Gujarati

Fundamental definite integration Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 7-2.Definite Integral · Fundamental definite integration

682+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 682 questions in Gujarati

501
MediumMCQ
$\int_0^{\pi / 4} \frac{\cos ^2 x}{\cos ^2 x+4 \sin ^2 x} d x=$
A
$\frac{\pi}{6} - \frac{1}{3} \tan^{-1} 2$
B
$\frac{\pi}{12} - \frac{1}{3} \tan^{-1} 2$
C
$\frac{\pi}{6} + \frac{2}{3} \tan^{-1} 2$
D
$\frac{\pi}{12} + \frac{1}{3} \tan^{-1} 2$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^{\pi / 4} \frac{\cos^2 x}{\cos^2 x + 4 \sin^2 x} dx$.
અંશ અને છેદને $\cos^2 x$ વડે ભાગતા:
$I = \int_0^{\pi / 4} \frac{1}{1 + 4 \tan^2 x} dx$.
ધારો કે $u = \tan x$,તેથી $du = \sec^2 x dx = (1 + u^2) dx$,એટલે કે $dx = \frac{du}{1 + u^2}$.
જ્યારે $x = 0, u = 0$. જ્યારે $x = \pi / 4, u = 1$.
$I = \int_0^1 \frac{1}{(1 + 4u^2)(1 + u^2)} du$.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{(1 + 4u^2)(1 + u^2)} = \frac{A}{1 + 4u^2} + \frac{B}{1 + u^2}$.
$1 = A(1 + u^2) + B(1 + 4u^2)$.
$u^2 = -1$ માટે,$1 = B(1 - 4) \implies B = -1/3$.
$u^2 = -1/4$ માટે,$1 = A(1 - 1/4) \implies A = 4/3$.
$I = \int_0^1 (\frac{4/3}{1 + 4u^2} - \frac{1/3}{1 + u^2}) du$.
$I = \frac{4}{3} \int_0^1 \frac{1}{1 + (2u)^2} du - \frac{1}{3} \int_0^1 \frac{1}{1 + u^2} du$.
$I = \frac{4}{3} [\frac{1}{2} \tan^{-1}(2u)]_0^1 - \frac{1}{3} [\tan^{-1} u]_0^1$.
$I = \frac{2}{3} \tan^{-1} 2 - \frac{1}{3} (\frac{\pi}{4}) = \frac{2}{3} \tan^{-1} 2 - \frac{\pi}{12}$.
502
MediumMCQ
$\int_0^{x} \frac{t^2}{\sqrt{a^2+t^2}} dt =$
A
$\frac{x}{2} \sqrt{a^2+x^2} + \log \left|x+\sqrt{a^2+x^2}\right|$
B
$\sqrt{a^2+x^2} - a^2 \operatorname{Sinh}^{-1} \frac{x}{a}$
C
$\frac{x}{2} \sqrt{a^2+x^2} + \frac{a^2}{4} \log \left|x+\sqrt{a^2+x^2}\right|$
D
$\frac{x}{2} \sqrt{a^2+x^2} - \frac{a^2}{2} \log \left| \frac{x+\sqrt{a^2+x^2}}{a} \right|$

Solution

(D) $I = \int_0^{x} \frac{t^2}{\sqrt{a^2+t^2}} dt$ ની ગણતરી કરવા માટે,અંશને $t^2 = (t^2+a^2) - a^2$ તરીકે લખીએ.
તેથી,$I = \int_0^{x} \frac{t^2+a^2}{\sqrt{a^2+t^2}} dt - \int_0^{x} \frac{a^2}{\sqrt{a^2+t^2}} dt$.
$I = \int_0^{x} \sqrt{a^2+t^2} dt - a^2 \int_0^{x} \frac{1}{\sqrt{a^2+t^2}} dt$.
પ્રમાણિત સંકલનનો ઉપયોગ કરતા: $\int \sqrt{a^2+t^2} dt = \frac{t}{2}\sqrt{a^2+t^2} + \frac{a^2}{2} \log|t+\sqrt{a^2+t^2}|$ અને $\int \frac{1}{\sqrt{a^2+t^2}} dt = \log|t+\sqrt{a^2+t^2}|$:
$I = \left[ \frac{t}{2}\sqrt{a^2+t^2} + \frac{a^2}{2} \log|t+\sqrt{a^2+t^2}| - a^2 \log|t+\sqrt{a^2+t^2}| \right]_0^x$.
$I = \left[ \frac{t}{2}\sqrt{a^2+t^2} - \frac{a^2}{2} \log|t+\sqrt{a^2+t^2}| \right]_0^x$.
સીમાઓ મૂકતા: $I = \left( \frac{x}{2}\sqrt{a^2+x^2} - \frac{a^2}{2} \log|x+\sqrt{a^2+x^2}| \right) - \left( 0 - \frac{a^2}{2} \log|a| \right)$.
$I = \frac{x}{2}\sqrt{a^2+x^2} - \frac{a^2}{2} \log \left| \frac{x+\sqrt{a^2+x^2}}{a} \right|$.
503
EasyMCQ
જો $f(x) = \begin{cases} \frac{6 x^2 + 1}{4 x^3 + 2 x + 3}, & 0 < x < 1 \\ x^2 + 1, & 1 \le x \le 2 \end{cases}$ હોય,તો $\int_0^2 f(x) dx =$
A
$\frac{1}{2} \log 3 + \frac{10}{3}$
B
$\frac{1}{2} \log 3 - \frac{10}{3}$
C
$\frac{1}{2} \log 3 + \frac{13}{3}$
D
$\frac{1}{2} \log 3 + \frac{20}{3}$

Solution

(A) $\int_0^2 f(x) dx$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે સંકલનને $x = 1$ પર વિભાજિત કરીએ છીએ:
$\int_0^2 f(x) dx = \int_0^1 \frac{6 x^2 + 1}{4 x^3 + 2 x + 3} dx + \int_1^2 (x^2 + 1) dx$
પ્રથમ સંકલન માટે,ધારો કે $u = 4 x^3 + 2 x + 3$,તો $du = (12 x^2 + 2) dx = 2(6 x^2 + 1) dx$.
તેથી,$\int_0^1 \frac{6 x^2 + 1}{4 x^3 + 2 x + 3} dx = \frac{1}{2} \int_{u(0)}^{u(1)} \frac{1}{u} du = \frac{1}{2} [\log |u|]_3^9 = \frac{1}{2} (\log 9 - \log 3) = \frac{1}{2} \log 3$.
બીજા સંકલન માટે,$\int_1^2 (x^2 + 1) dx = [\frac{x^3}{3} + x]_1^2 = (\frac{8}{3} + 2) - (\frac{1}{3} + 1) = \frac{14}{3} - \frac{4}{3} = \frac{10}{3}$.
બંને ભાગોનો સરવાળો કરતા,$\int_0^2 f(x) dx = \frac{1}{2} \log 3 + \frac{10}{3}$.
504
MediumMCQ
$\int_0^1 \frac{x}{(1-x)^{3/4}} dx = $
A
$\frac{4}{5}$
B
$\frac{8}{15}$
C
$\frac{14}{5}$
D
$\frac{16}{5}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^1 \frac{x}{(1-x)^{3/4}} dx$.
$t = 1 - x$ આદેશ લેતા,$dt = -dx$ મળે. જ્યારે $x = 0, t = 1$ અને જ્યારે $x = 1, t = 0$ થાય.
$I = \int_1^0 \frac{1-t}{t^{3/4}} (-dt) = \int_0^1 \frac{1-t}{t^{3/4}} dt$.
$I = \int_0^1 (t^{-3/4} - t^{1/4}) dt$.
$I = \left[ \frac{t^{1/4}}{1/4} - \frac{t^{5/4}}{5/4} \right]_0^1$.
$I = \left[ 4t^{1/4} - \frac{4}{5}t^{5/4} \right]_0^1 = 4 - \frac{4}{5} = \frac{20-4}{5} = \frac{16}{5}$.
505
DifficultMCQ
$\int_0^1 \sqrt{\frac{2+x}{2-x}} \, dx =$
A
$\pi+2$
B
$\frac{1}{2}(\pi+2)$
C
$\frac{\pi}{2}+2+\sqrt{3}$
D
$\frac{\pi}{3}+2-\sqrt{3}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^1 \sqrt{\frac{2+x}{2-x}} \, dx$.
સંકલિતનું સંમેયીકરણ કરતા: $I = \int_0^1 \frac{2+x}{\sqrt{4-x^2}} \, dx = \int_0^1 \frac{2}{\sqrt{4-x^2}} \, dx + \int_0^1 \frac{x}{\sqrt{4-x^2}} \, dx$.
પ્રથમ ભાગ માટે,$\int_0^1 \frac{2}{\sqrt{2^2-x^2}} \, dx = 2 \left[ \sin^{-1} \left( \frac{x}{2} \right) \right]_0^1 = 2 \left( \sin^{-1} \frac{1}{2} - \sin^{-1} 0 \right) = 2 \left( \frac{\pi}{6} - 0 \right) = \frac{\pi}{3}$.
બીજા ભાગ માટે,ધારો કે $t = 4-x^2$,તો $dt = -2x \, dx$,તેથી $x \, dx = -\frac{1}{2} \, dt$.
$\int_0^1 \frac{x}{\sqrt{4-x^2}} \, dx = -\frac{1}{2} \int_4^3 \frac{1}{\sqrt{t}} \, dt = \frac{1}{2} \int_3^4 t^{-1/2} \, dt = \frac{1}{2} [2\sqrt{t}]_3^4 = \sqrt{4} - \sqrt{3} = 2 - \sqrt{3}$.
બંને ભાગોનો સરવાળો કરતા: $I = \frac{\pi}{3} + 2 - \sqrt{3}$.
506
EasyMCQ
$3. \int_0^{\frac{1}{2}} \frac{x \sin^{-1} x}{\sqrt{1-x^2}} dx =$
A
$\left(\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{12} \pi\right)$
B
$\left(\frac{1}{2} - \frac{\sqrt{3}}{12} \pi\right)$
C
$\left(-\frac{1}{2} + \frac{\sqrt{3}}{12} \pi\right)$
D
$\left(-\frac{1}{2} - \frac{\sqrt{3}}{12} \pi\right)$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_0^{1/2} \frac{x \sin^{-1} x}{\sqrt{1-x^2}} dx$.
$\sin^{-1} x = t$ આદેશ લેતા,$x = \sin t$ અને $dx = \cos t dt$ મળે.
જ્યારે $x = 0$,ત્યારે $t = 0$ અને જ્યારે $x = 1/2$,ત્યારે $t = \pi/6$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int_0^{\pi/6} \frac{\sin t \cdot t}{\sqrt{1-\sin^2 t}} \cdot \cos t dt = \int_0^{\pi/6} t \sin t dt$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા: $\int u dv = uv - \int v du$.
$u = t$ અને $dv = \sin t dt$ લેતા,$du = dt$ અને $v = -\cos t$ મળે.
$I = [t(-\cos t)]_0^{\pi/6} - \int_0^{\pi/6} (-\cos t) dt$
$I = [-t \cos t + \sin t]_0^{\pi/6}$
$I = [-\frac{\pi}{6} \cos(\frac{\pi}{6}) + \sin(\frac{\pi}{6})] - [0 + \sin(0)]$
$I = [-\frac{\pi}{6} \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{1}{2}] = \frac{1}{2} - \frac{\sqrt{3}}{12} \pi$.
507
DifficultMCQ
જો $u(n) = \int_0^{\frac{\pi}{2}} (1 + \sin t)^n \sin 2t \, dt$,જ્યાં $n \in N$,તો $u(4) = $
A
$\frac{28 \pi}{5}$
B
$\frac{128}{35}$
C
$\frac{129}{15}$
D
$\frac{68 \pi}{15}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $u(n) = \int_0^{\pi/2} (1 + \sin t)^n \sin 2t \, dt$.
નિત્યસમ $\sin 2t = 2 \sin t \cos t$ નો ઉપયોગ કરતા:
$u(n) = 2 \int_0^{\pi/2} (1 + \sin t)^n \sin t \cos t \, dt$.
ધારો કે $x = 1 + \sin t$,તેથી $dx = \cos t \, dt$.
જ્યારે $t = 0$,ત્યારે $x = 1$. જ્યારે $t = \pi/2$,ત્યારે $x = 2$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$u(n) = 2 \int_1^2 x^n (x - 1) \, dx = 2 \int_1^2 (x^{n+1} - x^n) \, dx$.
સંકલન કરતા આપણને મળે છે:
$u(n) = 2 \left[ \frac{x^{n+2}}{n+2} - \frac{x^{n+1}}{n+1} \right]_1^2$.
$n = 4$ માટે:
$u(4) = 2 \left[ \frac{x^6}{6} - \frac{x^5}{5} \right]_1^2 = 2 \left( (\frac{2^6}{6} - \frac{2^5}{5}) - (\frac{1}{6} - \frac{1}{5}) \right)$.
$u(4) = 2 \left( (\frac{64}{6} - \frac{32}{5}) - (\frac{5 - 6}{30}) \right) = 2 \left( \frac{320 - 192}{30} + \frac{1}{30} \right)$.
$u(4) = 2 \left( \frac{128}{30} + \frac{1}{30} \right) = 2 \left( \frac{129}{30} \right) = \frac{129}{15}$.
508
EasyMCQ
$\int_{-\pi}^{\frac{\pi}{2}} \sin x \cdot \sin^2(\cos x) \, dx =$
A
$\frac{1-\sin 2}{4}$
B
$-\left(\frac{1+\sin 2}{4}\right)$
C
$\frac{\sin 2-2}{4}$
D
$-\left(\frac{2+\sin 2}{4}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{-\pi}^{\frac{\pi}{2}} \sin x \cdot \sin^2(\cos x) \, dx$.
$t = \cos x$ આદેશ લેતા,$dt = -\sin x \, dx$,તેથી $\sin x \, dx = -dt$ થાય.
જ્યારે $x = -\pi$,ત્યારે $t = \cos(-\pi) = -1$.
જ્યારે $x = \frac{\pi}{2}$,ત્યારે $t = \cos(\frac{\pi}{2}) = 0$.
તેથી,$I = \int_{-1}^{0} \sin^2(t) (-dt) = \int_{0}^{-1} \sin^2(t) \, dt$.
નિત્યસમ $\sin^2(t) = \frac{1 - \cos(2t)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{-1} \frac{1 - \cos(2t)}{2} \, dt = \frac{1}{2} \left[ t - \frac{\sin(2t)}{2} \right]_{0}^{-1}$.
$I = \frac{1}{2} \left[ (-1 - \frac{\sin(-2)}{2}) - (0 - 0) \right]$.
કારણ કે $\sin(-2) = -\sin(2)$,તેથી:
$I = \frac{1}{2} \left[ -1 + \frac{\sin(2)}{2} \right] = \frac{\sin(2) - 2}{4}$.
509
EasyMCQ
સમીકરણ $\int_x^1(1-t) dt = \frac{1}{2}$ નું સમાધાન કરતી $x$ ની ધન કિંમત કઈ છે?
A
$1$
B
$\sqrt{2}$
C
$3$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $\int_x^1(1-t) dt = \frac{1}{2}$ છે.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા: $\left[t - \frac{t^2}{2}\right]_x^1 = \frac{1}{2}$.
સીમાઓ મૂકતા: $(1 - \frac{1}{2}) - (x - \frac{x^2}{2}) = \frac{1}{2}$.
$\frac{1}{2} - x + \frac{x^2}{2} = \frac{1}{2}$.
બંને બાજુથી $\frac{1}{2}$ બાદ કરતા: $\frac{x^2}{2} - x = 0$.
$2$ વડે ગુણતા: $x^2 - 2x = 0$.
અવયવ પાડતા: $x(x - 2) = 0$.
આમ,$x = 0$ અથવા $x = 2$.
પ્રશ્નમાં $x$ ની ધન કિંમત પૂછવામાં આવી હોવાથી,$x = 2$ મળે છે.
510
MediumMCQ
$\int_{0}^{\frac{\pi}{4}} e^{\tan^2 \theta} \sin^2 \theta \tan \theta d\theta =$
A
$\frac{1}{2} \left( \frac{e}{2} - 1 \right)$
B
$\frac{e}{2} - 1$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$2 \left( \frac{\pi}{2} - e \right)$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} e^{\tan^2 \theta} \sin^2 \theta \tan \theta d\theta$.
કારણ કે $\sin^2 \theta = \frac{\tan^2 \theta}{1 + \tan^2 \theta}$,તેથી $I = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} e^{\tan^2 \theta} \frac{\tan^3 \theta}{1 + \tan^2 \theta} d\theta$.
ધારો કે $\tan^2 \theta = u$,તો $2 \tan \theta \sec^2 \theta d\theta = du$.
કારણ કે $\sec^2 \theta = 1 + \tan^2 \theta = 1 + u$,તેથી $d\theta = \frac{du}{2 \sqrt{u} (1 + u)}$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int_{0}^{1} e^u \frac{u^{3/2}}{1 + u} \frac{du}{2 \sqrt{u} (1 + u)} = \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \frac{u e^u}{(1 + u)^2} du$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$f(u) = u e^u$ અને $g'(u) = (1 + u)^{-2}$ લેતા,$f'(u) = (u+1)e^u$ અને $g(u) = -(1+u)^{-1}$ મળે.
$I = \frac{1}{2} \left[ -\frac{u e^u}{1 + u} \right]_{0}^{1} + \frac{1}{2} \int_{0}^{1} \frac{(u+1)e^u}{1+u} du$.
$I = \frac{1}{2} \left( -\frac{e}{2} + 0 \right) + \frac{1}{2} \int_{0}^{1} e^u du$.
$I = -\frac{e}{4} + \frac{1}{2} [e^u]_{0}^{1} = -\frac{e}{4} + \frac{1}{2} (e - 1) = \frac{e}{4} - \frac{1}{2} = \frac{1}{2} \left( \frac{e}{2} - 1 \right)$.
511
MediumMCQ
$\int_0^4 \frac{x+2}{\sqrt{4x-x^2}} dx =$
A
$2\pi$
B
$4\pi$
C
$\pi$
D
$\pi/2$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_0^4 \frac{x+2}{\sqrt{4x-x^2}} dx$.
પ્રથમ,અંશને ફરીથી લખો: $x+2 = \frac{1}{2}(2x-4) + 4$.
તેથી,$I = \int_0^4 \frac{\frac{1}{2}(2x-4) + 4}{\sqrt{4x-x^2}} dx = \frac{1}{2} \int_0^4 \frac{2x-4}{\sqrt{4x-x^2}} dx + 4 \int_0^4 \frac{1}{\sqrt{4-(x-2)^2}} dx$.
પ્રથમ સંકલન માટે,$u = 4x-x^2$ લો,તો $du = (4-2x) dx$,તેથી $\int \frac{2x-4}{\sqrt{4x-x^2}} dx = -2\sqrt{4x-x^2}$.
$0$ થી $4$ સુધી મૂલ્યાંકન કરતા: $[-2\sqrt{4x-x^2}]_0^4 = -2(0) - (-2(0)) = 0$.
બીજા સંકલન માટે,$\int \frac{1}{\sqrt{a^2-x^2}} dx = \sin^{-1}(\frac{x}{a})$.
તેથી,$4 \int_0^4 \frac{1}{\sqrt{2^2-(x-2)^2}} dx = 4 [\sin^{-1}(\frac{x-2}{2})]_0^4$.
$= 4 [\sin^{-1}(1) - \sin^{-1}(-1)] = 4 [\frac{\pi}{2} - (-\frac{\pi}{2})] = 4 [\pi] = 4\pi$.
512
MediumMCQ
$\int_2^5 (\sqrt{x+2 \sqrt{x-1}} + \sqrt{x-2 \sqrt{x-1}}) dx = $ ($/3$ માં)
A
$16$
B
$32$
C
$28$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_2^5 (\sqrt{x+2 \sqrt{x-1}} + \sqrt{x-2 \sqrt{x-1}}) dx$.
વર્ગમૂળની અંદરના પદોને પૂર્ણ વર્ગ તરીકે લખતા:
$x + 2\sqrt{x-1} = (\sqrt{x-1})^2 + 2\sqrt{x-1} + 1 = (\sqrt{x-1} + 1)^2$.
$x - 2\sqrt{x-1} = (\sqrt{x-1})^2 - 2\sqrt{x-1} + 1 = (\sqrt{x-1} - 1)^2$.
તેથી,સંકલન આ મુજબ થશે:
$I = \int_2^5 (\sqrt{(\sqrt{x-1} + 1)^2} + \sqrt{(\sqrt{x-1} - 1)^2}) dx$.
અહીં $x \in [2, 5]$ હોવાથી,$\sqrt{x-1} \ge 1$,તેથી $\sqrt{x-1} - 1 \ge 0$.
$I = \int_2^5 (\sqrt{x-1} + 1 + \sqrt{x-1} - 1) dx = \int_2^5 2\sqrt{x-1} dx$.
$I = 2 \int_2^5 (x-1)^{1/2} dx = 2 \left[ \frac{(x-1)^{3/2}}{3/2} \right]_2^5 = 2 \times \frac{2}{3} [(x-1)^{3/2}]_2^5$.
$I = \frac{4}{3} [(5-1)^{3/2} - (2-1)^{3/2}] = \frac{4}{3} [4^{3/2} - 1^{3/2}] = \frac{4}{3} [8 - 1] = \frac{4}{3} \times 7 = \frac{28}{3}$.
513
DifficultMCQ
જો $b > a$ હોય,તો $\int_a^b \frac{dx}{\sqrt{(x-a)(b-x)}}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$\pi / 2$
B
$\pi / 3$
C
$\pi / 6$
D
$\pi$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_a^b \frac{dx}{\sqrt{(x-a)(b-x)}}$.
છેદનું વિસ્તરણ કરતા: $(x-a)(b-x) = -x^2 + (a+b)x - ab$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $-[x^2 - (a+b)x + ab] = -[x^2 - (a+b)x + (\frac{a+b}{2})^2 - (\frac{a+b}{2})^2 + ab] = -[(x - \frac{a+b}{2})^2 - (\frac{b-a}{2})^2] = (\frac{b-a}{2})^2 - (x - \frac{a+b}{2})^2$.
આમ,$I = \int_a^b \frac{dx}{\sqrt{(\frac{b-a}{2})^2 - (x - \frac{a+b}{2})^2}}$.
પ્રમાણિત સંકલન $\int \frac{dx}{\sqrt{A^2 - u^2}} = \sin^{-1}(\frac{u}{A}) + C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = [\sin^{-1}(\frac{x - \frac{a+b}{2}}{\frac{b-a}{2}})]_a^b$.
સીમાઓ મૂકતા:
ઉપરની સીમા $(x=b)$: $\sin^{-1}(\frac{b - \frac{a+b}{2}}{\frac{b-a}{2}}) = \sin^{-1}(\frac{\frac{b-a}{2}}{\frac{b-a}{2}}) = \sin^{-1}(1) = \frac{\pi}{2}$.
નીચેની સીમા $(x=a)$: $\sin^{-1}(\frac{a - \frac{a+b}{2}}{\frac{b-a}{2}}) = \sin^{-1}(\frac{\frac{a-b}{2}}{\frac{b-a}{2}}) = \sin^{-1}(-1) = -\frac{\pi}{2}$.
તેથી,$I = \frac{\pi}{2} - (-\frac{\pi}{2}) = \pi$.
514
MediumMCQ
$\int_0^1 \sin ^{-1}\left(\frac{2 x}{1+x^2}\right) d x=$
A
$\pi-\log 2$
B
$\pi+\log 2$
C
$\frac{\pi}{2}-\log 2$
D
$\frac{\pi}{2}+\log 2$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_0^1 \sin ^{-1}\left(\frac{2 x}{1+x^2}\right) d x$.
$x = \tan \theta$ આદેશ લેતા,$dx = \sec^2 \theta d\theta$ મળે.
જ્યારે $x = 0, \theta = 0$ અને જ્યારે $x = 1, \theta = \frac{\pi}{4}$ થાય.
$0 \le \theta \le \frac{\pi}{4}$ માટે $\sin^{-1}(\sin 2\theta) = 2\theta$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_0^{\frac{\pi}{4}} 2\theta \sec^2 \theta d\theta = 2 \int_0^{\frac{\pi}{4}} \theta \sec^2 \theta d\theta$.
ખંડશઃ સંકલન (Integration by parts) નો ઉપયોગ કરતા: $\int u dv = uv - \int v du$,જ્યાં $u = \theta$ અને $dv = \sec^2 \theta d\theta$.
$I = 2 [\theta \tan \theta - \int \tan \theta d\theta]_0^{\frac{\pi}{4}} = 2 [\theta \tan \theta - \log |\sec \theta|]_0^{\frac{\pi}{4}}$.
$I = 2 [(\frac{\pi}{4} \tan \frac{\pi}{4} - \log \sec \frac{\pi}{4}) - (0 - \log \sec 0)]$.
$I = 2 [\frac{\pi}{4}(1) - \log \sqrt{2} - 0] = 2 [\frac{\pi}{4} - \frac{1}{2} \log 2] = \frac{\pi}{2} - \log 2$.
515
DifficultMCQ
$\int_0^{\pi / 4} (\tan^2 x - \tan^4 x) dx = $
A
$3$
B
$2$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{5}{3} - \frac{\pi}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^{\pi/4} (\tan^2 x - \tan^4 x) dx$.
આપણે સંકલ્યને આ રીતે અવયવ પાડી શકીએ:
$\tan^2 x - \tan^4 x = \tan^2 x (1 - \tan^2 x)$.
નિત્યસમ $\tan^2 x = \sec^2 x - 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_0^{\pi/4} (\sec^2 x - 1)(1 - (\sec^2 x - 1)) dx = \int_0^{\pi/4} (\sec^2 x - 1)(2 - \sec^2 x) dx$.
ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા:
$I = \int_0^{\pi/4} (2\sec^2 x - \sec^4 x - 2 + \sec^2 x) dx = \int_0^{\pi/4} (3\sec^2 x - \sec^4 x - 2) dx$.
$\sec^4 x = \sec^2 x (1 + \tan^2 x)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_0^{\pi/4} (3\sec^2 x - \sec^2 x(1 + \tan^2 x) - 2) dx = \int_0^{\pi/4} (2\sec^2 x - \sec^2 x \tan^2 x - 2) dx$.
દરેક પદનું સંકલન કરતા:
$I = [2\tan x - \frac{\tan^3 x}{3} - 2x]_0^{\pi/4}$.
સીમાઓ મૂકતા:
$I = (2(1) - \frac{1^3}{3} - 2(\frac{\pi}{4})) - (0) = 2 - \frac{1}{3} - \frac{\pi}{2} = \frac{5}{3} - \frac{\pi}{2}$.
516
MediumMCQ
નીચે આપેલા નિશ્ચિત સંકલનો માટે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
$(i)$ $\int_0^{\pi / 2} \sin ^m(x) \cos (x) d x = \frac{1}{m+1}$
(ii) $\int_0^{\pi / 2} \sin (x) \cos ^n(x) d x = \frac{1}{n+1}$
A
$(i)$ સાચું છે,(ii) ખોટું છે
B
$(i)$ ખોટું છે,(ii) સાચું છે
C
$(i)$ અને (ii) બંને ખોટા છે
D
$(i)$ અને (ii) બંને સાચા છે

Solution

(D) $(i)$ ધારો કે $I_1 = \int_0^{\pi / 2} \sin ^m x \cos x d x$.
$\sin x = t$ આદેશ લેતા,$\cos x d x = d t$ મળે.
જ્યારે $x = 0, t = 0$ અને જ્યારે $x = \pi / 2, t = 1$.
$I_1 = \int_0^1 t^m d t = \left[ \frac{t^{m+1}}{m+1} \right]_0^1 = \frac{1}{m+1} (1^{m+1} - 0^{m+1}) = \frac{1}{m+1}$.
આમ,વિધાન $(i)$ સાચું છે.
(ii) ધારો કે $I_2 = \int_0^{\pi / 2} \sin x \cos ^n x d x$.
$\cos x = t$ આદેશ લેતા,$-\sin x d x = d t$,એટલે કે $\sin x d x = -d t$ મળે.
જ્યારે $x = 0, t = 1$ અને જ્યારે $x = \pi / 2, t = 0$.
$I_2 = \int_1^0 t^n (-d t) = \int_0^1 t^n d t = \left[ \frac{t^{n+1}}{n+1} \right]_0^1 = \frac{1}{n+1} (1^{n+1} - 0^{n+1}) = \frac{1}{n+1}$.
આમ,વિધાન (ii) સાચું છે.
તેથી,$(i)$ અને (ii) બંને સાચા છે.
517
MediumMCQ
$\int_{e^{-1}}^{e^2} \left| \frac{\log x}{x} \right| dx =$
A
$\frac{2}{5}$
B
$2$
C
$5$
D
$\frac{5}{2}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{e^{-1}}^{e^2} \left| \frac{\log x}{x} \right| dx$.
કારણ કે $x \in [e^{-1}, 1)$ માટે $\log x < 0$ અને $x \in [1, e^2]$ માટે $\log x \ge 0$ છે,તેથી આપણે સંકલનને વિભાજિત કરીએ છીએ:
$I = \int_{e^{-1}}^{1} \left( -\frac{\log x}{x} \right) dx + \int_{1}^{e^2} \left( \frac{\log x}{x} \right) dx$.
$t = \log x$ આદેશ લેતા,$dt = \frac{dx}{x}$ મળે.
જ્યારે $x = e^{-1}, t = -1$. જ્યારે $x = 1, t = 0$. જ્યારે $x = e^2, t = 2$.
$I = -\int_{-1}^{0} t dt + \int_{0}^{2} t dt$.
$I = -\left[ \frac{t^2}{2} \right]_{-1}^{0} + \left[ \frac{t^2}{2} \right]_{0}^{2}$.
$I = -\left( 0 - \frac{(-1)^2}{2} \right) + \left( \frac{2^2}{2} - 0 \right)$.
$I = -\left( -\frac{1}{2} \right) + \frac{4}{2} = \frac{1}{2} + 2 = \frac{5}{2}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
518
MediumMCQ
$\int_{-2}^3 |1-x^2| dx =$
A
$\frac{28}{3}$
B
$\frac{14}{3}$
C
$\frac{7}{3}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(A) આપણે સંકલન $I = \int_{-2}^3 |1-x^2| dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
માનાંકની અંદરનું પદ $1-x^2$,$x = -1$ અને $x = 1$ આગળ ચિહ્ન બદલે છે.
આપણે સંકલનને ત્રણ અંતરાલોમાં વિભાજિત કરીએ છીએ: $[-2, -1]$,$[-1, 1]$,અને $[1, 3]$.
$[-2, -1]$ માં,$1-x^2 \le 0$,તેથી $|1-x^2| = x^2-1$.
$[-1, 1]$ માં,$1-x^2 \ge 0$,તેથી $|1-x^2| = 1-x^2$.
$[1, 3]$ માં,$1-x^2 \le 0$,તેથી $|1-x^2| = x^2-1$.
તેથી,$I = \int_{-2}^{-1} (x^2-1) dx + \int_{-1}^1 (1-x^2) dx + \int_{1}^3 (x^2-1) dx$.
દરેક ભાગની ગણતરી કરતા:
$\int_{-2}^{-1} (x^2-1) dx = [\frac{x^3}{3} - x]_{-2}^{-1} = (-\frac{1}{3} + 1) - (-\frac{8}{3} + 2) = \frac{2}{3} - (-\frac{2}{3}) = \frac{4}{3}$.
$\int_{-1}^1 (1-x^2) dx = [x - \frac{x^3}{3}]_{-1}^1 = (1 - \frac{1}{3}) - (-1 + \frac{1}{3}) = \frac{2}{3} - (-\frac{2}{3}) = \frac{4}{3}$.
$\int_{1}^3 (x^2-1) dx = [\frac{x^3}{3} - x]_1^3 = (9 - 3) - (\frac{1}{3} - 1) = 6 - (-\frac{2}{3}) = \frac{20}{3}$.
આ કિંમતોનો સરવાળો કરતા: $I = \frac{4}{3} + \frac{4}{3} + \frac{20}{3} = \frac{28}{3}$.
519
MediumMCQ
$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \sin (x-[x]) \, dx=$
A
$0$
B
$2(1-\cos 1)$
C
$1-\cos 1$
D
$\cos 1-1$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \sin(x-[x]) \, dx$.
અહીં $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય હોવાથી,આપણે $-\frac{\pi}{2} \approx -1.57$ અને $\frac{\pi}{2} \approx 1.57$ ની વચ્ચેના પૂર્ણાંક બિંદુઓ પર સંકલનનું વિભાજન કરીશું.
પૂર્ણાંક બિંદુઓ $-1, 0, 1$ છે.
$I = \int_{-\pi/2}^{-1} \sin(x+2) \, dx + \int_{-1}^{0} \sin(x+1) \, dx + \int_{0}^{1} \sin(x) \, dx + \int_{1}^{\pi/2} \sin(x-1) \, dx$.
દરેક સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$1$. $[-\cos(x+2)]_{-\pi/2}^{-1} = -\cos 1 + \sin 2$.
$2$. $[-\cos(x+1)]_{-1}^{0} = 1 - \cos 1$.
$3$. $[-\cos x]_{0}^{1} = 1 - \cos 1$.
$4$. $[-\cos(x-1)]_{1}^{\pi/2} = 1 - \sin 1$.
સરવાળો કરતા: $I = 3 - 3\cos 1 + \sin 2 - \sin 1$.
520
MediumMCQ
જો $f(x) = \operatorname{Max}\{x^3-4, x^4-4\}$ અને $g(x) = \operatorname{Min}\{x^2, x^3\}$ હોય,તો $\int_{-1}^1 (f(x) - g(x)) \, dx =$
A
$-\frac{151}{20}$
B
$\frac{9}{20}$
C
$\frac{131}{22}$
D
$-\frac{67}{9}$

Solution

(A) આપણે $I = \int_{-1}^1 (f(x) - g(x)) \, dx = \int_{-1}^1 f(x) \, dx - \int_{-1}^1 g(x) \, dx$ ની ગણતરી કરવાની છે.
પ્રથમ,$f(x) = \operatorname{Max}\{x^3-4, x^4-4\}$ ધ્યાનમાં લો. $x \in [-1, 0]$ માટે $x^4 \ge x^3$ અને $x \in [0, 1]$ માટે $x^4 \le x^3$ હોવાથી,$f(x) = x^4-4$ ($x \in [-1, 0]$ માટે) અને $f(x) = x^3-4$ ($x \in [0, 1]$ માટે) થાય.
$\int_{-1}^1 f(x) \, dx = \int_{-1}^0 (x^4-4) \, dx + \int_0^1 (x^3-4) \, dx = [\frac{x^5}{5} - 4x]_{-1}^0 + [\frac{x^4}{4} - 4x]_0^1 = -\frac{19}{5} - \frac{15}{4} = -\frac{151}{20}$.
હવે,$g(x) = \operatorname{Min}\{x^2, x^3\}$ માટે,$x \in [-1, 0]$ માટે $g(x) = x^3$ અને $x \in [0, 1]$ માટે $g(x) = x^2$ થાય.
$\int_{-1}^1 g(x) \, dx = \int_{-1}^0 x^3 \, dx + \int_0^1 x^2 \, dx = [\frac{x^4}{4}]_{-1}^0 + [\frac{x^3}{3}]_0^1 = -\frac{1}{4} + \frac{1}{3} = \frac{1}{12}$.
અંતે,$I = -\frac{151}{20} - \frac{1}{12} = -\frac{229}{30}$.
521
MediumMCQ
$\int_0^1 \frac{x^4+1}{x^6+1} dx = $
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(A) સંકલન $I = \int_0^1 \frac{x^4+1}{x^6+1} dx$ ની ગણતરી કરવા માટે,આપણે છેદને $x^6+1 = (x^2+1)(x^4-x^2+1)$ તરીકે અવયવ પાડી શકીએ છીએ.
વધુ અસરકારક રીત એ છે કે અંશ અને છેદને વિભાજિત કરીએ.
આપણે $x^4+1 = (x^4-x^2+1) + x^2$ લખી શકીએ.
તેથી $I = \int_0^1 \frac{x^4-x^2+1}{x^6+1} dx + \int_0^1 \frac{x^2}{x^6+1} dx$.
$I = \int_0^1 \frac{1}{x^2+1} dx + \int_0^1 \frac{x^2}{(x^3)^2+1} dx$.
પ્રથમ ભાગ માટે,$\int_0^1 \frac{1}{x^2+1} dx = [\tan^{-1}(x)]_0^1 = \tan^{-1}(1) - \tan^{-1}(0) = \frac{\pi}{4}$.
બીજા ભાગ માટે,ધારો કે $u = x^3$,તો $du = 3x^2 dx$,તેથી $x^2 dx = \frac{du}{3}$.
જ્યારે $x=0, u=0$ અને જ્યારે $x=1, u=1$.
તેથી,$\int_0^1 \frac{x^2}{(x^3)^2+1} dx = \frac{1}{3} \int_0^1 \frac{1}{u^2+1} du = \frac{1}{3} [\tan^{-1}(u)]_0^1 = \frac{1}{3} (\frac{\pi}{4} - 0) = \frac{\pi}{12}$.
બંને ભાગોનો સરવાળો કરતા,$I = \frac{\pi}{4} + \frac{\pi}{12} = \frac{3\pi + \pi}{12} = \frac{4\pi}{12} = \frac{\pi}{3}$.
522
EasyMCQ
$\int_{-3}^3 |2-x| dx =$
A
$12$
B
$16$
C
$13$
D
$25$

Solution

(C) આ સંકલન $x = -3$ થી $x = 3$ સુધીના વક્ર $y = |2-x|$ હેઠળના ક્ષેત્રફળને દર્શાવે છે.
આપણે સંકલનને તે બિંદુએ વિભાજિત કરી શકીએ છીએ જ્યાં માનાંકની અંદરની અભિવ્યક્તિ શૂન્ય થાય છે,જે $x = 2$ છે.
$\int_{-3}^3 |2-x| dx = \int_{-3}^2 (2-x) dx + \int_{2}^3 (x-2) dx$
પ્રથમ ભાગની ગણતરી: $\int_{-3}^2 (2-x) dx = [2x - \frac{x^2}{2}]_{-3}^2 = (4 - 2) - (-6 - \frac{9}{2}) = 2 - (-10.5) = 12.5$.
બીજા ભાગની ગણતરી: $\int_{2}^3 (x-2) dx = [\frac{x^2}{2} - 2x]_{2}^3 = (4.5 - 6) - (2 - 4) = -1.5 - (-2) = 0.5$.
બંને ભાગોનો સરવાળો: $12.5 + 0.5 = 13$.
વૈકલ્પિક રીતે,આલેખ પરથી ભૌમિતિક અર્થઘટનનો ઉપયોગ કરતા,ક્ષેત્રફળ બે કાટકોણ ત્રિકોણનો બનેલો છે:
ત્રિકોણ $1$ (પાયો $-3$ થી $2$,$x=-3$ પર ઊંચાઈ $|2-(-3)|=5$ છે): ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 5 \times 5 = 12.5$.
ત્રિકોણ $2$ (પાયો $2$ થી $3$,$x=3$ પર ઊંચાઈ $|2-3|=1$ છે): ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 1 \times 1 = 0.5$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= 12.5 + 0.5 = 13$.
Solution diagram
523
EasyMCQ
જો $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય હોય,તો $\int_0^5 [x] \, dx =$
A
$15$
B
$2$
C
$3$
D
$10$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^5 [x] \, dx$.
કારણ કે $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય છે,તે દરેક પૂર્ણાંક બિંદુ પર તેનું મૂલ્ય બદલે છે.
આપણે સંકલનને નીચે મુજબ વિભાજિત કરી શકીએ છીએ:
$I = \int_0^1 [x] \, dx + \int_1^2 [x] \, dx + \int_2^3 [x] \, dx + \int_3^4 [x] \, dx + \int_4^5 [x] \, dx$
$I = \int_0^1 0 \, dx + \int_1^2 1 \, dx + \int_2^3 2 \, dx + \int_3^4 3 \, dx + \int_4^5 4 \, dx$
$I = 0(1-0) + 1(2-1) + 2(3-2) + 3(4-3) + 4(5-4)$
$I = 0 + 1 + 2 + 3 + 4 = 10$.
524
EasyMCQ
$\int_{1}^{5} (|x-3| + |1-x|) dx =$
A
$4$
B
$8$
C
$12$
D
$24$

Solution

(C) આપણે સંકલન $I = \int_{1}^{5} (|x-3| + |1-x|) dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
અહીં $x$ ની સીમા $1$ થી $5$ છે,તેથી $|1-x| = x-1$ થાય કારણ કે $x \ge 1$.
હવે,$|x-3|$ ના કારણે આપણે સંકલનને $x=3$ આગળ વિભાજિત કરીશું:
$1 \le x < 3$ માટે,$|x-3| = 3-x$.
$3 \le x \le 5$ માટે,$|x-3| = x-3$.
તેથી,$I = \int_{1}^{3} (3-x + x-1) dx + \int_{3}^{5} (x-3 + x-1) dx$.
$I = \int_{1}^{3} 2 dx + \int_{3}^{5} (2x-4) dx$.
$I = [2x]_{1}^{3} + [x^2-4x]_{3}^{5}$.
$I = (6-2) + ((25-20) - (9-12))$.
$I = 4 + (5 - (-3)) = 4 + 8 = 12$.
525
EasyMCQ
$\int_0^1(\sqrt{10})^{2x} dx=$
A
$\frac{10}{\log 10}$
B
$\frac{9}{\log 10}$
C
$\frac{1}{\log 10}$
D
$\frac{9}{\log 5}$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_0^1 (\sqrt{10})^{2x} dx$.
કારણ કે $(\sqrt{10})^{2x} = (10^{1/2})^{2x} = 10^x$,તેથી સંકલન નીચે મુજબ થશે:
$I = \int_0^1 10^x dx$.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int a^x dx = \frac{a^x}{\ln a} + C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \left[ \frac{10^x}{\ln 10} \right]_0^1$.
સીમાઓ મૂકતા:
$I = \frac{10^1}{\ln 10} - \frac{10^0}{\ln 10} = \frac{10}{\ln 10} - \frac{1}{\ln 10} = \frac{9}{\ln 10}$.
526
EasyMCQ
$f(x) = \begin{cases} x^2, & 0 \leq x < 1 \\ \sqrt{x}, & 1 \leq x \leq 2 \end{cases} \implies \int_0^2 f(x) \, dx = ?$
A
$\frac{4 \sqrt{2}-1}{3}$
B
$\frac{4 \sqrt{2}+1}{3}$
C
$\frac{4 \sqrt{2}-1}{6}$
D
$\frac{4 \sqrt{2}+1}{6}$

Solution

(A) $\int_0^2 f(x) \, dx$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે $f(x)$ ની વ્યાખ્યા મુજબ અંતરાલ $[0, 2]$ ને $x = 1$ પર વિભાજિત કરીએ છીએ.
$\int_0^2 f(x) \, dx = \int_0^1 x^2 \, dx + \int_1^2 \sqrt{x} \, dx$
પ્રથમ ભાગનું મૂલ્યાંકન: $\int_0^1 x^2 \, dx = \left[ \frac{x^3}{3} \right]_0^1 = \frac{1}{3} - 0 = \frac{1}{3}$
બીજા ભાગનું મૂલ્યાંકન: $\int_1^2 x^{1/2} \, dx = \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_1^2 = \left[ \frac{2}{3} x^{3/2} \right]_1^2 = \frac{2}{3} (2^{3/2} - 1^{3/2}) = \frac{2}{3} (2\sqrt{2} - 1)$
બંને ભાગોનો સરવાળો કરતા: $\frac{1}{3} + \frac{2}{3}(2\sqrt{2} - 1) = \frac{1 + 4\sqrt{2} - 2}{3} = \frac{4\sqrt{2} - 1}{3}$
527
MediumMCQ
$\int_0^\pi \frac{\cos x}{\sqrt{1-\sin ^2 x}} d x=$
A
$\pi$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$-\frac{\pi}{2}$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^\pi \frac{\cos x}{\sqrt{1-\sin^2 x}} dx$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sqrt{1-\sin^2 x} = |\cos x|$,તેથી સંકલન $I = \int_0^\pi \frac{\cos x}{|\cos x|} dx$ બને છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $x \in [0, \pi/2)$ માટે $\cos x > 0$ અને $x \in (\pi/2, \pi]$ માટે $\cos x < 0$ છે.
તેથી,આપણે સંકલનને $x = \pi/2$ પર વિભાજિત કરીએ છીએ:
$I = \int_0^{\pi/2} \frac{\cos x}{\cos x} dx + \int_{\pi/2}^\pi \frac{\cos x}{-\cos x} dx$.
$I = \int_0^{\pi/2} 1 dx - \int_{\pi/2}^\pi 1 dx$.
$I = [x]_0^{\pi/2} - [x]_{\pi/2}^\pi$.
$I = (\pi/2 - 0) - (\pi - \pi/2) = \pi/2 - \pi/2 = 0$.
528
MediumMCQ
જો $I=\int_1^3 \sqrt{3+x+x^2} dx$ હોય,તો $I$ કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$(2 \sqrt{5}, 2 \sqrt{15})$
B
$(\sqrt{3}, 2 \sqrt{5})$
C
$(\sqrt{23}, \sqrt{33})$
D
$(2 \sqrt{15}, \sqrt{23})$

Solution

(A) ધારો કે $f(x) = \sqrt{3+x+x^2}$. કારણ કે $f(x)$ એ $[1, 3]$ પર વધતું વિધેય છે,તેથી તમામ $x \in [1, 3]$ માટે $f(1) \le f(x) \le f(3)$ થાય.
$f(1) = \sqrt{3+1+1} = \sqrt{5}$.
$f(3) = \sqrt{3+3+9} = \sqrt{15}$.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,$\int_a^b f(x) dx \le (b-a) \times \max(f(x))$ અને $\int_a^b f(x) dx \ge (b-a) \times \min(f(x))$.
અહીં,$a=1, b=3$,તેથી $b-a = 2$.
આમ,$2 \times \sqrt{5} \le I \le 2 \times \sqrt{15}$.
તેથી,$I \in [2 \sqrt{5}, 2 \sqrt{15}]$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો અંતરાલ $(2 \sqrt{5}, 2 \sqrt{15})$ છે.
529
EasyMCQ
જો $\int_{n}^{n+1} g(x) dx = n^2, \forall n \in Z$ હોય,તો $\int_{-3}^3 g(x) dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$19$
B
$28$
C
$9$
D
$27$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$\int_n^{n+1} g(x) dx = n^2, \forall n \in Z$.
આપણે $\int_{-3}^3 g(x) dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
નિશ્ચિત સંકલનના સરવાળાના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણે લખી શકીએ:
$\int_{-3}^3 g(x) dx = \int_{-3}^{-2} g(x) dx + \int_{-2}^{-1} g(x) dx + \int_{-1}^0 g(x) dx + \int_0^1 g(x) dx + \int_1^2 g(x) dx + \int_2^3 g(x) dx$.
દરેક અંતરાલ માટે આપેલી કિંમતો મૂકતા:
$n = -3$ માટે: $\int_{-3}^{-2} g(x) dx = (-3)^2 = 9$.
$n = -2$ માટે: $\int_{-2}^{-1} g(x) dx = (-2)^2 = 4$.
$n = -1$ માટે: $\int_{-1}^0 g(x) dx = (-1)^2 = 1$.
$n = 0$ માટે: $\int_0^1 g(x) dx = (0)^2 = 0$.
$n = 1$ માટે: $\int_1^2 g(x) dx = (1)^2 = 1$.
$n = 2$ માટે: $\int_2^3 g(x) dx = (2)^2 = 4$.
આ કિંમતોનો સરવાળો કરતા:
$\int_{-3}^3 g(x) dx = 9 + 4 + 1 + 0 + 1 + 4 = 19$.
530
EasyMCQ
$[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે. જો $\int_{\sqrt{3}}^{\sqrt{18}}[x] \, dx = a + b\sqrt{2} + c\sqrt{3}$ હોય,તો $a + b + c =$
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(D) આપણે સંકલન $\int_{\sqrt{3}}^{\sqrt{18}}[x] \, dx$ ને અંતરાલના ભાગ પાડીને ઉકેલીએ છીએ જ્યાં $[x]$ ની કિંમત બદલાય છે:
$\int_{\sqrt{3}}^{\sqrt{18}}[x] \, dx = \int_{\sqrt{3}}^{2}[x] \, dx + \int_{2}^{3}[x] \, dx + \int_{3}^{4}[x] \, dx + \int_{4}^{\sqrt{18}}[x] \, dx$
કારણ કે $\sqrt{3} \approx 1.732$ અને $\sqrt{18} = 3\sqrt{2} \approx 4.242$ છે,તેથી:
$\int_{\sqrt{3}}^{2} 1 \, dx + \int_{2}^{3} 2 \, dx + \int_{3}^{4} 3 \, dx + \int_{4}^{3\sqrt{2}} 4 \, dx$
$= (2 - \sqrt{3}) + 2(3 - 2) + 3(4 - 3) + 4(3\sqrt{2} - 4)$
$= 2 - \sqrt{3} + 2 + 3 + 12\sqrt{2} - 16$
$= (2 + 2 + 3 - 16) + 12\sqrt{2} - \sqrt{3}$
$= -9 + 12\sqrt{2} - \sqrt{3}$
આને $a + b\sqrt{2} + c\sqrt{3}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = -9$,$b = 12$,અને $c = -1$ મળે છે.
તેથી,$a + b + c = -9 + 12 - 1 = 2$.
531
MediumMCQ
સંકલનનું મૂલ્ય શોધો: $\int_0^\pi \left(\cos^2 \left(\frac{3\pi}{8} - \frac{x}{4}\right) - \cos^2 \left(\frac{11\pi}{8} + \frac{x}{4}\right)\right) dx$
A
$1/\sqrt{2}$
B
$2\sqrt{2}$
C
$\sqrt{2}$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_0^\pi \left(\cos^2 \left(\frac{3\pi}{8} - \frac{x}{4}\right) - \cos^2 \left(\frac{11\pi}{8} + \frac{x}{4}\right)\right) dx$.
નિત્યસમ $\cos^2 A - \cos^2 B = \sin(B-A) \sin(B+A)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A = \frac{3\pi}{8} - \frac{x}{4}$ અને $B = \frac{11\pi}{8} + \frac{x}{4}$.
$B - A = \left(\frac{11\pi}{8} + \frac{x}{4}\right) - \left(\frac{3\pi}{8} - \frac{x}{4}\right) = \frac{8\pi}{8} + \frac{2x}{4} = \pi + \frac{x}{2}$.
$B + A = \left(\frac{11\pi}{8} + \frac{x}{4}\right) + \left(\frac{3\pi}{8} - \frac{x}{4}\right) = \frac{14\pi}{8} = \frac{7\pi}{4}$.
આમ,સંકલ્ય $\sin(\pi + \frac{x}{2}) \sin(\frac{7\pi}{4}) = (-\sin \frac{x}{2}) \cdot (-\frac{1}{\sqrt{2}}) = \frac{1}{\sqrt{2}} \sin \frac{x}{2}$ બને છે.
$I = \int_0^\pi \frac{1}{\sqrt{2}} \sin \frac{x}{2} dx = \frac{1}{\sqrt{2}} \left[ -2 \cos \frac{x}{2} \right]_0^\pi$.
$I = \frac{-2}{\sqrt{2}} (\cos \frac{\pi}{2} - \cos 0) = -\sqrt{2} (0 - 1) = \sqrt{2}$.
532
MediumMCQ
નિશ્ચિત સંકલનનું મૂલ્ય શોધો: $\int_0^{\pi^2 / 4} (2 \sin \sqrt{x} + \sqrt{x} \cos \sqrt{x}) \, dx$
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\pi$
C
$\frac{\pi^2}{2}$
D
$\pi^2$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_0^{\pi^2 / 4} (2 \sin \sqrt{x} + \sqrt{x} \cos \sqrt{x}) \, dx$.
$t = \sqrt{x}$ આદેશ લેતા,$x = t^2$ અને $dx = 2t \, dt$ મળે.
જ્યારે $x = 0$,ત્યારે $t = 0$ અને જ્યારે $x = \frac{\pi^2}{4}$,ત્યારે $t = \frac{\pi}{2}$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int_0^{\pi/2} (2 \sin t + t \cos t) (2t) \, dt = \int_0^{\pi/2} (4t \sin t + 2t^2 \cos t) \, dt$.
બીજા પદ $\int 2t^2 \cos t \, dt$ માટે ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા:
$u = 2t^2$ અને $dv = \cos t \, dt$ લેતા,$du = 4t \, dt$ અને $v = \sin t$ મળે.
$\int 2t^2 \cos t \, dt = 2t^2 \sin t - \int 4t \sin t \, dt$.
આ કિંમત $I$ માં મૂકતા:
$I = \int_0^{\pi/2} 4t \sin t \, dt + [2t^2 \sin t]_0^{\pi/2} - \int_0^{\pi/2} 4t \sin t \, dt$.
$I = [2t^2 \sin t]_0^{\pi/2} = 2(\frac{\pi}{2})^2 \sin(\frac{\pi}{2}) - 0 = 2(\frac{\pi^2}{4})(1) = \frac{\pi^2}{2}$.
533
EasyMCQ
$\int_{-\pi / 4}^{\pi / 4} \cos^{-8} x \, dx =$
A
$\frac{14}{15}$
B
$\frac{174}{35}$
C
$\frac{192}{35}$
D
$\frac{198}{35}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{-\pi / 4}^{\pi / 4} \frac{1}{\cos^8 x} \, dx = \int_{-\pi / 4}^{\pi / 4} (\sec^2 x)^3 \sec^2 x \, dx$.
કારણ કે વિધેય યુગ્મ છે,$I = 2 \int_{0}^{\pi / 4} (1 + \tan^2 x)^3 \sec^2 x \, dx$.
ધારો કે $\tan x = t$,તેથી $\sec^2 x \, dx = dt$.
જ્યારે $x = 0, t = 0$ અને જ્યારે $x = \pi / 4, t = 1$.
$I = 2 \int_{0}^{1} (1 + t^2)^3 \, dt = 2 \int_{0}^{1} (1 + 3t^2 + 3t^4 + t^6) \, dt$.
$I = 2 \left[ t + t^3 + \frac{3t^5}{5} + \frac{t^7}{7} \right]_{0}^{1} = 2 \left( 1 + 1 + \frac{3}{5} + \frac{1}{7} \right)$.
$I = 2 \left( 2 + \frac{21 + 5}{35} \right) = 2 \left( 2 + \frac{26}{35} \right) = 2 \left( \frac{70 + 26}{35} \right) = 2 \left( \frac{96}{35} \right) = \frac{192}{35}$.
534
MediumMCQ
$\int_1^2 \left( \tan ^{-1}\left(\frac{x}{x^2+1}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{x^2+1}{x}\right) \right) d x =$
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{3 \pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $y > 0$ માટે,$\tan ^{-1}(y) + \tan ^{-1}(1/y) = \frac{\pi}{2}$ થાય છે.
ધારો કે $y = \frac{x}{x^2+1}$. અહીં $x \in [1, 2]$ હોવાથી,$y > 0$ છે.
તેથી,સંકલ્ય (integrand) નીચે મુજબ સરળ બને છે:
$\tan ^{-1}\left(\frac{x}{x^2+1}\right) + \tan ^{-1}\left(\frac{x^2+1}{x}\right) = \frac{\pi}{2}$.
હવે,સંકલનનું મૂલ્ય શોધીએ:
$I = \int_1^2 \frac{\pi}{2} d x$
$I = \frac{\pi}{2} [x]_1^2$
$I = \frac{\pi}{2} (2 - 1) = \frac{\pi}{2}$.
535
EasyMCQ
$\int_{0}^{2} x e^{x} dx =$
A
$e^{2} + 1$
B
$e^{2} - 1$
C
$e^{-1} - 1$
D
$e^{-1} + 1$

Solution

(A) $\int_{0}^{2} x e^{x} dx$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે,આપણે ખંડશઃ સંકલન (integration by parts) ની રીતનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\int u dv = uv - \int v du$.
ધારો કે $u = x$ અને $dv = e^{x} dx$. તેથી $du = dx$ અને $v = e^{x}$ મળે.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\int x e^{x} dx = x e^{x} - \int e^{x} dx = x e^{x} - e^{x}$.
હવે,$0$ થી $2$ ની સીમાઓ લાગુ કરતા:
$\left[ x e^{x} - e^{x} \right]_{0}^{2} = (2 e^{2} - e^{2}) - (0 \cdot e^{0} - e^{0})$.
$= (e^{2}) - (0 - 1) = e^{2} + 1$.
536
EasyMCQ
$\int_{-1}^1 \frac{|x|}{x} \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) આપણને સંકલન $I = \int_{-1}^1 \frac{|x|}{x} \, dx$ આપેલ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે વિધેય $f(x) = \frac{|x|}{x}$ ને વ્યાખ્યાયિત કરીએ.
માનાંક વિધેયની વ્યાખ્યા મુજબ:
$f(x) = \begin{cases} -\frac{x}{x} = -1, & x < 0 \\ \frac{x}{x} = 1, & x > 0 \end{cases}$
વિધેય $x = 0$ આગળ અસતત હોવાથી,આપણે સંકલનને $x = 0$ આગળ વિભાજિત કરીશું:
$I = \int_{-1}^0 (-1) \, dx + \int_0^1 (1) \, dx$
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$I = [-x]_{-1}^0 + [x]_0^1$
$I = (-(0) - (-(-1))) + (1 - 0)$
$I = (-1) + 1 = 0$
આમ,સંકલનનું મૂલ્ય $0$ છે.
537
EasyMCQ
જો $\int_a^b x^3 dx = 0$ અને $\int_a^b x^2 dx = \frac{2}{3}$ હોય,તો
A
$a = -1$ અને $b = 1$
B
$a = 1$ અને $b = -1$
C
$a = 2$ અને $b = -2$
D
$a = -2$ અને $b = 2$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$\int_a^b x^3 dx = 0$ અને $\int_a^b x^2 dx = \frac{2}{3}$.
પ્રથમ,સંકલન $\int_a^b x^3 dx = 0$ ની ગણતરી કરીએ:
$\left[\frac{x^4}{4}\right]_a^b = 0 \Rightarrow \frac{b^4 - a^4}{4} = 0 \Rightarrow b^4 = a^4$.
આ સૂચવે છે કે $b = a$ અથવા $b = -a$. કારણ કે $a$ અને $b$ એ સંકલનની સીમાઓ છે,આપણે ધારીએ છીએ કે $a \neq b$,તેથી $b = -a$.
હવે,સંકલન $\int_a^b x^2 dx = \frac{2}{3}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\left[\frac{x^3}{3}\right]_a^b = \frac{2}{3} \Rightarrow \frac{b^3 - a^3}{3} = \frac{2}{3} \Rightarrow b^3 - a^3 = 2$.
સમીકરણમાં $b = -a$ મૂકતા:
$(-a)^3 - a^3 = 2 \Rightarrow -a^3 - a^3 = 2 \Rightarrow -2a^3 = 2$.
$a^3 = -1 \Rightarrow a = -1$.
કારણ કે $b = -a$,તેથી $b = -(-1) = 1$.
આમ,$a = -1$ અને $b = 1$ મળે છે.
538
MediumMCQ
$\int_0^{\pi / 4} \frac{d x}{\cos ^3(x) \cdot \sqrt{2 \sin (2 x)}}=$
A
$\frac{6}{5}$
B
$\frac{3}{5}$
C
$\frac{4}{5}$
D
$\frac{8}{5}$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^{\pi / 4} \frac{d x}{\cos ^3 x \sqrt{2 \sin 2 x}}$.
નિત્યસમ $\sin 2x = 2 \sin x \cos x$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_0^{\pi / 4} \frac{d x}{\cos ^3 x \sqrt{4 \sin x \cos x}} = \int_0^{\pi / 4} \frac{d x}{2 \cos ^4 x \sqrt{\tan x}}$.
$I = \frac{1}{2} \int_0^{\pi / 4} \frac{\sec^2 x (1 + \tan^2 x)}{\sqrt{\tan x}} d x$.
ધારો કે $\tan x = t^2$,તેથી $\sec^2 x d x = 2t dt$.
જ્યારે $x = 0, t = 0$ અને જ્યારે $x = \frac{\pi}{4}, t = 1$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \frac{1}{2} \int_0^1 \frac{(1 + t^4) \cdot 2t dt}{t} = \int_0^1 (1 + t^4) dt$.
$I = [t + \frac{t^5}{5}]_0^1 = 1 + \frac{1}{5} = \frac{6}{5}$.
539
EasyMCQ
$\int_{-1}^2 |x| \, dx =$
A
$1$
B
$2$
C
$\frac{5}{2}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે નિરપેક્ષ મૂલ્ય વિધેય $|x|$ આ રીતે વ્યાખ્યાયિત છે:
$|x| = \begin{cases} -x, & x < 0 \\ x, & x \ge 0 \end{cases}$
તેથી,સંકલનને $x = 0$ આગળ વિભાજિત કરી શકાય:
$I = \int_{-1}^2 |x| \, dx = \int_{-1}^0 (-x) \, dx + \int_0^2 (x) \, dx$
પ્રથમ ભાગનું મૂલ્યાંકન:
$\int_{-1}^0 (-x) \, dx = \left[ -\frac{x^2}{2} \right]_{-1}^0 = 0 - \left( -\frac{(-1)^2}{2} \right) = 0 - (-\frac{1}{2}) = \frac{1}{2}$
બીજા ભાગનું મૂલ્યાંકન:
$\int_0^2 (x) \, dx = \left[ \frac{x^2}{2} \right]_0^2 = \frac{2^2}{2} - 0 = \frac{4}{2} = 2$
બંને ભાગનો સરવાળો:
$I = \frac{1}{2} + 2 = \frac{1+4}{2} = \frac{5}{2}$
540
MediumMCQ
$\int_0^3 |x^2 - 3x + 2| dx = $
A
$3/2$
B
$1/6$
C
$11/6$
D
$11/2$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_0^3 |x^2 - 3x + 2| dx$.
કારણ કે $x^2 - 3x + 2 = (x - 1)(x - 2)$,માનાંકની અંદરની પદાવલિ $x = 1$ અને $x = 2$ આગળ ચિહ્ન બદલે છે.
$x \in [0, 1]$ માટે,$x^2 - 3x + 2 \ge 0$.
$x \in (1, 2)$ માટે,$x^2 - 3x + 2 < 0$.
$x \in [2, 3]$ માટે,$x^2 - 3x + 2 \ge 0$.
આમ,$I = \int_0^1 (x^2 - 3x + 2) dx - \int_1^2 (x^2 - 3x + 2) dx + \int_2^3 (x^2 - 3x + 2) dx$.
સંકલન $\int (x^2 - 3x + 2) dx = \frac{x^3}{3} - \frac{3x^2}{2} + 2x + C$ મેળવતા.
$I = [\frac{x^3}{3} - \frac{3x^2}{2} + 2x]_0^1 - [\frac{x^3}{3} - \frac{3x^2}{2} + 2x]_1^2 + [\frac{x^3}{3} - \frac{3x^2}{2} + 2x]_2^3$.
$I = (\frac{1}{3} - \frac{3}{2} + 2) - [(\frac{8}{3} - 6 + 4) - (\frac{1}{3} - \frac{3}{2} + 2)] + [(\frac{27}{3} - \frac{27}{2} + 6) - (\frac{8}{3} - 6 + 4)]$.
$I = (\frac{5}{6}) - [(\frac{2}{3}) - (\frac{5}{6})] + [(\frac{3}{2}) - (\frac{2}{3})] = \frac{5}{6} + \frac{1}{6} + \frac{5}{6} = \frac{11}{6}$.
541
MediumMCQ
જો $\int_0^b \frac{dx}{1+x^2} = \int_b^{\infty} \frac{dx}{1+x^2}$ હોય,તો $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$1/3$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\sqrt{2}$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$\int_0^b \frac{dx}{1+x^2} = \int_b^{\infty} \frac{dx}{1+x^2}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$[\tan^{-1} x]_0^b = [\tan^{-1} x]_b^{\infty}$ મળે.
સીમાઓ મૂકતા,$\tan^{-1}(b) - \tan^{-1}(0) = \tan^{-1}(\infty) - \tan^{-1}(b)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan^{-1}(0) = 0$ અને $\tan^{-1}(\infty) = \frac{\pi}{2}$,તેથી $\tan^{-1}(b) = \frac{\pi}{2} - \tan^{-1}(b)$.
બંને બાજુ $\tan^{-1}(b)$ ઉમેરતા,$2 \tan^{-1}(b) = \frac{\pi}{2}$ મળે.
તેથી,$\tan^{-1}(b) = \frac{\pi}{4}$.
બંને બાજુ ટેન્જન્ટ લેતા,$b = \tan(\frac{\pi}{4}) = 1$.
542
DifficultMCQ
$\int_{-1}^1 \frac{\cosh x}{1+e^{2 x}} d x$ ની કિંમત શોધો :
A
$0$
B
$1$
C
$\frac{e^2-1}{2 e}$
D
$\frac{e^2+2}{2 e}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{-1}^1 \frac{\cosh x}{1+e^{2 x}} d x$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cosh x = \frac{e^x + e^{-x}}{2}$,તેથી સંકલનમાં આ કિંમત મૂકતા:
$I = \int_{-1}^1 \frac{e^x + e^{-x}}{2(1 + e^{2x})} d x$.
અંશમાં $e^x + e^{-x}$ માંથી $e^x$ સામાન્ય લેતા:
$e^x + e^{-x} = e^x(1 + e^{-2x}) = e^x \left(1 + \frac{1}{e^{2x}}\right) = e^x \left(\frac{e^{2x} + 1}{e^{2x}}\right) = \frac{1 + e^{2x}}{e^x}$.
આ કિંમત સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \frac{1}{2} \int_{-1}^1 \frac{1 + e^{2x}}{e^x(1 + e^{2x})} d x$.
$(1 + e^{2x})$ પદ ઉડી જશે:
$I = \frac{1}{2} \int_{-1}^1 e^{-x} d x$.
સંકલન કરતા:
$I = \frac{1}{2} [-e^{-x}]_{-1}^1 = -\frac{1}{2} [e^{-1} - e^1] = \frac{1}{2} (e^1 - e^{-1}) = \frac{e^2 - 1}{2e}$.
543
DifficultMCQ
$\int_2^3 \frac{d x}{x^2-x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\log \frac{2}{3}$
B
$\log \frac{4}{3}$
C
$\log \frac{8}{3}$
D
$\log \frac{1}{4}$

Solution

(B) આપણી પાસે છે,
$\int_2^3 \frac{d x}{x^2-x} = \int_2^3 \frac{1}{x(x-1)} d x$
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{x(x-1)} = \frac{1}{x-1} - \frac{1}{x}$
તેથી,$\int_2^3 \left( \frac{1}{x-1} - \frac{1}{x} \right) d x = [\log |x-1| - \log |x|]_2^3$
$= [\log |\frac{x-1}{x}|]_2^3$
$= \log |\frac{3-1}{3}| - \log |\frac{2-1}{2}|$
$= \log \frac{2}{3} - \log \frac{1}{2}$
$= \log \left( \frac{2/3}{1/2} \right) = \log \frac{4}{3}$
544
MediumMCQ
જો $[x]$ એ $x$ થી વધુ ન હોય તેવો મહત્તમ પૂર્ણાંક હોય,તો $\int_{-0.5}^{1.5} x^2[x] d x=$
A
$\frac{4.5}{4}$
B
$\frac{3}{4}$
C
$\frac{3.5}{4}$
D
$\frac{2.375}{2}$

Solution

(B) મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય $[x]$ ની વ્યાખ્યાના આધારે આપણે સંકલનને વિભાજિત કરીએ છીએ:
$\int_{-0.5}^{1.5} x^2[x] d x = \int_{-0.5}^{0} x^2[x] d x + \int_{0}^{1} x^2[x] d x + \int_{1}^{1.5} x^2[x] d x$
$-0.5 \le x < 0$ માટે,$[x] = -1$.
$0 \le x < 1$ માટે,$[x] = 0$.
$1 \le x < 1.5$ માટે,$[x] = 1$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$\int_{-0.5}^{0} x^2(-1) d x + \int_{0}^{1} x^2(0) d x + \int_{1}^{1.5} x^2(1) d x$
$= -\int_{-0.5}^{0} x^2 d x + 0 + \int_{1}^{1.5} x^2 d x$
$= -\left[ \frac{x^3}{3} \right]_{-0.5}^{0} + \left[ \frac{x^3}{3} \right]_{1}^{1.5}$
$= -\left( 0 - \frac{(-0.5)^3}{3} \right) + \left( \frac{(1.5)^3}{3} - \frac{1^3}{3} \right)$
$= -\left( 0 - \frac{-0.125}{3} \right) + \left( \frac{3.375}{3} - \frac{1}{3} \right)$
$= -\frac{0.125}{3} + \frac{2.375}{3} = \frac{2.25}{3} = 0.75 = \frac{3}{4}$
545
EasyMCQ
જો $a \in Z^{+}$,$[x]$ એ $x$ થી વધુ ન હોય તેવો મહત્તમ પૂર્ણાંક હોય અને $\int_0^a 2^{[x]} dx = 127$ હોય,તો $a =$
A
$6$
B
$7$
C
$8$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ સંકલન $\int_0^a 2^{[x]} dx = 127$ છે,જ્યાં $a \in Z^{+}$.
આપણે સંકલનને એકમ અંતરાલોમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ:
$\int_0^1 2^{[x]} dx + \int_1^2 2^{[x]} dx + \dots + \int_{a-1}^a 2^{[x]} dx = 127$
કારણ કે $x \in [k, k+1)$ માટે $[x] = k$ થાય છે,તેથી સંકલન નીચે મુજબ થશે:
$\int_0^1 2^0 dx + \int_1^2 2^1 dx + \int_2^3 2^2 dx + \dots + \int_{a-1}^a 2^{a-1} dx = 127$
દરેક પદનું મૂલ્ય શોધતા:
$2^0(1-0) + 2^1(2-1) + 2^2(3-2) + \dots + 2^{a-1}(a-(a-1)) = 127$
$2^0 + 2^1 + 2^2 + \dots + 2^{a-1} = 127$
આ એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં $n = a$ પદો છે,પ્રથમ પદ $1$ છે અને સામાન્ય ગુણોત્તર $2$ છે:
$\frac{1(2^a - 1)}{2 - 1} = 127$
$2^a - 1 = 127$
$2^a = 128$
$2^a = 2^7$
તેથી,$a = 7$.
546
DifficultMCQ
જો $[.]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવતું હોય,તો સંકલન $\int_{\frac{3 \pi}{4}}^\pi \left[ \sin x + \left[ \frac{4 x}{\pi} \right] \right] dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pi / 4$
B
$\pi / 2$
C
$3 \pi / 4$
D
$\pi$

Solution

(C) આપેલ સંકલન $I = \int_{\frac{3 \pi}{4}}^\pi \left[ \sin x + \left[ \frac{4 x}{\pi} \right] \right] dx$ છે.
કોઈપણ પૂર્ણાંક $n$ માટે $[a + n] = [a] + n$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ કે $\left[ \sin x + \left[ \frac{4 x}{\pi} \right] \right] = [\sin x] + \left[ \frac{4 x}{\pi} \right]$.
અંતરાલ $\frac{3 \pi}{4} \leq x \leq \pi$ માટે,$\sin x$ ની કિંમત $0$ અને $\frac{1}{\sqrt{2}}$ ની વચ્ચે હોય છે.
જેથી $0 \leq \sin x < 1$,તેથી મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય $[\sin x] = 0$ થાય.
હવે,$\frac{3 \pi}{4} \leq x < \pi$ માટે,$3 \leq \frac{4 x}{\pi} < 4$ થાય છે.
તેથી,$\left[ \frac{4 x}{\pi} \right] = 3$ મળે.
આ કિંમતોને સંકલનમાં મૂકતા,$I = \int_{\frac{3 \pi}{4}}^\pi (0 + 3) dx$ મળે.
$I = 3 \int_{\frac{3 \pi}{4}}^\pi dx = 3 [x]_{\frac{3 \pi}{4}}^\pi = 3 \left( \pi - \frac{3 \pi}{4} \right) = 3 \left( \frac{\pi}{4} \right) = \frac{3 \pi}{4}$.
547
EasyMCQ
જો $f(x) = \sin(\tan^{-1} x)$ હોય,તો $\int_0^1 x f''(x) dx =$
A
$1 - \frac{3}{2\sqrt{2}}$
B
$-\frac{1}{2\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$-\sqrt{2}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = \sin(\tan^{-1} x)$.
નિત્યસમ $\sin(\tan^{-1} x) = \frac{x}{\sqrt{1+x^2}}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $f(x) = \frac{x}{\sqrt{1+x^2}}$ મળે છે.
આપણે $I = \int_0^1 x f''(x) dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$u = x$ અને $dv = f''(x) dx$ લેતા,$du = dx$ અને $v = f'(x)$ મળે.
$I = [x f'(x)]_0^1 - \int_0^1 f'(x) dx$.
$I = (1 \cdot f'(1) - 0 \cdot f'(0)) - [f(1) - f(0)]$.
પ્રથમ,$f'(x) = \frac{d}{dx} \left( \frac{x}{\sqrt{1+x^2}} \right) = \frac{\sqrt{1+x^2} - x \cdot \frac{x}{\sqrt{1+x^2}}}{1+x^2} = \frac{1+x^2-x^2}{(1+x^2)^{3/2}} = \frac{1}{(1+x^2)^{3/2}}$ શોધીએ.
હવે,$f'(1) = \frac{1}{(1+1^2)^{3/2}} = \frac{1}{2^{3/2}} = \frac{1}{2\sqrt{2}}$.
વળી,$f(1) = \sin(\tan^{-1} 1) = \sin(\frac{\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $f(0) = \sin(\tan^{-1} 0) = 0$.
આ કિંમતોને $I$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$I = \frac{1}{2\sqrt{2}} - (\frac{1}{\sqrt{2}} - 0) = \frac{1}{2\sqrt{2}} - \frac{2}{2\sqrt{2}} = -\frac{1}{2\sqrt{2}}$.

7-2.Definite Integral — Fundamental definite integration · Frequently Asked Questions

1Are these 7-2.Definite Integral questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 7-2.Definite Integral Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.