Gujarati

Properties of definite integration Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 7-2.Definite Integral · Properties of definite integration

722+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 722 questions in Gujarati

301
MediumMCQ
ધારો કે $g(t) = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos \left(\frac{\pi}{4} t + f(x)\right) \, dx$,જ્યાં $f(x) = \log_e \left(x + \sqrt{x^2 + 1}\right)$,$x \in R$. તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$g(1) + g(0) = 0$
B
$g(1) = \sqrt{2} g(0)$
C
$g(1) = g(0)$
D
$\sqrt{2} g(1) = g(0)$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = \log_e \left(x + \sqrt{x^2 + 1}\right)$. નોંધો કે $f(-x) = \log_e \left(-x + \sqrt{x^2 + 1}\right) = \log_e \left(\frac{1}{\sqrt{x^2 + 1} + x}\right) = -f(x)$. આમ,$f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
$g(t) = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos \left(\frac{\pi}{4} t + f(x)\right) \, dx = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \left[ \cos \left(\frac{\pi}{4} t\right) \cos(f(x)) - \sin \left(\frac{\pi}{4} t\right) \sin(f(x)) \right] \, dx$.
$f(x)$ અયુગ્મ હોવાથી,$\cos(f(x))$ એ યુગ્મ વિધેય છે અને $\sin(f(x))$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
તેથી,$\int_{-\pi/2}^{\pi/2} \sin \left(\frac{\pi}{4} t\right) \sin(f(x)) \, dx = 0$.
તેથી,$g(t) = \cos \left(\frac{\pi}{4} t\right) \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos(f(x)) \, dx$.
ધારો કે $C = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos(f(x)) \, dx$. તો $g(t) = C \cos \left(\frac{\pi}{4} t\right)$.
$g(1) = C \cos \left(\frac{\pi}{4}\right) = \frac{C}{\sqrt{2}}$ અને $g(0) = C \cos(0) = C$.
આમ,$g(1) = \frac{g(0)}{\sqrt{2}}$,જેનો અર્થ છે કે $\sqrt{2} g(1) = g(0)$.
302
AdvancedMCQ
જો $\int_{0}^{100 \pi} \frac{\sin ^{2} x}{e^{\left(\frac{x}{\pi}-\left[\frac{x}{\pi}\right]\right)}} d x=\frac{\alpha \pi^{3}}{1+4 \pi^{2}}, \alpha \in R$,જ્યાં $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક છે,તો $\alpha$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$100(1-e)$
B
$200(1-e^{-1})$
C
$150(e^{-1}-1)$
D
$50(e-1)$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{0}^{100 \pi} \frac{\sin ^{2} x}{e^{\left(\frac{x}{\pi}-\left[\frac{x}{\pi}\right]\right)}} d x$.
વિધેય $f(x) = \frac{\sin^2 x}{e^{\left(\frac{x}{\pi}-\left[\frac{x}{\pi}\right]\right)}}$ એ $\pi$ આવર્તકાળ ધરાવે છે,તેથી $I = 100 \int_{0}^{\pi} \frac{\sin^2 x}{e^{x/\pi}} dx$.
$I = 100 \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} \left(\frac{1-\cos 2x}{2}\right) dx = 50 \left[ \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} dx - \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} \cos 2x dx \right]$.
ધારો કે $I_1 = \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} dx = [-\pi e^{-x/\pi}]_0^{\pi} = \pi(1-e^{-1})$.
ધારો કે $I_2 = \int_{0}^{\pi} e^{-x/\pi} \cos 2x dx$. ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$I_2 = [-\pi e^{-x/\pi} \cos 2x]_0^{\pi} - \int_0^{\pi} \pi e^{-x/\pi} (2 \sin 2x) dx = \pi(1-e^{-1}) - 2\pi \int_0^{\pi} e^{-x/\pi} \sin 2x dx$.
બીજા ભાગનું ફરીથી સંકલન કરતા,$\int_0^{\pi} e^{-x/\pi} \sin 2x dx = [-\pi e^{-x/\pi} \sin 2x]_0^{\pi} - \int_0^{\pi} \pi e^{-x/\pi} (2 \cos 2x) dx = 2\pi I_2$.
આમ,$I_2 = \pi(1-e^{-1}) - 2\pi(2\pi I_2) = \pi(1-e^{-1}) - 4\pi^2 I_2$.
$I_2(1+4\pi^2) = \pi(1-e^{-1}) \implies I_2 = \frac{\pi(1-e^{-1})}{1+4\pi^2}$.
કિંમત મૂકતા,$I = 50 [\pi(1-e^{-1}) - \frac{\pi(1-e^{-1})}{1+4\pi^2}] = 50 \pi(1-e^{-1}) [\frac{4\pi^2}{1+4\pi^2}] = \frac{200(1-e^{-1})\pi^3}{1+4\pi^2}$.
$\frac{\alpha \pi^3}{1+4\pi^2}$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = 200(1-e^{-1})$ મળે છે.
303
DifficultMCQ
નિશ્ચિત સંકલન $\int_{\pi / 24}^{5 \pi / 24} \frac{d x}{1+\sqrt[3]{\tan 2 x}}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\pi}{18}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{12}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{\pi / 24}^{5 \pi / 24} \frac{1}{1 + (\tan 2x)^{1/3}} dx = \int_{\pi / 24}^{5 \pi / 24} \frac{(\cos 2x)^{1/3}}{(\cos 2x)^{1/3} + (\sin 2x)^{1/3}} dx \dots (i)$
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = \frac{\pi}{24} + \frac{5\pi}{24} = \frac{6\pi}{24} = \frac{\pi}{4}$.
તેથી $I = \int_{\pi / 24}^{5 \pi / 24} \frac{(\cos(2(\frac{\pi}{4} - x)))^{1/3}}{(\cos(2(\frac{\pi}{4} - x)))^{1/3} + (\sin(2(\frac{\pi}{4} - x)))^{1/3}} dx$
$I = \int_{\pi / 24}^{5 \pi / 24} \frac{(\cos(\frac{\pi}{2} - 2x))^{1/3}}{(\cos(\frac{\pi}{2} - 2x))^{1/3} + (\sin(\frac{\pi}{2} - 2x))^{1/3}} dx$
$I = \int_{\pi / 24}^{5 \pi / 24} \frac{(\sin 2x)^{1/3}}{(\sin 2x)^{1/3} + (\cos 2x)^{1/3}} dx \dots (ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{\pi / 24}^{5 \pi / 24} \frac{(\cos 2x)^{1/3} + (\sin 2x)^{1/3}}{(\cos 2x)^{1/3} + (\sin 2x)^{1/3}} dx = \int_{\pi / 24}^{5 \pi / 24} 1 dx$
$2I = [x]_{\pi / 24}^{5 \pi / 24} = \frac{5\pi}{24} - \frac{\pi}{24} = \frac{4\pi}{24} = \frac{\pi}{6}$
$I = \frac{\pi}{12}$
304
EasyMCQ
સંકલન $\int_{-1}^{1} \log \left(x+\sqrt{x^{2}+1}\right) \, dx$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$1$
B
$0$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-1}^{1} f(x) \, dx$,જ્યાં $f(x) = \log \left(x+\sqrt{x^{2}+1}\right)$ છે.
$f(-x)$ ની ગણતરી કરીને ચકાસો કે $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય છે કે નહીં:
$f(-x) = \log \left(-x+\sqrt{(-x)^{2}+1}\right) = \log \left(\sqrt{x^{2}+1}-x\right)$.
અંશ અને છેદને $(\sqrt{x^{2}+1}+x)$ વડે ગુણતા:
$f(-x) = \log \left(\frac{(\sqrt{x^{2}+1}-x)(\sqrt{x^{2}+1}+x)}{\sqrt{x^{2}+1}+x}\right) = \log \left(\frac{x^{2}+1-x^{2}}{\sqrt{x^{2}+1}+x}\right) = \log \left(\frac{1}{\sqrt{x^{2}+1}+x}\right)$.
ગુણધર્મ $\log(1/a) = -\log(a)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(-x) = -\log \left(x+\sqrt{x^{2}+1}\right) = -f(x)$.
આમ,$f(-x) = -f(x)$ હોવાથી,આ વિધેય અયુગ્મ વિધેય છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય,તો $\int_{-a}^{a} f(x) \, dx = 0$ થાય.
તેથી,$\int_{-1}^{1} \log \left(x+\sqrt{x^{2}+1}\right) \, dx = 0$.
305
DifficultMCQ
નિશ્ચિત સંકલન $\int_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{d x}{\left(1+e^{x \cos x}\right)\left(\sin ^{4} x+\cos ^{4} x\right)}$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{\pi}{\sqrt{2}}$
B
$-\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2 \sqrt{2}}$
D
$-\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{d x}{\left(1+e^{x \cos x}\right)\left(\sin ^{4} x+\cos ^{4} x\right)} \cdots(1)$
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) d x = \int_{a}^{b} f(a+b-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a = -\frac{\pi}{4}$ અને $b = \frac{\pi}{4}$,આપણને $a+b = 0$ મળે છે. તેથી,$f(x)$ એ $f(-x)$ બને છે:
$I = \int_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{d x}{\left(1+e^{-x \cos(-x)}\right)\left(\sin ^{4}(-x)+\cos ^{4}(-x)\right)} = \int_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{d x}{\left(1+e^{-x \cos x}\right)\left(\sin ^{4} x+\cos ^{4} x\right)} \cdots(2)$
$(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \left( \frac{1}{1+e^{x \cos x}} + \frac{1}{1+e^{-x \cos x}} \right) \frac{d x}{\sin ^{4} x+\cos ^{4} x}$
કારણ કે $\frac{1}{1+e^{x \cos x}} + \frac{1}{1+e^{-x \cos x}} = 1$,તેથી:
$2I = \int_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{d x}{\sin ^{4} x+\cos ^{4} x} = 2 \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \frac{d x}{\sin ^{4} x+\cos ^{4} x}$
$I = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \frac{d x}{\sin ^{4} x+\cos ^{4} x} = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \frac{(1+\tan^2 x) \sec^2 x}{\tan^4 x + 1} dx$
ધારો કે $\tan x = u$,તો $\sec^2 x dx = du$. જ્યારે $x \to 0, u \to 0$ અને $x \to \frac{\pi}{4}, u \to 1$:
$I = \int_{0}^{1} \frac{1+u^2}{u^4+1} du = \int_{0}^{1} \frac{1+\frac{1}{u^2}}{u^2+\frac{1}{u^2}} du = \int_{0}^{1} \frac{1+\frac{1}{u^2}}{(u-\frac{1}{u})^2 + 2} du$
ધારો કે $u-\frac{1}{u} = t$,તો $(1+\frac{1}{u^2}) du = dt$. જ્યારે $u \to 0, t \to -\infty$ અને $u \to 1, t \to 0$:
$I = \int_{-\infty}^{0} \frac{dt}{t^2+2} = \left[ \frac{1}{\sqrt{2}} \tan^{-1} \left( \frac{t}{\sqrt{2}} \right) \right]_{-\infty}^{0} = \frac{1}{\sqrt{2}} (0 - (-\frac{\pi}{2})) = \frac{\pi}{2\sqrt{2}}$
306
DifficultMCQ
ધારો કે વિધેય $f(x) = \log_{4}(\log_{5}(\log_{3}(18x - x^{2} - 77)))$ નો પ્રદેશ $(a, b)$ છે. તો સંકલન $\int_{a}^{b} \frac{\sin^{3} x}{\sin^{3} x + \sin^{3}(a + b - x)} dx$ નું મૂલ્ય $.....$ છે.
A
$8$
B
$7$
C
$1$
D
$0$

Solution

(C) વિધેય વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,લઘુગણકના પદો ધન હોવા જોઈએ:
$\log_{5}(\log_{3}(18x - x^{2} - 77)) > 0 \implies \log_{3}(18x - x^{2} - 77) > 1 \implies 18x - x^{2} - 77 > 3$
$x^{2} - 18x + 80 < 0 \implies (x - 8)(x - 10) < 0 \implies x \in (8, 10)$.
આમ,$a = 8$ અને $b = 10$.
ધારો કે $I = \int_{a}^{b} \frac{\sin^{3} x}{\sin^{3} x + \sin^{3}(a + b - x)} dx$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a + b - x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{a}^{b} \frac{\sin^{3}(a + b - x)}{\sin^{3}(a + b - x) + \sin^{3} x} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{a}^{b} \frac{\sin^{3} x + \sin^{3}(a + b - x)}{\sin^{3} x + \sin^{3}(a + b - x)} dx = \int_{a}^{b} 1 dx = b - a$.
$I = \frac{b - a}{2} = \frac{10 - 8}{2} = 1$.
307
DifficultMCQ
સંકલન $\int \limits_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{d x}{\left(1+e^{x}\right)\left(\sin ^{6} x+\cos ^{6} x\right)}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$2 \pi$
B
$0$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int \limits_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{d x}{\left(1+e^{x}\right)\left(\sin ^{6} x+\cos ^{6} x\right)}$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $I = \int \limits_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{d x}{\left(1+e^{-x}\right)\left(\sin ^{6} x+\cos ^{6} x\right)}$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int \limits_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \left( \frac{1}{1+e^x} + \frac{1}{1+e^{-x}} \right) \frac{dx}{\sin^6 x + \cos^6 x}$.
કારણ કે $\frac{1}{1+e^x} + \frac{1}{1+e^{-x}} = 1$,તેથી:
$2I = \int \limits_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{dx}{\sin^6 x + \cos^6 x}$.
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,$2I = 2 \int \limits_{0}^{\pi / 2} \frac{dx}{\sin^6 x + \cos^6 x}$,તેથી $I = \int \limits_{0}^{\pi / 2} \frac{dx}{\sin^6 x + \cos^6 x}$.
અંશ અને છેદને $\cos^6 x$ વડે ભાગતા:
$I = \int \limits_{0}^{\pi / 2} \frac{\sec^6 x dx}{\tan^6 x + 1} = \int \limits_{0}^{\pi / 2} \frac{(1+\tan^2 x)^2 \sec^2 x dx}{\tan^6 x + 1}$.
ધારો કે $\tan x = t$,તો $\sec^2 x dx = dt$:
$I = \int \limits_{0}^{\infty} \frac{(1+t^2)^2}{t^6+1} dt = \int \limits_{0}^{\infty} \frac{1+2t^2+t^4}{t^6+1} dt$.
આ સંકલનનું મૂલ્ય $\frac{\pi}{2}$ મળે છે.
308
DifficultMCQ
$\int \limits_{0}^{\pi} \frac{e^{\cos x} \sin x}{\left(1+\cos ^{2} x\right)\left(e^{\cos x}+e^{-\cos x}\right)} d x$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\pi^{2}}{4}$
B
$\frac{\pi^{2}}{2}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \limits_{0}^{\pi} \frac{e^{\cos x} \sin x}{(1+\cos^2 x)(e^{\cos x}+e^{-\cos x})} dx$ $(1)$
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) dx = \int_{0}^{a} f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int \limits_{0}^{\pi} \frac{e^{\cos(\pi-x)} \sin(\pi-x)}{(1+\cos^2(\pi-x))(e^{\cos(\pi-x)}+e^{-\cos(\pi-x)})} dx$
$I = \int \limits_{0}^{\pi} \frac{e^{-\cos x} \sin x}{(1+\cos^2 x)(e^{-\cos x}+e^{\cos x})} dx$ $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int \limits_{0}^{\pi} \frac{(e^{\cos x} + e^{-\cos x}) \sin x}{(1+\cos^2 x)(e^{\cos x}+e^{-\cos x})} dx$
$2I = \int \limits_{0}^{\pi} \frac{\sin x}{1+\cos^2 x} dx$
કારણ કે $\frac{\sin x}{1+\cos^2 x}$ એ $x = \frac{\pi}{2}$ ની સાપેક્ષ સંમિત છે,તેથી $2I = 2 \int \limits_{0}^{\pi/2} \frac{\sin x}{1+\cos^2 x} dx$
$I = \int \limits_{0}^{\pi/2} \frac{\sin x}{1+\cos^2 x} dx$
ધારો કે $\cos x = t$,તો $-\sin x dx = dt$. જ્યારે $x=0, t=1$; જ્યારે $x=\pi/2, t=0$.
$I = -\int \limits_{1}^{0} \frac{dt}{1+t^2} = \int \limits_{0}^{1} \frac{dt}{1+t^2} = [\tan^{-1} t]_{0}^{1} = \tan^{-1}(1) - \tan^{-1}(0) = \frac{\pi}{4}$
309
DifficultMCQ
સંકલન $\frac{48}{\pi^{4}} \int_{0}^{\pi} \left(\frac{3 \pi x^{2}}{2} - x^{3}\right) \frac{\sin x}{1 + \cos^{2} x} dx$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$6$
B
$7$
C
$8$
D
$9$

Solution

(A) ધારો કે $I = \frac{48}{\pi^{4}} \int_{0}^{\pi} x^{2} \left(\frac{3 \pi}{2} - x\right) \frac{\sin x}{1 + \cos^{2} x} dx$.
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) dx = \int_{0}^{a} f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{48}{\pi^{4}} \int_{0}^{\pi} (\pi-x)^{2} \left(\frac{3 \pi}{2} - (\pi-x)\right) \frac{\sin x}{1 + \cos^{2} x} dx$
$I = \frac{48}{\pi^{4}} \int_{0}^{\pi} (\pi-x)^{2} \left(\frac{\pi}{2} + x\right) \frac{\sin x}{1 + \cos^{2} x} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \frac{48}{\pi^{4}} \int_{0}^{\pi} \frac{\sin x}{1 + \cos^{2} x} [x^{2}(\frac{3\pi}{2}-x) + (\pi-x)^{2}(\frac{\pi}{2}+x)] dx$.
કૌંસની અંદરના પદનું સાદુંરૂપ આપતા:
$x^{2}(\frac{3\pi}{2}-x) + (\pi^{2}-2\pi x+x^{2})(\frac{\pi}{2}+x) = \frac{3\pi x^{2}}{2} - x^{3} + \frac{\pi^{3}}{2} + \pi^{2}x - \pi^{2}x - 2\pi x^{2} + \frac{x^{2}\pi}{2} + x^{3} = \frac{\pi^{3}}{2}$.
આમ,$2I = \frac{48}{\pi^{4}} \int_{0}^{\pi} \frac{\sin x}{1 + \cos^{2} x} \cdot \frac{\pi^{3}}{2} dx = \frac{24}{\pi} \int_{0}^{\pi} \frac{\sin x}{1 + \cos^{2} x} dx$.
ધારો કે $\cos x = t$,તો $-\sin x dx = dt$. જ્યારે $x=0, t=1$; જ્યારે $x=\pi, t=-1$.
$2I = \frac{24}{\pi} \int_{1}^{-1} \frac{-dt}{1+t^{2}} = \frac{24}{\pi} \int_{-1}^{1} \frac{dt}{1+t^{2}} = \frac{24}{\pi} [\tan^{-1} t]_{-1}^{1} = \frac{24}{\pi} (\frac{\pi}{4} - (-\frac{\pi}{4})) = \frac{24}{\pi} \cdot \frac{\pi}{2} = 12$.
તેથી,$I = 6$.
310
DifficultMCQ
સંકલન $\int_{-2}^{2} \frac{|x^{3}+x|}{e^{x|x|}+1} dx$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$5 e^{2}$
B
$6$
C
$4$
D
$3 e^{-2}$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = \frac{|x^{3}+x|}{e^{x|x|}+1}$.
આપણે ગુણધર્મ $\int_{-a}^{a} f(x) dx = \int_{0}^{a} (f(x) + f(-x)) dx$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
અહીં $a = 2$ છે,તેથી $\int_{-2}^{2} f(x) dx = \int_{0}^{2} (f(x) + f(-x)) dx$.
કારણ કે $|x^3+x| = |x(x^2+1)| = |x|(x^2+1)$,$x > 0$ માટે,$|x^3+x| = x(x^2+1) = x^3+x$.
વળી,$f(-x) = \frac{|(-x)^3+(-x)|}{e^{-x|-x|}+1} = \frac{|-(x^3+x)|}{e^{-x^2}+1} = \frac{x^3+x}{e^{-x^2}+1}$.
આમ,$f(x) + f(-x) = \frac{x^3+x}{e^{x^2}+1} + \frac{x^3+x}{e^{-x^2}+1} = (x^3+x) \left( \frac{1}{e^{x^2}+1} + \frac{e^{x^2}}{1+e^{x^2}} \right) = (x^3+x) \left( \frac{1+e^{x^2}}{1+e^{x^2}} \right) = x^3+x$.
તેથી,$\int_{0}^{2} (x^3+x) dx = \left[ \frac{x^4}{4} + \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{2} = \left( \frac{16}{4} + \frac{4}{2} \right) - 0 = 4 + 2 = 6$.
311
DifficultMCQ
ધારો કે $f : R \rightarrow R$ એ એક સતત વિધેય છે જે $f(x) + f(x + k) = n$ નું પાલન કરે છે,તમામ $x \in R$ માટે જ્યાં $k > 0$ અને $n$ એ ધન પૂર્ણાંક છે. જો $I_{1} = \int_{0}^{4nk} f(x) dx$ અને $I_{2} = \int_{-k}^{3k} f(x) dx$ હોય,તો:
A
$I_{1} + 2I_{2} = 4nk$
B
$I_{1} + 2I_{2} = 2nk$
C
$I_{1} + nI_{2} = 4n^{2}k$
D
$I_{1} + nI_{2} = 6n^{2}k$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) + f(x + k) = n$.
$x$ ને $x + k$ વડે બદલતા,આપણને $f(x + k) + f(x + 2k) = n$ મળે છે.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા,$f(x + 2k) - f(x) = 0$,તેથી $f(x + 2k) = f(x)$.
આમ,$f(x)$ એ $T = 2k$ આવર્તકાળ ધરાવતું આવર્તી વિધેય છે.
$T$ આવર્તકાળ ધરાવતા આવર્તી વિધેય માટે,$\int_{a}^{a+nT} f(x) dx = n \int_{0}^{T} f(x) dx$.
$I_{1} = \int_{0}^{4nk} f(x) dx = \int_{0}^{(2n)2k} f(x) dx = 2n \int_{0}^{2k} f(x) dx$.
$I_{2} = \int_{-k}^{3k} f(x) dx = \int_{0}^{4k} f(x) dx = 2 \int_{0}^{2k} f(x) dx$.
હવે,$\int_{0}^{2k} f(x) dx = \int_{0}^{k} f(x) dx + \int_{k}^{2k} f(x) dx$.
કારણ કે $f(x + k) = n - f(x)$,$\int_{k}^{2k} f(x) dx = \int_{0}^{k} f(x + k) dx = \int_{0}^{k} (n - f(x)) dx = nk - \int_{0}^{k} f(x) dx$.
તેથી,$\int_{0}^{2k} f(x) dx = \int_{0}^{k} f(x) dx + nk - \int_{0}^{k} f(x) dx = nk$.
આ કિંમત પાછી મૂકતા,$I_{1} = 2n(nk) = 2n^{2}k$ અને $I_{2} = 2(nk) = 2nk$.
અંતે,$I_{1} + nI_{2} = 2n^{2}k + n(2nk) = 2n^{2}k + 2n^{2}k = 4n^{2}k$.
312
DifficultMCQ
જો $\int_{0}^{2}(\sqrt{2x}-\sqrt{2x-x^{2}}) dx = \int_{0}^{1}(1-\sqrt{1-y^{2}}-\frac{y^{2}}{2}) dy + \int_{1}^{2}(2-\frac{y^{2}}{2}) dy + I$ હોય,તો $I = \dots$
A
$\int_{0}^{1}(1+\sqrt{1-y^{2}}) dy$
B
$\int_{0}^{1}(\frac{y^{2}}{2}-\sqrt{1-y^{2}}+1) dy$
C
$\int_{0}^{1}(1-\sqrt{1-y^{2}}) dy$
D
$\int_{0}^{1}(\frac{y^{2}}{2}+\sqrt{1-y^{2}}+1) dy$

Solution

(C) ધારો કે $LHS = \int_{0}^{2}(\sqrt{2x}-\sqrt{2x-x^{2}}) dx$.
પ્રથમ ભાગનું મૂલ્યાંકન: $\int_{0}^{2}\sqrt{2x} dx = \sqrt{2} [\frac{x^{3/2}}{3/2}]_{0}^{2} = \sqrt{2} \cdot \frac{2}{3} \cdot 2\sqrt{2} = \frac{8}{3}$.
બીજા ભાગનું મૂલ્યાંકન: $\int_{0}^{2}\sqrt{1-(x-1)^{2}} dx$. ધારો કે $x-1 = \sin \theta$,તો $dx = \cos \theta d\theta$. સંકલન $\int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos^{2} \theta d\theta = \frac{\pi}{2}$ બને છે.
તેથી,$LHS = \frac{8}{3} - \frac{\pi}{2}$.
હવે,$RHS$ પદોનું મૂલ્યાંકન: $\int_{0}^{1}(1-\sqrt{1-y^{2}}-\frac{y^{2}}{2}) dy = [y - \frac{1}{2}(y\sqrt{1-y^{2}} + \sin^{-1} y) - \frac{y^{3}}{6}]_{0}^{1} = 1 - \frac{\pi}{4} - \frac{1}{6} = \frac{5}{6} - \frac{\pi}{4}$.
$\int_{1}^{2}(2-\frac{y^{2}}{2}) dy = [2y - \frac{y^{3}}{6}]_{1}^{2} = (4 - \frac{8}{6}) - (2 - \frac{1}{6}) = 2 - \frac{7}{6} = \frac{5}{6}$.
આમ,$LHS = \frac{5}{6} - \frac{\pi}{4} + \frac{5}{6} + I = \frac{5}{3} - \frac{\pi}{4} + I$.
$LHS$ અને $RHS$ ને સરખાવતા: $\frac{8}{3} - \frac{\pi}{2} = \frac{5}{3} - \frac{\pi}{4} + I$.
$I = \frac{3}{3} - \frac{\pi}{4} = 1 - \frac{\pi}{4} = \int_{0}^{1}(1-\sqrt{1-y^{2}}) dy$.
313
DifficultMCQ
ધારો કે $[t]$ એ $t$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. તો સંકલન $\int_{-3}^{101}\left([\sin (\pi x)]+e^{[\cos (2 \pi x)]}\right) d x$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{52(1-e)}{e}$
B
$\frac{52}{e}$
C
$\frac{52(2+e)}{e}$
D
$\frac{104}{e}$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-3}^{101} ([\sin(\pi x)] + e^{[\cos(2\pi x)]}) dx$.
$[\sin(\pi x)]$ નું આવર્તમાન $2$ છે અને $e^{[\cos(2\pi x)]}$ નું આવર્તમાન $1$ છે,તેથી વિધેય $f(x) = [\sin(\pi x)] + e^{[\cos(2\pi x)]}$ નું આવર્તમાન $2$ છે.
અંતરાલની લંબાઈ $101 - (-3) = 104$ છે. આવર્તમાન $2$ હોવાથી,$104$ લંબાઈના અંતરાલ પરનું સંકલન એ $[0, 2]$ પરના સંકલન કરતા $52$ ગણું થાય.
$I = 52 \int_{0}^{2} ([\sin(\pi x)] + e^{[\cos(2\pi x)]}) dx$.
$[\sin(\pi x)]$ માટે: $[0, 1]$ માં,$\sin(\pi x) \in [0, 1]$,તેથી $[\sin(\pi x)] = 0$. $[1, 2]$ માં,$\sin(\pi x) \in [-1, 0]$,તેથી $[\sin(\pi x)] = -1$. આમ,$\int_{0}^{2} [\sin(\pi x)] dx = \int_{1}^{2} -1 dx = -1$.
$e^{[\cos(2\pi x)]}$ માટે: જ્યારે $x \in [0, 1/4] \cup [3/4, 5/4] \cup [7/4, 2]$ હોય ત્યારે $\cos(2\pi x) \ge 0$,તેથી $[\cos(2\pi x)] = 0$ અને $e^0 = 1$. જ્યારે $\cos(2\pi x) < 0$ હોય,એટલે કે $(1/4, 3/4) \cup (5/4, 7/4)$ માં,$[\cos(2\pi x)] = -1$,તેથી $e^{-1} = 1/e$.
$\int_{0}^{2} e^{[\cos(2\pi x)]} dx = (1/4 + 1/2 + 1/4) \times 1 + (1/2 + 1/2) \times (1/e) = 1 + 1/e$.
$I = 52 \times (-1 + 1 + 1/e) = 52/e$.
314
DifficultMCQ
કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા $x$ માટે,$[x]$ એ $x$ થી નાની અથવા તેના જેટલી મહત્તમ પૂર્ણાંક સંખ્યા દર્શાવે છે. ધારો કે $f$ એ $[-10, 10]$ અંતરાલ પર વ્યાખ્યાયિત વાસ્તવિક મૂલ્ય ધરાવતું વિધેય છે,જ્યાં $f(x) = \begin{cases} x - [x], & \text{જો } [x] \text{ એકી હોય} \\ 1 + [x] - x, & \text{જો } [x] \text{ બેકી હોય} \end{cases}$. તો $\frac{\pi^2}{10} \int_{-10}^{10} f(x) \cos(\pi x) dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$4$
B
$2$
C
$1$
D
$0$

Solution

(A) વિધેય $f(x)$ એ $T = 2$ આવર્તકાળ ધરાવતું આવર્તી વિધેય છે.
આપેલ સંકલન $I = \frac{\pi^2}{10} \int_{-10}^{10} f(x) \cos(\pi x) dx$ છે.
$f(x)$ નો આવર્તકાળ $2$ હોવાથી અને $\cos(\pi x)$ નો આવર્તકાળ પણ $2$ હોવાથી,$[-10, 10]$ પરનું સંકલન એ $[0, 2]$ પરના સંકલન કરતા $10$ ગણું થશે.
$I = \frac{\pi^2}{10} \times 10 \int_{0}^{2} f(x) \cos(\pi x) dx = \pi^2 \int_{0}^{2} f(x) \cos(\pi x) dx$.
$x \in [0, 1)$ માટે,$[x] = 0$ (બેકી),તેથી $f(x) = 1 + 0 - x = 1 - x$.
$x \in [1, 2)$ માટે,$[x] = 1$ (એકી),તેથી $f(x) = x - 1$.
આમ,$I = \pi^2 \left( \int_{0}^{1} (1 - x) \cos(\pi x) dx + \int_{1}^{2} (x - 1) \cos(\pi x) dx \right)$.
પ્રથમ સંકલનનું મૂલ્ય: $\int_{0}^{1} (1 - x) \cos(\pi x) dx = \left[ (1 - x) \frac{\sin(\pi x)}{\pi} \right]_0^1 - \int_0^1 (-1) \frac{\sin(\pi x)}{\pi} dx = 0 + \left[ -\frac{\cos(\pi x)}{\pi^2} \right]_0^1 = -\frac{1}{\pi^2} (-1 - 1) = \frac{2}{\pi^2}$.
બીજા સંકલનનું મૂલ્ય: $\int_{1}^{2} (x - 1) \cos(\pi x) dx = \left[ (x - 1) \frac{\sin(\pi x)}{\pi} \right]_1^2 - \int_1^2 (1) \frac{\sin(\pi x)}{\pi} dx = 0 - \left[ -\frac{\cos(\pi x)}{\pi^2} \right]_1^2 = \frac{1}{\pi^2} (\cos(2\pi) - \cos(\pi)) = \frac{1}{\pi^2} (1 - (-1)) = \frac{2}{\pi^2}$.
બંનેનો સરવાળો કરતા,$I = \pi^2 \left( \frac{2}{\pi^2} + \frac{2}{\pi^2} \right) = \pi^2 \left( \frac{4}{\pi^2} \right) = 4$.
315
DifficultMCQ
$\int_{0}^{20 \pi}(|\sin x|+|\cos x|)^{2} d x$ ની કિંમત શોધો.
A
$10(\pi+4)$
B
$10(\pi+2)$
C
$20(\pi-2)$
D
$20(\pi+2)$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{0}^{20 \pi} (|\sin x| + |\cos x|)^2 dx$.
વિધેય $f(x) = (|\sin x| + |\cos x|)^2$ એ $\frac{\pi}{2}$ આવર્તમાન ધરાવે છે,તેથી આપણે $\int_{0}^{nT} f(x) dx = n \int_{0}^{T} f(x) dx$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરી શકીએ.
અહીં,$n = \frac{20\pi}{\pi/2} = 40$ અને $T = \frac{\pi}{2}$ છે.
તેથી,$I = 40 \int_{0}^{\pi/2} (|\sin x| + |\cos x|)^2 dx$.
$x \in [0, \pi/2]$ માટે $\sin x \ge 0$ અને $\cos x \ge 0$ હોવાથી:
$I = 40 \int_{0}^{\pi/2} (\sin x + \cos x)^2 dx$.
વર્ગનું વિસ્તરણ કરતા,$(\sin x + \cos x)^2 = \sin^2 x + \cos^2 x + 2\sin x \cos x = 1 + \sin 2x$.
તેથી,$I = 40 \int_{0}^{\pi/2} (1 + \sin 2x) dx$.
$I = 40 [x - \frac{\cos 2x}{2}]_{0}^{\pi/2}$.
$I = 40 [(\frac{\pi}{2} - \frac{\cos \pi}{2}) - (0 - \frac{\cos 0}{2})]$.
$I = 40 [(\frac{\pi}{2} + \frac{1}{2}) - (0 - \frac{1}{2})] = 40 [\frac{\pi}{2} + 1] = 20(\pi + 2)$.
316
DifficultMCQ
જો $f(\alpha) = \int_{1}^{\alpha} \frac{\log_{10} t}{1+t} dt, \alpha > 0$ હોય,તો $f(e^{3}) + f(e^{-3})$ ની કિંમત શોધો.
A
$9$
B
$\frac{9}{2}$
C
$\frac{9}{\log_{e}(10)}$
D
$\frac{9}{2 \log_{e}(10)}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(\alpha) = \int_{1}^{\alpha} \frac{\ln t}{(\ln 10)(1+t)} dt$.
$f(e^{3}) = \int_{1}^{e^{3}} \frac{\ln t}{(\ln 10)(1+t)} dt \quad \dots(1)$
$f(e^{-3}) = \int_{1}^{e^{-3}} \frac{\ln t}{(\ln 10)(1+t)} dt$ માટે,$t = \frac{1}{x}$ લેતા,$dt = -\frac{1}{x^{2}} dx$.
જ્યારે $t=1, x=1$ અને જ્યારે $t=e^{-3}, x=e^{3}$.
$f(e^{-3}) = \int_{1}^{e^{3}} \frac{\ln(1/x)}{(\ln 10)(1+1/x)} \left(-\frac{1}{x^{2}}\right) dx = \frac{1}{\ln 10} \int_{1}^{e^{3}} \frac{\ln x}{x(x+1)} dx \quad \dots(2)$
$(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$f(e^{3}) + f(e^{-3}) = \frac{1}{\ln 10} \int_{1}^{e^{3}} \left( \frac{\ln t}{1+t} + \frac{\ln t}{t(1+t)} \right) dt$
$= \frac{1}{\ln 10} \int_{1}^{e^{3}} \frac{\ln t}{t} dt$
$\ln t = u$ લેતા,$\frac{1}{t} dt = du$. જ્યારે $t=1, u=0$ અને જ્યારે $t=e^{3}, u=3$.
$= \frac{1}{\ln 10} \int_{0}^{3} u du = \frac{1}{\ln 10} \left[ \frac{u^{2}}{2} \right]_{0}^{3} = \frac{9}{2 \log_{e} 10}$.
317
AdvancedMCQ
સંકલન $\int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{\sin^2 x}{1+e^x} \, dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi^2}{2}$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{\sin^2 x}{1+e^x} \, dx$.
ગુણધર્મ $\int_{-a}^{a} f(x) \, dx = \int_{0}^{a} [f(x) + f(-x)] \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_{0}^{\pi / 2} \left( \frac{\sin^2 x}{1+e^x} + \frac{\sin^2(-x)}{1+e^{-x}} \right) \, dx$
કારણ કે $\sin^2(-x) = \sin^2 x$ અને $\frac{1}{1+e^{-x}} = \frac{e^x}{e^x+1}$,તેથી:
$I = \int_{0}^{\pi / 2} \left( \frac{\sin^2 x}{1+e^x} + \frac{e^x \sin^2 x}{1+e^x} \right) \, dx$
$I = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{\sin^2 x (1+e^x)}{1+e^x} \, dx = \int_{0}^{\pi / 2} \sin^2 x \, dx$
$\sin^2 x = \frac{1-\cos 2x}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{1-\cos 2x}{2} \, dx = \frac{1}{2} \left[ x - \frac{\sin 2x}{2} \right]_{0}^{\pi / 2}$
$I = \frac{1}{2} \left( \frac{\pi}{2} - 0 \right) = \frac{\pi}{4}$.
318
DifficultMCQ
સંકલન $\int \limits_1^3 \left((x-2)^4 \sin^3(x-2) + (x-2)^{2019} + 1\right) dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$2$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int \limits_1^3 \left((x-2)^4 \sin^3(x-2) + (x-2)^{2019} + 1\right) dx$ $(i)$.
ગુણધર્મ $\int \limits_a^b f(x) dx = \int \limits_a^b f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a=1$ અને $b=3$,આપણને $a+b-x = 4-x$ મળે છે.
$x$ ને $4-x$ વડે બદલતા:
$I = \int \limits_1^3 \left((4-x-2)^4 \sin^3(4-x-2) + (4-x-2)^{2019} + 1\right) dx$
$I = \int \limits_1^3 \left((2-x)^4 \sin^3(2-x) + (2-x)^{2019} + 1\right) dx$
કારણ કે $(2-x)^4 = (x-2)^4$ અને $\sin^3(2-x) = -\sin^3(x-2)$,તથા $(2-x)^{2019} = -(x-2)^{2019}$,તેથી:
$I = \int \limits_1^3 \left(-(x-2)^4 \sin^3(x-2) - (x-2)^{2019} + 1\right) dx$ $(ii)$.
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int \limits_1^3 \left(((x-2)^4 \sin^3(x-2) + (x-2)^{2019} + 1) + (-(x-2)^4 \sin^3(x-2) - (x-2)^{2019} + 1)\right) dx$
$2I = \int \limits_1^3 (1 + 1) dx = \int \limits_1^3 2 dx = 2[x]_1^3 = 2(3-1) = 4$.
તેથી,$I = 2$.
319
DifficultMCQ
ધારો કે $N$ એ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો ગણ છે. $n \in N$ માટે,$I_n = \int_0^\pi \frac{x \sin^{2n}(x)}{\sin^{2n}(x) + \cos^{2n}(x)} dx$ વ્યાખ્યાયિત કરો. તો,$m, n \in N$ માટે,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
બધા $m < n$ માટે $I_m < I_n$
B
બધા $m < n$ માટે $I_m > I_n$
C
બધા $m \neq n$ માટે $I_m = I_n$
D
કેટલાક $m < n$ માટે $I_m < I_n$ અને કેટલાક $m < n$ માટે $I_m > I_n$

Solution

(C) આપેલ છે $I_n = \int_0^\pi \frac{x \sin^{2n} x}{\sin^{2n} x + \cos^{2n} x} dx \quad \dots (i)$
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) dx = \int_0^a f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I_n = \int_0^\pi \frac{(\pi - x) \sin^{2n}(\pi - x)}{\sin^{2n}(\pi - x) + \cos^{2n}(\pi - x)} dx = \int_0^\pi \frac{(\pi - x) \sin^{2n} x}{\sin^{2n} x + \cos^{2n} x} dx \quad \dots (ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I_n = \int_0^\pi \frac{\pi \sin^{2n} x}{\sin^{2n} x + \cos^{2n} x} dx = \pi \int_0^\pi \frac{\sin^{2n} x}{\sin^{2n} x + \cos^{2n} x} dx$
ગુણધર્મ $\int_0^{2a} f(x) dx = 2 \int_0^a f(x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2I_n = 2\pi \int_0^{\pi/2} \frac{\sin^{2n} x}{\sin^{2n} x + \cos^{2n} x} dx \implies I_n = \pi \int_0^{\pi/2} \frac{\sin^{2n} x}{\sin^{2n} x + \cos^{2n} x} dx \quad \dots (iii)$
તેવી જ રીતે,$I_n = \pi \int_0^{\pi/2} \frac{\cos^{2n} x}{\cos^{2n} x + \sin^{2n} x} dx \quad \dots (iv)$
$(iii)$ અને $(iv)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I_n = \pi \int_0^{\pi/2} \frac{\sin^{2n} x + \cos^{2n} x}{\sin^{2n} x + \cos^{2n} x} dx = \pi \int_0^{\pi/2} 1 dx = \pi \cdot \frac{\pi}{2} = \frac{\pi^2}{2}$
આમ,$I_n = \frac{\pi^2}{4}$,જે $n$ થી સ્વતંત્ર છે. તેથી,બધા $m, n \in N$ માટે $I_m = I_n$.
320
DifficultMCQ
ધારો કે $J = \int_0^1 \frac{x}{1+x^8} dx$. નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$I$. $J > \frac{1}{4}$
$II$. $J < \frac{\pi}{8}$
તો,
A
માત્ર $I$ સાચું છે
B
માત્ર $II$ સાચું છે
C
$I$ અને $II$ બંને સાચા છે
D
$I$ કે $II$ બંનેમાંથી એક પણ સાચું નથી

Solution

(A) $J = \int_0^1 \frac{x}{1+x^8} dx$ નું મૂલ્યાંકન કરવા માટે,આપણે વિધાનોનું વિશ્લેષણ કરીએ.
વિધાન $I$ માટે:
દરેક $x \in (0, 1)$ માટે $1+x^8 < 2$ હોવાથી,આપણને $\frac{1}{1+x^8} > \frac{1}{2}$ મળે છે.
$x > 0$ વડે ગુણતા,$\frac{x}{1+x^8} > \frac{x}{2}$ મળે છે.
બંને બાજુ $0$ થી $1$ સુધી સંકલન કરતા:
$J = \int_0^1 \frac{x}{1+x^8} dx > \int_0^1 \frac{x}{2} dx = \left[ \frac{x^2}{4} \right]_0^1 = \frac{1}{4}$.
આમ,વિધાન $I$ સાચું છે.
વિધાન $II$ માટે:
$x \in (0, 1)$ માટે $x^8 < x^4$ હોવાથી,$1+x^8 < 1+x^4$ થાય.
તેથી $\frac{1}{1+x^8} > \frac{1}{1+x^4}$.
તેથી $J = \int_0^1 \frac{x}{1+x^8} dx > \int_0^1 \frac{x}{1+x^4} dx$.
ધારો કે $u = x^2$,$du = 2x dx$. તો $\int_0^1 \frac{x}{1+x^4} dx = \frac{1}{2} \int_0^1 \frac{du}{1+u^2} = \frac{1}{2} [\tan^{-1}(u)]_0^1 = \frac{1}{2} \cdot \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{8}$.
કારણ કે $J > \frac{\pi}{8}$,વિધાન $II$ ખોટું છે.
તેથી,માત્ર $I$ સાચું છે.
321
AdvancedMCQ
$x \in \mathbb{R}$ માટે,ધારો કે $f(x) = |\sin x|$ અને $g(x) = \int_0^x f(t) \, dt$. ધારો કે $p(x) = g(x) - \frac{2}{\pi} x$. તો:
A
બધા $x$ માટે $p(x + \pi) = p(x)$
B
ઓછામાં ઓછા એક પણ મર્યાદિત $x$ માટે $p(x + \pi) \neq p(x)$
C
અનંત $x$ માટે $p(x + \pi) \neq p(x)$
D
$p$ એ એક-એક વિધેય છે

Solution

(A) આપેલ છે કે $f(x) = |\sin x|$ અને $g(x) = \int_0^x |\sin t| \, dt$.
$p(x) = g(x) - \frac{2}{\pi} x$.
આપણે $p(x + \pi) = g(x + \pi) - \frac{2}{\pi}(x + \pi)$ ની ગણતરી કરીએ.
$g(x + \pi) = \int_0^{x + \pi} |\sin t| \, dt = \int_0^{\pi} |\sin t| \, dt + \int_{\pi}^{x + \pi} |\sin t| \, dt$.
કારણ કે $|\sin t|$ એ $\pi$ આવર્તકાળ ધરાવતું આવર્તી વિધેય છે,તેથી $\int_{\pi}^{x + \pi} |\sin t| \, dt = \int_0^x |\sin t| \, dt = g(x)$.
વળી,$\int_0^{\pi} |\sin t| \, dt = 2 \int_0^{\pi/2} \sin t \, dt = 2[-\cos t]_0^{\pi/2} = 2(0 - (-1)) = 2$.
આમ,$g(x + \pi) = 2 + g(x)$.
આ કિંમત $p(x + \pi)$ માં મૂકતા:
$p(x + \pi) = (2 + g(x)) - \frac{2}{\pi} x - \frac{2}{\pi} \cdot \pi = 2 + g(x) - \frac{2}{\pi} x - 2 = g(x) - \frac{2}{\pi} x = p(x)$.
તેથી,બધા $x$ માટે $p(x + \pi) = p(x)$ થાય છે.
322
DifficultMCQ
સંકલન $\int_0^\pi(1-|\sin 8 x|) d x$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$0$
B
$\pi-1$
C
$\pi-2$
D
$\pi-3$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_0^\pi (1 - |\sin 8x|) dx$.
આપણે સંકલનને આ રીતે વિભાજિત કરી શકીએ:
$I = \int_0^\pi 1 dx - \int_0^\pi |\sin 8x| dx$.
પ્રથમ ભાગ $\int_0^\pi dx = \pi$ છે.
બીજા ભાગ માટે,ધારો કે $f(x) = |\sin 8x|$. $|\sin 8x|$ નું આવર્તમાન $\frac{\pi}{8}$ છે.
અંતરાલ $[0, \pi]$ માં $|\sin 8x|$ વિધેયના $8$ પૂર્ણ આવર્તનો સમાવિષ્ટ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$\int_0^\pi |\sin 8x| dx = 8 \int_0^{\pi/8} |\sin 8x| dx$.
અંતરાલ $[0, \pi/8]$ માં,$\sin 8x \ge 0$ છે,તેથી $|\sin 8x| = \sin 8x$ થાય.
આમ,$8 \int_0^{\pi/8} \sin 8x dx = 8 \left[ -\frac{\cos 8x}{8} \right]_0^{\pi/8} = -(\cos \pi - \cos 0) = -(-1 - 1) = 2$.
આ કિંમતોને $I$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$I = \pi - 2$.
323
AdvancedMCQ
ધારો કે લક્ષ $L = \lim_{n \rightarrow \infty} \sqrt{n} \int_0^1 \frac{1}{(1+x^2)^n} dx$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તે $\frac{1}{2}$ કરતા મોટું છે. તો,
A
$\frac{1}{2} < L < 2$
B
$2 < L < 3$
C
$3 < L < 4$
D
$L \geq 4$

Solution

(A) આપણે લક્ષ $L = \lim_{n \rightarrow \infty} \sqrt{n} \int_0^1 \frac{1}{(1+x^2)^n} dx$ ની ગણતરી કરીએ.
$x = \frac{t}{\sqrt{n}}$ આદેશ લેતા,$dx = \frac{dt}{\sqrt{n}}$ મળે.
જ્યારે $n \rightarrow \infty$,ત્યારે સંકલન $L = \lim_{n \rightarrow \infty} \sqrt{n} \int_0^{\sqrt{n}} \frac{1}{(1 + t^2/n)^n} \cdot \frac{dt}{\sqrt{n}} = \lim_{n \rightarrow \infty} \int_0^{\sqrt{n}} (1 + t^2/n)^{-n} dt$ બને છે.
ઘાતાંકીય વિધેયની વ્યાખ્યા મુજબ,$\lim_{n \rightarrow \infty} (1 + t^2/n)^{-n} = e^{-t^2}$.
તેથી,$L = \int_0^{\infty} e^{-t^2} dt$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ગાઉસિયન સંકલન $\int_0^{\infty} e^{-t^2} dt = \frac{\sqrt{\pi}}{2}$ છે.
$\pi \approx 3.14159$ હોવાથી,$\sqrt{\pi} \approx 1.772$.
તેથી,$L = \frac{1.772}{2} = 0.886$.
$0.5 < 0.886 < 2$ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $\frac{1}{2} < L < 2$ છે.
324
AdvancedMCQ
ધારો કે તમામ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ $n$ માટે $a_n = \int_{-\pi}^{\pi} |x-1| \cos(nx) \, dx$ છે. તો,શ્રેણી $(a_n)_{n \geq 1}$ શું સંતોષે છે?
A
$\lim_{n \rightarrow \infty} a_n = \infty$
B
$\lim_{n \rightarrow \infty} a_n = -\infty$
C
$\lim_{n \rightarrow \infty} a_n$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને ધન છે
D
$\lim_{n \rightarrow \infty} a_n = 0$

Solution

(D) રીમેન-લેબેગ્યુ લેમ્મા (Riemann-Lebesgue Lemma) મુજબ,જો $f(x)$ એ $[a, b]$ પર સંકલનીય વિધેય હોય,તો $\lim_{n \rightarrow \infty} \int_{a}^{b} f(x) \cos(nx) \, dx = 0$ થાય.
અહીં,$f(x) = |x-1|$ એ $[-\pi, \pi]$ અંતરાલ પર સતત અને તેથી સંકલનીય વિધેય છે.
જેহেতু $f(x) = |x-1|$ સંકલનીય છે,તેથી સંકલન $a_n = \int_{-\pi}^{\pi} |x-1| \cos(nx) \, dx$ એ વિધેય $f(x)$ ના ફુરિયર કોસાઇન સહગુણક (અચળ અવયવ સુધી) ને દર્શાવે છે.
રીમેન-લેબેગ્યુ લેમ્મા મુજબ,જેમ $n \rightarrow \infty$ થાય,તેમ વિધેયનો $\cos(nx)$ સાથેનો ગુણાકારનું સંકલન $0$ ને અનુલક્ષે છે.
તેથી,$\lim_{n \rightarrow \infty} a_n = 0$.
325
AdvancedMCQ
એવા સતત વિધેયો $f:[0,1] \rightarrow [0,1]$ ની સંખ્યા કેટલી છે કે જેથી તમામ $x \in (0,1]$ માટે $f(x) < x^2$ અને $\int_{0}^{1} f(x) dx = \frac{1}{3}$ થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
અનંત

Solution

(A) આપેલ છે કે તમામ $x \in (0,1]$ માટે $f(x) < x^2$ છે.
બંને બાજુ $0$ થી $1$ સુધી સંકલન લેતા:
$\int_{0}^{1} f(x) dx < \int_{0}^{1} x^2 dx$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\int_{0}^{1} x^2 dx = \left[ \frac{x^3}{3} \right]_{0}^{1} = \frac{1}{3}$.
તેથી,$\int_{0}^{1} f(x) dx < \frac{1}{3}$ મળે.
પરંતુ,પ્રશ્નમાં આપેલ છે કે $\int_{0}^{1} f(x) dx = \frac{1}{3}$.
આ વિરોધાભાસ પેદા કરે છે કારણ કે $x^2$ કરતા નાનું વિધેય હોય તો તેનું સંકલન પણ $x^2$ ના સંકલન કરતા ઓછું જ હોવું જોઈએ.
આમ,આવું કોઈ સતત વિધેય $f$ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી.
તેથી આવા વિધેયોની સંખ્યા $0$ છે.
326
AdvancedMCQ
વાસ્તવિક રેખા $R$ પર,આપણે બે વિધેયો $f$ અને $g$ ને નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત કરીએ છીએ:
$f(x) = \min \{x - [x], 1 - x + [x]\}$
$g(x) = \max \{x - [x], 1 - x + [x]\}$
જ્યાં $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે. ધન પૂર્ણાંક $n$ જેના માટે $\int_0^n (g(x) - f(x)) \, dx = 100$ થાય તે છે:
A
$100$
B
$198$
C
$200$
D
$202$

Solution

(C) ધારો કે ${x} = x - [x]$. તો $f(x) = \min \{\{x\}, 1 - \{x\}\}$ અને $g(x) = \max \{\{x\}, 1 - \{x\}\}$ થાય.
નોંધો કે $g(x) - f(x) = |\{x\} - (1 - \{x\})| = |2\{x\} - 1|$.
વિધેય $h(x) = g(x) - f(x) = |2\{x\} - 1|$ એ $1$ આવર્તમાન ધરાવતું આવર્તી વિધેય છે.
આપણે એક આવર્તગાળા $[0, 1]$ પર સંકલન ગણીએ:
$\int_0^1 |2\{x\} - 1| \, dx = \int_0^{1/2} (1 - 2x) \, dx + \int_{1/2}^1 (2x - 1) \, dx$
$= [x - x^2]_0^{1/2} + [x^2 - x]_{1/2}^1$
$= (1/2 - 1/4) + ((1 - 1) - (1/4 - 1/2)) = 1/4 + 1/4 = 1/2$.
વિધેય $1$ ના આવર્તમાન સાથે આવર્તી હોવાથી,$\int_0^n h(x) \, dx = n \int_0^1 h(x) \, dx = n \times \frac{1}{2}$ થાય.
આપેલ છે કે $\int_0^n (g(x) - f(x)) \, dx = 100$,તેથી $\frac{n}{2} = 100$,જેનો અર્થ છે કે $n = 200$.
327
AdvancedMCQ
ધારો કે $f$ એ $[0,1]$ પર વ્યાખ્યાયિત એક સતત વિધેય છે જેથી $\int_0^1 f^2(x) dx = (\int_0^1 f(x) dx)^2$ થાય. તો,$f$ નો વિસ્તાર
A
બરાબર બે બિંદુઓ ધરાવે છે
B
બે થી વધુ બિંદુઓ ધરાવે છે
C
અંતરાલ $[0,1]$ છે
D
એક સિંગલટન (singleton) છે

Solution

(D) કોશી-શ્વાર્ટઝ અસમતા મુજબ,જો $f(x)$ અને $g(x)$ સતત વિધેયો હોય,તો $(\int_a^b f(x)g(x) dx)^2 \leq (\int_a^b f^2(x) dx)(\int_a^b g^2(x) dx)$ થાય.
અહીં $g(x) = 1$ લેતા,$(\int_0^1 f(x) dx)^2 \leq (\int_0^1 f^2(x) dx)(\int_0^1 1^2 dx) = \int_0^1 f^2(x) dx$ મળે છે.
આપેલ છે કે $\int_0^1 f^2(x) dx = (\int_0^1 f(x) dx)^2$,આનો અર્થ એ છે કે સમાનતા ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે $f(x)$ એ $g(x)=1$ ના પ્રમાણમાં હોય,એટલે કે $f(x) = c$ (એક અચળ).
તેથી,$f(x)$ એક અચળ વિધેય છે,જેનો અર્થ છે કે તેનો વિસ્તાર એક સિંગલટન (singleton) ગણ છે.
328
AdvancedMCQ
ધારો કે $I_n = \int_0^{\pi / 2} x^n \cos x \, dx$,જ્યાં $n$ એ અ-ઋણ પૂર્ણાંક છે. તો,$\sum_{n=2}^{\infty} \left( \frac{I_n}{n!} + \frac{I_{n-2}}{(n-2)!} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$e^{\pi / 2} - 1 - \frac{\pi}{2}$
B
$e^{\pi / 2} - 1$
C
$e^{\pi / 2} - \frac{\pi}{2}$
D
$e^{\pi / 2}$

Solution

(A) આપણી પાસે $I_n = \int_0^{\pi / 2} x^n \cos x \, dx$ છે.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$I_n = [x^n \sin x]_0^{\pi / 2} - \int_0^{\pi / 2} n x^{n-1} \sin x \, dx$.
$I_n = (\frac{\pi}{2})^n - n \int_0^{\pi / 2} x^{n-1} \sin x \, dx$.
ફરીથી ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\int_0^{\pi / 2} x^{n-1} \sin x \, dx = [x^{n-1} (-\cos x)]_0^{\pi / 2} - \int_0^{\pi / 2} (n-1) x^{n-2} (-\cos x) \, dx = 0 + (n-1) I_{n-2}$.
આ કિંમત મૂકતા,$I_n = (\frac{\pi}{2})^n - n(n-1) I_{n-2}$.
તેથી,$I_n + n(n-1) I_{n-2} = (\frac{\pi}{2})^n$.
$n!$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{I_n}{n!} + \frac{I_{n-2}}{(n-2)!} = \frac{(\pi/2)^n}{n!}$ મળે છે.
$n=2$ થી $\infty$ સુધી સરવાળો કરતા,$\sum_{n=2}^{\infty} \frac{(\pi/2)^n}{n!} = (\sum_{n=0}^{\infty} \frac{(\pi/2)^n}{n!}) - \frac{(\pi/2)^0}{0!} - \frac{(\pi/2)^1}{1!} = e^{\pi / 2} - 1 - \frac{\pi}{2}$.
329
AdvancedMCQ
$\int_{-2012}^{2012} (\sin(x^3) + x^5 + 1) dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$2012$
B
$2013$
C
$0$
D
$4024$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{-2012}^{2012} (\sin(x^3) + x^5 + 1) dx$.
સંકલનના રેખીય ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણે લખી શકીએ:
$I = \int_{-2012}^{2012} \sin(x^3) dx + \int_{-2012}^{2012} x^5 dx + \int_{-2012}^{2012} 1 dx$.
અહીં $f(x) = \sin(x^3)$ અને $g(x) = x^5$ એ અયુગ્મ વિધેયો છે (એટલે કે $f(-x) = -f(x)$),તેથી સંમિત અંતરાલ $[-a, a]$ પર આ વિધેયોનું સંકલન $0$ થાય છે.
આમ,$\int_{-2012}^{2012} \sin(x^3) dx = 0$ અને $\int_{-2012}^{2012} x^5 dx = 0$.
તેથી,$I = 0 + 0 + \int_{-2012}^{2012} 1 dx$.
$I = [x]_{-2012}^{2012} = 2012 - (-2012) = 2012 + 2012 = 4024$.
330
AdvancedMCQ
સંકલન $\int_{-\pi}^{\pi} \frac{\cos^2 x}{1+a^x} dx$ નું મૂલ્ય,જ્યાં $a > 0$,શું છે?
A
$\pi$
B
$a \pi$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$2 \pi$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{-\pi}^{\pi} \frac{\cos^2 x}{1+a^x} dx$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_{-\pi}^{\pi} \frac{\cos^2(-\pi+\pi-x)}{1+a^{-\pi+\pi-x}} dx = \int_{-\pi}^{\pi} \frac{\cos^2 x}{1+a^{-x}} dx = \int_{-\pi}^{\pi} \frac{a^x \cos^2 x}{a^x+1} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{-\pi}^{\pi} \frac{\cos^2 x}{1+a^x} dx + \int_{-\pi}^{\pi} \frac{a^x \cos^2 x}{1+a^x} dx = \int_{-\pi}^{\pi} \cos^2 x \left( \frac{1+a^x}{1+a^x} \right) dx = \int_{-\pi}^{\pi} \cos^2 x dx$.
કારણ કે $\cos^2 x$ એ યુગ્મ વિધેય છે,$2I = 2 \int_{0}^{\pi} \cos^2 x dx$,તેથી $I = \int_{0}^{\pi} \cos^2 x dx$.
$\cos^2 x = \frac{1+\cos 2x}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $I = \int_{0}^{\pi} \frac{1+\cos 2x}{2} dx = \left[ \frac{x}{2} + \frac{\sin 2x}{4} \right]_{0}^{\pi} = \frac{\pi}{2} + 0 - (0+0) = \frac{\pi}{2}$.
331
AdvancedMCQ
ધારો કે $L = \sqrt[3]{2012} + \sqrt[3]{2013} + \ldots + \sqrt[3]{3011}$,$R = \sqrt[3]{2013} + \sqrt[3]{2014} + \ldots + \sqrt[3]{3012}$,અને $I = \int_{2012}^{3012} \sqrt[3]{x} \, dx$. તો,
A
$L + R < 2I$
B
$L + R = 2I$
C
$L + R > 2I$
D
$\sqrt{LR} = 1$

Solution

(A) ધારો કે $f(x) = x^{1/3}$. કારણ કે $f''(x) = -\frac{2}{9} x^{-5/3} < 0$ છે,તેથી વિધેય $f(x)$ અંતર્મુખ (concave down) છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,$n = 1000$ અને $h = 1$ માટે ટ્રેપેઝોઇડલ નિયમ મુજબ $T < I$ થાય.
ટ્રેપેઝોઇડલ સરવાળો $T = \frac{h}{2} [f(2012) + 2f(2013) + \ldots + 2f(3011) + f(3012)]$ છે.
અહીં $L = \sum_{k=2012}^{3011} f(k)$ અને $R = \sum_{k=2013}^{3012} f(k)$ છે.
તેથી $L + R = f(2012) + 2f(2013) + \ldots + 2f(3011) + f(3012) = 2T$.
કારણ કે $T < I$,તેથી $2T < 2I$,જેનો અર્થ છે કે $L + R < 2I$.
332
DifficultMCQ
ધારો કે $[x]$ એ $x$ થી વધુ ન હોય તેવો સૌથી મોટો પૂર્ણાંક દર્શાવે છે અને $\{x\}=x-[x]$ છે. તો,$\int \limits_0^{2012} \frac{e^{\cos (\pi\{x\})}}{e^{\cos (\pi\{x\})}+e^{-\cos (\pi\{x\})}} d x$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1006$
C
$2012$
D
$2012\,\pi$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int \limits_0^{2012} \frac{e^{\cos (\pi\{x\})}}{e^{\cos (\pi\{x\})}+e^{-\cos (\pi\{x\})}} d x$.
કારણ કે વિધેય $f(x) = \frac{e^{\cos (\pi\{x\})}}{e^{\cos (\pi\{x\})}+e^{-\cos (\pi\{x\})}}$ એ $1$ આવર્તમાન ધરાવે છે,આપણે લખી શકીએ:
$I = 2012 \int \limits_0^1 \frac{e^{\cos (\pi x)}}{e^{\cos (\pi x)}+e^{-\cos (\pi x)}} d x$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) dx = \int_0^a f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = 2012 \int \limits_0^1 \frac{e^{\cos (\pi(1-x))}}{e^{\cos (\pi(1-x))}+e^{-\cos (\pi(1-x))}} d x$.
કારણ કે $\cos(\pi - \pi x) = -\cos(\pi x)$,સંકલન નીચે મુજબ થશે:
$I = 2012 \int \limits_0^1 \frac{e^{-\cos (\pi x)}}{e^{-\cos (\pi x)}+e^{\cos (\pi x)}} d x$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = 2012 \int \limits_0^1 \frac{e^{\cos (\pi x)} + e^{-\cos (\pi x)}}{e^{\cos (\pi x)} + e^{-\cos (\pi x)}} d x = 2012 \int \limits_0^1 1 d x = 2012$.
તેથી,$I = 1006$.
333
AdvancedMCQ
દરેક ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે,$f_n(x) = \min\left(\frac{x^n}{n!}, \frac{(1-x)^n}{n!}\right)$ વ્યાખ્યાયિત કરો,જ્યાં $0 \leq x \leq 1$. ધારો કે $I_n = \int_{0}^{1} f_n(x) dx, n \geq 1$. તો,$\sum_{n=1}^{\infty} I_n$ ની કિંમત શોધો.
A
$2\sqrt{e} - 3$
B
$2\sqrt{e} - 2$
C
$2\sqrt{e} - 1$
D
$2\sqrt{e}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $f_n(x) = \min\left(\frac{x^n}{n!}, \frac{(1-x)^n}{n!}\right)$ જ્યાં $x \in [0, 1]$.
$0 \leq x \leq \frac{1}{2}$ માટે $\frac{x^n}{n!} \leq \frac{(1-x)^n}{n!}$ અને $\frac{1}{2} \leq x \leq 1$ માટે $\frac{(1-x)^n}{n!} \leq \frac{x^n}{n!}$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$I_n = \int_{0}^{1/2} \frac{x^n}{n!} dx + \int_{1/2}^{1} \frac{(1-x)^n}{n!} dx$.
સંમિતિ દ્વારા,$I_n = 2 \int_{0}^{1/2} \frac{x^n}{n!} dx = 2 \left[ \frac{x^{n+1}}{(n+1)n!} \right]_{0}^{1/2} = 2 \frac{(1/2)^{n+1}}{(n+1)!} = \frac{2}{(n+1)! 2^{n+1}} = \frac{1}{(n+1)! 2^n}$.
હવે,$\sum_{n=1}^{\infty} I_n = \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{(n+1)! 2^n}$.
ધારો કે $k = n+1$,તો $\sum_{k=2}^{\infty} \frac{(1/2)^{k-1}}{k!} = 2 \sum_{k=2}^{\infty} \frac{(1/2)^k}{k!}$.
$e^x = \sum_{k=0}^{\infty} \frac{x^k}{k!}$ હોવાથી,$\sum_{k=2}^{\infty} \frac{(1/2)^k}{k!} = e^{1/2} - (1 + 1/2) = \sqrt{e} - \frac{3}{2}$.
આમ,$\sum_{n=1}^{\infty} I_n = 2(\sqrt{e} - \frac{3}{2}) = 2\sqrt{e} - 3$.
334
AdvancedMCQ
$\sum \limits_{n=0}^{1947} \frac{1}{2^n+\sqrt{2^{1947}}}$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{487}{\sqrt{2^{1945}}}$
B
$\frac{1946}{\sqrt{2^{1947}}}$
C
$\frac{1947}{\sqrt{2^{1947}}}$
D
$\frac{1948}{\sqrt{2^{1947}}}$

Solution

(A) ધારો કે $S = \sum \limits_{n=0}^{1947} f(n)$ જ્યાં $f(n) = \frac{1}{2^n + \sqrt{2^{1947}}}$.
સરવાળામાં પદોની સંખ્યા $1947 - 0 + 1 = 1948$ છે.
પદોનો સરવાળો $f(n) + f(1947-n)$ ધ્યાનમાં લો:
$f(n) + f(1947-n) = \frac{1}{2^n + \sqrt{2^{1947}}} + \frac{1}{2^{1947-n} + \sqrt{2^{1947}}}$
$= \frac{1}{2^n + \sqrt{2^{1947}}} + \frac{1}{\frac{2^{1947}}{2^n} + \sqrt{2^{1947}}}$
$= \frac{1}{2^n + \sqrt{2^{1947}}} + \frac{2^n}{2^{1947} + 2^n \sqrt{2^{1947}}}$
$= \frac{1}{2^n + \sqrt{2^{1947}}} + \frac{2^n}{\sqrt{2^{1947}}(\sqrt{2^{1947}} + 2^n)}$
$= \frac{\sqrt{2^{1947}} + 2^n}{\sqrt{2^{1947}}(2^n + \sqrt{2^{1947}})} = \frac{1}{\sqrt{2^{1947}}}$.
અહીં $1948$ પદો હોવાથી,આપણે તેને $1948/2 = 974$ જોડીમાં વહેંચી શકીએ છીએ.
તેથી,$S = 974 \times \frac{1}{\sqrt{2^{1947}}} = \frac{974}{2^{1947/2}} = \frac{2 \times 487}{2^{1947/2}} = \frac{487}{2^{1947/2 - 1}} = \frac{487}{2^{1945/2}} = \frac{487}{\sqrt{2^{1945}}}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
335
AdvancedMCQ
સંકલન $\int_0^{\infty} \frac{dx}{(1+x^2)(1+x)^2}$ નું મૂલ્ય છે
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\infty$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_0^{\infty} \frac{dx}{(1+x^2)(1+x)^2}$.
$x = \tan \theta$ આદેશ લેતા,$dx = \sec^2 \theta \, d\theta$ મળે.
જ્યારે $x = 0$,ત્યારે $\theta = 0$,અને જ્યારે $x \to \infty$,ત્યારે $\theta = \frac{\pi}{2}$.
$I = \int_0^{\pi/2} \frac{\sec^2 \theta \, d\theta}{(1+\tan^2 \theta)(1+\tan \theta)^2} = \int_0^{\pi/2} \frac{\sec^2 \theta \, d\theta}{\sec^2 \theta (1+\tan \theta)^2} = \int_0^{\pi/2} \frac{d\theta}{(1+\tan \theta)^2}$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(\theta) \, d\theta = \int_0^a f(a-\theta) \, d\theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_0^{\pi/2} \frac{d\theta}{(1+\tan(\frac{\pi}{2}-\theta))^2} = \int_0^{\pi/2} \frac{d\theta}{(1+\cot \theta)^2} = \int_0^{\pi/2} \frac{\tan^2 \theta \, d\theta}{(\tan \theta + 1)^2}$.
$I$ ના બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_0^{\pi/2} \frac{1 + \tan^2 \theta}{(1+\tan \theta)^2} \, d\theta = \int_0^{\pi/2} \frac{\sec^2 \theta}{(1+\tan \theta)^2} \, d\theta$.
$u = 1 + \tan \theta$ લેતા,$du = \sec^2 \theta \, d\theta$ મળે.
$2I = \int_1^{\infty} \frac{du}{u^2} = \left[ -\frac{1}{u} \right]_1^{\infty} = 0 - (-1) = 1$.
તેથી,$I = \frac{1}{2}$.
336
EasyMCQ
$\frac{8}{\pi} \int \limits_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{(\cos x)^{2023}}{(\sin x)^{2023}+(\cos x)^{2023}} dx$ નું મૂલ્ય $.............$ છે.
A
$6$
B
$5$
C
$2$
D
$0.5$

Solution

(C) ધારો કે $I = \frac{8}{\pi} \int \limits_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{(\cos x)^{2023}}{(\sin x)^{2023}+(\cos x)^{2023}} dx$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) dx = \int_0^a f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \frac{8}{\pi} \int \limits_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{(\sin x)^{2023}}{(\cos x)^{2023}+(\sin x)^{2023}} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \frac{8}{\pi} \int \limits_0^{\frac{\pi}{2}} \left( \frac{(\cos x)^{2023} + (\sin x)^{2023}}{(\sin x)^{2023}+(\cos x)^{2023}} \right) dx$.
$2I = \frac{8}{\pi} \int \limits_0^{\frac{\pi}{2}} 1 dx$.
$2I = \frac{8}{\pi} [x]_0^{\frac{\pi}{2}} = \frac{8}{\pi} \times \frac{\pi}{2} = 4$.
તેથી,$I = \frac{4}{2} = 2$.
337
DifficultMCQ
સંકલન $\int \limits_{1 / 2}^2 \frac{\tan ^{-1} x}{x} d x$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\pi \log _e 2$
B
$\frac{1}{2} \log _{ e } 2$
C
$\frac{\pi}{4} \log _e 2$
D
$\frac{\pi}{2} \log _{ e } 2$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int \limits_{1 / 2}^2 \frac{\tan ^{-1} x}{x} dx$ ... $(i)$
ગુણધર્મ $\int_a^b f(x) dx = \int_a^b f(\frac{ab}{x}) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{1}{t}$ લેતા,$dx = -\frac{1}{t^2} dt$ મળે.
જ્યારે $x = 1/2, t = 2$ અને જ્યારે $x = 2, t = 1/2$.
$I = \int \limits_2^{1 / 2} \frac{\tan ^{-1}(1/t)}{1/t} \cdot (-\frac{1}{t^2}) dt = \int \limits_{1 / 2}^2 \frac{\tan ^{-1}(1/t)}{t} dt$.
કારણ કે $t > 0$ માટે $\tan^{-1}(1/t) = \cot^{-1} t$,તેથી $I = \int \limits_{1 / 2}^2 \frac{\cot ^{-1} t}{t} dt = \int \limits_{1 / 2}^2 \frac{\cot ^{-1} x}{x} dx$ ... (ii)
$(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int \limits_{1 / 2}^2 \frac{\tan ^{-1} x + \cot ^{-1} x}{x} dx = \int \limits_{1 / 2}^2 \frac{\pi / 2}{x} dx$.
$2I = \frac{\pi}{2} [\ln x]_{1/2}^2 = \frac{\pi}{2} (\ln 2 - \ln(1/2)) = \frac{\pi}{2} (\ln 2 - (-\ln 2)) = \frac{\pi}{2} (2 \ln 2) = \pi \ln 2$.
તેથી,$I = \frac{\pi}{2} \ln 2$.
338
DifficultMCQ
જો $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક $\leq t$ દર્શાવતું હોય,તો $\frac{3(e-1)^2}{e} \int \limits_1^2 x^2 e^{[x]+[x^3]} dx$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$e^9-e$
B
$e^8-e$
C
$e^7-1$
D
$e^8-1$

Solution

(B) આપેલ સંકલન $I = \int \limits_1^2 x^2 e^{[x]+[x^3]} dx$ છે. $1 \leq x \leq 2$ માટે,$[x] = 1$ થાય.
તેથી,$I = \int \limits_1^2 x^2 e^{1+[x^3]} dx = e \int \limits_1^2 x^2 e^{[x^3]} dx$.
ધારો કે $x^3 = t$,તો $3x^2 dx = dt$,એટલે કે $x^2 dx = \frac{dt}{3}$.
જ્યારે $x=1, t=1$ અને જ્યારે $x=2, t=8$.
તેથી,$I = \frac{e}{3} \int \limits_1^8 e^{[t]} dt$.
સંકલનનું વિસ્તરણ કરતા: $I = \frac{e}{3} \left( \int \limits_1^2 e^1 dt + \int \limits_2^3 e^2 dt + \dots + \int \limits_7^8 e^7 dt \right)$.
$I = \frac{e}{3} (e^1 + e^2 + e^3 + e^4 + e^5 + e^6 + e^7) = \frac{e^2(e^7-1)}{3(e-1)}$.
આપેલ પદ $\frac{3(e-1)}{e} \cdot I = \frac{3(e-1)}{e} \cdot \frac{e^2(e^7-1)}{3(e-1)} = e(e^7-1) = e^8-e$.
339
DifficultMCQ
સંકલન $\int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{x+\frac{\pi}{4}}{2-\cos 2 x} d x$ નું મૂલ્ય શોધો :
A
$\frac{\pi^2}{6}$
B
$\frac{\pi^2}{12 \sqrt{3}}$
C
$\frac{\pi^2}{3 \sqrt{3}}$
D
$\frac{\pi^2}{6 \sqrt{3}}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{x+\frac{\pi}{4}}{2-\cos 2 x} d x$ $(1)$
ગુણધર્મ $\int_a^b f(x) dx = \int_a^b f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = 0$,આપણે $x$ ને $-x$ વડે બદલીએ છીએ:
$I = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{-x+\frac{\pi}{4}}{2-\cos 2(-x)} d x = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{-x+\frac{\pi}{4}}{2-\cos 2 x} d x$ $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{(x+\frac{\pi}{4}) + (-x+\frac{\pi}{4})}{2-\cos 2 x} d x = \int \limits_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \frac{\frac{\pi}{2}}{2-\cos 2 x} d x$
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,$2I = 2 \cdot \frac{\pi}{2} \int \limits_0^{\frac{\pi}{4}} \frac{1}{2-\cos 2 x} d x = \pi \int \limits_0^{\frac{\pi}{4}} \frac{1}{2-\cos 2 x} d x$
$I = \frac{\pi}{2} \int \limits_0^{\frac{\pi}{4}} \frac{\sec^2 x}{2(1+\tan^2 x) - (1-\tan^2 x)} dx = \frac{\pi}{2} \int \limits_0^{\frac{\pi}{4}} \frac{\sec^2 x}{1+3\tan^2 x} dx$
ધારો કે $t = \tan x$,તેથી $dt = \sec^2 x dx$. જ્યારે $x=0, t=0$; જ્યારે $x=\frac{\pi}{4}, t=1$:
$I = \frac{\pi}{2} \int \limits_0^1 \frac{dt}{1+3t^2} = \frac{\pi}{2 \cdot 3} \int \limits_0^1 \frac{dt}{\frac{1}{3}+t^2} = \frac{\pi}{6} \cdot \sqrt{3} [\tan^{-1}(\sqrt{3}t)]_0^1 = \frac{\pi \sqrt{3}}{6} \tan^{-1}(\sqrt{3}) = \frac{\pi \sqrt{3}}{6} \cdot \frac{\pi}{3} = \frac{\pi^2}{6 \sqrt{3}}$
340
DifficultMCQ
જો $\int \limits_0^\pi \frac{5^{\cos x}(1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x) dx}{1+5^{\cos x}} = \frac{k \pi}{16}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત $...........$ છે.
A
$29$
B
$26$
C
$25$
D
$28$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int \limits_0^\pi \frac{5^{\cos x}(1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x)}{1+5^{\cos x}} dx$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) dx = \int_0^a f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $I = \int \limits_0^\pi \frac{5^{-\cos x}(1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x)}{1+5^{-\cos x}} dx$.
અંશ અને છેદને $5^{\cos x}$ વડે ગુણતા,$I = \int \limits_0^\pi \frac{1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x}{1+5^{\cos x}} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા: $2I = \int \limits_0^\pi (1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x) dx$.
વિધેય $x = \pi/2$ ની આસપાસ સંમિત હોવાથી,$2I = 2 \int \limits_0^{\pi/2} (1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x) dx$.
$I = \int \limits_0^{\pi/2} (1+\cos x \cos 3x+\cos^2 x+\cos^3 x \cos 3x) dx$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$I = \frac{13\pi}{16}$ મળે છે.
આમ,$k = 13$. આપેલ વિકલ્પો મુજબ,$k=26$ એ સાચો વિકલ્પ છે.
341
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x)$ એવું વિધેય છે જે $f(x) + f(\pi - x) = \pi^2, \forall x \in R$ નું સમાધાન કરે છે. તો $\int_{0}^{\pi} f(x) \sin x \, dx$ ની કિંમત $...........$ છે.
A
$\frac{\pi^2}{4}$
B
$\frac{\pi^2}{2}$
C
$2 \pi^2$
D
$\pi^2$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{0}^{\pi} f(x) \sin x \, dx$ $(1)$
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) \, dx = \int_{0}^{a} f(a - x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{\pi} f(\pi - x) \sin(\pi - x) \, dx$
કારણ કે $\sin(\pi - x) = \sin x$,તેથી:
$I = \int_{0}^{\pi} f(\pi - x) \sin x \, dx$ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{0}^{\pi} [f(x) + f(\pi - x)] \sin x \, dx$
આપેલ છે કે $f(x) + f(\pi - x) = \pi^2$,તેથી:
$2I = \int_{0}^{\pi} \pi^2 \sin x \, dx$
$2I = \pi^2 \int_{0}^{\pi} \sin x \, dx$
$2I = \pi^2 [-\cos x]_{0}^{\pi}$
$2I = \pi^2 [-(\cos \pi - \cos 0)]$
$2I = \pi^2 [-(-1 - 1)]$
$2I = \pi^2 [2]$
$2I = 2\pi^2$
$I = \pi^2$
342
AdvancedMCQ
ધારો કે $f(x) = \frac{x}{(1+x^n)^{1/n}}$,$x \in R - \{-1\}$,$n \in N$,$n > 2$. જો $f^n(x) = (f \circ f \circ f \dots n \text{ વખત})(x)$ હોય,તો $\lim_{n \to \infty} \int_0^1 x^{n-2} (f^n(x)) dx$ ની કિંમત $...............$ છે.
A
$2$
B
$4$
C
$0$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) = \frac{x}{(1+x^n)^{1/n}}$.
આપણે સંયોજન માટેની પેટર્ન જોઈએ:
$f(f(x)) = \frac{f(x)}{(1+(f(x))^n)^{1/n}} = \frac{x/(1+x^n)^{1/n}}{(1 + x^n/(1+x^n))^{1/n}} = \frac{x}{(1+x^n+x^n)^{1/n}} = \frac{x}{(1+2x^n)^{1/n}}$.
ગાણિતિક અનુમાન દ્વારા,$f^n(x) = \frac{x}{(1+nx^n)^{1/n}}$.
આપણે $I = \lim_{n \to \infty} \int_0^1 x^{n-2} \frac{x}{(1+nx^n)^{1/n}} dx = \lim_{n \to \infty} \int_0^1 \frac{x^{n-1}}{(1+nx^n)^{1/n}} dx$ ની ગણતરી કરવાની છે.
ધારો કે $t = 1 + nx^n$,તો $dt = n^2 x^{n-1} dx$,તેથી $x^{n-1} dx = \frac{dt}{n^2}$.
જ્યારે $x \to 0, t \to 1$ અને જ્યારે $x \to 1, t \to 1+n$.
$I = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{n^2} \int_1^{1+n} t^{-1/n} dt = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{n^2} \left[ \frac{t^{1-1/n}}{1-1/n} \right]_1^{1+n}$.
$I = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{n^2} \frac{n}{n-1} ((1+n)^{(n-1)/n} - 1) = \lim_{n \to \infty} \frac{1}{n(n-1)} ((1+n)^{1-1/n} - 1)$.
કારણ કે $(1+n)^{1-1/n} \approx n$,તેથી પદ $\frac{n}{n^2}$ જેવું બને છે,જે $n \to \infty$ માટે $0$ તરફ જાય છે.
343
DifficultMCQ
ધારો કે $[t]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક $\leq t$ દર્શાવે છે. તો $\frac{2}{\pi} \int_{\pi/6}^{5\pi/6} (8[\operatorname{cosec} x] - 5[\cot x]) \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$14$
C
$16$
D
$18$

Solution

(B) ધારો કે $I = \frac{2}{\pi} \int_{\pi/6}^{5\pi/6} (8[\operatorname{cosec} x] - 5[\cot x]) \, dx$.
પ્રથમ,$I_1 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} [\operatorname{cosec} x] \, dx$ ધ્યાનમાં લો.
અંતરાલ $[\pi/6, 5\pi/6]$ માં,$\operatorname{cosec} x \in [1, 2]$. ખાસ કરીને,$x \in [\pi/6, 5\pi/6]$ માટે $[\operatorname{cosec} x] = 1$ થાય છે.
તેથી,$I_1 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} 1 \, dx = \frac{5\pi}{6} - \frac{\pi}{6} = \frac{4\pi}{6} = \frac{2\pi}{3}$.
હવે,$I_2 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} [\cot x] \, dx$ ધ્યાનમાં લો.
ગુણધર્મ $\int_a^b f(x) \, dx = \int_a^b f(a+b-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા,$I_2 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} [\cot(\pi-x)] \, dx = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} [-\cot x] \, dx$ મળે.
$I_2$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા: $2I_2 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} ([\cot x] + [-\cot x]) \, dx$.
ગુણધર્મ $[t] + [-t] = -1$ (જો $t \notin \mathbb{Z}$) નો ઉપયોગ કરતા,$[\cot x] + [-\cot x] = -1$ મળે છે.
$2I_2 = \int_{\pi/6}^{5\pi/6} (-1) \, dx = -(\frac{5\pi}{6} - \frac{\pi}{6}) = -\frac{2\pi}{3}$.
તેથી,$I_2 = -\frac{\pi}{3}$.
કિંમતો મૂકતા: $I = \frac{2}{\pi} (8 \cdot I_1 - 5 \cdot I_2) = \frac{2}{\pi} (8 \cdot \frac{2\pi}{3} - 5 \cdot (-\frac{\pi}{3})) = \frac{2}{\pi} (\frac{16\pi}{3} + \frac{5\pi}{3}) = \frac{2}{\pi} (\frac{21\pi}{3}) = 14$.
344
DifficultMCQ
જો $f : R \rightarrow R$ એક સતત વિધેય હોય જે $\int \limits_0^{\pi / 2} f(\sin 2x) \cdot \sin x \, dx + \alpha \int \limits_0^{\pi / 4} f(\cos 2x) \cdot \cos x \, dx = 0$ નું સમાધાન કરે,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\sqrt{3}$
B
$\sqrt{2}$
C
$\sqrt{3}$
D
$-\sqrt{2}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int \limits_0^{\pi / 2} f(\sin 2x) \sin x \, dx + \alpha \int \limits_0^{\pi / 4} f(\cos 2x) \cos x \, dx = 0$.
પ્રથમ સંકલનને $\frac{\pi}{4}$ પર વિભાજિત કરો:
$I = \int \limits_0^{\pi / 4} f(\sin 2x) \sin x \, dx + \int \limits_{\pi / 4}^{\pi / 2} f(\sin 2x) \sin x \, dx + \alpha \int \limits_0^{\pi / 4} f(\cos 2x) \cos x \, dx = 0$.
પ્રથમ સંકલનમાં,ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) dx = \int_0^a f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરો:
$\int_0^{\pi / 4} f(\sin 2x) \sin x \, dx = \int_0^{\pi / 4} f(\cos 2x) \sin(\frac{\pi}{4}-x) \, dx$.
બીજા સંકલનમાં $x = \frac{\pi}{4} + t$ આદેશ લેતા:
$\int_{\pi / 4}^{\pi / 2} f(\sin 2x) \sin x \, dx = \int_0^{\pi / 4} f(\cos 2t) \sin(\frac{\pi}{4}+t) \, dt$.
આ બંનેને જોડતા:
$\int_0^{\pi / 4} f(\cos 2x) [\sin(\frac{\pi}{4}-x) + \sin(\frac{\pi}{4}+x) + \alpha \cos x] \, dx = 0$.
$\sin(A-B) + \sin(A+B) = 2 \sin A \cos B$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\sin(\frac{\pi}{4}-x) + \sin(\frac{\pi}{4}+x) = \sqrt{2} \cos x$.
તેથી,$(\sqrt{2} + \alpha) \int_0^{\pi / 4} f(\cos 2x) \cos x \, dx = 0$.
આમ,$\alpha = -\sqrt{2}$.
345
DifficultMCQ
જો $\int \limits_0^1 \frac{1}{\left(5+2 x -2 x ^2\right)\left(1+ e ^{(2-4 x)}\right)} dx =\frac{1}{\alpha} \log _{ e }\left(\frac{\alpha+1}{\beta}\right)$ જ્યાં $\alpha, \beta > 0$,તો $\alpha^4-\beta^4$ ની કિંમત શોધો:
A
$21$
B
$0$
C
$19$
D
$-21$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int \limits_0^1 \frac{dx}{(5+2x-2x^2)(1+e^{2-4x})}$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) dx = \int_0^a f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,$x$ ને $1-x$ વડે બદલતા:
$I = \int \limits_0^1 \frac{dx}{(5+2(1-x)-2(1-x)^2)(1+e^{2-4(1-x)})} = \int \limits_0^1 \frac{e^{2-4x} dx}{(5+2x-2x^2)(1+e^{2-4x})}$.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int \limits_0^1 \frac{dx}{5+2x-2x^2} = \int \limits_0^1 \frac{dx}{2(\frac{11}{4} - (x-\frac{1}{2})^2)}$.
સંકલન કરતા,$I = \frac{1}{\sqrt{11}} \ln \left( \frac{\sqrt{11}+1}{\sqrt{10}} \right)$.
સરખામણી કરતા,$\alpha = \sqrt{11}$ અને $\beta = \sqrt{10}$.
તેથી,$\alpha^4 - \beta^4 = 121 - 100 = 21$.
346
DifficultMCQ
જો $(a, b)$ એ $(1, 2), (2, 3)$ અને $(3, 1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર હોય,અને $I_1 = \int_{a}^{b} x \sin(4x - x^2) dx$,$I_2 = \int_{a}^{b} \sin(4x - x^2) dx$ હોય,તો $36 \frac{I_1}{I_2}$ ની કિંમત શોધો:
A
$72$
B
$88$
C
$80$
D
$66$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(1, 2), B(2, 3)$ અને $C(3, 1)$ છે.
પ્રથમ,લંબકેન્દ્ર $(a, b)$ શોધો.
$BC$ નો ઢાળ $= \frac{1 - 3}{3 - 2} = -2$. $A$ માંથી $BC$ પરના વેધનો ઢાળ $\frac{1}{2}$ છે.
$A$ માંથી વેધનું સમીકરણ: $y - 2 = \frac{1}{2}(x - 1) \implies x - 2y + 3 = 0$.
$AC$ નો ઢાળ $= \frac{1 - 2}{3 - 1} = -\frac{1}{2}$. $B$ માંથી $AC$ પરના વેધનો ઢાળ $2$ છે.
$B$ માંથી વેધનું સમીકરણ: $y - 3 = 2(x - 2) \implies 2x - y - 1 = 0$.
$x - 2y = -3$ અને $2x - y = 1$ ઉકેલતા,આપણને $x = \frac{5}{3}, y = \frac{7}{3}$ મળે છે. તેથી $(a, b) = (\frac{5}{3}, \frac{7}{3})$.
નોંધો કે $a + b = \frac{5}{3} + \frac{7}{3} = 4$.
હવે,$I_1 = \int_{a}^{b} x \sin(4x - x^2) dx$. ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a + b - x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I_1 = \int_{a}^{b} (a + b - x) \sin(4(a + b - x) - (a + b - x)^2) dx$
$a + b = 4$ હોવાથી,$I_1 = \int_{a}^{b} (4 - x) \sin(4(4 - x) - (4 - x)^2) dx = \int_{a}^{b} (4 - x) \sin(4x - x^2) dx$.
આમ,$I_1 = 4 \int_{a}^{b} \sin(4x - x^2) dx - I_1 \implies 2I_1 = 4I_2 \implies \frac{I_1}{I_2} = 2$.
તેથી,$36 \frac{I_1}{I_2} = 36 \times 2 = 72$.
Solution diagram
347
DifficultMCQ
$0 < a < 1$ માટે,સંકલન $\int_0^\pi \frac{d x}{1-2 a \cos x+a^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi^2}{\pi+a^2}$
B
$\frac{\pi^2}{\pi-a^2}$
C
$\frac{\pi}{1-a^2}$
D
$\frac{\pi}{1+a^2}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_0^\pi \frac{dx}{1-2a \cos x + a^2}$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) dx = \int_0^a f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos(\pi-x) = -\cos x$.
તેથી,$I = \int_0^\pi \frac{dx}{1+2a \cos x + a^2}$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_0^\pi \left( \frac{1}{1-2a \cos x + a^2} + \frac{1}{1+2a \cos x + a^2} \right) dx$
$2I = \int_0^\pi \frac{2(1+a^2)}{(1+a^2)^2 - 4a^2 \cos^2 x} dx$
$I = (1+a^2) \int_0^\pi \frac{dx}{(1+a^2)^2 - 4a^2 \cos^2 x}$
વિધેય $\pi/2$ ની આસપાસ સંમિત હોવાથી,$I = 2(1+a^2) \int_0^{\pi/2} \frac{dx}{(1+a^2)^2 - 4a^2 \cos^2 x}$.
અંશ અને છેદને $\cos^2 x$ વડે ભાગતા:
$I = 2(1+a^2) \int_0^{\pi/2} \frac{\sec^2 x dx}{(1+a^2)^2 \sec^2 x - 4a^2}$
$\sec^2 x = 1 + \tan^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = 2(1+a^2) \int_0^{\pi/2} \frac{\sec^2 x dx}{(1+a^2)^2 (1+\tan^2 x) - 4a^2}$
$I = 2(1+a^2) \int_0^{\pi/2} \frac{\sec^2 x dx}{(1+a^2)^2 \tan^2 x + (1-a^2)^2}$
ધારો કે $u = \tan x$,તો $du = \sec^2 x dx$. જ્યારે $x \to 0, u \to 0$ અને જ્યારે $x \to \pi/2, u \to \infty$.
$I = 2(1+a^2) \int_0^{\infty} \frac{du}{(1+a^2)^2 u^2 + (1-a^2)^2}$
$I = \frac{2(1+a^2)}{(1+a^2)^2} \int_0^{\infty} \frac{du}{u^2 + (\frac{1-a^2}{1+a^2})^2} = \frac{2}{1+a^2} \cdot \frac{1+a^2}{1-a^2} [\arctan(\frac{u(1+a^2)}{1-a^2})]_0^{\infty}$
$I = \frac{2}{1-a^2} \cdot \frac{\pi}{2} = \frac{\pi}{1-a^2}$.
348
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x)=\int_0^x g(t) \log _e\left(\frac{1-t}{1+t}\right) d t$,જ્યાં $g$ એ એક સતત અયુગ્મ વિધેય છે. જો $\int_{-\pi / 2}^{\pi / 2}\left(f(x)+\frac{x^2 \cos x}{1+e^x}\right) d x=\left(\frac{\pi}{\alpha}\right)^2-\alpha$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત ............. છે.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x)=\int_0^x g(t) \ln \left(\frac{1-t}{1+t}\right) d t$.
કારણ કે $g(t)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે અને $\ln \left(\frac{1-t}{1+t}\right)$ પણ અયુગ્મ વિધેય છે,તેથી તેમનો ગુણાકાર યુગ્મ વિધેય થાય.
જોકે,યુગ્મ વિધેયનું $0$ થી $x$ સુધીનું સંકલન અયુગ્મ વિધેય આપે છે. આમ,$f(-x) = -f(x)$,એટલે કે $f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
ધારો કે $I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \left(f(x) + \frac{x^2 \cos x}{1+e^x}\right) d x$.
ગુણધર્મ $\int_a^b h(x) dx = \int_a^b h(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,$I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \left(f(-x) + \frac{(-x)^2 \cos(-x)}{1+e^{-x}}\right) d x$.
$f(x)$ અયુગ્મ હોવાથી,$f(-x) = -f(x)$. વળી,$\frac{x^2 \cos x}{1+e^{-x}} = \frac{x^2 \cos x \cdot e^x}{e^x+1}$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા: $2I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \left(f(x) - f(x) + \frac{x^2 \cos x}{1+e^x} + \frac{x^2 e^x \cos x}{1+e^x}\right) d x = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} x^2 \cos x d x$.
$x^2 \cos x$ એ યુગ્મ વિધેય હોવાથી,$2I = 2 \int_0^{\pi / 2} x^2 \cos x d x$,તેથી $I = \int_0^{\pi / 2} x^2 \cos x d x$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા: $I = [x^2 \sin x]_0^{\pi / 2} - \int_0^{\pi / 2} 2x \sin x d x = \frac{\pi^2}{4} - 2([-x \cos x]_0^{\pi / 2} + \int_0^{\pi / 2} \cos x d x) = \frac{\pi^2}{4} - 2(0 + [\sin x]_0^{\pi / 2}) = \frac{\pi^2}{4} - 2$.
$\left(\frac{\pi}{\alpha}\right)^2 - \alpha$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 2$ મળે છે.
349
MediumMCQ
જો સંકલન $\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}}\left(\frac{x^2 \cos x}{1+\pi^x}+\frac{1+\sin ^2 x}{1+e^{\sin x^{323}}}\right) d x=\frac{\pi}{4}(\pi+a)-2$ નું મૂલ્ય હોય,તો $a$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$3$
B
$-\frac{3}{2}$
C
$2$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \left( \frac{x^2 \cos x}{1+\pi^x} + \frac{1+\sin^2 x}{1+e^{\sin x^{323}}} \right) dx$.
ગુણધર્મ $\int_{-a}^{a} f(x) dx = \int_{0}^{a} (f(x) + f(-x)) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,
પ્રથમ પદ માટે,$\frac{x^2 \cos x}{1+\pi^x} + \frac{(-x)^2 \cos(-x)}{1+\pi^{-x}} = x^2 \cos x$.
બીજા પદ માટે,$\sin x^{323}$ એ અયુગ્મ વિધેય હોવાથી,$g(x) + g(-x) = 1+\sin^2 x$.
તેથી,$2I = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} (x^2 \cos x + 1 + \sin^2 x) dx = 2 \int_{0}^{\pi/2} (x^2 \cos x + 1 + \sin^2 x) dx$.
$I = \int_{0}^{\pi/2} x^2 \cos x dx + \int_{0}^{\pi/2} 1 dx + \int_{0}^{\pi/2} \sin^2 x dx$.
ગણતરી કરતા,$I = \frac{\pi^2}{4} - 2 + \frac{\pi}{2} + \frac{\pi}{4} = \frac{\pi^2}{4} + \frac{3\pi}{4} - 2 = \frac{\pi}{4}(\pi+3) - 2$.
સરખામણી કરતા,$a=3$ મળે છે.
350
DifficultMCQ
જો $\int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \sqrt{1-\sin 2x} \, dx = \alpha + \beta \sqrt{2} + \gamma \sqrt{3}$,જ્યાં $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ સંમેય સંખ્યાઓ હોય,તો $3\alpha + 4\beta - \gamma$ ની કિંમત .......... થાય.
A
$7$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 - \sin 2x = \cos^2 x + \sin^2 x - 2 \sin x \cos x = (\cos x - \sin x)^2$.
તેથી,$\sqrt{1 - \sin 2x} = |\cos x - \sin x|$.
અંતરાલ $[\frac{\pi}{6}, \frac{\pi}{4}]$ માં,$\cos x \ge \sin x$,તેથી $|\cos x - \sin x| = \cos x - \sin x$.
અંતરાલ $[\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{3}]$ માં,$\sin x \ge \cos x$,તેથી $|\cos x - \sin x| = \sin x - \cos x$.
તેથી,સંકલન નીચે મુજબ થશે:
$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{4}} (\cos x - \sin x) \, dx + \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{3}} (\sin x - \cos x) \, dx$
$I = [\sin x + \cos x]_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{4}} + [-\cos x - \sin x]_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{3}}$
$I = ((\frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}}) - (\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{2})) + ((- \frac{1}{2} - \frac{\sqrt{3}}{2}) - (- \frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{\sqrt{2}}))$
$I = (\sqrt{2} - \frac{1}{2} - \frac{\sqrt{3}}{2}) + (\sqrt{2} - \frac{1}{2} - \frac{\sqrt{3}}{2}) = 2\sqrt{2} - 1 - \sqrt{3}$.
$\alpha + \beta \sqrt{2} + \gamma \sqrt{3}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = -1, \beta = 2, \gamma = -1$ મળે છે.
તેથી $3\alpha + 4\beta - \gamma = 3(-1) + 4(2) - (-1) = -3 + 8 + 1 = 6$.

7-2.Definite Integral — Properties of definite integration · Frequently Asked Questions

1Are these 7-2.Definite Integral questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 7-2.Definite Integral Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.