrt{29}}$ એકમ.
આમ,સાચો જવાબ $C$ છે.
223
EasyMCQ
સમતલો: $2x - y + 4z = 5$ અને $5x - 2.5y + 10z = 6$ એ
A
$\left(0, 0, \frac{5}{4}\right)$ માંથી પસાર થાય છે
B
પરસ્પર લંબ છે
C
$y$-અક્ષને છેદે છે
D
સમાંતર છે

Solution

(D) સમતલોના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$2x - y + 4z = 5$ $(1)$
$5x - 2.5y + 10z = 6$ $(2)$
બે સમતલો $a_1x + b_1y + c_1z = d_1$ અને $a_2x + b_2y + c_2z = d_2$ માટે,જો $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2}$ હોય તો તે સમાંતર હોય છે.
$x, y,$ અને $z$ ના સહગુણકોનો ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{a_1}{a_2} = \frac{2}{5} = 0.4$
$\frac{b_1}{b_2} = \frac{-1}{-2.5} = 0.4$
$\frac{c_1}{c_2} = \frac{4}{10} = 0.4$
અહીં $\frac{a_1}{a_2} = \frac{b_1}{b_2} = \frac{c_1}{c_2} = 0.4$ હોવાથી,સમતલોના અભિલંબ સદિશો પ્રમાણસર છે.
વધુમાં,અચળ પદોનો ગુણોત્તર $\frac{d_1}{d_2} = \frac{5}{6} \neq 0.4$ છે. તેથી,સમતલો સમાંતર અને ભિન્ન છે.
આમ,સાચો જવાબ $D$ છે.
224
Medium
એક સમતલ યામ અક્ષોને $A, B, C$ બિંદુઓમાં એવી રીતે મળે છે કે જેથી $\Delta ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર $(\alpha, \beta, \gamma)$ છે. સાબિત કરો કે સમતલનું સમીકરણ $\frac{x}{\alpha} + \frac{y}{\beta} + \frac{z}{\gamma} = 3$ છે.

Solution

(A) ધારો કે સમતલનું સમીકરણ અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1$ છે.
સમતલ અક્ષોને જ્યાં મળે છે તે બિંદુઓ $A, B, C$ ના યામ $A(a, 0, 0)$,$B(0, b, 0)$ અને $C(0, 0, c)$ છે.
$\Delta ABC$ ના મધ્યકેન્દ્રનું સૂત્ર $\left( \frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3}, \frac{z_1+z_2+z_3}{3} \right)$ છે.
$A, B, C$ ના યામ મૂકતા,મધ્યકેન્દ્ર $\left( \frac{a+0+0}{3}, \frac{0+b+0}{3}, \frac{0+0+c}{3} \right) = \left( \frac{a}{3}, \frac{b}{3}, \frac{c}{3} \right)$ મળે છે.
આપણને આપેલ છે કે મધ્યકેન્દ્ર $(\alpha, \beta, \gamma)$ છે.
યામોને સરખાવતા,$\alpha = \frac{a}{3}$,$\beta = \frac{b}{3}$,અને $\gamma = \frac{c}{3}$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $a = 3\alpha$,$b = 3\beta$,અને $c = 3\gamma$.
આ કિંમતોને અંતઃખંડ સ્વરૂપના સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1$ માં મૂકતા,$\frac{x}{3\alpha} + \frac{y}{3\beta} + \frac{z}{3\gamma} = 1$ મળે છે.
બંને બાજુ $3$ વડે ગુણતા,આપણને જરૂરી સમીકરણ મળે છે: $\frac{x}{\alpha} + \frac{y}{\beta} + \frac{z}{\gamma} = 3$.
225
MediumMCQ
એવા સમતલનું સમીકરણ શોધો જે બિંદુઓ $A(2,3,4)$ અને $B(4,5,8)$ ને જોડતી રેખાને કાટખૂણે દુભાગે છે.
A
$x+y+2z=19$
B
$x+y+2z=10$
C
$2x+y+z=19$
D
$x+2y+z=19$

Solution

(A) સમતલ રેખાખંડ $AB$ ને કાટખૂણે દુભાગે છે,જેનો અર્થ છે કે સમતલ $AB$ ના મધ્યબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને સદિશ $\vec{AB}$ એ સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{N}$ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$1$. $AB$ નું મધ્યબિંદુ $M$ એ $\left(\frac{2+4}{2}, \frac{3+5}{2}, \frac{4+8}{2}\right) = (3, 4, 6)$ છે.
$2$. અભિલંબ સદિશ $\vec{N}$ એ સદિશ $\vec{AB} = (4-2)\hat{i} + (5-3)\hat{j} + (8-4)\hat{k} = 2\hat{i} + 2\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
$3$. બિંદુ $\vec{a}$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ $\vec{N}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ $(\vec{r} - \vec{a}) \cdot \vec{N} = 0$ છે.
$4$. કિંમતો મૂકતા: $((x-3)\hat{i} + (y-4)\hat{j} + (z-6)\hat{k}) \cdot (2\hat{i} + 2\hat{j} + 4\hat{k}) = 0$.
$5$. ડોટ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા: $2(x-3) + 2(y-4) + 4(z-6) = 0$.
$6$. સાદું રૂપ આપતા: $2x - 6 + 2y - 8 + 4z - 24 = 0 \Rightarrow 2x + 2y + 4z = 38$.
$7$. $2$ વડે ભાગતા: $x + y + 2z = 19$.
226
MediumMCQ
એવા સમતલનું સમીકરણ શોધો જે ઉગમબિંદુથી $3 \sqrt{3}$ એકમ અંતરે છે અને તેનો અભિલંબ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણે નમેલો છે.
A
$x+y+z=3$
B
$x+y+z=6$
C
$x+y+z=9$
D
$x+y+z=27$

Solution

(C) ધારો કે સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$ છે.
અભિલંબ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણે નમેલો હોવાથી,દિગ્કોસાઇન સમાન થાય,એટલે કે $\cos \alpha = \cos \beta = \cos \gamma$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$,તેથી $3 \cos^2 \alpha = 1$,જે આપે છે $\cos \alpha = \cos \beta = \cos \gamma = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આમ,એકમ અભિલંબ સદિશ $\hat{n} = \frac{1}{\sqrt{3}}\hat{i} + \frac{1}{\sqrt{3}}\hat{j} + \frac{1}{\sqrt{3}}\hat{k}$ છે.
ઉગમબિંદુથી $p$ અંતરે આવેલા સમતલનું સમીકરણ $\vec{r} \cdot \hat{n} = p$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$p = 3\sqrt{3}$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $(x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}) \cdot (\frac{1}{\sqrt{3}}\hat{i} + \frac{1}{\sqrt{3}}\hat{j} + \frac{1}{\sqrt{3}}\hat{k}) = 3\sqrt{3}$.
$\frac{x}{\sqrt{3}} + \frac{y}{\sqrt{3}} + \frac{z}{\sqrt{3}} = 3\sqrt{3}$.
બંને બાજુ $\sqrt{3}$ વડે ગુણતા,આપણને $x + y + z = 3\sqrt{3} \times \sqrt{3} = 9$ મળે છે.
તેથી,સમતલનું સમીકરણ $x + y + z = 9$ છે.
227
Medium
જો બિંદુ $(-2, -1, -3)$ માંથી દોરેલી રેખા એક સમતલને બિંદુ $(1, -3, 3)$ આગળ કાટખૂણે મળે,તો સમતલનું સમીકરણ શોધો.

Solution

(3X - 2Y + 6Z - 27 = 0) રેખા બિંદુ $P(-2, -1, -3)$ માંથી પસાર થાય છે અને સમતલને બિંદુ $Q(1, -3, 3)$ આગળ કાટખૂણે મળે છે.
તેથી,સદિશ $\vec{PQ}$ એ સમતલનો અભિલંબ છે.
$\vec{PQ} = (1 - (-2))\hat{i} + (-3 - (-1))\hat{j} + (3 - (-3))\hat{k} = 3\hat{i} - 2\hat{j} + 6\hat{k}$.
સમતલ બિંદુ $Q(1, -3, 3)$ માંથી પસાર થાય છે.
$(x_0, y_0, z_0)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ $\vec{n} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ $a(x - x_0) + b(y - y_0) + c(z - z_0) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $3(x - 1) - 2(y + 3) + 6(z - 3) = 0$.
$3x - 3 - 2y - 6 + 6z - 18 = 0$.
$3x - 2y + 6z - 27 = 0$.
228
Medium
બિંદુઓ $(2, 1, 0)$,$(3, -2, -2)$ અને $(3, 1, 7)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.

Solution

(N/A) ત્રણ અસમરેખ બિંદુઓ $(x_{1}, y_{1}, z_{1})$,$(x_{2}, y_{2}, z_{2})$ અને $(x_{3}, y_{3}, z_{3})$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ નિશ્ચાયક દ્વારા નીચે મુજબ મળે છે:
$\begin{vmatrix} x-x_{1} & y-y_{1} & z-z_{1} \\ x_{2}-x_{1} & y_{2}-y_{1} & z_{2}-z_{1} \\ x_{3}-x_{1} & y_{3}-y_{1} & z_{3}-z_{1} \end{vmatrix} = 0$
આપેલ બિંદુઓ $(2, 1, 0)$,$(3, -2, -2)$ અને $(3, 1, 7)$ ની કિંમતો મૂકતા:
$\begin{vmatrix} x-2 & y-1 & z-0 \\ 3-2 & -2-1 & -2-0 \\ 3-2 & 1-1 & 7-0 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું સાદું રૂપ આપતા:
$\begin{vmatrix} x-2 & y-1 & z \\ 1 & -3 & -2 \\ 1 & 0 & 7 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x-2)(-21 - 0) - (y-1)(7 - (-2)) + z(0 - (-3)) = 0$
$(x-2)(-21) - (y-1)(9) + z(3) = 0$
$-21x + 42 - 9y + 9 + 3z = 0$
$-21x - 9y + 3z + 51 = 0$
આખા સમીકરણને $-3$ વડે ભાગતા:
$7x + 3y - z = 17$
આમ,સમતલનું માંગેલ સમીકરણ $7x + 3y - z = 17$ છે.
229
Difficult
$O$ એ ઉગમબિંદુ છે અને $A$ એ $(a, b, c)$ છે. રેખા $OA$ ની દિક્કોસાઇન અને $A$ માંથી પસાર થતા અને $OA$ ને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.

Solution

ઉગમબિંદુ $O$ ના યામ $(0, 0, 0)$ છે અને બિંદુ $A$ ના યામ $(a, b, c)$ છે.
રેખા $OA$ ના દિક્ગુણોત્તર $(a-0, b-0, c-0) = (a, b, c)$ છે.
$OA$ ની લંબાઈ $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ છે.
તેથી,રેખા $OA$ ની દિક્કોસાઇન $\frac{a}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}, \frac{b}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}, \frac{c}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \overrightarrow{OA} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$ છે.
બિંદુ $\vec{a} = (a, b, c)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ $(\vec{r} - \vec{a}) \cdot \vec{n} = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\vec{r} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$,$\vec{a} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$,અને $\vec{n} = a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$ મૂકતા:
$(x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k} - (a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k})) \cdot (a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}) = 0$
$(x-a)a + (y-b)b + (z-c)c = 0$
$ax - a^2 + by - b^2 + cz - c^2 = 0$
$ax + by + cz = a^2 + b^2 + c^2$.
230
Medium
બે લંબકોણીય અક્ષ પ્રણાલીઓનું ઉગમબિંદુ સમાન છે. જો એક સમતલ તેમને ઉગમબિંદુથી અનુક્રમે $a, b, c$ અને $a^{\prime}, b^{\prime}, c^{\prime}$ અંતરે કાપે,તો સાબિત કરો કે $\frac{1}{a^{2}}+\frac{1}{b^{2}}+\frac{1}{c^{2}}=\frac{1}{a^{\prime 2}}+\frac{1}{b^{\prime 2}}+\frac{1}{c^{\prime 2}}$.

Solution

(N/A) ધારો કે બે લંબકોણીય અક્ષ પ્રણાલીઓ $S_1$ અને $S_2$ છે જેનું ઉગમબિંદુ $O$ સમાન છે.
પ્રથમ પ્રણાલી $S_1$ માં સમતલનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = 1$ છે.
બીજી પ્રણાલી $S_2$ માં સમતલનું સમીકરણ $\frac{x}{a^{\prime}} + \frac{y}{b^{\prime}} + \frac{z}{c^{\prime}} = 1$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી સમતલ $\frac{x}{A} + \frac{y}{B} + \frac{z}{C} = 1$ નું લંબ અંતર $p$ એ $p = \frac{|-1|}{\sqrt{\frac{1}{A^2} + \frac{1}{B^2} + \frac{1}{C^2}}} = \frac{1}{\sqrt{\frac{1}{A^2} + \frac{1}{B^2} + \frac{1}{C^2}}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સમતલ સમાન હોવાથી,ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર $p$ બંને પ્રણાલીઓ માટે સમાન હોવું જોઈએ.
તેથી,$\frac{1}{\sqrt{\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} + \frac{1}{c^2}}} = \frac{1}{\sqrt{\frac{1}{a^{\prime 2}} + \frac{1}{b^{\prime 2}} + \frac{1}{c^{\prime 2}}}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $\frac{1}{\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} + \frac{1}{c^2}} = \frac{1}{\frac{1}{a^{\prime 2}} + \frac{1}{b^{\prime 2}} + \frac{1}{c^{\prime 2}}}$ મળે છે.
બંને બાજુ વ્યસ્ત લેતા,આપણને $\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} + \frac{1}{c^2} = \frac{1}{a^{\prime 2}} + \frac{1}{b^{\prime 2}} + \frac{1}{c^{\prime 2}}$ મળે છે.
આમ સાબિત થયું.
231
Difficult
સમતલ $ax + by = 0$ ને સમતલ $z = 0$ સાથેની તેની છેદરેખાની આસપાસ $\alpha$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. સાબિત કરો કે નવી સ્થિતિમાં સમતલનું સમીકરણ $ax + by \pm (\sqrt{a^{2} + b^{2}} \tan \alpha) z = 0$ છે.

Solution

(A) આપેલ સમતલનું સમીકરણ $ax + by = 0$ છે ... $(i)$.
સમતલ $z = 0$ નું સમીકરણ ... $(ii)$ છે.
સમતલ $(i)$ અને $(ii)$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલનું સમીકરણ $ax + by + kz = 0$ તરીકે લખી શકાય ... $(iii)$.
સમતલ $(i)$ નો અભિલંબ $\vec{n_1} = (a, b, 0)$ છે અને સમતલ $(iii)$ નો અભિલંબ $\vec{n_2} = (a, b, k)$ છે.
આ બે સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ એ $\cos \alpha = \frac{|\vec{n_1} \cdot \vec{n_2}|}{|\vec{n_1}| |\vec{n_2}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\cos \alpha = \frac{|a^2 + b^2 + 0|}{\sqrt{a^2 + b^2} \sqrt{a^2 + b^2 + k^2}} = \frac{a^2 + b^2}{\sqrt{a^2 + b^2} \sqrt{a^2 + b^2 + k^2}} = \sqrt{\frac{a^2 + b^2}{a^2 + b^2 + k^2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\cos^2 \alpha = \frac{a^2 + b^2}{a^2 + b^2 + k^2}$.
$a^2 + b^2 + k^2 = \frac{a^2 + b^2}{\cos^2 \alpha} = (a^2 + b^2) \sec^2 \alpha$.
$k^2 = (a^2 + b^2) \sec^2 \alpha - (a^2 + b^2) = (a^2 + b^2) (\sec^2 \alpha - 1) = (a^2 + b^2) \tan^2 \alpha$.
આમ,$k = \pm \sqrt{a^2 + b^2} \tan \alpha$.
$k$ ની કિંમત સમીકરણ $(iii)$ માં મૂકતા,આપણને $ax + by \pm (\sqrt{a^2 + b^2} \tan \alpha) z = 0$ મળે છે.
232
MediumMCQ
$y$-અક્ષને સમાવતા અને બિંદુ $(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$x + 3z = 10$
B
$x + 3z = 0$
C
$3x + z = 6$
D
$3x - z = 0$

Solution

(D) ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ માંથી પસાર થતા અને $y$-અક્ષ (જેનો દિશા સદિશ $\hat{j}$ છે) ને સમાવતા તથા બિંદુ $P(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ લંબ સદિશ $\vec{n}$ નો ઉપયોગ કરીને મેળવી શકાય છે.
સમતલ સદિશ $\vec{v} = \hat{j} = (0, 1, 0)$ અને સદિશ $\vec{OP} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k} = (1, 2, 3)$ ને સમાવે છે.
લંબ સદિશ $\vec{n}$ એ ક્રોસ પ્રોડક્ટ દ્વારા મળે છે:
$\vec{n} = \vec{v} \times \vec{OP} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 1 & 0 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix}$
$\vec{n} = \hat{i}(3 - 0) - \hat{j}(0 - 0) + \hat{k}(0 - 1) = 3\hat{i} - \hat{k}$.
$(0, 0, 0)$ માંથી પસાર થતા અને લંબ સદિશ $\vec{n} = (3, 0, -1)$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$3(x - 0) + 0(y - 0) - 1(z - 0) = 0$
$3x - z = 0$.
Solution diagram
233
DifficultMCQ
બિંદુ $(3,1,1)$ માંથી પસાર થતું એક સમતલ બે રેખાઓ ધરાવે છે,જેના દિશા ગુણોત્તરો અનુક્રમે $1, -2, 2$ અને $2, 3, -1$ છે. જો આ સમતલ બિંદુ $(\alpha, -3, 5)$ માંથી પણ પસાર થતું હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$-10$
B
$5$
C
$10$
D
$-5$

Solution

(B) સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\overrightarrow{n}$ એ બંને રેખાઓને લંબ છે. તેથી,$\overrightarrow{n}$ એ બંને રેખાઓના દિશા સદિશોનો ક્રોસ પ્રોડક્ટ છે:
$\overrightarrow{n} = (\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}) \times (2\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k})$
$\overrightarrow{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 2 \\ 2 & 3 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 - 6) - \hat{j}(-1 - 4) + \hat{k}(3 + 4) = -4\hat{i} + 5\hat{j} + 7\hat{k}$
બિંદુ $(3, 1, 1)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ સદિશ $\overrightarrow{n} = -4\hat{i} + 5\hat{j} + 7\hat{k}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$-4(x - 3) + 5(y - 1) + 7(z - 1) = 0$
$-4x + 12 + 5y - 5 + 7z - 7 = 0$
$-4x + 5y + 7z = 0$
આ સમતલ બિંદુ $(\alpha, -3, 5)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી આ બિંદુ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$-4(\alpha) + 5(-3) + 7(5) = 0$
$-4\alpha - 15 + 35 = 0$
$-4\alpha + 20 = 0$
$4\alpha = 20$
$\alpha = 5$
234
MediumMCQ
જે સમતલ બિંદુઓ $A(4, -2, 3)$ અને $B(2, 4, -1)$ ને જોડતા રેખાખંડને કાટખૂણે દુભાગે છે,તે નીચેનામાંથી કયા બિંદુમાંથી પણ પસાર થાય છે?
A
$(4, 0, -1)$
B
$(4, 0, 1)$
C
$(0, 1, -1)$
D
$(0, -1, 1)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(4, -2, 3)$ અને $B(2, 4, -1)$ છે.
રેખાખંડ $AB$ નું મધ્યબિંદુ $M$ નીચે મુજબ મળે:
$M = \left( \frac{4+2}{2}, \frac{-2+4}{2}, \frac{3-1}{2} \right) = (3, 1, 1)$.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ સદિશ $\vec{AB}$ છે:
$\vec{n} = \vec{AB} = (2-4, 4-(-2), -1-3) = (-2, 6, -4)$.
અભિલંબ સદિશને $-2$ વડે ભાગતા,આપણે $\vec{n} = (1, -3, 2)$ લઈ શકીએ.
બિંદુ $M(3, 1, 1)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, -3, 2)$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$1(x - 3) - 3(y - 1) + 2(z - 1) = 0$
$x - 3 - 3y + 3 + 2z - 2 = 0$
$x - 3y + 2z - 2 = 0$.
હવે,આપણે ચકાસીએ કે કયું બિંદુ આ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે:
$(4, 0, -1)$ માટે: $4 - 3(0) + 2(-1) - 2 = 4 - 0 - 2 - 2 = 0$. આ બિંદુ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
આમ,સમતલ બિંદુ $(4, 0, -1)$ માંથી પસાર થાય છે.
Solution diagram
235
DifficultMCQ
ધારો કે સમતલ $ax+by+cz+d=0$ એ બિંદુઓ $P(4,-3,1)$ અને $Q(2,3,-5)$ ને જોડતા રેખાખંડને કાટખૂણે દુભાગે છે. જો $a, b, c, d$ પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ હોય,તો $(a^{2}+b^{2}+c^{2}+d^{2})$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો.
A
$32$
B
$24$
C
$28$
D
$36$

Solution

(C) રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $M$ એ $M = \left(\frac{4+2}{2}, \frac{-3+3}{2}, \frac{1-5}{2}\right) = (3, 0, -2)$ છે.
સમતલ રેખાખંડ $PQ$ ને કાટખૂણે દુભાગે છે,તેથી સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{PQ} = (2-4, 3-(-3), -5-1) = (-2, 6, -6)$ ને સમાંતર છે.
$-2$ વડે ભાગતા,આપણે અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, -3, 3)$ લઈ શકીએ છીએ.
બિંદુ $M(3, 0, -2)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, -3, 3)$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$1(x-3) - 3(y-0) + 3(z+2) = 0$
$x - 3y + 3z - 3 + 6 = 0$
$x - 3y + 3z + 3 = 0$
$ax+by+cz+d=0$ સાથે સરખાવતા,$a=1, b=-3, c=3, d=3$ મળે છે.
$(a^{2}+b^{2}+c^{2}+d^{2})$ ની કિંમત $1^{2} + (-3)^{2} + 3^{2} + 3^{2} = 1 + 9 + 9 + 9 = 28$ થાય છે.
આમ,ન્યૂનતમ કિંમત $28$ છે.
Solution diagram
236
MediumMCQ
સમતલ $x - 2y + 2z - 3 = 0$ ને સમાંતર અને બિંદુ $(1, 2, 3)$ થી એકમ અંતરે આવેલા સમતલનું સમીકરણ $ax + by + cz + d = 0$ છે. જો $(b - d) = K(c - a)$ હોય,તો $K$ ની ધન કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$6$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) સમતલ $x - 2y + 2z - 3 = 0$ ને સમાંતર કોઈપણ સમતલનું સમીકરણ $x - 2y + 2z + \lambda = 0$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
બિંદુ $(1, 2, 3)$ થી સમતલ $x - 2y + 2z + \lambda = 0$ નું અંતર $\frac{|1 - 2(2) + 2(3) + \lambda|}{\sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2}} = 1$ દ્વારા મળે છે.
પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{|1 - 4 + 6 + \lambda|}{\sqrt{9}} = 1 \Rightarrow \frac{|\lambda + 3|}{3} = 1$.
આથી $|\lambda + 3| = 3$,એટલે કે $\lambda + 3 = 3$ અથવા $\lambda + 3 = -3$.
તેથી,$\lambda = 0$ અથવા $\lambda = -6$.
બે શક્ય સમતલો $x - 2y + 2z = 0$ અને $x - 2y + 2z - 6 = 0$ છે.
કિસ્સો $1$: $a=1, b=-2, c=2, d=0$. તો $(b - d) = -2 - 0 = -2$ અને $(c - a) = 2 - 1 = 1$. તેથી,$-2 = K(1) \Rightarrow K = -2$.
કિસ્સો $2$: $a=1, b=-2, c=2, d=-6$. તો $(b - d) = -2 - (-6) = 4$ અને $(c - a) = 2 - 1 = 1$. તેથી,$4 = K(1) \Rightarrow K = 4$.
$K$ ની ધન કિંમત $4$ છે.
237
AdvancedMCQ
જો $(x, y, z)$ એ સમતલ $P$ પર આવેલું કોઈ બિંદુ હોય જે $(42, 0, 0)$,$(0, 42, 0)$ અને $(0, 0, 42)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે,તો પદાવલિ $3 + \frac{x-11}{(y-19)^{2}(z-12)^{2}} + \frac{y-19}{(x-11)^{2}(z-12)^{2}} + \frac{z-12}{(x-11)^{2}(y-19)^{2}} - \frac{x+y+z}{14(x-11)(y-19)(z-12)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$3$
C
$39$
D
$-45$

Solution

(B) $(42, 0, 0)$,$(0, 42, 0)$ અને $(0, 0, 42)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં $\frac{x}{42} + \frac{y}{42} + \frac{z}{42} = 1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x + y + z = 42$ થાય છે.
આને આપણે $(x-11) + (y-19) + (z-12) = 42 - 11 - 19 - 12 = 0$ તરીકે લખી શકીએ.
ધારો કે $a = x-11$,$b = y-19$,અને $c = z-12$. તેથી $a + b + c = 0$.
આપેલ પદાવલિ $3 + \frac{a}{b^2 c^2} + \frac{b}{a^2 c^2} + \frac{c}{a^2 b^2} - \frac{42}{14abc}$ છે.
$a+b+c=0$ હોવાથી,$x+y+z=42$ થાય. છેલ્લા પદમાં આ કિંમત મૂકતા,$\frac{42}{14abc} = \frac{3}{abc}$ મળે.
પદાવલિ $3 + \frac{a^3 + b^3 + c^3}{a^2 b^2 c^2} - \frac{3}{abc} = 3 + \frac{a^3 + b^3 + c^3 - 3abc}{a^2 b^2 c^2}$ બને છે.
$a+b+c=0$ હોવાથી,નિત્યસમ $a^3 + b^3 + c^3 = 3abc$ સાચું છે.
તેથી,પદાવલિનું સાદું રૂપ $3 + \frac{3abc - 3abc}{a^2 b^2 c^2} = 3 + 0 = 3$ થાય છે.
238
DifficultMCQ
ધારો કે $P$ એક એવો બિંદુ છે કે જેથી સમતલો $x + y + z = 0$,$lx - nz = 0$ અને $x - 2y + z = 0$ થી તેના અંતરના વર્ગોનો સરવાળો $9$ થાય છે. જો બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ $x^2 + y^2 + z^2 = 9$ હોય,તો $l - n$ ની કિંમત ...... છે.
A
$0$
B
$2$
C
$8$
D
$10$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(x, y, z)$ છે. સમતલો $x + y + z = 0$,$lx - nz = 0$ અને $x - 2y + z = 0$ થી અંતર $d_1 = \frac{|x + y + z|}{\sqrt{3}}$,$d_2 = \frac{|lx - nz|}{\sqrt{l^2 + n^2}}$ અને $d_3 = \frac{|x - 2y + z|}{\sqrt{6}}$ છે.
આપેલ છે કે $d_1^2 + d_2^2 + d_3^2 = 9$,તેથી:
$\frac{(x + y + z)^2}{3} + \frac{(lx - nz)^2}{l^2 + n^2} + \frac{(x - 2y + z)^2}{6} = 9$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$\frac{x^2 + y^2 + z^2 + 2xy + 2yz + 2zx}{3} + \frac{l^2x^2 - 2lnxz + n^2z^2}{l^2 + n^2} + \frac{x^2 + 4y^2 + z^2 - 4xy - 4yz + 2zx}{6} = 9$.
$x^2, y^2, z^2, xy, yz, zx$ ના સહગુણકોને ગોઠવતા:
$x^2(\frac{1}{3} + \frac{l^2}{l^2 + n^2} + \frac{1}{6}) + y^2(\frac{1}{3} + \frac{4}{6}) + z^2(\frac{1}{3} + \frac{n^2}{l^2 + n^2} + \frac{1}{6}) + xy(\frac{2}{3} - \frac{4}{6}) + yz(\frac{2}{3} - \frac{4}{6}) + zx(\frac{2}{3} - \frac{2ln}{l^2 + n^2} + \frac{2}{6}) = 9$.
સહગુણકોનું સાદું રૂપ આપતા:
$x^2(\frac{1}{2} + \frac{l^2}{l^2 + n^2}) + y^2(1) + z^2(\frac{1}{2} + \frac{n^2}{l^2 + n^2}) + zx(1 - \frac{2ln}{l^2 + n^2}) = 9$.
આને $x^2 + y^2 + z^2 = 9$ સાથે સરખાવતા,$xy, yz, zx$ ના સહગુણકો $0$ હોવા જોઈએ અને $x^2, y^2, z^2$ ના સહગુણકો $1$ હોવા જોઈએ.
$zx$ નો સહગુણક $0$ હોવા માટે,$1 - \frac{2ln}{l^2 + n^2} = 0 \implies l^2 + n^2 = 2ln \implies (l - n)^2 = 0 \implies l = n$.
આમ,$l - n = 0$.
239
MediumMCQ
ધારો કે બિંદુ $P(1, 3, a)$ નું સમતલ $\vec{r} \cdot (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) - b = 0$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ $Q(-3, 5, 2)$ છે. તો $|a + b|$ નું મૂલ્ય ...... છે.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) સમતલનું સમીકરણ $2x - y + z = b$ છે.
ધારો કે $P = (1, 3, a)$ અને $Q = (-3, 5, 2)$. રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $R$ સમતલ પર આવેલું છે.
$R = \left( \frac{1 - 3}{2}, \frac{3 + 5}{2}, \frac{a + 2}{2} \right) = (-1, 4, \frac{a + 2}{2})$.
કારણ કે $R$ એ સમતલ $2x - y + z = b$ પર છે,તેથી:
$2(-1) - 4 + \frac{a + 2}{2} = b$
$-6 + \frac{a + 2}{2} = b \Rightarrow a + 2 = 2b + 12 \Rightarrow a = 2b + 10 \quad \dots(i)$
વળી,સદિશ $\vec{PQ} = (-3 - 1, 5 - 3, 2 - a) = (-4, 2, 2 - a)$ એ સમતલના અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (2, -1, 1)$ ને સમાંતર છે.
તેથી,$\frac{-4}{2} = \frac{2}{-1} = \frac{2 - a}{1}$.
$-2 = -2 = 2 - a \Rightarrow a = 4$.
સમીકરણ $(i)$ માં $a = 4$ મૂકતા:
$4 = 2b + 10 \Rightarrow 2b = -6 \Rightarrow b = -3$.
આમ,$|a + b| = |4 + (-3)| = |1| = 1$.
Solution diagram
240
MediumMCQ
બિંદુ $(1, 2, -3)$ માંથી પસાર થતા અને સમતલો $3x + y - 2z = 5$ અને $2x - 5y - z = 7$ ને લંબ હોય તેવા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x - 10y - 2z + 11 = 0$
B
$6x - 5y - 2z - 2 = 0$
C
$11x + y + 17z + 38 = 0$
D
$6x - 5y + 2z + 10 = 0$

Solution

(C) આપેલ સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = 3\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{n_2} = 2\hat{i} - 5\hat{j} - \hat{k}$ છે.
માગેલ સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{n_1} \times \vec{n_2} = \left|\begin{array}{ccc}\hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & -2 \\ 2 & -5 & -1\end{array}\right|$ થશે.
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધતા:
$\vec{n} = \hat{i}(-1 - 10) - \hat{j}(-3 - (-4)) + \hat{k}(-15 - 2) = -11\hat{i} - \hat{j} - 17\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશને $\vec{n} = 11\hat{i} + \hat{j} + 17\hat{k}$ તરીકે લઈ શકીએ.
બિંદુ $(1, 2, -3)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ $\langle 11, 1, 17 \rangle$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$11(x - 1) + 1(y - 2) + 17(z + 3) = 0$
$11x - 11 + y - 2 + 17z + 51 = 0$
$11x + y + 17z + 38 = 0$.
241
MediumMCQ
ત્રણ સમતલો $P_{1}: 3x + 15y + 21z = 9$; $P_{2}: x - 3y - z = 5$; અને $P_{3}: 2x + 10y + 14z = 5$ ધ્યાનમાં લો. તો,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$P_{1}$ અને $P_{2}$ સમાંતર છે
B
$P_{1}$ અને $P_{3}$ સમાંતર છે
C
$P_{2}$ અને $P_{3}$ સમાંતર છે
D
$P_{1}, P_{2}$ અને $P_{3}$ બધા સમાંતર છે

Solution

(B) સમતલ $P_{1}$ નું સમીકરણ $3x + 15y + 21z = 9$ છે. $3$ વડે ભાગતા,આપણને $x + 5y + 7z = 3$ મળે છે.
સમતલ $P_{2}$ નું સમીકરણ $x - 3y - z = 5$ છે.
સમતલ $P_{3}$ નું સમીકરણ $2x + 10y + 14z = 5$ છે. $2$ વડે ભાગતા,આપણને $x + 5y + 7z = \frac{5}{2}$ મળે છે.
બે સમતલો $a_{1}x + b_{1}y + c_{1}z = d_{1}$ અને $a_{2}x + b_{2}y + c_{2}z = d_{2}$ સમાંતર હોય જો તેમના અભિલંબ સદિશો પ્રમાણસર હોય,એટલે કે $\frac{a_{1}}{a_{2}} = \frac{b_{1}}{b_{2}} = \frac{c_{1}}{c_{2}}$.
$P_{1}$ અને $P_{3}$ ની સરખામણી કરતા,અભિલંબ સદિશો $(1, 5, 7)$ અને $(1, 5, 7)$ છે,જે સમાન છે. અચળ પદો $3$ અને $\frac{5}{2}$ અલગ હોવાથી,સમતલો સમાંતર અને ભિન્ન છે.
તેથી,$P_{1}$ અને $P_{3}$ સમાંતર છે.
242
DifficultMCQ
ધારો કે $P(\lambda, 2, 1)$ એ એક સમતલ પરનું બિંદુ છે જે બિંદુ $Q(4, -2, 2)$ માંથી પસાર થાય છે. જો સમતલ એ બિંદુઓ $A(-2, -21, 29)$ અને $B(-1, -16, 33)$ ને જોડતી રેખાને લંબ હોય,તો $\left(\frac{\lambda}{11}\right)^{2} - \frac{4\lambda}{11} - 4$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{105}{405}$
B
$\frac{408}{981}$
C
$\frac{188}{121}$
D
$\frac{200}{325}$

Solution

(C) સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ રેખાખંડ $\vec{AB}$ ને સમાંતર છે.
$\vec{AB} = (-1 - (-2))\hat{i} + (-16 - (-21))\hat{j} + (33 - 29)\hat{k} = 1\hat{i} + 5\hat{j} + 4\hat{k}$.
સમતલ બિંદુ $Q(4, -2, 2)$ અને $P(\lambda, 2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે. તેથી,સદિશ $\vec{PQ}$ સમતલમાં આવેલો છે.
$\vec{PQ} = (4 - \lambda)\hat{i} + (-2 - 2)\hat{j} + (2 - 1)\hat{k} = (4 - \lambda)\hat{i} - 4\hat{j} + 1\hat{k}$.
કારણ કે સમતલ રેખા $AB$ ને લંબ છે,તેથી અભિલંબ સદિશ $\vec{AB}$ એ સમતલના કોઈપણ સદિશને લંબ હોય,જેમાં $\vec{PQ}$ નો પણ સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$\vec{AB} \cdot \vec{PQ} = 0$.
$(1\hat{i} + 5\hat{j} + 4\hat{k}) \cdot ((4 - \lambda)\hat{i} - 4\hat{j} + 1\hat{k}) = 0$.
$1(4 - \lambda) + 5(-4) + 4(1) = 0$.
$4 - \lambda - 20 + 4 = 0$.
$-\lambda - 12 = 0 \Rightarrow \lambda = -12$.
હવે,પદાવલિ $\left(\frac{\lambda}{11}\right)^{2} - \frac{4\lambda}{11} - 4$ ની ગણતરી કરો.
$\lambda = -12$ મૂકતા: $\left(\frac{-12}{11}\right)^{2} - \frac{4(-12)}{11} - 4 = \frac{144}{121} + \frac{48}{11} - 4 = \frac{144 + 528 - 484}{121} = \frac{188}{121}$.
Solution diagram
243
MediumMCQ
એક સમતલ બિંદુઓ $A (1, 2, 3)$,$B (2, 3, 1)$ અને $C (2, 4, 2)$ માંથી પસાર થાય છે. જો $O$ ઉગમબિંદુ હોય અને $P$ એ $(2, -1, 1)$ હોય,તો આ સમતલ પર $\overline{OP}$ નો પ્રક્ષેપની લંબાઈ .... છે.
A
$\sqrt{\frac{2}{7}}$
B
$\sqrt{\frac{2}{3}}$
C
$\sqrt{\frac{2}{11}}$
D
$\sqrt{\frac{2}{5}}$

Solution

(C) સમતલ પર આવેલા સદિશો $\vec{AB} = (2-1)\hat{i} + (3-2)\hat{j} + (1-3)\hat{k} = \hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{AC} = (2-1)\hat{i} + (4-2)\hat{j} + (2-3)\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{AC} = \left|\begin{array}{ccc}\hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & -2 \\ 1 & 2 & -1\end{array}\right| = \hat{i}(-1+4) - \hat{j}(-1+2) + \hat{k}(2-1) = 3\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{OP} = 2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ છે.
ધારો કે $\vec{OP}$ અને અભિલંબ $\vec{n}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. તો $\cos \theta = \frac{|\vec{OP} \cdot \vec{n}|}{|\vec{OP}| |\vec{n}|} = \frac{|(2)(3) + (-1)(-1) + (1)(1)|}{\sqrt{2^2 + (-1)^2 + 1^2} \sqrt{3^2 + (-1)^2 + 1^2}} = \frac{|6 + 1 + 1|}{\sqrt{6} \sqrt{11}} = \frac{8}{\sqrt{66}}$ છે.
$\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta = 1 - \frac{64}{66} = \frac{2}{66} = \frac{1}{33}$ હોવાથી,$\sin \theta = \sqrt{\frac{1}{33}}$ મળે.
સમતલ પર $\vec{OP}$ ના પ્રક્ષેપની લંબાઈ $|\vec{OP}| \sin \theta = \sqrt{6} \times \sqrt{\frac{1}{33}} = \sqrt{\frac{6}{33}} = \sqrt{\frac{2}{11}}$ થાય.
Solution diagram
244
MediumMCQ
ધારો કે $P$ એ $(1, 2, 3)$ બિંદુ અને $\vec{r} \cdot (\hat{i} + \hat{j} + 4\hat{k}) = 16$ તથા $\vec{r} \cdot (-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = 6$ સમતલોની છેદરેખામાંથી પસાર થતું સમતલ છે. તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ $P$ પર આવેલું નથી?
A
$(3, 3, 2)$
B
$(6, -6, 2)$
C
$(4, 2, 2)$
D
$(-8, 8, 6)$

Solution

(C) આપેલ સમતલોના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ $(x + y + 4z - 16) + \lambda(-x + y + z - 6) = 0$ છે.
સમતલ $P$ એ $(1, 2, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1, y = 2, z = 3$ મૂકતા:
$(1 + 2 + 4(3) - 16) + \lambda(-1 + 2 + 3 - 6) = 0$
$(1 + 2 + 12 - 16) + \lambda(-2) = 0$
$-1 - 2\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = -\frac{1}{2}$.
$\lambda = -\frac{1}{2}$ ને સમૂહના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x + y + 4z - 16) - \frac{1}{2}(-x + y + z - 6) = 0$
$2(x + y + 4z - 16) - (-x + y + z - 6) = 0$
$2x + 2y + 8z - 32 + x - y - z + 6 = 0$
$3x + y + 7z - 26 = 0$.
હવે,ચકાસીએ કે કયું બિંદુ $3x + y + 7z = 26$ નું સમાધાન કરતું નથી:
$(3, 3, 2)$ માટે: $3(3) + 3 + 7(2) = 9 + 3 + 14 = 26$ ($P$ પર છે).
$(6, -6, 2)$ માટે: $3(6) - 6 + 7(2) = 18 - 6 + 14 = 26$ ($P$ પર છે).
$(4, 2, 2)$ માટે: $3(4) + 2 + 7(2) = 12 + 2 + 14 = 28 \neq 26$ ($P$ પર નથી).
$(-8, 8, 6)$ માટે: $3(-8) + 8 + 7(6) = -24 + 8 + 42 = 26$ ($P$ પર છે).
245
DifficultMCQ
ધારો કે $S$ એ બિંદુ $Q(1,3,4)$ નું સમતલ $2x-y+z+3=0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ છે અને $R(3,5,\gamma)$ એ આ સમતલ પરનું એક બિંદુ છે. તો રેખાખંડ $SR$ ની લંબાઈનો વર્ગ ..... છે.
A
$72$
B
$27$
C
$36$
D
$6$

Solution

(A) કારણ કે $R(3,5,\gamma)$ એ સમતલ $2x-y+z+3=0$ પર આવેલું છે,તેથી:
$2(3) - 5 + \gamma + 3 = 0$
$6 - 5 + \gamma + 3 = 0$
$4 + \gamma = 0 \Rightarrow \gamma = -4$.
આમ,$R$ એ $(3,5,-4)$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (2, -1, 1)$ છે. રેખા $QS$ એ $Q(1,3,4)$ માંથી પસાર થાય છે અને $\vec{n}$ ને સમાંતર છે.
રેખા $QS$ નું સમીકરણ $\frac{x-1}{2} = \frac{y-3}{-1} = \frac{z-4}{1} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $F(2\lambda+1, -\lambda+3, \lambda+4)$ છે.
$F$ એ $Q$ માંથી સમતલ પરના લંબનો લંબપાદ હોવાથી,તે સમતલ પર આવેલું છે:
$2(2\lambda+1) - (-\lambda+3) + (\lambda+4) + 3 = 0$
$4\lambda + 2 + \lambda - 3 + \lambda + 4 + 3 = 0$
$6\lambda + 6 = 0 \Rightarrow \lambda = -1$.
$\lambda = -1$ ને $F$ માં મૂકતા,આપણને $F(-1, 4, 3)$ મળે છે.
$F$ એ $QS$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,ધારો કે $S = (x_s, y_s, z_s)$:
$\frac{x_s+1}{2} = -1 \Rightarrow x_s = -3$
$\frac{y_s+3}{2} = 4 \Rightarrow y_s = 5$
$\frac{z_s+4}{2} = 3 \Rightarrow z_s = 2$.
તેથી,$S = (-3, 5, 2)$.
રેખાખંડ $SR$ ની લંબાઈનો વર્ગ:
$SR^2 = (3 - (-3))^2 + (5 - 5)^2 + (-4 - 2)^2$
$SR^2 = (6)^2 + (0)^2 + (-6)^2 = 36 + 0 + 36 = 72$.
Solution diagram
246
DifficultMCQ
ધારો કે બે સમતલો $x-2y-2z+1=0$ અને $2x-3y-6z+1=0$ ના લઘુકોણ દ્વિભાજક સમતલ $P$ છે. તો નીચેનામાંથી કયો બિંદુ $P$ પર આવેલો છે?
A
$\left(3, 1, -\frac{1}{2}\right)$
B
$\left(-2, 0, -\frac{1}{2}\right)$
C
$(0, 2, -4)$
D
$(4, 0, -2)$

Solution

(B) સમતલોના સમીકરણો $P_{1}: x-2y-2z+1=0$ અને $P_{2}: 2x-3y-6z+1=0$ છે.
ખૂણાના દ્વિભાજકનું સમીકરણ $\left|\frac{x-2y-2z+1}{\sqrt{1^2+(-2)^2+(-2)^2}}\right| = \left|\frac{2x-3y-6z+1}{\sqrt{2^2+(-3)^2+(-6)^2}}\right|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આનું સાદું રૂપ $\frac{x-2y-2z+1}{3} = \pm \frac{2x-3y-6z+1}{7}$ થાય છે.
લઘુકોણ દ્વિભાજક નક્કી કરવા માટે,આપણે $a_{1}a_{2} + b_{1}b_{2} + c_{1}c_{2} = (1)(2) + (-2)(-3) + (-2)(-6) = 2 + 6 + 12 = 20$ ની નિશાની તપાસીએ છીએ.
કારણ કે $20 > 0$,ઋણ ચિહ્ન લઘુકોણ દ્વિભાજક આપે છે.
તેથી,$\frac{x-2y-2z+1}{3} = -\frac{2x-3y-6z+1}{7}$.
$7(x-2y-2z+1) = -3(2x-3y-6z+1)$.
$7x-14y-14z+7 = -6x+9y+18z-3$.
$13x-23y-32z+10 = 0$.
બિંદુ $\left(-2, 0, -\frac{1}{2}\right)$ ને તપાસતા: $13(-2) - 23(0) - 32(-\frac{1}{2}) + 10 = -26 - 0 + 16 + 10 = 0$.
તેથી,બિંદુ $\left(-2, 0, -\frac{1}{2}\right)$ સમતલ $P$ પર આવેલું છે.
247
MediumMCQ
ધારો કે બિંદુ $(-1, 0, -2)$ માંથી પસાર થતું અને $2x + y - z = 2$ તથા $x - y - z = 3$ સમતલોને લંબ સમતલ $ax + by + cz + 8 = 0$ છે. તો $a + b + c$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$4$
C
$3$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n}_1 = 2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{n}_2 = \hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$ છે.
માગેલ સમતલનો અભિલંબ $\vec{n} = \vec{n}_1 \times \vec{n}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - 1) - \hat{j}(-2 + 1) + \hat{k}(-2 - 1) = -2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ મળે.
બિંદુ $(-1, 0, -2)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ $\vec{n} = -2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$-2(x + 1) + 1(y - 0) - 3(z + 2) = 0$
$-2x - 2 + y - 3z - 6 = 0$
$-2x + y - 3z - 8 = 0$
$-1$ વડે ગુણતા,$2x - y + 3z + 8 = 0$ મળે.
$ax + by + cz + 8 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 2, b = -1, c = 3$ મળે.
તેથી,$a + b + c = 2 - 1 + 3 = 4$.
248
DifficultMCQ
ધારો કે સમતલ $P$ પરના બિંદુઓ,બિંદુઓ $A(-4, 2, 1)$ અને $B(2, -2, 3)$ થી સમાન અંતરે છે. તો સમતલ $P$ અને સમતલ $2x + y + 3z = 1$ વચ્ચેનો લઘુકોણ શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{5\pi}{12}$

Solution

(C) સમતલ $P$ એ રેખાખંડ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક સમતલ છે,જ્યાં $A(-4, 2, 1)$ અને $B(2, -2, 3)$ છે.
સમતલ $P$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}_1$ એ સદિશ $\vec{AB} = (2 - (-4))\hat{i} + (-2 - 2)\hat{j} + (3 - 1)\hat{k} = 6\hat{i} - 4\hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
આપણે અભિલંબ સદિશને $\vec{n}_1 = 3\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ તરીકે લઈ શકીએ.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left(\frac{-4+2}{2}, \frac{2-2}{2}, \frac{1+3}{2}\right) = (-1, 0, 2)$ છે.
સમતલ $P$ નું સમીકરણ $3(x + 1) - 2(y - 0) + 1(z - 2) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $3x - 2y + z + 1 = 0$ થાય છે.
બીજું સમતલ $P': 2x + y + 3z - 1 = 0$ છે,જેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}_2 = 2\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
બે સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \left| \frac{\vec{n}_1 \cdot \vec{n}_2}{|\vec{n}_1| |\vec{n}_2|} \right|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$\vec{n}_1 \cdot \vec{n}_2 = (3)(2) + (-2)(1) + (1)(3) = 6 - 2 + 3 = 7$.
$|\vec{n}_1| = \sqrt{3^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{9 + 4 + 1} = \sqrt{14}$.
$|\vec{n}_2| = \sqrt{2^2 + 1^2 + 3^2} = \sqrt{4 + 1 + 9} = \sqrt{14}$.
$\cos \theta = \left| \frac{7}{\sqrt{14} \cdot \sqrt{14}} \right| = \frac{7}{14} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) = \frac{\pi}{3}$.
Solution diagram
249
DifficultMCQ
ધારો કે સમતલ $ax + by + cz = d$ એ $(2, 3, -5)$ માંથી પસાર થાય છે અને સમતલો $2x + y - 5z = 10$ અને $3x + 5y - 7z = 12$ ને લંબ છે. જો $a, b, c, d$ પૂર્ણાંકો હોય,$d > 0$ અને $\text{gcd}(|a|, |b|, |c|, d) = 1$ હોય,તો $a + 7b + c + 20d$ ની કિંમત શોધો.
A
$18$
B
$20$
C
$24$
D
$22$

Solution

(D) આપેલ સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ આપેલ સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = 2\hat{i} + \hat{j} - 5\hat{k}$ અને $\vec{n_2} = 3\hat{i} + 5\hat{j} - 7\hat{k}$ ને લંબ છે.
તેથી,$\vec{n} = \vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -5 \\ 3 & 5 & -7 \end{vmatrix} = \hat{i}(-7 + 25) - \hat{j}(-14 + 15) + \hat{k}(10 - 3) = 18\hat{i} - \hat{j} + 7\hat{k}$.
સમતલનું સમીકરણ $18x - y + 7z = d$ છે.
સમતલ $(2, 3, -5)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$18(2) - (3) + 7(-5) = d$,જે $36 - 3 - 35 = d$ આપે છે,તેથી $d = -2$.
સમતલનું સમીકરણ $18x - y + 7z = -2$ અથવા $-18x + y - 7z = 2$ છે.
આને $ax + by + cz = d$ સાથે સરખાવતા,$a = -18, b = 1, c = -7, d = 2$ મળે છે.
અહીં $\text{gcd}(|-18|, |1|, |-7|, 2) = 1$ અને $d > 0$ હોવાથી,આ કિંમતો સાચી છે.
અંતે,$a + 7b + c + 20d = -18 + 7(1) + (-7) + 20(2) = -18 + 7 - 7 + 40 = 22$.
250
MediumMCQ
જો બિંદુ $(2, 4, 7)$ નું સમતલ $3x - y + 4z = 2$ માં પ્રતિબિંબ $(a, b, c)$ હોય,તો $2a + b + 2c$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$4$
C
$-6$
D
$-4$

Solution

(C) સમતલ $Ax + By + Cz + D = 0$ માં બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ ના પ્રતિબિંબ $(a, b, c)$ માટેનું સૂત્ર $\frac{a - x_1}{A} = \frac{b - y_1}{B} = \frac{c - z_1}{C} = \frac{-2(Ax_1 + By_1 + Cz_1 + D)}{A^2 + B^2 + C^2}$ છે.
અહીં બિંદુ $(2, 4, 7)$ અને સમતલ $3x - y + 4z - 2 = 0$ આપેલ છે,તેથી $A=3, B=-1, C=4, D=-2$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{a - 2}{3} = \frac{b - 4}{-1} = \frac{c - 7}{4} = \frac{-2(3(2) - 1(4) + 4(7) - 2)}{3^2 + (-1)^2 + 4^2}$
$\frac{a - 2}{3} = \frac{b - 4}{-1} = \frac{c - 7}{4} = \frac{-2(6 - 4 + 28 - 2)}{9 + 1 + 16} = \frac{-2(28)}{26} = \frac{-28}{13}$.
હવે $a, b, c$ ની કિંમત શોધતા:
$a = 2 + 3(\frac{-28}{13}) = \frac{-58}{13}$.
$b = 4 - 1(\frac{-28}{13}) = \frac{80}{13}$.
$c = 7 + 4(\frac{-28}{13}) = \frac{-21}{13}$.
છેલ્લે,$2a + b + 2c$ ની ગણતરી કરતા:
$2(\frac{-58}{13}) + \frac{80}{13} + 2(\frac{-21}{13}) = \frac{-116 + 80 - 42}{13} = \frac{-78}{13} = -6$.

THREE DIMENSIONAL GEOMETRY — Plane · Frequently Asked Questions

1Are these THREE DIMENSIONAL GEOMETRY questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a THREE DIMENSIONAL GEOMETRY Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.