Gujarati

Fundamental definite integration Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 7-2.Definite Integral · Fundamental definite integration

682+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 682 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
$\int_0^{\pi /4} \sec x \log (\sec x + \tan x) \, dx = $
A
$\frac{1}{2} [\log (1 + \sqrt{2})]^2$
B
$[\log (1 + \sqrt{2})]^2$
C
$\frac{1}{2} [\log (\sqrt{2} - 1)]^3$
D
$\frac{1}{2} [\log (\sqrt{2} - 1)]^2$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^{\pi /4} \sec x \log (\sec x + \tan x) \, dx$.
$t = \log (\sec x + \tan x)$ આદેશ લેતા.
તેથી $dt = \frac{1}{\sec x + \tan x} (\sec x \tan x + \sec^2 x) \, dx = \frac{\sec x (\tan x + \sec x)}{\sec x + \tan x} \, dx = \sec x \, dx$.
સંકલનની સીમાઓ બદલતા:
જ્યારે $x = 0$,ત્યારે $t = \log (\sec 0 + \tan 0) = \log (1 + 0) = \log 1 = 0$.
જ્યારે $x = \pi / 4$,ત્યારે $t = \log (\sec(\pi / 4) + \tan(\pi / 4)) = \log (\sqrt{2} + 1)$.
હવે,સંકલન નીચે મુજબ થશે:
$I = \int_0^{\log (\sqrt{2} + 1)} t \, dt = \left[ \frac{t^2}{2} \right]_0^{\log (\sqrt{2} + 1)} = \frac{1}{2} [\log (\sqrt{2} + 1)]^2$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
52
EasyMCQ
$\int_0^{2/3} \frac{dx}{4 + 9x^2} = $
A
$\frac{\pi}{12}$
B
$\frac{\pi}{24}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$0$

Solution

(B) સંકલન $I = \int_0^{2/3} \frac{dx}{4 + 9x^2}$ ની ગણતરી કરવા માટે,આપણે છેદને ફરીથી લખીએ:
$I = \int_0^{2/3} \frac{dx}{2^2 + (3x)^2}$.
ધારો કે $3x = u$,તો $3dx = du$,જેનો અર્થ છે કે $dx = \frac{du}{3}$.
જ્યારે $x = 0$,ત્યારે $u = 0$. જ્યારે $x = 2/3$,ત્યારે $u = 2$.
આ કિંમતોને સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int_0^2 \frac{1}{2^2 + u^2} \cdot \frac{du}{3} = \frac{1}{3} \int_0^2 \frac{du}{2^2 + u^2}$.
પ્રમાણિત સૂત્ર $\int \frac{du}{a^2 + u^2} = \frac{1}{a} \tan^{-1}(\frac{u}{a}) + C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{1}{3} \left[ \frac{1}{2} \tan^{-1}(\frac{u}{2}) \right]_0^2 = \frac{1}{6} [\tan^{-1}(1) - \tan^{-1}(0)]$.
કારણ કે $\tan^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$ અને $\tan^{-1}(0) = 0$:
$I = \frac{1}{6} \times \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{24}$.
53
MediumMCQ
$\int_0^1 \frac{x^4 + 1}{x^2 + 1} \, dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{1}{6}(3\pi - 4)$
B
$\frac{1}{6}(3 - 4\pi)$
C
$\frac{1}{6}(3\pi + 4)$
D
$\frac{1}{6}(3 + 4\pi)$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^1 \frac{x^4 + 1}{x^2 + 1} \, dx$.
આપણે સંકલ્યને $\frac{x^4 - 1 + 2}{x^2 + 1} = \frac{(x^2 - 1)(x^2 + 1) + 2}{x^2 + 1} = x^2 - 1 + \frac{2}{x^2 + 1}$ તરીકે લખી શકીએ.
હવે,પદવાર સંકલન કરતા:
$I = \int_0^1 (x^2 - 1) \, dx + 2 \int_0^1 \frac{1}{x^2 + 1} \, dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય મેળવતા:
$I = \left[ \frac{x^3}{3} - x \right]_0^1 + 2 \left[ \tan^{-1} x \right]_0^1$.
$I = \left( \frac{1}{3} - 1 \right) - (0) + 2 \left( \tan^{-1}(1) - \tan^{-1}(0) \right)$.
$I = -\frac{2}{3} + 2 \left( \frac{\pi}{4} - 0 \right)$.
$I = -\frac{2}{3} + \frac{\pi}{2} = \frac{3\pi - 4}{6}$.
54
DifficultMCQ
$\int_0^{\pi /4} [\sqrt{\tan x} + \sqrt{\cot x}] \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{2} \pi$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{\sqrt{2}}$
D
$2\pi$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_0^{\pi /4} [\sqrt{\tan x} + \sqrt{\cot x}] \, dx$.
આપણે સંકલ્યને આ રીતે લખી શકીએ:
$I = \int_0^{\pi /4} \left( \sqrt{\frac{\sin x}{\cos x}} + \sqrt{\frac{\cos x}{\sin x}} \right) dx = \int_0^{\pi /4} \frac{\sin x + \cos x}{\sqrt{\sin x \cos x}} \, dx$.
અંશ અને છેદને $\sqrt{2}$ વડે ગુણતા:
$I = \sqrt{2} \int_0^{\pi /4} \frac{\sin x + \cos x}{\sqrt{2 \sin x \cos x}} \, dx = \sqrt{2} \int_0^{\pi /4} \frac{\sin x + \cos x}{\sqrt{1 - (\sin x - \cos x)^2}} \, dx$.
ધારો કે $t = \sin x - \cos x$. તેથી $dt = (\cos x + \sin x) \, dx$.
જ્યારે $x = 0$,ત્યારે $t = \sin 0 - \cos 0 = -1$.
જ્યારે $x = \pi / 4$,ત્યારે $t = \sin(\pi / 4) - \cos(\pi / 4) = 0$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \sqrt{2} \int_{-1}^0 \frac{dt}{\sqrt{1 - t^2}} = \sqrt{2} [\sin^{-1} t]_{-1}^0$.
$I = \sqrt{2} [\sin^{-1}(0) - \sin^{-1}(-1)] = \sqrt{2} [0 - (-\pi / 2)] = \sqrt{2} \cdot \frac{\pi}{2} = \frac{\pi}{\sqrt{2}}$.
55
MediumMCQ
$\int_0^1 \sqrt{\frac{1-x}{1+x}} \,dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\left(\frac{\pi}{2} - 1\right)$
B
$\left(\frac{\pi}{2} + 1\right)$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$(\pi + 1)$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^1 \sqrt{\frac{1-x}{1+x}} \,dx$.
સંકલિતનું સંમેયીકરણ કરતા:
$I = \int_0^1 \frac{\sqrt{1-x}}{\sqrt{1+x}} \cdot \frac{\sqrt{1-x}}{\sqrt{1-x}} \,dx = \int_0^1 \frac{1-x}{\sqrt{1-x^2}} \,dx$.
સંકલનને અલગ કરતા:
$I = \int_0^1 \frac{1}{\sqrt{1-x^2}} \,dx - \int_0^1 \frac{x}{\sqrt{1-x^2}} \,dx$.
પ્રથમ ભાગ માટે,$\int \frac{1}{\sqrt{1-x^2}} \,dx = \sin^{-1}(x)$.
બીજા ભાગ માટે,$u = 1-x^2$ લેતા,$du = -2x \,dx$ થાય,તેથી $\int \frac{x}{\sqrt{1-x^2}} \,dx = -\sqrt{1-x^2}$.
નિશ્ચિત સંકલનનું મૂલ્ય મેળવતા:
$I = [\sin^{-1}(x)]_0^1 + [\sqrt{1-x^2}]_0^1$.
$I = (\sin^{-1}(1) - \sin^{-1}(0)) + (\sqrt{1-1^2} - \sqrt{1-0^2})$.
$I = (\frac{\pi}{2} - 0) + (0 - 1) = \frac{\pi}{2} - 1$.
56
EasyMCQ
$\int_1^e \frac{1}{x} \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\infty$
B
$0$
C
$1$
D
$\log (1 + e)$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_1^e \frac{1}{x} \, dx$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{1}{x}$ નું પ્રતિ-વિકલિત $\ln|x|$ છે.
કલનશાસ્ત્રના મૂળભૂત પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$I = [\ln|x|]_1^e$
$I = \ln(e) - \ln(1)$
કારણ કે $\ln(e) = 1$ અને $\ln(1) = 0$ છે,
$I = 1 - 0 = 1$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
57
EasyMCQ
$\int_{1}^{x} \frac{\log(x^2)}{x} \, dx = $
A
$(\log x)^2$
B
$\frac{1}{2}(\log x)^2$
C
$\frac{\log(x^2)}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સંકલન: $I = \int_{1}^{x} \frac{\log(x^2)}{x} \, dx$
$\log(a^b) = b \log a$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{1}^{x} \frac{2 \log x}{x} \, dx$
ધારો કે $t = \log x$,તેથી $dt = \frac{1}{x} \, dx$.
જ્યારે $x = 1$,ત્યારે $t = \log(1) = 0$.
જ્યારે $x = x$,ત્યારે $t = \log x$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int_{0}^{\log x} 2t \, dt$
$I = 2 \left[ \frac{t^2}{2} \right]_{0}^{\log x}$
$I = [t^2]_{0}^{\log x}$
$I = (\log x)^2 - 0^2 = (\log x)^2$
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
58
MediumMCQ
$\int_{0}^{\pi /2}{\frac{dx}{{{a}^{2}}{{\cos }^{2}}x+{{b}^{2}}{{\sin }^{2}}x}}\,=$
A
$\pi ab$
B
${\pi ^2}ab$
C
$\frac{\pi }{{ab}}$
D
$\frac{\pi }{{2ab}}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^{\pi /2} {\frac{{dx}}{{{a^2}{{\cos }^2}x + {b^2}{{\sin }^2}x}}.} $
અંશ અને છેદને ${\cos ^2}x$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે
$I = \int_0^{\pi /2} {\frac{{\sec^2 x \, dx}}{{{a^2} + {b^2}\tan^2 x}}} $
$b \tan x = t$ આદેશ લેતા,આપણને $b \sec^2 x \, dx = dt$ મળે,એટલે કે $\sec^2 x \, dx = \frac{dt}{b}$.
જ્યારે $x = 0$,ત્યારે $t = 0$. જ્યારે $x = \frac{\pi}{2}$,ત્યારે $t \to \infty$.
તેથી,$I = \int_0^\infty {\frac{{dt/b}}{{{a^2} + {t^2}}}} = \frac{1}{b} \int_0^\infty \frac{dt}{a^2 + t^2}$
સૂત્ર $\int \frac{dx}{a^2 + x^2} = \frac{1}{a} \tan^{-1}(\frac{x}{a}) + C$ નો ઉપયોગ કરતા,
$I = \frac{1}{b} \left[ \frac{1}{a} \tan^{-1} \left( \frac{t}{a} \right) \right]_0^\infty = \frac{1}{ab} \left( \tan^{-1}(\infty) - \tan^{-1}(0) \right)$
$I = \frac{1}{ab} \left( \frac{\pi}{2} - 0 \right) = \frac{\pi}{2ab}$.
59
DifficultMCQ
$\int_0^{\pi /4} (\cos x - \sin x) dx + \int_{\pi /4}^{5\pi /4} (\sin x - \cos x) dx + \int_{2\pi }^{\pi /4} (\cos x - \sin x) dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{2} - 2$
B
$2\sqrt{2} - 2$
C
$3\sqrt{2} - 2$
D
$4\sqrt{2} - 2$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^{\pi /4} (\cos x - \sin x) dx + \int_{\pi /4}^{5\pi /4} (\sin x - \cos x) dx + \int_{2\pi }^{\pi /4} (\cos x - \sin x) dx$.
દરેક સંકલનનું મૂલ્ય મેળવતા:
$1$. $\int_0^{\pi /4} (\cos x - \sin x) dx = [\sin x + \cos x]_0^{\pi /4} = (\frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}}) - (0 + 1) = \sqrt{2} - 1$.
$2$. $\int_{\pi /4}^{5\pi /4} (\sin x - \cos x) dx = [-\cos x - \sin x]_{\pi /4}^{5\pi /4} = -[\cos x + \sin x]_{\pi /4}^{5\pi /4} = -[(-\frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{\sqrt{2}}) - (\frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}})] = -[-\sqrt{2} - \sqrt{2}] = 2\sqrt{2}$.
$3$. $\int_{2\pi }^{\pi /4} (\cos x - \sin x) dx = [\sin x + \cos x]_{2\pi }^{\pi /4} = (\frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}}) - (0 + 1) = \sqrt{2} - 1$.
આ કિંમતોનો સરવાળો કરતા: $I = (\sqrt{2} - 1) + 2\sqrt{2} + (\sqrt{2} - 1) = 4\sqrt{2} - 2$.
60
MediumMCQ
જો $\left( \int_{0}^{a} x \, dx \right) \le (a + 4)$ હોય,તો
A
$0 \le a \le 4$
B
$-2 \le a \le 4$
C
$-2 \le a \le 0$
D
$a \le -2 \text{ અથવા } a \ge 4$

Solution

(B) આપેલ અસમતા: $\int_{0}^{a} x \, dx \le a + 4$
નિશ્ચિત સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા: $\left[ \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{a} \le a + 4$
$\frac{a^2}{2} \le a + 4$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા: $a^2 \le 2a + 8$
પદોને ગોઠવતા: $a^2 - 2a - 8 \le 0$
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા: $(a - 4)(a + 2) \le 0$
ગુણાકાર શૂન્ય અથવા શૂન્યથી નાનો હોવા માટે,$a$ એ તેના બીજની વચ્ચે હોવું જોઈએ: $-2 \le a \le 4$.
61
EasyMCQ
$\int_{-1}^{0} \frac{dx}{x^2 + 2x + 2} = $
A
$0$
B
$\pi / 4$
C
$\pi / 2$
D
$-\pi / 4$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-1}^{0} \frac{dx}{x^2 + 2x + 2}$.
પ્રથમ,છેદમાં પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $x^2 + 2x + 2 = (x^2 + 2x + 1) + 1 = (x + 1)^2 + 1^2$.
આમ,સંકલન $I = \int_{-1}^{0} \frac{dx}{(x + 1)^2 + 1^2}$ બને છે.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int \frac{dx}{x^2 + a^2} = \frac{1}{a} \tan^{-1}(\frac{x}{a}) + C$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = [\tan^{-1}(x + 1)]_{-1}^{0}$.
સીમાઓનું મૂલ્યાંકન કરતા:
$I = \tan^{-1}(0 + 1) - \tan^{-1}(-1 + 1) = \tan^{-1}(1) - \tan^{-1}(0)$.
કારણ કે $\tan^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$ અને $\tan^{-1}(0) = 0$,તેથી:
$I = \frac{\pi}{4} - 0 = \frac{\pi}{4}$.
62
EasyMCQ
$\int_1^{\sqrt{3}} \frac{1}{1 + x^2} dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pi / 12$
B
$\pi / 6$
C
$\pi / 4$
D
$\pi / 3$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{1}{1 + x^2}$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન $\tan^{-1}(x)$ થાય છે.
નિશ્ચિત સંકલન માટે કલનશાસ્ત્રના મૂળભૂત પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$\int_1^{\sqrt{3}} \frac{1}{1 + x^2} dx = [\tan^{-1}(x)]_1^{\sqrt{3}}$
$= \tan^{-1}(\sqrt{3}) - \tan^{-1}(1)$
કારણ કે $\tan^{-1}(\sqrt{3}) = \frac{\pi}{3}$ અને $\tan^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$,તેથી:
$= \frac{\pi}{3} - \frac{\pi}{4}$
$= \frac{4\pi - 3\pi}{12} = \frac{\pi}{12}$.
63
EasyMCQ
$\int_{1}^{3} (x - 1)(x - 2)(x - 3) \, dx = $
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{1}^{3} (x - 1)(x - 2)(x - 3) \, dx$.
સંકલિતનું વિસ્તરણ કરતા: $(x - 1)(x - 2)(x - 3) = (x^2 - 3x + 2)(x - 3) = x^3 - 6x^2 + 11x - 6$.
હવે,દરેક પદનું સંકલન કરતા:
$I = \left[ \frac{x^4}{4} - 2x^3 + \frac{11x^2}{2} - 6x \right]_{1}^{3}$.
ઉપરની સીમા $x = 3$ માટે કિંમત મુકતા:
$\left( \frac{81}{4} - 54 + \frac{99}{2} - 18 \right) = \frac{279}{4} - 72 = -\frac{9}{4}$.
નીચેની સીમા $x = 1$ માટે કિંમત મુકતા:
$\left( \frac{1}{4} - 2 + \frac{11}{2} - 6 \right) = \frac{23}{4} - 8 = -\frac{9}{4}$.
તેથી,$I = -\frac{9}{4} - (-\frac{9}{4}) = 0$.
64
EasyMCQ
$\int_{2}^{3} \frac{dx}{x^2 - x} = $
A
$\log(2/3)$
B
$\log(1/4)$
C
$\log(4/3)$
D
$\log(8/3)$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{2}^{3} \frac{dx}{x(x - 1)}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,આપણે લખી શકીએ કે $\frac{1}{x(x - 1)} = \frac{1}{x - 1} - \frac{1}{x}$.
તેથી,$I = \int_{2}^{3} \left( \frac{1}{x - 1} - \frac{1}{x} \right) dx$.
પદવાર સંકલન કરતા,આપણને મળે $I = [\log|x - 1| - \log|x|]_{2}^{3}$.
ગુણધર્મ $\log a - \log b = \log(a/b)$ નો ઉપયોગ કરતા,$I = [\log|\frac{x - 1}{x}|]_{2}^{3}$.
સીમાઓ મૂકતા: $I = \log|\frac{3 - 1}{3}| - \log|\frac{2 - 1}{2}|$.
$I = \log(2/3) - \log(1/2) = \log(\frac{2/3}{1/2}) = \log(4/3)$.
65
MediumMCQ
$\int_{0}^{\pi} |\sin^3 \theta| \, d\theta$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$0$
B
$3/8$
C
$4/3$
D
$\pi$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{0}^{\pi} |\sin^3 \theta| \, d\theta$.
કારણ કે $\theta \in [0, \pi]$ માટે $\sin \theta \ge 0$ છે,તેથી $|\sin^3 \theta| = \sin^3 \theta$ થાય.
તેથી,$I = \int_{0}^{\pi} \sin^3 \theta \, d\theta$.
નિત્યસમ $\sin^3 \theta = \sin \theta (1 - \cos^2 \theta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{\pi} \sin \theta (1 - \cos^2 \theta) \, d\theta = \int_{0}^{\pi} \sin \theta \, d\theta - \int_{0}^{\pi} \sin \theta \cos^2 \theta \, d\theta$.
સંકલન કરતા:
$\int_{0}^{\pi} \sin \theta \, d\theta = [-\cos \theta]_{0}^{\pi} = -(\cos \pi - \cos 0) = -(-1 - 1) = 2$.
બીજા ભાગ માટે,$u = \cos \theta$ લેતા,$du = -\sin \theta \, d\theta$ મળે.
જ્યારે $\theta = 0, u = 1$; જ્યારે $\theta = \pi, u = -1$.
$-\int_{0}^{\pi} \sin \theta \cos^2 \theta \, d\theta = \int_{1}^{-1} u^2 \, du = [\frac{u^3}{3}]_{1}^{-1} = \frac{(-1)^3}{3} - \frac{1^3}{3} = -\frac{1}{3} - \frac{1}{3} = -\frac{2}{3}$.
આમ,$I = 2 - \frac{2}{3} = \frac{4}{3}$.
66
MediumMCQ
$\int_{0}^{3} \frac{3x + 1}{x^2 + 9} dx = $
A
$\log(2\sqrt{2}) + \frac{\pi}{12}$
B
$\log(2\sqrt{2}) + \frac{\pi}{2}$
C
$\log(2\sqrt{2}) + \frac{\pi}{6}$
D
$\log(2\sqrt{2}) + \frac{\pi}{3}$

Solution

(A) આપણે સંકલન $I = \int_{0}^{3} \frac{3x + 1}{x^2 + 9} dx$ ની ગણતરી કરીએ.
સંકલનને બે ભાગમાં વિભાજિત કરો: $I = \frac{3}{2} \int_{0}^{3} \frac{2x}{x^2 + 9} dx + \int_{0}^{3} \frac{1}{x^2 + 9} dx$.
બંને ભાગોનું સંકલન કરતા,આપણને મળે છે: $I = \left[ \frac{3}{2} \log(x^2 + 9) + \frac{1}{3} \tan^{-1}\left(\frac{x}{3}\right) \right]_{0}^{3}$.
સીમાઓ લાગુ કરતા: $I = \left( \frac{3}{2} \log(9 + 9) + \frac{1}{3} \tan^{-1}(1) \right) - \left( \frac{3}{2} \log(0 + 9) + \frac{1}{3} \tan^{-1}(0) \right)$.
$I = \frac{3}{2} \log(18) + \frac{1}{3} \left(\frac{\pi}{4}\right) - \frac{3}{2} \log(9) - 0$.
$I = \frac{3}{2} \log\left(\frac{18}{9}\right) + \frac{\pi}{12} = \frac{3}{2} \log(2) + \frac{\pi}{12}$.
કારણ કે $\frac{3}{2} \log(2) = \log(2^{3/2}) = \log(2\sqrt{2})$,અંતિમ પરિણામ $\log(2\sqrt{2}) + \frac{\pi}{12}$ છે.
67
DifficultMCQ
$\int_2^3 \frac{x + 1}{x^2(x - 1)} dx$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$2\log 2 - \frac{1}{6}$
B
$\log \frac{16}{9} - \frac{1}{6}$
C
$\log \frac{4}{3} - \frac{1}{6}$
D
$\log \frac{16}{9} + \frac{1}{6}$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_2^3 \frac{x + 1}{x^2(x - 1)} dx$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{x + 1}{x^2(x - 1)} = \frac{A}{x^2} + \frac{B}{x} + \frac{C}{x - 1}$.
$x^2(x - 1)$ વડે ગુણતા,$A(x - 1) + Bx(x - 1) + Cx^2 = x + 1$.
$x = 0$ લેતા,$A(-1) = 1 \implies A = -1$.
$x = 1$ લેતા,$C(1)^2 = 1 + 1 \implies C = 2$.
$x^2$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$B + C = 0 \implies B = -2$.
તેથી,$I = \int_2^3 \left( -\frac{1}{x^2} - \frac{2}{x} + \frac{2}{x - 1} \right) dx$.
$I = \left[ \frac{1}{x} - 2\log|x| + 2\log|x - 1| \right]_2^3$.
$I = \left[ \frac{1}{x} + 2\log\left| \frac{x - 1}{x} \right| \right]_2^3$.
$I = \left( \frac{1}{3} + 2\log\left( \frac{2}{3} \right) \right) - \left( \frac{1}{2} + 2\log\left( \frac{1}{2} \right) \right)$.
$I = \left( \frac{1}{3} - \frac{1}{2} \right) + 2\log\left( \frac{2/3}{1/2} \right) = -\frac{1}{6} + 2\log\left( \frac{4}{3} \right)$.
$I = \log\left( \frac{4}{3} \right)^2 - \frac{1}{6} = \log\frac{16}{9} - \frac{1}{6}$.
68
DifficultMCQ
$I = \int_0^{\pi /2} \frac{(\sin x + \cos x)^2}{\sqrt{1 + \sin 2x}} dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$3$
B
$1$
C
$2$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ છે $I = \int_0^{\pi /2} \frac{(\sin x + \cos x)^2}{\sqrt{1 + \sin 2x}} dx$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \sin 2x = \sin^2 x + \cos^2 x + 2 \sin x \cos x = (\sin x + \cos x)^2$.
આ કિંમત સંકલનમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_0^{\pi /2} \frac{(\sin x + \cos x)^2}{\sqrt{(\sin x + \cos x)^2}} dx$.
કારણ કે $x \in [0, \pi/2]$ માટે $\sin x + \cos x > 0$ છે,તેથી $\sqrt{(\sin x + \cos x)^2} = \sin x + \cos x$.
આમ,$I = \int_0^{\pi /2} (\sin x + \cos x) dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$I = [-\cos x + \sin x]_0^{\pi /2}$.
$I = (-\cos(\pi/2) + \sin(\pi/2)) - (-\cos(0) + \sin(0))$.
$I = (0 + 1) - (-1 + 0) = 1 + 1 = 2$.
69
MediumMCQ
$\int_0^{\pi /8} \cos^3(4\theta) \, d\theta = $
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^{\pi /8} \cos^3(4\theta) \, d\theta = \int_0^{\pi /8} \cos^2(4\theta) \cos(4\theta) \, d\theta$.
નિત્યસમ $\cos^2(4\theta) = 1 - \sin^2(4\theta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_0^{\pi /8} (1 - \sin^2(4\theta)) \cos(4\theta) \, d\theta$.
ધારો કે $t = \sin(4\theta)$. તેથી $dt = 4 \cos(4\theta) \, d\theta$,જેનો અર્થ છે કે $\cos(4\theta) \, d\theta = \frac{dt}{4}$.
જ્યારે $\theta = 0$,ત્યારે $t = \sin(0) = 0$.
જ્યારે $\theta = \frac{\pi}{8}$,ત્યારે $t = \sin(4 \times \frac{\pi}{8}) = \sin(\frac{\pi}{2}) = 1$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \frac{1}{4} \int_0^1 (1 - t^2) \, dt = \frac{1}{4} [t - \frac{t^3}{3}]_0^1$.
$I = \frac{1}{4} (1 - \frac{1}{3}) = \frac{1}{4} (\frac{2}{3}) = \frac{1}{6}$.
70
MediumMCQ
$\int_3^8 \frac{2 - 3x}{x\sqrt{1 + x}} \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$2\log \left( \frac{3}{2e^3} \right)$
B
$\log \left( \frac{3}{e^3} \right)$
C
$4\log \left( \frac{3}{e^3} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_3^8 \frac{2 - 3x}{x\sqrt{1 + x}} \, dx$.
$1 + x = t^2$ લેતા,તેથી $x = t^2 - 1$ અને $dx = 2t \, dt$ મળે.
જ્યારે $x = 3$,ત્યારે $t = 2$ અને જ્યારે $x = 8$,ત્યારે $t = 3$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int_2^3 \frac{2 - 3(t^2 - 1)}{(t^2 - 1)t} \cdot 2t \, dt = 2 \int_2^3 \frac{5 - 3t^2}{t^2 - 1} \, dt$.
$I = 2 \int_2^3 \left( \frac{2}{t^2 - 1} - 3 \right) \, dt$.
સૂત્ર $\int \frac{1}{t^2 - a^2} \, dt = \frac{1}{2a} \log \left| \frac{t - a}{t + a} \right|$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = 2 \left[ \frac{2}{2(1)} \log \left| \frac{t - 1}{t + 1} \right| - 3t \right]_2^3$.
$I = 2 \left[ \log \left| \frac{t - 1}{t + 1} \right| - 3t \right]_2^3$.
સીમાઓ મૂકતા:
$I = 2 \left[ (\log(2/4) - 9) - (\log(1/3) - 6) \right] = 2 \left[ \log(1/2) - \log(1/3) - 3 \right]$.
$I = 2 \left[ \log(3/2) - 3 \right] = 2 \log \left( \frac{3}{2e^3} \right)$.
71
EasyMCQ
$\int_0^1 {x^2 e^x dx}$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$e - 2$
B
$e + 2$
C
$e^2 - 2$
D
$e^2$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^1 x^2 e^x dx$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$\int u v dx = u \int v dx - \int (u' \int v dx) dx$.
અહીં $u = x^2$ અને $v = e^x$ લેતા,$u' = 2x$ અને $\int v dx = e^x$ મળે.
$I = [x^2 e^x]_0^1 - \int_0^1 2x e^x dx$.
$I = (1^2 e^1 - 0^2 e^0) - 2 \int_0^1 x e^x dx$.
$I = e - 2 \int_0^1 x e^x dx$.
હવે,ફરીથી ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરીને $\int_0^1 x e^x dx$ શોધીએ:
$\int_0^1 x e^x dx = [x e^x]_0^1 - \int_0^1 e^x dx = (e - 0) - [e^x]_0^1 = e - (e - 1) = 1$.
આ કિંમત $I$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$I = e - 2(1) = e - 2$.
72
DifficultMCQ
ધારો કે ${I_1} = \int_1^2 \frac{dx}{\sqrt{1 + x^2}}$ અને ${I_2} = \int_1^2 \frac{dx}{x}$,તો:
A
${I_1} > {I_2}$
B
${I_2} > {I_1}$
C
${I_1} = {I_2}$
D
${I_1} > 2{I_2}$

Solution

(B) આપણને ${I_1} = \int_1^2 \frac{dx}{\sqrt{1 + x^2}}$ અને ${I_2} = \int_1^2 \frac{dx}{x}$ આપેલ છે.
બધા $x \in (1, 2)$ માટે,આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + x^2 > x^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $\sqrt{1 + x^2} > x$ મળે છે.
કારણ કે $x \in (1, 2)$ માટે બંને બાજુઓ ધન છે,આપણે વ્યસ્ત લેતા અસમતા બદલાશે:
$\frac{1}{\sqrt{1 + x^2}} < \frac{1}{x}$.
બંને બાજુ $1$ થી $2$ ની મર્યાદામાં $x$ ની સાપેક્ષે સંકલન કરતા:
$\int_1^2 \frac{dx}{\sqrt{1 + x^2}} < \int_1^2 \frac{dx}{x}$.
તેથી,${I_1} < {I_2}$,જેનો અર્થ છે કે ${I_2} > {I_1}$.
73
DifficultMCQ
$\int_{1/e}^{\tan x} \frac{t \, dt}{1 + t^2} + \int_{1/e}^{\cot x} \frac{dt}{t(1 + t^2)}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$ - 1$
B
$1$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{1/e}^{\tan x} \frac{t \, dt}{1 + t^2} + \int_{1/e}^{\cot x} \frac{dt}{t(1 + t^2)}$.
પ્રથમ સંકલન માટે,$u = 1 + t^2$ લેતા,$du = 2t \, dt$ મળે,તેથી $\int \frac{t \, dt}{1 + t^2} = \frac{1}{2} \ln(1 + t^2)$.
$1/e$ થી $\tan x$ સુધીની સીમાઓ મૂકતા: $\frac{1}{2} [\ln(1 + \tan^2 x) - \ln(1 + 1/e^2)] = \frac{1}{2} [\ln(\sec^2 x) - \ln(1 + 1/e^2)]$.
બીજા સંકલન માટે,$\int \frac{dt}{t(1 + t^2)} = \int (\frac{1}{t} - \frac{t}{1 + t^2}) \, dt = \ln|t| - \frac{1}{2} \ln(1 + t^2)$.
$1/e$ થી $\cot x$ સુધીની સીમાઓ મૂકતા: $[\ln(\cot x) - \frac{1}{2} \ln(1 + \cot^2 x)] - [\ln(1/e) - \frac{1}{2} \ln(1 + 1/e^2)]$.
$1 + \cot^2 x = \csc^2 x$ હોવાથી,આ પદ $[\ln(\cot x) - \frac{1}{2} \ln(\csc^2 x)] - [\ln(1/e) - \frac{1}{2} \ln(1 + 1/e^2)]$ બને છે.
બંને ભાગોને જોડતા:
$I = \frac{1}{2} \ln(\sec^2 x) - \frac{1}{2} \ln(1 + 1/e^2) + \ln(\cot x) - \frac{1}{2} \ln(\csc^2 x) - \ln(1/e) + \frac{1}{2} \ln(1 + 1/e^2)$.
$I = \ln(\sec x) + \ln(\cot x) - \ln(\csc x) - \ln(1/e)$.
$I = \ln(\frac{\sec x \cdot \cot x}{\csc x}) - \ln(1/e) = \ln(1) - \ln(1/e) = 0 - (-1) = 1$.
74
MediumMCQ
$\int_{\pi /4}^{3\pi /4} \frac{dx}{1 + \cos x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$-2$
C
$\frac{1}{2}$
D
$-\frac{1}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{\pi /4}^{3\pi /4} \frac{dx}{1 + \cos x}$.
નિત્યસમ $1 + \cos x = 2\cos^2(x/2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{\pi /4}^{3\pi /4} \frac{dx}{2\cos^2(x/2)} = \frac{1}{2} \int_{\pi /4}^{3\pi /4} \sec^2(x/2) dx$.
$\sec^2(x/2)$ નું સંકલન કરતા:
$I = \frac{1}{2} [2 \tan(x/2)]_{\pi /4}^{3\pi /4} = [\tan(x/2)]_{\pi /4}^{3\pi /4}$.
સીમાઓ મૂકતા:
$I = \tan(3\pi /8) - \tan(\pi /8)$.
$\tan(3\pi /8) = \cot(\pi /8)$ હોવાથી:
$I = \cot(\pi /8) - \tan(\pi /8) = \frac{\cos(\pi /8)}{\sin(\pi /8)} - \frac{\sin(\pi /8)}{\cos(\pi /8)} = \frac{\cos^2(\pi /8) - \sin^2(\pi /8)}{\sin(\pi /8)\cos(\pi /8)}$.
$\cos(2\theta) = \cos^2\theta - \sin^2\theta$ અને $2\sin\theta\cos\theta = \sin(2\theta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \frac{\cos(\pi /4)}{\frac{1}{2}\sin(\pi /4)} = 2 \cot(\pi /4) = 2(1) = 2$.
75
EasyMCQ
$\int_{\pi /4}^{\pi /2} \csc^2 x \, dx = $
A
$-1$
B
$1$
C
$0$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) આપણે નિશ્ચિત સંકલન $\int_{\pi /4}^{\pi /2} \csc^2 x \, dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
યાદ રાખો કે $\csc^2 x$ નું પ્રતિ-વિકલિત $-\cot x$ છે.
કલનશાસ્ત્રના મૂળભૂત પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$\int_{\pi /4}^{\pi /2} \csc^2 x \, dx = [-\cot x]_{\pi /4}^{\pi /2}$
$= -(\cot(\frac{\pi}{2}) - \cot(\frac{\pi}{4}))$
કારણ કે $\cot(\frac{\pi}{2}) = 0$ અને $\cot(\frac{\pi}{4}) = 1$ હોવાથી:
$= -(0 - 1) = 1$.
76
DifficultMCQ
જો $g(1) = g(2)$ હોય,તો $\int_1^2 {{{\left[ {f(g(x))} \right]}^{ - 1}}} f'\{ g(x)\} \;g'(x)\;dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે સંકલન $I = \int_1^2 \frac{f'(g(x)) \cdot g'(x)}{f(g(x))} \; dx$ છે.
$u = f(g(x))$ આદેશ લેતા.
તેથી,વિકલન $du = f'(g(x)) \cdot g'(x) \; dx$ થશે.
હવે,સંકલનની સીમાઓ બદલતા:
જ્યારે $x = 1$,ત્યારે $u = f(g(1))$.
જ્યારે $x = 2$,ત્યારે $u = f(g(2))$.
આપેલ છે કે $g(1) = g(2)$,તેથી $f(g(1)) = f(g(2))$ થાય.
તેથી,સંકલન $I = \int_{f(g(1))}^{f(g(1))} \frac{1}{u} \; du$ બને છે.
નિશ્ચિત સંકલનની નીચલી અને ઉપલી સીમાઓ સમાન હોવાથી,સંકલનનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
77
MediumMCQ
$\int_{-4}^{4} |x + 2| \, dx = $
A
$50$
B
$24$
C
$20$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે નિશ્ચિત સંકલન $\int_{-4}^{4} |x + 2| \, dx$ ની કિંમત $x = -2$ પર અંતરાલને વિભાજિત કરીને મેળવીએ છીએ,જ્યાં નિરપેક્ષ મૂલ્યની અંદરની અભિવ્યક્તિ તેની નિશાની બદલે છે.
કારણ કે $x < -2$ માટે $|x + 2| = -(x + 2)$ અને $x \ge -2$ માટે $|x + 2| = (x + 2)$ છે,તેથી:
$\int_{-4}^{4} |x + 2| \, dx = \int_{-4}^{-2} -(x + 2) \, dx + \int_{-2}^{4} (x + 2) \, dx$
પ્રથમ સંકલનનું મૂલ્યાંકન:
$\int_{-4}^{-2} -(x + 2) \, dx = -\left[ \frac{x^2}{2} + 2x \right]_{-4}^{-2} = -\left[ (\frac{4}{2} - 4) - (\frac{16}{2} - 8) \right] = -[(-2) - (0)] = 2$
બીજા સંકલનનું મૂલ્યાંકન:
$\int_{-2}^{4} (x + 2) \, dx = \left[ \frac{x^2}{2} + 2x \right]_{-2}^{4} = \left[ (\frac{16}{2} + 8) - (\frac{4}{2} - 4) \right] = [(8 + 8) - (-2)] = 16 + 2 = 18$
બંને પરિણામોનો સરવાળો:
$2 + 18 = 20$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
78
EasyMCQ
$\int_{ - \pi /2}^{\pi /2} {\sqrt {\frac{1}{2}(1 - \cos 2x)} } \,dx = $
A
$0$
B
$2$
C
$\frac{1}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 - \cos 2x = 2 \sin^2 x$.
આ કિંમત સંકલનમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\int_{ - \pi /2}^{\pi /2} \sqrt{\frac{1}{2}(2 \sin^2 x)} \,dx = \int_{ - \pi /2}^{\pi /2} \sqrt{\sin^2 x} \,dx = \int_{ - \pi /2}^{\pi /2} |\sin x| \,dx$.
કારણ કે $|\sin x|$ એ યુગ્મ વિધેય છે,આપણે લખી શકીએ:
$2 \int_0^{\pi /2} \sin x \,dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$2 [-\cos x]_0^{\pi /2} = 2 [-\cos(\pi/2) - (-\cos 0)] = 2 [0 + 1] = 2$.
79
MediumMCQ
જો $f(x) = \begin{cases} 4x + 3, & 1 \le x \le 2 \\ 3x + 5, & 2 < x \le 4 \end{cases}$ હોય,તો $\int_1^4 f(x) \, dx = $
A
$80$
B
$20$
C
$-20$
D
$37$

Solution

(D) સંકલન $\int_1^4 f(x) \, dx$ ની ગણતરી કરવા માટે,આપણે $f(x)$ ની વ્યાખ્યા મુજબ અંતરાલ $[1, 4]$ ને $x = 2$ પર વિભાજિત કરીએ છીએ:
$\int_1^4 f(x) \, dx = \int_1^2 (4x + 3) \, dx + \int_2^4 (3x + 5) \, dx$
પ્રથમ ભાગ: $\int_1^2 (4x + 3) \, dx = [2x^2 + 3x]_1^2 = (2(2)^2 + 3(2)) - (2(1)^2 + 3(1)) = (8 + 6) - (2 + 3) = 14 - 5 = 9$
બીજો ભાગ: $\int_2^4 (3x + 5) \, dx = [\frac{3x^2}{2} + 5x]_2^4 = (\frac{3(16)}{2} + 5(4)) - (\frac{3(4)}{2} + 5(2)) = (24 + 20) - (6 + 10) = 44 - 16 = 28$
કુલ સંકલન: $9 + 28 = 37$.
80
DifficultMCQ
સૌથી નાનો અંતરાલ $[a, b]$ કે જેથી $\int_0^1 \frac{dx}{\sqrt{1 + x^4}} \in [a, b]$ થાય,તે શોધો.
A
$[\frac{1}{\sqrt{2}}, 1]$
B
$[0, 1]$
C
$[\frac{1}{2}, 2]$
D
$[\frac{3}{4}, 1]$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^1 \frac{dx}{\sqrt{1 + x^4}}$.
$x \in [0, 1]$ માટે,આપણી પાસે $0 \le x^4 \le 1$ છે.
બધી બાજુ $1$ ઉમેરતા,આપણને $1 \le 1 + x^4 \le 2$ મળે છે.
વર્ગમૂળ લેતા,$1 \le \sqrt{1 + x^4} \le \sqrt{2}$ મળે છે.
વ્યસ્ત લેતા,અસમતા ઉલટાય છે: $\frac{1}{\sqrt{2}} \le \frac{1}{\sqrt{1 + x^4}} \le 1$.
$0$ થી $1$ સુધી $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા,આપણને $\int_0^1 \frac{1}{\sqrt{2}} dx \le \int_0^1 \frac{dx}{\sqrt{1 + x^4}} \le \int_0^1 1 dx$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા $\frac{1}{\sqrt{2}}(1 - 0) \le I \le 1(1 - 0)$ થાય છે,જે $\frac{1}{\sqrt{2}} \le I \le 1$ આપે છે.
આમ,સૌથી નાનો અંતરાલ $[\frac{1}{\sqrt{2}}, 1]$ છે.
81
EasyMCQ
$\int_{-1}^{1} |1 - x| \,dx = $
A
$-2$
B
$0$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) આપણે નિશ્ચિત સંકલન $I = \int_{-1}^{1} |1 - x| \,dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
સંકલનનો અંતરાલ $[-1, 1]$ હોવાથી,આપણે જોઈએ છીએ કે તમામ $x \in [-1, 1]$ માટે,$1 - x \ge 0$ થાય છે.
ખાસ કરીને,જ્યારે $x = 1$ હોય ત્યારે $1 - x = 0$ અને $x < 1$ માટે $1 - x > 0$ થાય છે.
તેથી,તમામ $x \in [-1, 1]$ માટે $|1 - x| = 1 - x$ થાય.
આમ,સંકલન નીચે મુજબ થશે:
$I = \int_{-1}^{1} (1 - x) \,dx$
$I = \left[ x - \frac{x^2}{2} \right]_{-1}^{1}$
$I = \left( 1 - \frac{1^2}{2} \right) - \left( -1 - \frac{(-1)^2}{2} \right)$
$I = \left( 1 - \frac{1}{2} \right) - \left( -1 - \frac{1}{2} \right)$
$I = \frac{1}{2} - \left( -\frac{3}{2} \right)$
$I = \frac{1}{2} + \frac{3}{2} = \frac{4}{2} = 2$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
82
DifficultMCQ
$\int_{-2}^{2} |1 - x^2| \, dx = $
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) વિધેય $f(x) = |1 - x^2|$ એ $x = -1$ અને $x = 1$ આગળ તેની નિશાની બદલે છે.
આપણે સંકલનને આ રીતે વિભાજિત કરી શકીએ:
$\int_{-2}^{2} |1 - x^2| \, dx = \int_{-2}^{-1} |1 - x^2| \, dx + \int_{-1}^{1} |1 - x^2| \, dx + \int_{1}^{2} |1 - x^2| \, dx$
અંતરાલ $[-2, -1]$ માં,$1 - x^2 \le 0$,તેથી $|1 - x^2| = -(1 - x^2) = x^2 - 1$.
અંતરાલ $[-1, 1]$ માં,$1 - x^2 \ge 0$,તેથી $|1 - x^2| = 1 - x^2$.
અંતરાલ $[1, 2]$ માં,$1 - x^2 \le 0$,તેથી $|1 - x^2| = -(1 - x^2) = x^2 - 1$.
આમ,સંકલન નીચે મુજબ થશે:
$\int_{-2}^{-1} (x^2 - 1) \, dx + \int_{-1}^{1} (1 - x^2) \, dx + \int_{1}^{2} (x^2 - 1) \, dx$
$= [\frac{x^3}{3} - x]_{-2}^{-1} + [x - \frac{x^3}{3}]_{-1}^{1} + [\frac{x^3}{3} - x]_{1}^{2}$
$= ((\frac{-1}{3} + 1) - (\frac{-8}{3} + 2)) + ((1 - \frac{1}{3}) - (-1 + \frac{1}{3})) + ((\frac{8}{3} - 2) - (\frac{1}{3} - 1))$
$= (\frac{2}{3} - (-\frac{2}{3})) + (\frac{2}{3} - (-\frac{2}{3})) + (\frac{2}{3} - (-\frac{2}{3}))$
$= \frac{4}{3} + \frac{4}{3} + \frac{4}{3} = \frac{12}{3} = 4.$
83
DifficultMCQ
$\int_0^{\pi /2} {\left| {\sin \left( {x - \frac{\pi }{4}} \right)} \right|} \,dx$ નું સાચું મૂલ્ય શોધો.
A
$2 + \sqrt{2}$
B
$2 - \sqrt{2}$
C
$-2 + \sqrt{2}$
D
$0$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_0^{\pi /2} {\left| {\sin \left( {x - \frac{\pi }{4}} \right)} \right|} \,dx$.
કારણ કે $x \in [0, \pi/4]$ માટે $\sin(x - \pi/4) \le 0$ અને $x \in [\pi/4, \pi/2]$ માટે $\sin(x - \pi/4) \ge 0$ છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીએ છીએ:
$I = - \int_0^{\pi /4} {\sin \left( {x - \frac{\pi }{4}} \right)dx} + \int_{\pi /4}^{\pi /2} {\sin \left( {x - \frac{\pi }{4}} \right)dx}$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$I = - [-\cos(x - \pi/4)]_0^{\pi/4} + [-\cos(x - \pi/4)]_{\pi/4}^{\pi/2}$.
$I = [\cos(x - \pi/4)]_0^{\pi/4} - [\cos(x - \pi/4)]_{\pi/4}^{\pi/2}$.
$I = (\cos(0) - \cos(-\pi/4)) - (\cos(\pi/4) - \cos(0))$.
$I = (1 - 1/\sqrt{2}) - (1/\sqrt{2} - 1)$.
$I = 1 - 1/\sqrt{2} - 1/\sqrt{2} + 1 = 2 - 2/\sqrt{2} = 2 - \sqrt{2}$.
84
EasyMCQ
$\int_0^\pi |\cos x| \, dx = $
A
$\pi$
B
$0$
C
$2$
D
$1$

Solution

(C) આપણે સંકલન $I = \int_0^\pi |\cos x| \, dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કારણ કે $x \in [0, \pi/2]$ માટે $\cos x \ge 0$ અને $x \in [\pi/2, \pi]$ માટે $\cos x \le 0$ છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીશું:
$I = \int_0^{\pi/2} \cos x \, dx + \int_{\pi/2}^\pi (-\cos x) \, dx$.
પ્રથમ ભાગનું મૂલ્ય: $\int_0^{\pi/2} \cos x \, dx = [\sin x]_0^{\pi/2} = \sin(\pi/2) - \sin(0) = 1 - 0 = 1$.
બીજા ભાગનું મૂલ્ય: $\int_{\pi/2}^\pi -\cos x \, dx = -[\sin x]_{\pi/2}^\pi = -(\sin(\pi) - \sin(\pi/2)) = -(0 - 1) = 1$.
બંને ભાગનો સરવાળો કરતા: $I = 1 + 1 = 2$.
85
DifficultMCQ
સંકલન $\int_{-\pi/4}^{\pi/4} \sin^4 x \, dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$3/2$
B
$-1/2$
C
$3/8$
D
$8/3$

Solution

(NONE) ધારો કે $I = \int_{-\pi/4}^{\pi/4} \sin^4 x \, dx$. કારણ કે $f(x) = \sin^4 x$ એ યુગ્મ વિધેય છે,તેથી $I = 2 \int_0^{\pi/4} \sin^4 x \, dx$.
નિત્યસમ $\sin^2 x = \frac{1 - \cos 2x}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin^4 x = (\frac{1 - \cos 2x}{2})^2 = \frac{1}{4}(1 - 2\cos 2x + \cos^2 2x)$.
વધુમાં,$\cos^2 2x = \frac{1 + \cos 4x}{2}$,તેથી $\sin^4 x = \frac{1}{4}(1 - 2\cos 2x + \frac{1 + \cos 4x}{2}) = \frac{1}{4}(\frac{3}{2} - 2\cos 2x + \frac{1}{2}\cos 4x) = \frac{3}{8} - \frac{1}{2}\cos 2x + \frac{1}{8}\cos 4x$.
આનું સંકલન કરતા,$I = 2 \int_0^{\pi/4} (\frac{3}{8} - \frac{1}{2}\cos 2x + \frac{1}{8}\cos 4x) \, dx = 2 [\frac{3}{8}x - \frac{1}{4}\sin 2x + \frac{1}{32}\sin 4x]_0^{\pi/4}$.
સીમાઓ મૂકતા: $I = 2 [(\frac{3}{8} \cdot \frac{\pi}{4} - \frac{1}{4}\sin \frac{\pi}{2} + \frac{1}{32}\sin \pi) - (0)] = 2 [\frac{3\pi}{32} - \frac{1}{4}] = \frac{3\pi}{16} - \frac{1}{2}$.
86
DifficultMCQ
$\int_0^{1.5} {[x^2] \, dx}$,જ્યાં $[.]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે,તેની કિંમત શોધો.
A
$2 + \sqrt{2}$
B
$2 - \sqrt{2}$
C
$-2 + \sqrt{2}$
D
$-2 - \sqrt{2}$

Solution

(B) સંકલન $I = \int_0^{1.5} [x^2] \, dx$ ની ગણતરી કરવા માટે,આપણે અંતરાલ $[0, 1.5]$ ને એવા બિંદુઓ પર વિભાજિત કરીએ છીએ જ્યાં $x^2$ પૂર્ણાંક બને છે.
$x^2 = 1 \implies x = 1$
$x^2 = 2 \implies x = \sqrt{2} \approx 1.414$
આથી,આપણે સંકલનને નીચે મુજબ વિભાજિત કરીએ છીએ:
$I = \int_0^1 [x^2] \, dx + \int_1^{\sqrt{2}} [x^2] \, dx + \int_{\sqrt{2}}^{1.5} [x^2] \, dx$
$0 \le x < 1$ માટે,$0 \le x^2 < 1$,તેથી $[x^2] = 0$.
$1 \le x < \sqrt{2}$ માટે,$1 \le x^2 < 2$,તેથી $[x^2] = 1$.
$\sqrt{2} \le x < 1.5$ માટે,$2 \le x^2 < 2.25$,તેથી $[x^2] = 2$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$I = \int_0^1 0 \, dx + \int_1^{\sqrt{2}} 1 \, dx + \int_{\sqrt{2}}^{1.5} 2 \, dx$
$I = 0 + [x]_1^{\sqrt{2}} + 2[x]_{\sqrt{2}}^{1.5}$
$I = (\sqrt{2} - 1) + 2(1.5 - \sqrt{2})$
$I = \sqrt{2} - 1 + 3 - 2\sqrt{2}$
$I = 2 - \sqrt{2}$
87
MediumMCQ
$\int_{1/e}^e |\log x| \, dx = $
A
$1 - \frac{1}{e}$
B
$2 \left( 1 - \frac{1}{e} \right)$
C
$\frac{1}{e} - 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપણે સંકલન $I = \int_{1/e}^e |\log x| \, dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કારણ કે $x \in [1/e, 1)$ માટે $\log x < 0$ અને $x \in [1, e]$ માટે $\log x \ge 0$ છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વિભાજિત કરીશું:
$I = \int_{1/e}^1 -\log x \, dx + \int_1^e \log x \, dx$.
સંકલનનું સૂત્ર $\int \log x \, dx = x \log x - x + C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = -[x \log x - x]_{1/e}^1 + [x \log x - x]_1^e$.
પ્રથમ ભાગની ગણતરી કરતા: $-[(1 \cdot 0 - 1) - (\frac{1}{e} \log(1/e) - \frac{1}{e})] = -[-1 - (-\frac{1}{e} - \frac{1}{e})] = -[-1 + \frac{2}{e}] = 1 - \frac{2}{e}$.
બીજા ભાગની ગણતરી કરતા: $[(e \log e - e) - (1 \log 1 - 1)] = [(e - e) - (0 - 1)] = 0 - (-1) = 1$.
બંને ભાગનો સરવાળો કરતા: $I = (1 - \frac{2}{e}) + 1 = 2 - \frac{2}{e} = 2 \left( 1 - \frac{1}{e} \right)$.
88
EasyMCQ
$\int_{0}^{\pi /2} \{ x - [\sin x] \} \,dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi^2}{8}$
B
$\frac{\pi^2}{8} - 1$
C
$\frac{\pi^2}{8} - 2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ સંકલન $I = \int_{0}^{\pi /2} \{ x - [\sin x] \} \,dx$ છે.
અહીં $x \in [0, \pi/2]$ માટે,$0 \le \sin x < 1$ હોવાથી $[\sin x] = 0$ થાય.
તેથી,$I = \int_{0}^{\pi /2} \{ x \} \,dx$ થાય.
અંતરાલ $[0, \pi/2]$ માં પૂર્ણાંક $1$ આવે છે,તેથી સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચતા: $I = \int_{0}^{1} x \,dx + \int_{1}^{\pi /2} (x - 1) \,dx$.
પ્રથમ ભાગ: $\int_{0}^{1} x \,dx = [\frac{x^2}{2}]_{0}^{1} = \frac{1}{2}$.
બીજો ભાગ: $\int_{1}^{\pi /2} (x - 1) \,dx = [\frac{x^2}{2} - x]_{1}^{\pi /2} = (\frac{\pi^2}{8} - \frac{\pi}{2}) - (\frac{1}{2} - 1) = \frac{\pi^2}{8} - \frac{\pi}{2} + \frac{1}{2}$.
કુલ સરવાળો: $I = \frac{1}{2} + \frac{\pi^2}{8} - \frac{\pi}{2} + \frac{1}{2} = \frac{\pi^2}{8} - \frac{\pi}{2} + 1$.
આ કિંમત આપેલા વિકલ્પોમાં નથી,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
89
DifficultMCQ
$\int_{\pi}^{2\pi} [2\sin x] \, dx$ નું મૂલ્ય,જ્યાં $[\cdot]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે,તે શોધો.
A
$-\pi$
B
$-2\pi$
C
$-\frac{5\pi}{3}$
D
$\frac{5\pi}{3}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{\pi}^{2\pi} [2\sin x] \, dx$. અંતરાલ $[\pi, 2\pi]$ માં,$\sin x$ ની કિંમત $0$ થી $-1$ અને ફરીથી $0$ સુધી બદલાય છે. તેથી,$2\sin x$ ની કિંમત $0$ થી $-2$ અને ફરીથી $0$ સુધી બદલાય છે.
આપણે $[2\sin x]$ ના મૂલ્યોના આધારે સંકલનને વિભાજિત કરીએ છીએ:
$1$. $x \in [\pi, 7\pi/6]$ માટે,$2\sin x \in [-1, 0]$,તેથી $[2\sin x] = -1$.
$2$. $x \in [7\pi/6, 3\pi/2]$ માટે,$2\sin x \in [-2, -1]$,તેથી $[2\sin x] = -2$.
$3$. $x \in [3\pi/2, 11\pi/6]$ માટે,$2\sin x \in [-2, -1]$,તેથી $[2\sin x] = -2$.
$4$. $x \in [11\pi/6, 2\pi]$ માટે,$2\sin x \in [-1, 0]$,તેથી $[2\sin x] = -1$.
$I = \int_{\pi}^{7\pi/6} (-1) \, dx + \int_{7\pi/6}^{3\pi/2} (-2) \, dx + \int_{3\pi/2}^{11\pi/6} (-2) \, dx + \int_{11\pi/6}^{2\pi} (-1) \, dx$
$I = -1(\frac{7\pi}{6} - \pi) - 2(\frac{3\pi}{2} - \frac{7\pi}{6}) - 2(\frac{11\pi}{6} - \frac{3\pi}{2}) - 1(2\pi - \frac{11\pi}{6})$
$I = -(\frac{\pi}{6}) - 2(\frac{2\pi}{6}) - 2(\frac{2\pi}{6}) - (\frac{\pi}{6})$
$I = -\frac{\pi}{6} - \frac{4\pi}{6} - \frac{4\pi}{6} - \frac{\pi}{6} = -\frac{10\pi}{6} = -\frac{5\pi}{3}$.
90
MediumMCQ
$\int_1^5 (|x - 3| + |1 - x|) \, dx$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$10$
B
$\frac{5}{6}$
C
$21$
D
$12$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_1^5 (|x - 3| + |1 - x|) \, dx$.
અહીં $x \in [1, 5]$ હોવાથી,$|1 - x| = x - 1$ થાય.
તેથી,$I = \int_1^5 |x - 3| \, dx + \int_1^5 (x - 1) \, dx$.
પ્રથમ ભાગ માટે,$\int_1^5 |x - 3| \, dx = \int_1^3 -(x - 3) \, dx + \int_3^5 (x - 3) \, dx$.
$= [-\frac{(x - 3)^2}{2}]_1^3 + [\frac{(x - 3)^2}{2}]_3^5 = (0 - (-2)) + (2 - 0) = 2 + 2 = 4$.
બીજા ભાગ માટે,$\int_1^5 (x - 1) \, dx = [\frac{x^2}{2} - x]_1^5 = (\frac{25}{2} - 5) - (\frac{1}{2} - 1) = 7.5 - (-0.5) = 8$.
તેથી,$I = 4 + 8 = 12$.
91
DifficultMCQ
જો $(n - m)$ એકી સંખ્યા હોય અને $|m| \ne |n|,$ હોય,તો $\int_0^\pi {\cos mx \sin nx} \,dx$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{2n}{n^2 - m^2}$
B
$0$
C
$\frac{2n}{m^2 - n^2}$
D
$\frac{2m}{n^2 - m^2}$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^\pi \cos mx \sin nx \,dx$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $2 \sin A \cos B = \sin(A+B) + \sin(A-B)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\cos mx \sin nx = \frac{1}{2} [\sin(n+m)x - \sin(m-n)x] = \frac{1}{2} [\sin(n+m)x + \sin(n-m)x]$.
આનું સંકલન કરતા:
$I = \frac{1}{2} \int_0^\pi [\sin(n+m)x + \sin(n-m)x] \,dx$
$I = \frac{1}{2} \left[ -\frac{\cos(n+m)x}{n+m} - \frac{\cos(n-m)x}{n-m} \right]_0^\pi$
$I = -\frac{1}{2} \left[ \left( \frac{\cos(n+m)\pi}{n+m} + \frac{\cos(n-m)\pi}{n-m} \right) - \left( \frac{1}{n+m} + \frac{1}{n-m} \right) \right]$
અહીં $(n-m)$ એકી સંખ્યા હોવાથી,$(n+m)$ પણ એકી સંખ્યા થશે. તેથી,$\cos(n+m)\pi = -1$ અને $\cos(n-m)\pi = -1$.
$I = -\frac{1}{2} \left[ \left( \frac{-1}{n+m} - \frac{1}{n-m} \right) - \left( \frac{1}{n+m} + \frac{1}{n-m} \right) \right]$
$I = -\frac{1}{2} \left[ -2 \left( \frac{1}{n+m} + \frac{1}{n-m} \right) \right] = \frac{1}{n+m} + \frac{1}{n-m}$
$I = \frac{(n-m) + (n+m)}{n^2 - m^2} = \frac{2n}{n^2 - m^2}$.
92
DifficultMCQ
જો $I = \int_0^{100\pi} \sqrt{1 - \cos 2x} \, dx$ હોય,તો $I$ ની કિંમત શોધો.
A
$100\sqrt{2}$
B
$200\sqrt{2}$
C
$50\sqrt{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $I = \int_0^{100\pi} \sqrt{1 - \cos 2x} \, dx$.
નિત્યસમ $1 - \cos 2x = 2 \sin^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\sqrt{1 - \cos 2x} = \sqrt{2 \sin^2 x} = \sqrt{2} |\sin x|$.
તેથી,$I = \sqrt{2} \int_0^{100\pi} |\sin x| \, dx$.
$|\sin x|$ એ $\pi$ આવર્તકાળ ધરાવતું આવર્તી વિધેય હોવાથી,આપણે લખી શકીએ $\int_0^{100\pi} |\sin x| \, dx = 100 \int_0^{\pi} |\sin x| \, dx$.
અંતરાલ $[0, \pi]$ માં,$\sin x \ge 0$ હોવાથી,$|\sin x| = \sin x$ થાય.
આમ,$I = 100\sqrt{2} \int_0^{\pi} \sin x \, dx$.
સંકલન કરતા: $\int_0^{\pi} \sin x \, dx = [-\cos x]_0^{\pi} = -(\cos \pi - \cos 0) = -(-1 - 1) = 2$.
તેથી,$I = 100\sqrt{2} \times 2 = 200\sqrt{2}$.
93
DifficultMCQ
જો $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવતું હોય,તો સંકલન $\int_0^2 {{x^2}[x]\,dx} $ ની કિંમત કેટલી થાય ($/3$ માં)?
A
$5$
B
$7$
C
$8$
D
$4$

Solution

(B) સંકલન $I = \int_0^2 x^2 [x] \, dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે,આપણે અંતરાલ $[0, 2]$ ને $[0, 1)$ અને $[1, 2]$ માં વિભાજિત કરીએ છીએ.
$0 \le x < 1$ માટે,$[x] = 0$.
$1 \le x < 2$ માટે,$[x] = 1$.
આમ,$I = \int_0^1 x^2(0) \, dx + \int_1^2 x^2(1) \, dx$.
$I = 0 + \int_1^2 x^2 \, dx$.
$I = \left[ \frac{x^3}{3} \right]_1^2 = \frac{2^3}{3} - \frac{1^3}{3} = \frac{8}{3} - \frac{1}{3} = \frac{7}{3}$.
94
EasyMCQ
$\int_{0}^{2\pi} |\sin x| \, dx = $
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(D) આપણે સંકલન $I = \int_{0}^{2\pi} |\sin x| \, dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કારણ કે $x \in [0, \pi]$ માટે $|\sin x| = \sin x$ અને $x \in [\pi, 2\pi]$ માટે $|\sin x| = -\sin x$ થાય છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીએ છીએ:
$I = \int_{0}^{\pi} \sin x \, dx + \int_{\pi}^{2\pi} -\sin x \, dx$
$I = [-\cos x]_{0}^{\pi} + [\cos x]_{\pi}^{2\pi}$
$I = (-(\cos \pi - \cos 0)) + (\cos 2\pi - \cos \pi)$
$I = (-(-1 - 1)) + (1 - (-1))$
$I = (2) + (2) = 4$.
95
MediumMCQ
$\int_0^{2\pi} |\sin^3 \theta| \, d\theta$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$3/8$
C
$8/3$
D
$\pi$

Solution

(C) વિધેય $f(\theta) = |\sin^3 \theta|$ એ $\pi$ આવર્તમાન ધરાવે છે.
તેથી,$\int_0^{2\pi} |\sin^3 \theta| \, d\theta = 2 \int_0^{\pi} |\sin^3 \theta| \, d\theta$.
$\theta \in [0, \pi]$ માટે $\sin \theta \ge 0$ હોવાથી,$|\sin^3 \theta| = \sin^3 \theta$ થાય.
નિત્યસમ $\sin 3\theta = 3\sin \theta - 4\sin^3 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin^3 \theta = \frac{3\sin \theta - \sin 3\theta}{4}$ મળે.
તેથી,સંકલન $2 \int_0^{\pi} \frac{3\sin \theta - \sin 3\theta}{4} \, d\theta = \frac{1}{2} \int_0^{\pi} (3\sin \theta - \sin 3\theta) \, d\theta$ થશે.
સંકલનનું મૂલ્ય મેળવતા: $\frac{1}{2} [-3\cos \theta + \frac{1}{3}\cos 3\theta]_0^{\pi}$.
$= \frac{1}{2} [(-3\cos \pi + \frac{1}{3}\cos 3\pi) - (-3\cos 0 + \frac{1}{3}\cos 0)]$.
$= \frac{1}{2} [(3 - 1/3) - (-3 + 1/3)] = \frac{1}{2} [8/3 - (-8/3)] = \frac{1}{2} [16/3] = 8/3$.
96
EasyMCQ
$\int_{-1}^{2} {|x|\,dx} =$ ($/2$ માં)
A
$5$
B
$1$
C
$3$
D
$7$

Solution

(A) આપણે નિશ્ચિત સંકલન $I = \int_{-1}^{2} {|x|\,dx}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કારણ કે વિધેય $|x|$ એ $x = 0$ આગળ તેની વ્યાખ્યા બદલે છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વિભાજિત કરીશું:
$I = \int_{-1}^{0} {|x|\,dx} + \int_{0}^{2} {|x|\,dx}$.
$x \in [-1, 0]$ માટે,$|x| = -x$ અને $x \in [0, 2]$ માટે,$|x| = x$ થાય.
તેથી,$I = \int_{-1}^{0} {-x\,dx} + \int_{0}^{2} {x\,dx}$.
પ્રથમ ભાગનું સંકલન: $\int_{-1}^{0} {-x\,dx} = -\left[ \frac{x^2}{2} \right]_{-1}^{0} = -\left( 0 - \frac{(-1)^2}{2} \right) = -\left( 0 - \frac{1}{2} \right) = \frac{1}{2}$.
બીજા ભાગનું સંકલન: $\int_{0}^{2} {x\,dx} = \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{2} = \left( \frac{2^2}{2} - 0 \right) = \frac{4}{2} = 2$.
બંને ભાગનો સરવાળો કરતા: $I = \frac{1}{2} + 2 = \frac{5}{2}$.
97
MediumMCQ
$\int_{0}^{3} {|2 - x| \, dx}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2/7$
B
$5/2$
C
$3/2$
D
$-3/2$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{0}^{3} {|2 - x| \, dx}$.
કારણ કે $x \le 2$ માટે $|2 - x| = 2 - x$ અને $x > 2$ માટે $|2 - x| = -(2 - x) = x - 2$ થાય છે,તેથી આપણે સંકલનને $x = 2$ આગળ વિભાજિત કરીશું:
$I = \int_{0}^{2} {(2 - x) \, dx} + \int_{2}^{3} {(x - 2) \, dx}$
પ્રથમ સંકલનનું મૂલ્ય:
$\int_{0}^{2} {(2 - x) \, dx} = [2x - \frac{x^2}{2}]_{0}^{2} = (4 - 2) - (0 - 0) = 2$
બીજા સંકલનનું મૂલ્ય:
$\int_{2}^{3} {(x - 2) \, dx} = [\frac{x^2}{2} - 2x]_{2}^{3} = (\frac{9}{2} - 6) - (\frac{4}{2} - 4) = (\frac{9-12}{2}) - (2 - 4) = -\frac{3}{2} - (-2) = -\frac{3}{2} + 2 = \frac{1}{2}$
બંને ભાગનો સરવાળો કરતા:
$I = 2 + \frac{1}{2} = \frac{5}{2}$.
98
MediumMCQ
$\int_{0}^{1} |3x^2 - 1| dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$4/(3\sqrt{3})$
C
$3/7$
D
$5/6$

Solution

(B) આપણે સંકલન $I = \int_{0}^{1} |3x^2 - 1| dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
પ્રથમ,આપણે તે બિંદુ શોધીએ જ્યાં $3x^2 - 1 = 0$ થાય,જે $x^2 = 1/3$ આપે છે,તેથી $x = 1/\sqrt{3}$ (કારણ કે $x \in [0, 1]$).
$0 \le x < 1/\sqrt{3}$ માટે,$3x^2 - 1 < 0$ છે,તેથી $|3x^2 - 1| = 1 - 3x^2$.
$1/\sqrt{3} < x \le 1$ માટે,$3x^2 - 1 > 0$ છે,તેથી $|3x^2 - 1| = 3x^2 - 1$.
આમ,$I = \int_{0}^{1/\sqrt{3}} (1 - 3x^2) dx + \int_{1/\sqrt{3}}^{1} (3x^2 - 1) dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય મેળવતા:
$I = [x - x^3]_{0}^{1/\sqrt{3}} + [x^3 - x]_{1/\sqrt{3}}^{1}$.
$I = (\frac{1}{\sqrt{3}} - \frac{1}{3\sqrt{3}}) - (0) + (1 - 1) - (\frac{1}{3\sqrt{3}} - \frac{1}{\sqrt{3}})$.
$I = \frac{2}{3\sqrt{3}} - (\frac{1-3}{3\sqrt{3}}) = \frac{2}{3\sqrt{3}} + \frac{2}{3\sqrt{3}} = \frac{4}{3\sqrt{3}}$.
99
DifficultMCQ
જો $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે,તો $\int_{1}^{5} [|x - 3|] \, dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{1}^{5} [|x - 3|] \, dx$.
આપણે નિરપેક્ષ મૂલ્ય અને મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેયની વ્યાખ્યા મુજબ સંકલનનું વિભાજન કરીએ:
$I = \int_{1}^{3} [-(x - 3)] \, dx + \int_{3}^{5} [x - 3] \, dx$.
પ્રથમ ભાગ માટે,$\int_{1}^{3} [3 - x] \, dx$:
જ્યારે $1 \le x < 2$,ત્યારે $1 < 3 - x \le 2$,તેથી $[3 - x] = 1$.
જ્યારે $2 \le x < 3$,ત્યારે $0 < 3 - x \le 1$,તેથી $[3 - x] = 0$.
આમ,$\int_{1}^{3} [3 - x] \, dx = \int_{1}^{2} 1 \, dx + \int_{2}^{3} 0 \, dx = [x]_{1}^{2} = 2 - 1 = 1$.
બીજા ભાગ માટે,$\int_{3}^{5} [x - 3] \, dx$:
જ્યારે $3 \le x < 4$,ત્યારે $0 \le x - 3 < 1$,તેથી $[x - 3] = 0$.
જ્યારે $4 \le x < 5$,ત્યારે $1 \le x - 3 < 2$,તેથી $[x - 3] = 1$.
આમ,$\int_{3}^{5} [x - 3] \, dx = \int_{3}^{4} 0 \, dx + \int_{4}^{5} 1 \, dx = [x]_{4}^{5} = 5 - 4 = 1$.
તેથી,$I = 1 + 1 = 2$.
100
DifficultMCQ
સંકલન $\int_{-\pi}^{\pi} (\cos ax - \sin bx)^2 dx$ નું મૂલ્ય,જ્યાં $a$ અને $b$ પૂર્ણાંક છે,તે શોધો.
A
$-\pi$
B
$0$
C
$\pi$
D
$2\pi$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{-\pi}^{\pi} (\cos ax - \sin bx)^2 dx$.
પદનું વિસ્તરણ કરતા,$I = \int_{-\pi}^{\pi} (\cos^2 ax + \sin^2 bx - 2\cos ax \sin bx) dx$ મળે.
સંકલનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$I = \int_{-\pi}^{\pi} (\cos^2 ax + \sin^2 bx) dx - 2\int_{-\pi}^{\pi} \cos ax \sin bx dx$.
$\cos ax \sin bx$ એ અયુગ્મ વિધેય હોવાથી,$\int_{-\pi}^{\pi} \cos ax \sin bx dx = 0$ થાય.
તેથી,$I = \int_{-\pi}^{\pi} (\cos^2 ax + \sin^2 bx) dx$.
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,$I = 2 \int_{0}^{\pi} (\cos^2 ax + \sin^2 bx) dx$.
નિત્યસમ $\cos^2 \theta = \frac{1 + \cos 2\theta}{2}$ અને $\sin^2 \theta = \frac{1 - \cos 2\theta}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = 2 \int_{0}^{\pi} (\frac{1 + \cos 2ax}{2} + \frac{1 - \cos 2bx}{2}) dx = \int_{0}^{\pi} (2 + \cos 2ax - \cos 2bx) dx$.
પદવાર સંકલન કરતા,$I = [2x + \frac{\sin 2ax}{2a} - \frac{\sin 2bx}{2b}]_{0}^{\pi}$.
$a$ અને $b$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$\sin(2a\pi) = 0$ અને $\sin(2b\pi) = 0$ થાય.
તેથી,$I = 2\pi + 0 - 0 = 2\pi$.

7-2.Definite Integral — Fundamental definite integration · Frequently Asked Questions

1Are these 7-2.Definite Integral questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 7-2.Definite Integral Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.