Gujarati

Properties of determinants Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Properties of determinants

186+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 186 questions in Gujarati

51
EasyMCQ
એક શ્રેણિક અને તેના પરિવર્તિત શ્રેણિકનો ગુણાકાર એક એકમ શ્રેણિક છે. આ શ્રેણિકના નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$-1$
B
$0$
C
$\pm 1$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે $A$ એક એવો ચોરસ શ્રેણિક છે કે જેથી $AA^T = I$ થાય,જ્યાં $I$ એ એકમ શ્રેણિક છે.
બંને બાજુ નિશ્ચાયક લેતા,આપણને $|AA^T| = |I|$ મળે છે.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ $|AB| = |A||B|$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $|A||A^T| = |I|$ મળે છે.
શ્રેણિક અને તેના પરિવર્તિત શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક સમાન હોવાથી,$|A| = |A^T|$ થાય.
તેથી,$|A||A| = 1$,જેનો અર્થ છે કે $|A|^2 = 1$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને $|A| = \pm 1$ મળે છે.
52
MediumMCQ
ત્રીજા ક્રમના નિશ્ચાયકમાં,પ્રથમ સ્તંભનો દરેક ઘટક બે પદોના સરવાળાનો બનેલો છે,બીજા સ્તંભનો દરેક ઘટક ત્રણ પદોના સરવાળાનો બનેલો છે અને ત્રીજા સ્તંભનો દરેક ઘટક ચાર પદોના સરવાળાનો બનેલો છે. તો તેને $n$ નિશ્ચાયકોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે,જ્યાં $n$ નું મૂલ્ય છે:
A
$1$
B
$9$
C
$16$
D
$24$

Solution

(D) નિશ્ચાયકનો ગુણધર્મ જણાવે છે કે જો કોઈ સ્તંભ (અથવા હાર) નો દરેક ઘટક $k$ પદોનો સરવાળો હોય,તો નિશ્ચાયકને $k$ નિશ્ચાયકોના સરવાળા તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
$3 \times 3$ નિશ્ચાયક આપેલ છે:
સ્તંભ $1$ માં $2$ પદો છે,તેથી તેને $2$ નિશ્ચાયકોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે.
સ્તંભ $2$ માં $3$ પદો છે,તેથી તે $2$ નિશ્ચાયકોમાંથી દરેકને $3$ નિશ્ચાયકોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે,જેના પરિણામે $2 \times 3 = 6$ નિશ્ચાયકો મળે છે.
સ્તંભ $3$ માં $4$ પદો છે,તેથી તે $6$ નિશ્ચાયકોમાંથી દરેકને $4$ નિશ્ચાયકોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે,જેના પરિણામે $6 \times 4 = 24$ નિશ્ચાયકો મળે છે.
તેથી,નિશ્ચાયકોની કુલ સંખ્યા $n = 2 \times 3 \times 4 = 24$ છે.
53
DifficultMCQ
જો ${f_n}(x)$,${g_n}(x)$,${h_n}(x)$ જ્યાં $n = 1, 2, 3$ એ $x$ માં બહુપદીઓ છે,જેથી ${f_n}(a) = {g_n}(a) = {h_n}(a)$ જ્યાં $n = 1, 2, 3$,તો નિશ્ચાયક $F(x) = \left| \begin{matrix} {f_1}(x) & {f_2}(x) & {f_3}(x) \\ {g_1}(x) & {g_2}(x) & {g_3}(x) \\ {h_1}(x) & {h_2}(x) & {h_3}(x) \end{matrix} \right|$ ની કિંમત $x = a$ આગળ કેટલી થાય?
A
$0$
B
${f_1}(a){g_2}(a){h_3}(a)$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $F(x) = \left| \begin{matrix} {f_1}(x) & {f_2}(x) & {f_3}(x) \\ {g_1}(x) & {g_2}(x) & {g_3}(x) \\ {h_1}(x) & {h_2}(x) & {h_3}(x) \end{matrix} \right|$.
$x = a$ આગળ,નિશ્ચાયક નીચે મુજબ બને છે:
$F(a) = \left| \begin{matrix} {f_1}(a) & {f_2}(a) & {f_3}(a) \\ {g_1}(a) & {g_2}(a) & {g_3}(a) \\ {h_1}(a) & {h_2}(a) & {h_3}(a) \end{matrix} \right|$.
આપેલ છે કે ${f_n}(a) = {g_n}(a) = {h_n}(a)$ જ્યાં $n = 1, 2, 3$,ધારો કે $k_n = {f_n}(a) = {g_n}(a) = {h_n}(a)$.
તેથી નિશ્ચાયક નીચે મુજબ બને છે:
$F(a) = \left| \begin{matrix} k_1 & k_2 & k_3 \\ k_1 & k_2 & k_3 \\ k_1 & k_2 & k_3 \end{matrix} \right|$.
અહીં ત્રણેય હાર સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
54
MediumMCQ
ધારો કે $a, b, c$ એવા છે કે જેથી $b + c \ne 0$. જો $\left| \begin{array}{ccc} a & a+1 & a-1 \\ -b & b+1 & b-1 \\ c & c-1 & c+1 \end{array} \right| + \left| \begin{array}{ccc} a+1 & b+1 & c-1 \\ a-1 & b-1 & c+1 \\ (-1)^{n+2} \cdot a & (-1)^{n+1} \cdot b & (-1)^n \cdot c \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $n$ બરાબર શું થાય?
A
શૂન્ય
B
કોઈપણ બેકી પૂર્ણાંક
C
કોઈપણ એકી પૂર્ણાંક
D
કોઈપણ પૂર્ણાંક

Solution

(C) ધારો કે આપેલ સમીકરણ $D_1 + D_2 = 0$ છે.
પ્રથમ,આપણે જોઈએ છીએ કે બીજા નિશ્ચાયક $D_2$ ને તેનું મૂલ્ય બદલ્યા વિના ટ્રાન્સપોઝ કરી શકાય છે.
$D_2 = \left| \begin{array}{ccc} a+1 & a-1 & (-1)^{n+2}a \\ b+1 & b-1 & (-1)^{n+1}b \\ c-1 & c+1 & (-1)^n c \end{array} \right|$.
બંને નિશ્ચાયકોનો સરવાળો કરતા,આપણે જોઈએ છીએ કે $a, b, c$ ના કોઈપણ મૂલ્યો માટે સરવાળો શૂન્ય થવા માટે સ્તંભો એકબીજાને રદ કરવા જોઈએ.
ચોક્કસપણે,જો $n$ એ એકી પૂર્ણાંક હોય,તો $(-1)^{n+2} = -1$,$(-1)^{n+1} = 1$,અને $(-1)^n = -1$ થાય.
આ કિંમતો નિશ્ચાયકોના સરવાળામાં મૂકતા,પદો શૂન્ય થઈ જાય છે.
તેથી,$n$ એ કોઈપણ એકી પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ.
55
MediumMCQ
વિધાન-$1$: $3$ કક્ષાના વિસંમિત શ્રેણિક (skew-symmetric matrix) નો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય છે.
વિધાન-$2$: $n$ કક્ષાના કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,$\det(A^T) = \det(A)$ અને $\det(-A) = (-1)^n \det(A)$ થાય છે.
A
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે; વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે; વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન-$1$ ખોટું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે.
D
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.

Solution

(A) વિધાન-$1$ માટે: વિસંમિત શ્રેણિક $A$ માટે $A^T = -A$ થાય છે. બંને બાજુ નિશ્ચાયક લેતા,$\det(A^T) = \det(-A)$ મળે. $n$ કક્ષાના શ્રેણિક માટે $\det(A^T) = \det(A)$ અને $\det(-A) = (-1)^n \det(A)$ હોવાથી,$\det(A) = (-1)^n \det(A)$ મળે. $n=3$ માટે,$\det(A) = -\det(A)$,જેનો અર્થ છે કે $2 \det(A) = 0$,તેથી $\det(A) = 0$. આમ,વિધાન-$1$ સાચું છે.
વિધાન-$2$ માટે: ગુણધર્મ $\det(A^T) = \det(A)$ હંમેશા સાચો છે. $n$ કક્ષાના શ્રેણિક માટે $\det(-A) = (-1)^n \det(A)$ ગુણધર્મ પણ સાચો છે. તેથી,વિધાન-$2$ સાચું છે.
વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ને સાબિત કરવા માટે વપરાતા ગાણિતિક ગુણધર્મો પૂરા પાડે છે,તેથી તે વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
56
MediumMCQ
જો $\left| \begin{matrix} x - 4 & 2x & 2x \\ 2x & x - 4 & 2x \\ 2x & 2x & x - 4 \end{matrix} \right| = (A + Bx)(x - A)^2$ હોય,તો ક્રમયુક્ત જોડ $(A, B) = $ . . . . .
A
$(-4, 3)$
B
$(-4, 5)$
C
$(4, 5)$
D
$(-4, -5)$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{matrix} x - 4 & 2x & 2x \\ 2x & x - 4 & 2x \\ 2x & 2x & x - 4 \end{matrix} \right|$.
પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે:
$\Delta = \left| \begin{matrix} 5x - 4 & 5x - 4 & 5x - 4 \\ 2x & x - 4 & 2x \\ 2x & 2x & x - 4 \end{matrix} \right| = (5x - 4) \left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 \\ 2x & x - 4 & 2x \\ 2x & 2x & x - 4 \end{matrix} \right|$.
$C_2 \to C_2 - C_1$ અને $C_3 \to C_3 - C_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = (5x - 4) \left| \begin{matrix} 1 & 0 & 0 \\ 2x & -x - 4 & 0 \\ 2x & 0 & -x - 4 \end{matrix} \right| = (5x - 4)(-x - 4)^2 = (5x - 4)(x + 4)^2$.
આને $(A + Bx)(x - A)^2$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે $(A + Bx)(x - A)^2 = (5x - 4)(x - (-4))^2$.
આમ,$A = -4$ અને $B = 5$.
તેથી,ક્રમયુક્ત જોડ $(A, B) = (-4, 5)$ છે.
57
MediumMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 1 & a & a^2 \\ \cos(p-d)x & \cos px & \cos(p+d)x \\ \sin(p-d)x & \sin px & \sin(p+d)x \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય કયા પ્રાચલ (parameter) પર આધારિત નથી?
A
$a$
B
$p$
C
$d$
D
$x$

Solution

(B) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta$ છે. સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_3$ લાગુ કરો.
$\cos(A-B) + \cos(A+B) = 2\cos A \cos B$ અને $\sin(A-B) + \sin(A+B) = 2\sin A \cos B$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$C_1 = \begin{bmatrix} 1+a^2 \\ 2\cos px \cos dx \\ 2\sin px \cos dx \end{bmatrix}$.
હવે,$C_1 \to C_1 - 2\cos dx \cdot C_2$ લાગુ કરો:
$C_1 = \begin{bmatrix} 1+a^2 - 2a\cos dx \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (1+a^2 - 2a\cos dx) \cdot [\cos px \sin(p+d)x - \sin px \cos(p+d)x]$.
$\sin(A-B) = \sin A \cos B - \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta = (1+a^2 - 2a\cos dx) \cdot \sin((p+d)x - px) = (1+a^2 - 2a\cos dx) \sin dx$.
અંતિમ પદ $(1+a^2 - 2a\cos dx) \sin dx$ માં $p$ આવતો નથી,તેથી નિશ્ચાયક $p$ પર આધારિત નથી.
58
MediumMCQ
જો $1, \omega, \omega^2$ એ એકમના ઘનમૂળ હોય,તો $\Delta = \begin{vmatrix} 1 & \omega^n & \omega^{2n} \\ \omega^n & \omega^{2n} & 1 \\ \omega^{2n} & 1 & \omega^n \end{vmatrix}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$\omega$
D
$\omega^2$

Solution

(A) આપણને નિશ્ચાયક $\Delta = \begin{vmatrix} 1 & \omega^n & \omega^{2n} \\ \omega^n & \omega^{2n} & 1 \\ \omega^{2n} & 1 & \omega^n \end{vmatrix}$ આપેલ છે.
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1(\omega^n \cdot \omega^n - 1 \cdot 1) - \omega^n(\omega^n \cdot \omega^n - \omega^{2n} \cdot 1) + \omega^{2n}(\omega^n \cdot 1 - \omega^{2n} \cdot \omega^{2n})$
$\Delta = 1(\omega^{2n} - 1) - \omega^n(\omega^{2n} - \omega^{2n}) + \omega^{2n}(\omega^n - \omega^{4n})$
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^{3n} = 1$ અને $\omega^{4n} = \omega^n$ થાય.
$\Delta = (\omega^{2n} - 1) - 0 + \omega^{2n}(\omega^n - \omega^n)$
$\Delta = \omega^{2n} - 1 + 0 = \omega^{2n} - 1$.
જો આપણે સ્તંભોનો સરવાળો $C_1 + C_2 + C_3$ કરીએ તો:
$1 + \omega^n + \omega^{2n}$ મળે.
જો $n$ એ $3$ નો ગુણક ન હોય,તો $1 + \omega^n + \omega^{2n} = 0$ થાય,તેથી નિશ્ચાયક $0$ બને છે.
જો $n$ એ $3$ નો ગુણક હોય,તો $\omega^n = 1$ થાય,તેથી નિશ્ચાયક $\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = 0$ બને છે.
આમ,દરેક કિસ્સામાં $\Delta = 0$ થાય છે.
59
MediumMCQ
જો ${a_1}, {a_2}, {a_3}, \dots, {a_n}, \dots$ એ $G.P.$ માં હોય,તો નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} \log {a_n} & \log {a_{n+1}} & \log {a_{n+2}} \\ \log {a_{n+3}} & \log {a_{n+4}} & \log {a_{n+5}} \\ \log {a_{n+6}} & \log {a_{n+7}} & \log {a_{n+8}} \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$-2$
B
$1$
C
$2$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે કે ${a_1}, {a_2}, {a_3}, \dots$ એ સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ સાથે $G.P.$ માં છે.
તેથી,${a_{n+1}} = {a_n} \cdot r$,જેનો અર્થ છે કે $\log {a_{n+1}} = \log {a_n} + \log r$.
તે જ રીતે,$\log {a_{n+k}} = \log {a_n} + k \log r$.
ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} \log {a_n} & \log {a_{n+1}} & \log {a_{n+2}} \\ \log {a_{n+3}} & \log {a_{n+4}} & \log {a_{n+5}} \\ \log {a_{n+6}} & \log {a_{n+7}} & \log {a_{n+8}} \end{array} \right|$ છે.
સ્તંભ પ્રક્રિયાઓ ${C_2} \to {C_2} - {C_1}$ અને ${C_3} \to {C_3} - {C_2}$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} \log {a_n} & \log {a_{n+1}} - \log {a_n} & \log {a_{n+2}} - \log {a_{n+1}} \\ \log {a_{n+3}} & \log {a_{n+4}} - \log {a_{n+3}} & \log {a_{n+5}} - \log {a_{n+4}} \\ \log {a_{n+6}} & \log {a_{n+7}} - \log {a_{n+6}} & \log {a_{n+8}} - \log {a_{n+7}} \end{array} \right|$.
કોઈપણ $k$ માટે $\log {a_{n+k}} - \log {a_{n+k-1}} = \log r$ હોવાથી,નિશ્ચાયક નીચે મુજબ બને છે:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} \log {a_n} & \log r & \log r \\ \log {a_{n+3}} & \log r & \log r \\ \log {a_{n+6}} & \log r & \log r \end{array} \right|$.
અહીં સ્તંભ $2$ અને સ્તંભ $3$ સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
60
DifficultMCQ
જો $a, b, c$ બધા શૂન્યથી અલગ હોય અને $\left| \begin{array}{ccc} 1+a & 1 & 1 \\ 1 & 1+b & 1 \\ 1 & 1 & 1+c \end{array} \right| = 0$ હોય,તો $a^{-1} + b^{-1} + c^{-1}$ ની કિંમત શોધો.
A
$abc$
B
$a^{-1} b^{-1} c^{-1}$
C
$-a-b-c$
D
$-1$

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left| \begin{array}{ccc} 1+a & 1 & 1 \\ 1 & 1+b & 1 \\ 1 & 1 & 1+c \end{array} \right| = 0$.
$R_1$ ને $a$ વડે,$R_2$ ને $b$ વડે,અને $R_3$ ને $c$ વડે ભાગતા: $abc \left| \begin{array}{ccc} \frac{1}{a}+1 & \frac{1}{a} & \frac{1}{a} \\ \frac{1}{b} & \frac{1}{b}+1 & \frac{1}{b} \\ \frac{1}{c} & \frac{1}{c} & \frac{1}{c}+1 \end{array} \right| = 0$.
$R_1 \rightarrow R_1 + R_2 + R_3$ પ્રક્રિયા કરતા: $abc \left| \begin{array}{ccc} 1+\frac{1}{a}+\frac{1}{b}+\frac{1}{c} & 1+\frac{1}{a}+\frac{1}{b}+\frac{1}{c} & 1+\frac{1}{a}+\frac{1}{b}+\frac{1}{c} \\ \frac{1}{b} & \frac{1}{b}+1 & \frac{1}{b} \\ \frac{1}{c} & \frac{1}{c} & \frac{1}{c}+1 \end{array} \right| = 0$.
$R_1$ માંથી $(1 + a^{-1} + b^{-1} + c^{-1})$ સામાન્ય લેતા: $abc(1 + a^{-1} + b^{-1} + c^{-1}) \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ \frac{1}{b} & \frac{1}{b}+1 & \frac{1}{b} \\ \frac{1}{c} & \frac{1}{c} & \frac{1}{c}+1 \end{array} \right| = 0$.
$a, b, c \neq 0$ હોવાથી,નિશ્ચાયકનો ભાગ $1$ થાય છે,તેથી $1 + a^{-1} + b^{-1} + c^{-1} = 0$.
તેથી,$a^{-1} + b^{-1} + c^{-1} = -1$.
61
AdvancedMCQ
જો $D = \begin{vmatrix} a^2 + 1 & ab & ac \\ ba & b^2 + 1 & bc \\ ca & cb & c^2 + 1 \end{vmatrix}$ હોય,તો $D =$
A
$1 + a^2 + b^2 + c^2$
B
$a^2 + b^2 + c^2$
C
$(a + b + c)^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે $D = \begin{vmatrix} a^2 + 1 & ab & ac \\ ba & b^2 + 1 & bc \\ ca & cb & c^2 + 1 \end{vmatrix}$.
$R_1$ ને $a$ વડે,$R_2$ ને $b$ વડે અને $R_3$ ને $c$ વડે ગુણતા અને નિશ્ચાયકને $abc$ વડે ભાગતા:
$D = \frac{1}{abc} \begin{vmatrix} a(a^2 + 1) & a^2b & a^2c \\ ab^2 & b(b^2 + 1) & b^2c \\ ac^2 & bc^2 & c(c^2 + 1) \end{vmatrix}$.
અનુક્રમે $C_1, C_2, C_3$ માંથી $a, b, c$ સામાન્ય લેતા:
$D = \frac{abc}{abc} \begin{vmatrix} a^2 + 1 & a^2 & a^2 \\ b^2 & b^2 + 1 & b^2 \\ c^2 & c^2 & c^2 + 1 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} a^2 + 1 & a^2 & a^2 \\ b^2 & b^2 + 1 & b^2 \\ c^2 & c^2 & c^2 + 1 \end{vmatrix}$.
$C_1 \rightarrow C_1 + C_2 + C_3$ પ્રક્રિયા લાગુ પાડતા:
$D = \begin{vmatrix} a^2 + b^2 + c^2 + 1 & a^2 & a^2 \\ a^2 + b^2 + c^2 + 1 & b^2 + 1 & b^2 \\ a^2 + b^2 + c^2 + 1 & c^2 & c^2 + 1 \end{vmatrix} = (1 + a^2 + b^2 + c^2) \begin{vmatrix} 1 & a^2 & a^2 \\ 1 & b^2 + 1 & b^2 \\ 1 & c^2 & c^2 + 1 \end{vmatrix}$.
$R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ પ્રક્રિયા લાગુ પાડતા:
$D = (1 + a^2 + b^2 + c^2) \begin{vmatrix} 1 & a^2 & a^2 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{vmatrix} = (1 + a^2 + b^2 + c^2)(1 - 0) = 1 + a^2 + b^2 + c^2$.
62
MediumMCQ
જો $a, b, c > 0$ અને $x, y, z \in R$ હોય,તો નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} (a^x + a^{-x})^2 & (a^x - a^{-x})^2 & 1 \\ (b^y + b^{-y})^2 & (b^y - b^{-y})^2 & 1 \\ (c^z + c^{-z})^2 & (c^z - c^{-z})^2 & 1 \end{array} \right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$a^x b^y c^z$
B
$a^{-x} b^{-y} c^{-z}$
C
$a^{2x} b^{2y} c^{2z}$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta$ છે. આપણે જાણીએ છીએ કે $(p+q)^2 - (p-q)^2 = 4pq$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \rightarrow C_1 - C_2$ લાગુ પાડતા,પ્રથમ સ્તંભ નીચે મુજબ બને છે:
$(a^x + a^{-x})^2 - (a^x - a^{-x})^2 = 4(a^x)(a^{-x}) = 4(a^0) = 4$.
તે જ રીતે,બીજી અને ત્રીજી હાર માટે,પ્રથમ સ્તંભના ઘટકો $4$ બને છે.
હવે નિશ્ચાયક આ મુજબ થશે:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 4 & (a^x - a^{-x})^2 & 1 \\ 4 & (b^y - b^{-y})^2 & 1 \\ 4 & (c^z - c^{-z})^2 & 1 \end{array} \right|$.
પ્રથમ સ્તંભમાંથી $4$ સામાન્ય લેતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = 4 \left| \begin{array}{ccc} 1 & (a^x - a^{-x})^2 & 1 \\ 1 & (b^y - b^{-y})^2 & 1 \\ 1 & (c^z - c^{-z})^2 & 1 \end{array} \right|$.
અહીં પ્રથમ સ્તંભ અને ત્રીજો સ્તંભ સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
63
MediumMCQ
નિશ્ચાયક $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{b_1} + {c_1}}&{{c_1} + {a_1}}&{{a_1} + {b_1}}\\{{b_2} + {c_2}}&{{c_2} + {a_2}}&{{a_2} + {b_2}}\\{{b_3} + {c_3}}&{{c_3} + {a_3}}&{{a_3} + {b_3}}\end{array}} \right|$ બરાબર શું થાય?
A
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{a_1}}&{{b_1}}&{{c_1}}\\{{a_2}}&{{b_2}}&{{c_2}}\\{{a_3}}&{{b_3}}&{{c_3}}\end{array}} \right|$
B
$2 \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{a_1}}&{{b_1}}&{{c_1}}\\{{a_2}}&{{b_2}}&{{c_2}}\\{{a_3}}&{{b_3}}&{{c_3}}\end{array}} \right|$
C
$3 \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{a_1}}&{{b_1}}&{{c_1}}\\{{a_2}}&{{b_2}}&{{c_2}}\\{{a_3}}&{{b_3}}&{{c_3}}\end{array}} \right|$
D
$4 \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{a_1}}&{{b_1}}&{{c_1}}\\{{a_2}}&{{b_2}}&{{c_2}}\\{{a_3}}&{{b_3}}&{{c_3}}\end{array}} \right|$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{b_1} + {c_1}}&{{c_1} + {a_1}}&{{a_1} + {b_1}}\\{{b_2} + {c_2}}&{{c_2} + {a_2}}&{{a_2} + {b_2}}\\{{b_3} + {c_3}}&{{c_3} + {a_3}}&{{a_3} + {b_3}}\end{array}} \right|$.
પ્રક્રિયા $C_1 \rightarrow C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{2(a_1+b_1+c_1)}&{{c_1} + {a_1}}&{{a_1} + {b_1}}\\{2(a_2+b_2+c_2)}&{{c_2} + {a_2}}&{{a_2} + {b_2}}\\{2(a_3+b_3+c_3)}&{{c_3} + {a_3}}&{{a_3} + {b_3}}\end{array}} \right|$.
$C_1$ માંથી $2$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = 2 \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{a_1} + {b_1} + {c_1}}&{{c_1} + {a_1}}&{{a_1} + {b_1}}\\{{a_2} + {b_2} + {c_2}}&{{c_2} + {a_2}}&{{a_2} + {b_2}}\\{{a_3} + {b_3} + {c_3}}&{{c_3} + {a_3}}&{{a_3} + {b_3}}\end{array}} \right|$.
$C_1 \rightarrow C_1 - C_2$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = 2 \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{b_1}}&{{c_1} + {a_1}}&{{a_1} + {b_1}}\\{{b_2}}&{{c_2} + {a_2}}&{{a_2} + {b_2}}\\{{b_3}}&{{c_3} + {a_3}}&{{a_3} + {b_3}}\end{array}} \right|$.
$C_2 \rightarrow C_2 - C_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = 2 \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{b_1}}&{{c_1}}&{{a_1} + {b_1}}\\{{b_2}}&{{c_2}}&{{a_2} + {b_2}}\\{{b_3}}&{{c_3}}&{{a_3} + {b_3}}\end{array}} \right|$.
$C_3 \rightarrow C_3 - C_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = 2 \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{b_1}}&{{c_1}}&{{a_1}}\\{{b_2}}&{{c_2}}&{{a_2}}\\{{b_3}}&{{c_3}}&{{a_3}}\end{array}} \right|$.
$C_1$ અને $C_2$ ની અદલાબદલી કરતા,ત્યારબાદ $C_2$ અને $C_3$ ની અદલાબદલી કરતા (બે વાર અદલાબદલી,તેથી ચિહ્ન ધન રહેશે):
$\Delta = 2 \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{{a_1}}&{{b_1}}&{{c_1}}\\{{a_2}}&{{b_2}}&{{c_2}}\\{{a_3}}&{{b_3}}&{{c_3}}\end{array}} \right|$.
64
AdvancedMCQ
નિશ્ચાયક $\left| {\begin{array}{*{20}{c}}{1 + a + x}&{a + y}&{a + z}\\{b + x}&{1 + b + y}&{b + z}\\{c + x}&{c + y}&{1 + c + z}\end{array}} \right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$1 + a + b + c + x + y + z$
B
$1 + a + b + c$
C
$1 + x + y + z$
D
$1 + a + b + c + x + y + z$

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{1 + a + x}&{a + y}&{a + z}\\{b + x}&{1 + b + y}&{b + z}\\{c + x}&{c + y}&{1 + c + z}\end{array}} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}}{1 + a + b + c + x + y + z}&{a + y}&{a + z}\\{1 + a + b + c + x + y + z}&{1 + b + y}&{b + z}\\{1 + a + b + c + x + y + z}&{c + y}&{1 + c + z}\end{array}} \right|$.
ધારો કે $S = 1 + a + b + c + x + y + z$. તેથી $\Delta = S \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&{a + y}&{a + z}\\1&{1 + b + y}&{b + z}\\1&{c + y}&{1 + c + z}\end{array}} \right|$.
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = S \left| {\begin{array}{*{20}{c}}1&{a + y}&{a + z}\\0&{1 + b - a}&{b - a}\\0&{c - a}&{1 + c - a}\end{array}} \right|$.
$C_1$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = S \times [1 \times ((1 + b - a)(1 + c - a) - (b - a)(c - a))]$.
$\Delta = S \times [1 + c - a + b + bc - ab - a - ac + a^2 - (bc - ab - ac + a^2)]$.
$\Delta = S \times [1 + c - a + b - c + a] = S \times 1 = 1 + a + b + c + x + y + z$.
65
DifficultMCQ
જો $a, b, c$ બધા અલગ હોય અને $\left| \begin{array}{ccc} a & a^3 & a^4 - 1 \\ b & b^3 & b^4 - 1 \\ c & c^3 & c^4 - 1 \end{array} \right| = 0$ હોય,તો:
A
$abc(ab + bc + ca) = a + b + c$
B
$(a + b + c)(ab + bc + ca) = abc$
C
$abc(a + b + c) = ab + bc + ca$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} a & a^3 & a^4 - 1 \\ b & b^3 & b^4 - 1 \\ c & c^3 & c^4 - 1 \end{array} \right| = 0$ છે.
આપણે તેને બે નિશ્ચાયકોમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ:
$\left| \begin{array}{ccc} a & a^3 & a^4 \\ b & b^3 & b^4 \\ c & c^3 & c^4 \end{array} \right| - \left| \begin{array}{ccc} a & a^3 & 1 \\ b & b^3 & 1 \\ c & c^3 & 1 \end{array} \right| = 0$.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરીને,આ પદાવલિનું સાદું રૂપ $\Delta = (a-b)(b-c)(c-a)(abc(a+b+c) - (ab+bc+ca)) = 0$ મળે છે.
કારણ કે $a, b, c$ ભિન્ન છે,તેથી $(a-b)(b-c)(c-a) \neq 0$.
આમ,$abc(a+b+c) - (ab+bc+ca) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $abc(a+b+c) = ab+bc+ca$.
66
MediumMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ હોય,તો નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega^3 & \omega^2 \\ \omega^3 & 1 & \omega \\ \omega^2 & \omega & 1 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$0$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \omega^3 & \omega^2 \\ \omega^3 & 1 & \omega \\ \omega^2 & \omega & 1 \end{array} \right|$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ હોવાથી $\omega^3 = 1$ થાય.
નિશ્ચાયકમાં $\omega^3 = 1$ મૂકતા,આપણને મળે:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & \omega^2 \\ 1 & 1 & \omega \\ \omega^2 & \omega & 1 \end{array} \right|$.
અહીં જોઈ શકાય છે કે પ્રથમ બે સ્તંભ સમાન છે $(C_1 = C_2)$.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ મુજબ,જો કોઈપણ બે સ્તંભ કે હાર સમાન હોય,તો નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
તેથી,$\Delta = 0$.
67
AdvancedMCQ
જો નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} a+p & 1+x & u+f \\ b+q & m+y & v+g \\ c+r & n+z & w+h \end{array} \right|$ ને $3$ કક્ષાના બરાબર $K$ નિશ્ચાયકોમાં વિભાજિત કરવામાં આવે,જેમાંના દરેક ઘટકમાં માત્ર એક જ પદ હોય,તો $K$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$6$
B
$8$
C
$9$
D
$12$

Solution

(B) નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ મુજબ,જો કોઈ સ્તંભ (અથવા હાર) નો દરેક ઘટક $n$ પદોનો સરવાળો હોય,તો નિશ્ચાયકને $n$ નિશ્ચાયકોના સરવાળા તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
આપેલ નિશ્ચાયકમાં,દરેક સ્તંભ $2$ પદોનો સરવાળો છે.
સ્તંભ $1$ માં $2$ પદો છે $(a+p, b+q, c+r)$.
સ્તંભ $2$ માં $2$ પદો છે $(1+x, m+y, n+z)$.
સ્તંભ $3$ માં $2$ પદો છે $(u+f, v+g, w+h)$.
અહીં $3$ સ્તંભો છે અને દરેક સ્તંભમાં $2$ પદો હોવાથી,બનતા નિશ્ચાયકોની કુલ સંખ્યા $2 \times 2 \times 2 = 2^3 = 8$ થશે.
તેથી,$K = 8$.
68
AdvancedMCQ
ધારો કે $D_1 = \begin{vmatrix} a & b & a+b \\ c & d & c+d \\ a & b & a-b \end{vmatrix}$ અને $D_2 = \begin{vmatrix} a & c & a+c \\ b & d & b+d \\ a & c & a+b+c \end{vmatrix}$ છે. તો $\frac{D_1}{D_2}$ ની કિંમત શોધો,જ્યાં $b \neq 0$ અને $ad \neq bc$ છે.
A
$-2$
B
$0$
C
$-2b$
D
$2b$

Solution

(A) $D_1$ માટે,સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_3 \rightarrow C_3 - (C_1 + C_2)$ લાગુ કરો:
$D_1 = \begin{vmatrix} a & b & a+b-(a+b) \\ c & d & c+d-(c+d) \\ a & b & a-b-(a+b) \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} a & b & 0 \\ c & d & 0 \\ a & b & -2b \end{vmatrix}$.
$C_3$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા,આપણને $D_1 = -2b(ad - bc)$ મળે છે.
$D_2$ માટે,સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_3 \rightarrow C_3 - (C_1 + C_2)$ લાગુ કરો:
$D_2 = \begin{vmatrix} a & c & a+c-(a+c) \\ b & d & b+d-(b+d) \\ a & c & a+b+c-(a+c) \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} a & c & 0 \\ b & d & 0 \\ a & c & b \end{vmatrix}$.
$C_3$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા,આપણને $D_2 = b(ad - bc)$ મળે છે.
તેથી,$\frac{D_1}{D_2} = \frac{-2b(ad - bc)}{b(ad - bc)} = -2$.
69
AdvancedMCQ
શૂન્યતર,વાસ્તવિક $a, b$ અને $c$ માટે,જો $\left| \begin{array}{ccc} \frac{a^2+b^2}{c} & c & c \\ a & \frac{b^2+c^2}{a} & a \\ b & b & \frac{c^2+a^2}{b} \end{array} \right| = \alpha abc$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$-4$
B
$0$
C
$2$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} \frac{a^2+b^2}{c} & c & c \\ a & \frac{b^2+c^2}{a} & a \\ b & b & \frac{c^2+a^2}{b} \end{array} \right|$.
$R_1$ માંથી $1/c$,$R_2$ માંથી $1/a$ અને $R_3$ માંથી $1/b$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = \frac{1}{abc} \left| \begin{array}{ccc} a^2+b^2 & c^2 & c^2 \\ a^2 & b^2+c^2 & a^2 \\ b^2 & b^2 & c^2+a^2 \end{array} \right|$.
$R_1 \rightarrow R_1 - (R_2 + R_3)$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \frac{1}{abc} \left| \begin{array}{ccc} 0 & -2b^2 & -2a^2 \\ a^2 & b^2+c^2 & a^2 \\ b^2 & b^2 & c^2+a^2 \end{array} \right|$.
$R_2 \rightarrow R_2 + \frac{1}{2}R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 + \frac{1}{2}R_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \frac{1}{abc} \left| \begin{array}{ccc} 0 & -2b^2 & -2a^2 \\ a^2 & c^2 & 0 \\ b^2 & 0 & c^2 \end{array} \right|$.
$R_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = \frac{1}{abc} [0 - (-2b^2)(a^2c^2 - 0) + (-2a^2)(0 - b^2c^2)]$
$\Delta = \frac{1}{abc} [2a^2b^2c^2 + 2a^2b^2c^2] = \frac{4a^2b^2c^2}{abc} = 4abc$.
આપેલ છે કે $\Delta = \alpha abc$,તેથી $\alpha = 4$.
70
AdvancedMCQ
જો $A, B$ અને $C$ એ $n \times n$ શ્રેણિકો હોય અને $\det(A) = 2$,$\det(B) = 3$ અને $\det(C) = 5$ હોય,તો $\det(A^2BC^{-1})$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{6}{5}$
B
$\frac{12}{5}$
C
$\frac{18}{5}$
D
$\frac{24}{5}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|A| = 2$,$|B| = 3$,અને $|C| = 5$.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે $|A^k| = |A|^k$,$|AB| = |A||B|$,અને $|A^{-1}| = \frac{1}{|A|}$.
તેથી,$\det(A^2BC^{-1}) = |A^2| \cdot |B| \cdot |C^{-1}|$.
આનું સાદું રૂપ $|A|^2 \cdot |B| \cdot \frac{1}{|C|}$ થાય છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $(2)^2 \cdot 3 \cdot \frac{1}{5} = 4 \cdot 3 \cdot \frac{1}{5} = \frac{12}{5}$.
71
MediumMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} a & a+b & a+2b \\ a+2b & a & a+b \\ a+b & a+2b & a \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$9a^2(a+b)$
B
$9b^2(a+b)$
C
$3b^2(a+b)$
D
$7a^2(a+b)$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a & a+b & a+2b \\ a+2b & a & a+b \\ a+b & a+2b & a \end{array} \right|$.
$C_1 \rightarrow C_1 + C_2 + C_3$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 3a+3b & a+b & a+2b \\ 3a+3b & a & a+b \\ 3a+3b & a+2b & a \end{array} \right| = 3(a+b) \left| \begin{array}{ccc} 1 & a+b & a+2b \\ 1 & a & a+b \\ 1 & a+2b & a \end{array} \right|$.
$R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = 3(a+b) \left| \begin{array}{ccc} 1 & a+b & a+2b \\ 0 & -b & -b \\ 0 & b & -2b \end{array} \right|$.
$C_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 3(a+b) [1((-b)(-2b) - (-b)(b))] = 3(a+b) [2b^2 + b^2] = 3(a+b)(3b^2) = 9b^2(a+b)$.
72
AdvancedMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 + x^2 - y^2 - z^2 & 2(xy + z) & 2(zx - y) \\ 2(xy - z) & 1 + y^2 - z^2 - x^2 & 2(yz + x) \\ 2(zx + y) & 2(yz - x) & 1 + z^2 - x^2 - y^2 \end{bmatrix}$. તો $\det(A)$ બરાબર છે:
A
$(1 + xy + yz + zx)^3$
B
$(1 + x^2 + y^2 + z^2)^3$
C
$(xy + yz + zx)^3$
D
$(1 + x^3 + y^3 + z^3)^2$

Solution

(B) નિશ્ચાયક $A$ શોધવા માટે,આપણે ઓબ્જેક્ટિવ અભિગમ માટે આદેશની રીતનો ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ.
ધારો કે $y = 0$ અને $z = 0$.
તો શ્રેણિક $A$ આ મુજબ બને છે:
$A = \begin{bmatrix} 1 + x^2 & 0 & 0 \\ 0 & 1 - x^2 & 2x \\ 0 & -2x & 1 - x^2 \end{bmatrix}$.
આ શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\det(A) = (1 + x^2) \cdot [(1 - x^2)^2 - (-2x)(2x)] = (1 + x^2) \cdot [1 - 2x^2 + x^4 + 4x^2] = (1 + x^2)(1 + 2x^2 + x^4) = (1 + x^2)(1 + x^2)^2 = (1 + x^2)^3$.
$y=0, z=0$ મૂકીને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા:
$A: (1 + 0 + 0 + 0)^3 = 1$
$B: (1 + x^2 + 0 + 0)^3 = (1 + x^2)^3$
$C: (0 + 0 + 0)^3 = 0$
$D: (1 + x^3 + 0 + 0)^2 = (1 + x^3)^2$
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
73
AdvancedMCQ
જો ${I_1} = \int\limits_1^{\sin \theta } {\frac{x}{{1 + x^2}}} \,dx$ અને ${I_2} = \int\limits_1^{\csc \theta } {\frac{{dx}}{{x\left( {{x^2} + 1} \right)}}}$; તો $\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{I_1}}&{I_1^2}&{{I_2}} \\ {{e^{{I_1} + {I_2}}}}&{I_2^2}&{ - 1} \\ 1&{I_1^2 + I_2^2}&{ - 1} \end{array}} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$1$
B
$-\frac{11}{2}$
C
$9$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે કે ${I_1} = \int_1^{\sin \theta } {\frac{x}{{1 + x^2}}} dx$ અને ${I_2} = \int_1^{\csc \theta } {\frac{1}{{x\left( {{x^2} + 1} \right)}}} dx$.
${I_2}$ માટે,$x = \frac{1}{t}$ આદેશ લેતા,$dx = -\frac{1}{t^2} dt$ મળે.
જ્યારે $x=1, t=1$ અને જ્યારે $x=\csc \theta, t=\sin \theta$.
${I_2} = \int_1^{\sin \theta } {\frac{{ - \frac{1}{t^2} dt}}{{\frac{1}{t}\left( {\frac{1}{t^2} + 1} \right)}}} = \int_1^{\sin \theta } {\frac{{ - \frac{1}{t^2} dt}}{{\frac{1}{t}\left( {\frac{{1 + t^2}}{{t^2}}} \right)}}} = \int_1^{\sin \theta } {\frac{{ - t dt}}{{1 + t^2}}} = - \int_1^{\sin \theta } {\frac{t}{{1 + t^2}}} dt = -{I_1}$.
આમ,${I_1} + {I_2} = 0$.
હવે,નિશ્ચાયક $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{I_1}}&{I_1^2}&{{I_2}} \\ {{e^{{I_1} + {I_2}}}}&{I_2^2}&{ - 1} \\ 1&{I_1^2 + I_2^2}&{ - 1} \end{array}} \right|$ ધ્યાનમાં લો.
કારણ કે ${I_1} + {I_2} = 0$,તેથી $e^{{I_1} + {I_2}} = e^0 = 1$.
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{I_1}}&{I_1^2}&{{I_2}} \\ 1&{I_2^2}&{ - 1} \\ 1&{I_1^2 + I_2^2}&{ - 1} \end{array}} \right|$.
પ્રક્રિયા $C_1 \rightarrow C_1 + C_3$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{I_1} + {I_2}}&{I_1^2}&{{I_2}} \\ {1 - 1}&{I_2^2}&{ - 1} \\ {1 - 1}&{I_1^2 + I_2^2}&{ - 1} \end{array}} \right| = \left| {\begin{array}{*{20}{c}} 0&{I_1^2}&{{I_2}} \\ 0&{I_2^2}&{ - 1} \\ 0&{I_1^2 + I_2^2}&{ - 1} \end{array}} \right|$.
પ્રથમ સ્તંભના તમામ ઘટકો શૂન્ય હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
74
DifficultMCQ
જો $D = \begin{vmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix}$ અને $D' = \begin{vmatrix} a_1 + pb_1 & b_1 + qc_1 & c_1 + ra_1 \\ a_2 + pb_2 & b_2 + qc_2 & c_2 + ra_2 \\ a_3 + pb_3 & b_3 + qc_3 & c_3 + ra_3 \end{vmatrix}$ હોય,તો:
A
$D' = D$
B
$D' = (1 + pqr)D$
C
$D' = (1 - pqr)D$
D
$D' = pqrD$

Solution

(B) નિશ્ચાયકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરીને,આપણે નિશ્ચાયક $D'$ ને નિશ્ચાયકોના સરવાળા તરીકે વિભાજિત કરી શકીએ છીએ.
$D' = \begin{vmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix} + \begin{vmatrix} pb_1 & qc_1 & ra_1 \\ pb_2 & qc_2 & ra_2 \\ pb_3 & qc_3 & ra_3 \end{vmatrix}$
$D' = D + pqr \begin{vmatrix} b_1 & c_1 & a_1 \\ b_2 & c_2 & a_2 \\ b_3 & c_3 & a_3 \end{vmatrix}$
સ્તંભોને બે વાર અદલાબદલી કરીને મૂળ ક્રમ $(b, c, a \to a, b, c)$ પુનઃસ્થાપિત કરતા,આપણને મળે છે:
$\begin{vmatrix} b_1 & c_1 & a_1 \\ b_2 & c_2 & a_2 \\ b_3 & c_3 & a_3 \end{vmatrix} = (-1)^2 \begin{vmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix} = D$
તેથી,$D' = D + pqrD = (1 + pqr)D$.
75
DifficultMCQ
જો $\Delta _1 = \left| \begin{matrix} b^5c^6(c^3 - b^3) & a^4c^6(a^3 - c^3) & a^4b^5(b^3 - a^3) \\ b^2c^3(b^6 - c^6) & ac^3(c^6 - a^6) & ab^2(a^6 - b^6) \\ b^2c^3(c^3 - b^3) & ac^3(a^3 - c^3) & ab^2(b^3 - a^3) \end{matrix} \right|$ અને $\Delta _2 = \left| \begin{matrix} a & b^2 & c^3 \\ a^4 & b^5 & c^6 \\ a^7 & b^8 & c^9 \end{matrix} \right|$ હોય,તો $\Delta _1 \Delta _2$ ની કિંમત શોધો.
A
$\Delta _2^3$
B
$\Delta _2^2$
C
$\Delta _2^4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $\Delta_2 = \begin{vmatrix} a & b^2 & c^3 \\ a^4 & b^5 & c^6 \\ a^7 & b^8 & c^9 \end{vmatrix}$.
નિશ્ચાયક $\Delta_1$ એ $\Delta_2$ ના સહઅવયવ શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક છે.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ મુજબ,જો $\Delta_1$ એ $\Delta_2$ ના સહઅવયવ શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક હોય,તો $\Delta_1 = (\Delta_2)^{n-1}$,જ્યાં $n$ એ શ્રેણિકનો ક્રમ છે.
અહીં,શ્રેણિકનો ક્રમ $n = 3$ છે,તેથી $\Delta_1 = (\Delta_2)^{3-1} = \Delta_2^2$.
તેથી,$\Delta_1 \Delta_2 = \Delta_2^2 \cdot \Delta_2 = \Delta_2^3$.
76
AdvancedMCQ
જો $\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {a - b}&{b - c}&{c - a} \\ {b - c}&{c - a}&{a - b} \\ {c - a + 1}&{a - b}&{b - c} \end{array}} \right| = 0$,જ્યાં $a, b, c \in R - \{0\}$,તો:
A
$a, b$ અને $c$ સમાન હોવા જોઈએ
B
$a, b$ અને $c$ બધા સમાન ન પણ હોય
C
$a, b$ અને $c$ $G.P.$ માં હોવા જોઈએ
D
$a, b$ અને $c$ ભિન્ન હોવા જોઈએ

Solution

(A) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ છે. આપણે ત્રીજી હારમાં નિશ્ચાયકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને તેને બે ભાગમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ:
$\Delta = \left|\begin{array}{lll}{a-b} & {b-c} & {c-a} \\ {b-c} & {c-a} & {a-b} \\ {c-a} & {a-b} & {b-c}\end{array}\right| + \left|\begin{array}{ccc}{0} & {b-c} & {c-a} \\ {0} & {c-a} & {a-b} \\ {1} & {a-b} & {b-c}\end{array}\right| = 0$
પ્રથમ નિશ્ચાયક $0$ છે કારણ કે તેની સ્તંભોનો સરવાળો $0$ છે.
બીજા નિશ્ચાયક માટે,પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$1 \cdot ((b-c)(a-b) - (c-a)(c-a)) = 0$
$(b-c)(a-b) - (c-a)^2 = 0$
$ab - b^2 - ac + bc - (c^2 + a^2 - 2ac) = 0$
$ab - b^2 - ac + bc - c^2 - a^2 + 2ac = 0$
$ab + bc + ac - a^2 - b^2 - c^2 = 0$
$a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca = 0$
$2$ વડે ગુણતા:
$(a-b)^2 + (b-c)^2 + (c-a)^2 = 0$
કારણ કે $a, b, c \in R$,આ સૂચવે છે કે $a-b=0, b-c=0, c-a=0$,જેનો અર્થ છે કે $a=b=c$.
77
AdvancedMCQ
$\left| \begin{matrix} \sin \alpha & \cos \alpha & \sin(\alpha + \gamma) \\ \sin \beta & \cos \beta & \sin(\beta + \gamma) \\ \sin \delta & \cos \delta & \sin(\delta + \gamma) \end{matrix} \right|$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\sin \alpha \sin \beta \sin \delta$
B
$\cos \alpha \cos \beta \cos \delta$
C
$1$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{matrix} \sin \alpha & \cos \alpha & \sin(\alpha + \gamma) \\ \sin \beta & \cos \beta & \sin(\beta + \gamma) \\ \sin \delta & \cos \delta & \sin(\delta + \gamma) \end{matrix} \right|$ છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin(A + B) = \sin A \cos B + \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે ત્રીજા સ્તંભનું વિસ્તરણ કરી શકીએ છીએ:
$\sin(\alpha + \gamma) = \sin \alpha \cos \gamma + \cos \alpha \sin \gamma$
$\sin(\beta + \gamma) = \sin \beta \cos \gamma + \cos \beta \sin \gamma$
$\sin(\delta + \gamma) = \sin \delta \cos \gamma + \cos \delta \sin \gamma$
હવે,નિશ્ચાયક આ મુજબ થશે:
$\Delta = \left| \begin{matrix} \sin \alpha & \cos \alpha & \sin \alpha \cos \gamma + \cos \alpha \sin \gamma \\ \sin \beta & \cos \beta & \sin \beta \cos \gamma + \cos \beta \sin \gamma \\ \sin \delta & \cos \delta & \sin \delta \cos \gamma + \cos \delta \sin \gamma \end{matrix} \right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_3 \rightarrow C_3 - (\cos \gamma) C_1 - (\sin \gamma) C_2$ લાગુ કરો:
ત્રીજા સ્તંભનો દરેક ઘટક $(\sin \theta \cos \gamma + \cos \theta \sin \gamma) - (\cos \gamma)(\sin \theta) - (\sin \gamma)(\cos \theta) = 0$ થશે.
કારણ કે ત્રીજા સ્તંભના તમામ ઘટકો $0$ છે,તેથી નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $\Delta = 0$ છે.
78
AdvancedMCQ
$\left| \begin{array}{ccc} 1 & x & y \\ 2 & \sin x + 2x & \sin y + 2y \\ 3 & \cos x + 3x & \cos y + 3y \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\cos(x + y)$
B
$\cos(xy)$
C
$\sin(x + y)$
D
$\sin(x - y)$

Solution

(D) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & x & y \\ 2 & \sin x + 2x & \sin y + 2y \\ 3 & \cos x + 3x & \cos y + 3y \end{array} \right|$ છે.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_{2} \rightarrow R_{2} - 2R_{1}$ અને $R_{3} \rightarrow R_{3} - 3R_{1}$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & x & y \\ 2 - 2(1) & (\sin x + 2x) - 2x & (\sin y + 2y) - 2y \\ 3 - 3(1) & (\cos x + 3x) - 3x & (\cos y + 3y) - 3y \end{array} \right|$
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & x & y \\ 0 & \sin x & \sin y \\ 0 & \cos x & \cos y \end{array} \right|$
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1 \cdot (\sin x \cos y - \cos x \sin y)$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin(A - B) = \sin A \cos B - \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = \sin(x - y)$.
79
DifficultMCQ
જો $\left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 \\ a & b & c \\ a^2 & b^2 & c^2 \end{matrix} \right| = 5$ હોય,તો $\left| \begin{matrix} bc^2 - b^2c & a^2c - ac^2 & ab^2 - ba^2 \\ b^2 - c^2 & c^2 - a^2 & a^2 - b^2 \\ c - b & a - c & b - a \end{matrix} \right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$15$
C
$25$
D
$35$

Solution

(C) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ a & b & c \\ a^2 & b^2 & c^2 \end{bmatrix}$. આપણને આપેલ છે કે $|A| = 5$.
બીજો નિશ્ચાયક $D = \left| \begin{matrix} bc(c-b) & ac(a-c) & ab(b-a) \\ (b-c)(b+c) & (c-a)(c+a) & (a-b)(a+b) \\ -(b-c) & -(c-a) & -(a-b) \end{matrix} \right|$ છે.
આ નિશ્ચાયક મૂળ નિશ્ચાયક $|A|$ ના વર્ગ જેટલો થાય છે.
તેથી,$D = |A|^2 = 5^2 = 25$.
80
AdvancedMCQ
$\left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{(b + c)}^2} & {{a^2}} & {{a^2}} \\ {{b^2}} & {{(a + c)}^2} & {{b^2}} \\ {{c^2}} & {{c^2}} & {{(a + b)}^2} \end{array}} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$2abc(a + b + c)$
B
$2abc(a + b + c)^2$
C
$2abc(a + b + c)^3$
D
$abc$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{(b + c)}^2} & {{a^2}} & {{a^2}} \\ {{b^2}} & {{(a + c)}^2} & {{b^2}} \\ {{c^2}} & {{c^2}} & {{(a + b)}^2} \end{array}} \right|$.
$C_1 \rightarrow C_1 - C_3$ અને $C_2 \rightarrow C_2 - C_3$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}} {{(b + c)}^2 - a^2} & 0 & {{a^2}} \\ 0 & {{(a + c)}^2 - b^2} & {{b^2}} \\ {{c^2 - (a + b)^2}} & {{c^2 - (a + b)^2}} & {{(a + b)}^2} \end{array}} \right|$
$\Delta = \left| {\begin{array}{*{20}{c}} {(b+c-a)(b+c+a)} & 0 & {{a^2}} \\ 0 & {(a+c-b)(a+c+b)} & {{b^2}} \\ {(c-a-b)(c+a+b)} & {(c-a-b)(c+a+b)} & {{(a + b)}^2} \end{array}} \right|$
$C_1$ અને $C_2$ માંથી $(a+b+c)$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = (a+b+c)^2 \left| {\begin{array}{*{20}{c}} {b+c-a} & 0 & {{a^2}} \\ 0 & {a+c-b} & {{b^2}} \\ {-(c-a-b)} & {-(c-a-b)} & {{(a + b)}^2} \end{array}} \right|$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $\Delta = 2abc(a+b+c)^3$ મળે છે.
81
AdvancedMCQ
જો $2^{a_1}, 2^{a_2}, 2^{a_3}, \dots, 2^{a_n}$ એ $G.P.$ માં હોય,તો નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} a_1 & a_2 & a_3 \\ a_{n+1} & a_{n+2} & a_{n+3} \\ a_{2n+1} & a_{2n+2} & a_{2n+3} \end{array} \right|$ ની કિંમત શું થાય?
A
$2$
B
$2^3$
C
$0$
D
કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $2^{a_1}, 2^{a_2}, 2^{a_3}, \dots$ એ $G.P.$ માં છે.
આનો અર્થ એ છે કે ઘાતાંકો $a_1, a_2, a_3, \dots$ એ $A.P.$ માં છે.
ધારો કે $A.P.$ નો સામાન્ય તફાવત $d$ છે. તો $a_k = a_1 + (k-1)d$.
નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a_1 & a_2 & a_3 \\ a_{n+1} & a_{n+2} & a_{n+3} \\ a_{2n+1} & a_{2n+2} & a_{2n+3} \end{array} \right|$ માં,નોંધો કે સ્તંભો $A.P.$ માં છે.
ખાસ કરીને,$a_2 - a_1 = d$,$a_{n+2} - a_{n+1} = d$,અને $a_{2n+2} - a_{2n+1} = d$.
તે જ રીતે,$a_3 - a_2 = d$,$a_{n+3} - a_{n+2} = d$,અને $a_{2n+3} - a_{2n+2} = d$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_2 \to C_2 - C_1$ અને $C_3 \to C_3 - C_2$ લાગુ પાડતા,આપણને સમાન તફાવત વાળા સ્તંભો મળે છે.
કારણ કે હાર પણ $A.P.$ માં છે,હાર $R_1, R_2, R_3$ એ $R_1 + R_3 = 2R_2$ નું પાલન કરે છે.
આમ,$R_2 = \frac{R_1 + R_3}{2}$,જેનો અર્થ છે કે હાર રેખીય રીતે આધારિત છે.
તેથી,નિશ્ચાયક $\Delta = 0$.
82
AdvancedMCQ
જો $A_1B_1C_1, A_2B_2C_2, A_3B_3C_3$ એ ત્રણ અંકની સંખ્યાઓ હોય,જે દરેક $k$ વડે વિભાજ્ય છે અને $\Delta = \begin{vmatrix} A_1 & B_1 & C_1 \\ A_2 & B_2 & C_2 \\ A_3 & B_3 & C_3 \end{vmatrix}$ હોય,તો $\Delta$ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$k$
B
$k^2$
C
$k^3$
D
કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે ત્રણ અંકની સંખ્યાઓ $N_1 = 100A_1 + 10B_1 + C_1 = pk$,$N_2 = 100A_2 + 10B_2 + C_2 = qk$,અને $N_3 = 100A_3 + 10B_3 + C_3 = rk$ છે,જ્યાં $p, q, r$ પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ છે.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_3 \rightarrow 100C_1 + 10C_2 + C_3$ કરવાને બદલે,આપણે $C_3 \rightarrow 100C_1 + 10C_2 + C_3$ ને બદલે $C_3 \rightarrow 100A_i + 10B_i + C_i$ સ્વરૂપમાં લખી શકીએ.
$\Delta = \begin{vmatrix} A_1 & B_1 & 100A_1 + 10B_1 + C_1 \\ A_2 & B_2 & 100A_2 + 10B_2 + C_2 \\ A_3 & B_3 & 100A_3 + 10B_3 + C_3 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} A_1 & B_1 & pk \\ A_2 & B_2 & qk \\ A_3 & B_3 & rk \end{vmatrix}$.
ત્રીજા સ્તંભમાંથી $k$ સામાન્ય લેતા,$\Delta = k \begin{vmatrix} A_1 & B_1 & p \\ A_2 & B_2 & q \\ A_3 & B_3 & r \end{vmatrix}$ મળે છે.
આમ,નિશ્ચાયક એ $k$ અને કોઈ પૂર્ણાંકનો ગુણાકાર છે,તેથી $\Delta$ એ $k$ વડે વિભાજ્ય છે.
83
AdvancedMCQ
નિશ્ચાયક $\left| \begin{matrix} 0 & x - y & x - z \\ y - x & 0 & y - z \\ z - x & z - y & 0 \end{matrix} \right|$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$x + y + z$
B
$-(x + y + z)$
C
$0$
D
$2(x + y + z)$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયક $D = \left| \begin{matrix} 0 & x - y & x - z \\ y - x & 0 & y - z \\ z - x & z - y & 0 \end{matrix} \right|$ છે.
અહીં નિરીક્ષણ કરો કે આ નિશ્ચાયક $A = [a_{ij}]$ સ્વરૂપમાં છે જ્યાં દરેક $i, j$ માટે $a_{ij} = -a_{ji}$ થાય છે. ખાસ કરીને,$a_{11} = 0, a_{22} = 0, a_{33} = 0$,અને $a_{12} = -(a_{21})$,$a_{13} = -(a_{31})$,$a_{23} = -(a_{32})$ છે.
આ વિસંમિત (skew-symmetric) શ્રેણિકની વ્યાખ્યા છે.
એકી કક્ષાના (odd order) વિસંમિત શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક હંમેશા $0$ હોય છે.
આ $3 \times 3$ શ્રેણિક હોવાથી (કક્ષા $3$ છે,જે એકી સંખ્યા છે),તેથી નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
84
AdvancedMCQ
જો $\begin{vmatrix} ^9C_4 & ^9C_5 & ^{10}C_r \\ ^{10}C_6 & ^{10}C_7 & ^{11}C_{r+2} \\ ^{11}C_8 & ^{11}C_9 & ^{12}C_{r+4} \end{vmatrix} = 0$ હોય,તો $r$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) સંચયના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$^nC_r + ^nC_{r-1} = ^{n+1}C_r$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_2 \to C_2 + C_1$ લાગુ પાડતા:
$\begin{vmatrix} ^9C_4 & ^9C_4 + ^9C_5 & ^{10}C_r \\ ^{10}C_6 & ^{10}C_6 + ^{10}C_7 & ^{11}C_{r+2} \\ ^{11}C_8 & ^{11}C_8 + ^{11}C_9 & ^{12}C_{r+4} \end{vmatrix} = 0$
$\Rightarrow \begin{vmatrix} ^9C_4 & ^{10}C_5 & ^{10}C_r \\ ^{10}C_6 & ^{11}C_7 & ^{11}C_{r+2} \\ ^{11}C_8 & ^{12}C_9 & ^{12}C_{r+4} \end{vmatrix} = 0$
અહીં આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે જો $r=5$ લઈએ,તો ત્રીજો સ્તંભ બીજા સ્તંભ જેવો જ બને છે:
સ્તંભ $3 = \begin{bmatrix} ^{10}C_5 \\ ^{11}C_7 \\ ^{12}C_9 \end{bmatrix}$.
જ્યારે નિશ્ચાયકના બે સ્તંભ સમાન હોય,ત્યારે નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
તેથી,$r = 5$.
85
AdvancedMCQ
જો $a - 2b + c = 1$ હોય,તો $\left| \begin{array}{ccc} x + 1 & x + 2 & x + a \\ x + 2 & x + 3 & x + b \\ x + 3 & x + 4 & x + c \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$x$
B
$-x$
C
$-1$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} x + 1 & x + 2 & x + a \\ x + 2 & x + 3 & x + b \\ x + 3 & x + 4 & x + c \end{array} \right|$ છે.
હવે,હાર પ્રક્રિયા $R_1 \rightarrow R_1 - 2R_2 + R_3$ નો ઉપયોગ કરતા:
પ્રથમ હારના ઘટકો:
$R_1(1) = (x + 1) - 2(x + 2) + (x + 3) = x + 1 - 2x - 4 + x + 3 = 0$
$R_1(2) = (x + 2) - 2(x + 3) + (x + 4) = x + 2 - 2x - 6 + x + 4 = 0$
$R_1(3) = (x + a) - 2(x + b) + (x + c) = x + a - 2x - 2b + x + c = a - 2b + c$
આપેલ છે કે $a - 2b + c = 1$,તેથી:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 0 & 0 & 1 \\ x + 2 & x + 3 & x + b \\ x + 3 & x + 4 & x + c \end{array} \right|$
પ્રથમ હારને અનુરૂપ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1 \cdot [(x + 2)(x + 4) - (x + 3)^2]$
$\Delta = (x^2 + 6x + 8) - (x^2 + 6x + 9)$
$\Delta = x^2 + 6x + 8 - x^2 - 6x - 9 = -1$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
86
DifficultMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} a^2 & b^2 & c^2 \\ (a + \lambda)^2 & (b + \lambda)^2 & (c + \lambda)^2 \\ (a - \lambda)^2 & (b - \lambda)^2 & (c - \lambda)^2 \end{array} \right| = k\lambda \left| \begin{array}{ccc} a^2 & b^2 & c^2 \\ a & b & c \\ 1 & 1 & 1 \end{array} \right|, \lambda \neq 0$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$4\lambda$
B
$-4\lambda$
C
$4\lambda^2$
D
$-4\lambda^2$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a^2 & b^2 & c^2 \\ (a + \lambda)^2 & (b + \lambda)^2 & (c + \lambda)^2 \\ (a - \lambda)^2 & (b - \lambda)^2 & (c - \lambda)^2 \end{array} \right|$.
$R_2 \to R_2 - R_3$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a^2 & b^2 & c^2 \\ (a + \lambda)^2 - (a - \lambda)^2 & (b + \lambda)^2 - (b - \lambda)^2 & (c + \lambda)^2 - (c - \lambda)^2 \\ (a - \lambda)^2 & (b - \lambda)^2 & (c - \lambda)^2 \end{array} \right|$.
$(x + y)^2 - (x - y)^2 = 4xy$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} a^2 & b^2 & c^2 \\ 4a\lambda & 4b\lambda & 4c\lambda \\ (a - \lambda)^2 & (b - \lambda)^2 & (c - \lambda)^2 \end{array} \right|$.
$R_2$ માંથી $4\lambda$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = 4\lambda \left| \begin{array}{ccc} a^2 & b^2 & c^2 \\ a & b & c \\ (a - \lambda)^2 & (b - \lambda)^2 & (c - \lambda)^2 \end{array} \right|$.
$R_3 \to R_3 - R_1 + 2\lambda R_2$ પ્રક્રિયા કરતા:
$(a - \lambda)^2 = a^2 + \lambda^2 - 2a\lambda$ હોવાથી,$R_3 - R_1 + 2\lambda R_2 = \lambda^2$ મળે છે:
$\Delta = 4\lambda \left| \begin{array}{ccc} a^2 & b^2 & c^2 \\ a & b & c \\ \lambda^2 & \lambda^2 & \lambda^2 \end{array} \right|$.
$R_3$ માંથી $\lambda^2$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = 4\lambda^3 \left| \begin{array}{ccc} a^2 & b^2 & c^2 \\ a & b & c \\ 1 & 1 & 1 \end{array} \right|$.
આપેલ સમીકરણ $k\lambda \left| \begin{array}{ccc} a^2 & b^2 & c^2 \\ a & b & c \\ 1 & 1 & 1 \end{array} \right|$ સાથે સરખાવતા,$k\lambda = 4\lambda^3$ મળે,તેથી $k = 4\lambda^2$.
87
DifficultMCQ
જો $\left| \begin{array}{ccc} -2a & a+b & a+c \\ b+a & -2b & b+c \\ c+a & b+c & -2c \end{array} \right| = \alpha (a+b)(b+c)(c+a) \neq 0$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$a+b+c$
B
$abc$
C
$4$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} -2a & a+b & a+c \\ b+a & -2b & b+c \\ c+a & b+c & -2c \end{array} \right|$.
$C_1 \to C_1 + C_3$ અને $C_2 \to C_2 + C_3$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} -a+c & 2a+b+c & a+c \\ 2b+a+c & -b+c & b+c \\ a-c & b-c & -2c \end{array} \right|$.
$R_1 \to R_1 + R_3$ અને $R_2 \to R_2 + R_3$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 0 & 2(a+b) & a-c \\ 2(a+b) & 0 & b-c \\ a-c & b-c & -2c \end{array} \right|$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 0 - 2(a+b) \left[ -4c(a+b) - (a-c)(b-c) \right] + (a-c) \left[ 2(a+b)(b-c) - 0 \right]$.
$\Delta = 8c(a+b)^2 + 2(a+b)(a-c)(b-c) + 2(a+b)(a-c)(b-c)$.
$\Delta = 8c(a+b)^2 + 4(a+b)(a-c)(b-c)$.
$\Delta = 4(a+b) \left[ 2c(a+b) + (a-c)(b-c) \right]$.
$\Delta = 4(a+b) \left[ 2ac + 2bc + ab - ac - bc + c^2 \right]$.
$\Delta = 4(a+b) \left[ ac + bc + ab + c^2 \right]$.
$\Delta = 4(a+b) \left[ c(a+c) + b(a+c) \right]$.
$\Delta = 4(a+b)(b+c)(c+a)$.
$\alpha(a+b)(b+c)(c+a)$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = 4$ મળે છે.
88
DifficultMCQ
જો $\left| \begin{matrix} a - b - c & 2a & 2a \\ 2b & b - c - a & 2b \\ 2c & 2c & c - a - b \end{matrix} \right| = (a + b + c)(x + a + b + c)^2$,$x \ne 0$ અને $a + b + c \ne 0$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$abc$
B
$-2(a + b + c)$
C
$2(a + b + c)$
D
$-(a + b + c)$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left| \begin{matrix} a - b - c & 2a & 2a \\ 2b & b - c - a & 2b \\ 2c & 2c & c - a - b \end{matrix} \right|$.
હારની પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 + R_2 + R_3$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left| \begin{matrix} a + b + c & a + b + c & a + b + c \\ 2b & b - c - a & 2b \\ 2c & 2c & c - a - b \end{matrix} \right|$.
$R_1$ માંથી $(a + b + c)$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = (a + b + c) \left| \begin{matrix} 1 & 1 & 1 \\ 2b & b - c - a & 2b \\ 2c & 2c & c - a - b \end{matrix} \right|$.
સ્તંભની પ્રક્રિયા $C_2 \to C_2 - C_1$ અને $C_3 \to C_3 - C_1$ લાગુ કરતા:
$\Delta = (a + b + c) \left| \begin{matrix} 1 & 0 & 0 \\ 2b & -(a + b + c) & 0 \\ 2c & 0 & -(a + b + c) \end{matrix} \right|$.
$R_1$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (a + b + c) [1 \cdot (-(a + b + c)) \cdot (-(a + b + c)) - 0] = (a + b + c)^3$.
આપેલ છે કે $\Delta = (a + b + c)(x + a + b + c)^2$,તેથી:
$(a + b + c)^3 = (a + b + c)(x + a + b + c)^2$.
$a + b + c \ne 0$ હોવાથી,$(a + b + c)$ વડે ભાગતા:
$(a + b + c)^2 = (x + a + b + c)^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x + a + b + c = \pm(a + b + c)$.
જો $x + a + b + c = a + b + c$ હોય,તો $x = 0$ (જે શક્ય નથી કારણ કે $x \ne 0$).
જો $x + a + b + c = -(a + b + c)$ હોય,તો $x = -2(a + b + c)$.
89
DifficultMCQ
$\theta \in (0, \pi /3)$ માટે,જેની માટે $\left| \begin{array}{ccc} 1 + \cos^2 \theta & \sin^2 \theta & 4 \cos 6\theta \\ \cos^2 \theta & 1 + \sin^2 \theta & 4 \cos 6\theta \\ \cos^2 \theta & \sin^2 \theta & 1 + 4 \cos 6\theta \end{array} \right| = 0$ થાય,તે $\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi }{18}$
B
$\frac{\pi }{9}$
C
$\frac{7\pi }{36}$
D
$\frac{7\pi }{24}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\theta \in (0, \frac{\pi}{3})$.
ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 + \cos^2 \theta & \sin^2 \theta & 4 \cos 6\theta \\ \cos^2 \theta & 1 + \sin^2 \theta & 4 \cos 6\theta \\ \cos^2 \theta & \sin^2 \theta & 1 + 4 \cos 6\theta \end{array} \right| = 0$.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 + \cos^2 \theta & \sin^2 \theta & 4 \cos 6\theta \\ -1 & 1 & 0 \\ -1 & 0 & 1 \end{array} \right| = 0$.
સ્તંભની પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 + \cos^2 \theta + \sin^2 \theta & \sin^2 \theta & 4 \cos 6\theta \\ 0 & 1 & 0 \\ -1 & 0 & 1 \end{array} \right| = \left| \begin{array}{ccc} 2 & \sin^2 \theta & 4 \cos 6\theta \\ 0 & 1 & 0 \\ -1 & 0 & 1 \end{array} \right| = 0$.
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$2(1 - 0) - 0 + (-1)(0 - 4 \cos 6\theta) = 0$.
$2 + 4 \cos 6\theta = 0$.
$4 \cos 6\theta = -2 \Rightarrow \cos 6\theta = -\frac{1}{2}$.
કારણ કે $\theta \in (0, \frac{\pi}{3})$,તેથી $6\theta \in (0, 2\pi)$.
$\cos 6\theta = -\frac{1}{2} \Rightarrow 6\theta = \frac{2\pi}{3}$ અથવા $6\theta = \frac{4\pi}{3}$.
$\theta = \frac{\pi}{9}$ અથવા $\theta = \frac{2\pi}{9}$.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$\theta = \frac{\pi}{9}$ એ સાચો જવાબ છે.
90
DifficultMCQ
ધારો કે $A = [a_{ij}]$ અને $B = [b_{ij}]$ એ બે $3 \times 3$ વાસ્તવિક શ્રેણિકો છે,જ્યાં $b_{ij} = (3)^{(i+j-2)} a_{ji}$,જ્યાં $i, j = 1, 2, 3$. જો $B$ નો નિશ્ચાયક $81$ હોય,તો $A$ નો નિશ્ચાયક શોધો:
A
$3$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{1}{81}$
D
$\frac{1}{9}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $b_{ij} = 3^{(i+j-2)} a_{ji}$.
આપણે શ્રેણિક $B$ ને આ રીતે લખી શકીએ:
$B = \begin{bmatrix} a_{11} & 3a_{21} & 9a_{31} \\ 3a_{12} & 9a_{22} & 27a_{32} \\ 9a_{13} & 27a_{23} & 81a_{33} \end{bmatrix}$
હાર અને સ્તંભમાંથી સામાન્ય અવયવો બહાર કાઢતા:
$|B| = (3^0 \cdot 3^1 \cdot 3^2) \cdot \begin{vmatrix} a_{11} & a_{21} & a_{31} \\ a_{12} & 3a_{22} & 9a_{32} \\ a_{13} & 3a_{23} & 9a_{33} \end{vmatrix}$
$|B| = 3^3 \cdot (3^0 \cdot 3^1 \cdot 3^2) \cdot \begin{vmatrix} a_{11} & a_{21} & a_{31} \\ a_{12} & a_{22} & a_{32} \\ a_{13} & a_{23} & a_{33} \end{vmatrix}$
$|B| = 3^3 \cdot 3^3 \cdot |A^T| = 3^6 |A| = 729 |A|$.
આપેલ છે કે $|B| = 81$,તેથી $729 |A| = 81$.
$|A| = \frac{81}{729} = \frac{1}{9}$.
91
DifficultMCQ
ધારો કે $a-2b+c=1$. જો $f(x) = \begin{vmatrix} x+a & x+2 & x+1 \\ x+b & x+3 & x+2 \\ x+c & x+4 & x+3 \end{vmatrix}$ હોય,તો:
A
$f(-50) = 501$
B
$f(-50) = -1$
C
$f(50) = 1$
D
$f(50) = 501$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક $f(x) = \begin{vmatrix} x+a & x+2 & x+1 \\ x+b & x+3 & x+2 \\ x+c & x+4 & x+3 \end{vmatrix}$ છે.
હાર પ્રક્રિયા $R_1 \rightarrow R_1 + R_3 - 2R_2$ લાગુ પાડતા:
પ્રથમ હાર નીચે મુજબ બને છે:
$(x+a) + (x+c) - 2(x+b) = x+a+x+c-2x-2b = a-2b+c = 1$.
$(x+2) + (x+4) - 2(x+3) = 2x+6-2x-6 = 0$.
$(x+1) + (x+3) - 2(x+2) = 2x+4-2x-4 = 0$.
તેથી,$f(x) = \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 \\ x+b & x+3 & x+2 \\ x+c & x+4 & x+3 \end{vmatrix}$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$f(x) = 1 \cdot ((x+3)(x+3) - (x+2)(x+4)) = (x^2+6x+9) - (x^2+6x+8) = 1$.
કારણ કે $f(x) = 1$ દરેક $x$ માટે છે,તેથી $f(50) = 1$.
92
Easy
$\Delta=\left|\begin{array}{ccc}2 & -3 & 5 \\ 6 & 0 & 4 \\ 1 & 5 & -7\end{array}\right|$ માટે ગુણધર્મ $1$ ચકાસો.

Solution

(N/A) ઉકેલ: પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = 2\begin{vmatrix} 0 & 4 \\ 5 & -7 \end{vmatrix} - (-3)\begin{vmatrix} 6 & 4 \\ 1 & -7 \end{vmatrix} + 5\begin{vmatrix} 6 & 0 \\ 1 & 5 \end{vmatrix}$
$= 2(0 - 20) + 3(-42 - 4) + 5(30 - 0)$
$= -40 - 138 + 150 = -28$
હાર અને સ્તંભોની અદલાબદલી કરતા,આપણને પરિવર્તિત નિશ્ચાયક $\Delta_{1}$ મળે છે:
$\Delta_{1} = \begin{vmatrix} 2 & 6 & 1 \\ -3 & 0 & 5 \\ 5 & 4 & -7 \end{vmatrix}$
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta_{1} = 2\begin{vmatrix} 0 & 5 \\ 4 & -7 \end{vmatrix} - (-3)\begin{vmatrix} 6 & 1 \\ 4 & -7 \end{vmatrix} + 5\begin{vmatrix} 6 & 1 \\ 0 & 5 \end{vmatrix}$
$= 2(0 - 20) + 3(-42 - 4) + 5(30 - 0)$
$= -40 - 138 + 150 = -28$
સ્પષ્ટપણે,$\Delta = \Delta_{1}$.
આમ,ગુણધર્મ $1$ (જો નિશ્ચાયકની હાર અને સ્તંભોની અદલાબદલી કરવામાં આવે તો નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય બદલાતું નથી) ચકાસાયેલ છે.
93
Easy
$\Delta=\left|\begin{array}{ccc}2 & -3 & 5 \\ 6 & 0 & 4 \\ 1 & 5 & -7\end{array}\right|$ માટે ગુણધર્મ $2$ ચકાસો.

Solution

(N/A) નિશ્ચાયક $\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 2 & -3 & 5 \\ 6 & 0 & 4 \\ 1 & 5 & -7 \end{array} \right|$ છે.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 2(0 - 20) - (-3)(-42 - 4) + 5(30 - 0) = 2(-20) + 3(-46) + 5(30) = -40 - 138 + 150 = -28$.
હાર $R_{2}$ અને $R_{3}$ ની અદલાબદલી કરતા,એટલે કે $R_{2} \leftrightarrow R_{3}$,આપણને $\Delta_{1} = \left| \begin{array}{ccc} 2 & -3 & 5 \\ 1 & 5 & -7 \\ 6 & 0 & 4 \end{array} \right|$ મળે છે.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને $\Delta_{1}$ નું વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta_{1} = 2(20 - 0) - (-3)(4 + 42) + 5(0 - 30) = 2(20) + 3(46) + 5(-30) = 40 + 138 - 150 = 28$.
સ્પષ્ટપણે,$\Delta_{1} = -\Delta$,જે $28 = -(-28)$ છે.
આમ,ગુણધર્મ $2$ ચકાસાયેલ છે.
94
EasyMCQ
નિશ્ચાયક $\Delta=\left|\begin{array}{lll}3 & 2 & 3 \\ 2 & 2 & 3 \\ 3 & 2 & 3\end{array}\right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{lll}3 & 2 & 3 \\ 2 & 2 & 3 \\ 3 & 2 & 3\end{array}\right|$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે શ્રેણિકની હારનું અવલોકન કરીએ.
અહીં પ્રથમ હાર $R_1 = (3, 2, 3)$ અને ત્રીજી હાર $R_3 = (3, 2, 3)$ છે.
જેથી $R_1 = R_3$ હોવાથી,બે હાર સમાન છે.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ મુજબ,જો નિશ્ચાયકની કોઈપણ બે હાર અથવા બે સ્તંભ સમાન હોય,તો નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
વૈકલ્પિક રીતે,પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 3(2 \times 3 - 3 \times 2) - 2(2 \times 3 - 3 \times 3) + 3(2 \times 2 - 3 \times 2)$
$\Delta = 3(6 - 6) - 2(6 - 9) + 3(4 - 6)$
$\Delta = 3(0) - 2(-3) + 3(-2)$
$\Delta = 0 + 6 - 6 = 0$.
95
EasyMCQ
$\left|\begin{array}{ccc}102 & 18 & 36 \\ 1 & 3 & 4 \\ 17 & 3 & 6\end{array}\right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$0$
C
$5$
D
$2$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}102 & 18 & 36 \\ 1 & 3 & 4 \\ 17 & 3 & 6\end{array}\right|$ છે.
આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે પ્રથમ હારને $6 \times (17, 3, 6)$ તરીકે લખી શકાય છે.
પ્રથમ હાર $(R_1)$ માંથી $6$ સામાન્ય અવયવ તરીકે લેતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = 6 \left|\begin{array}{ccc}17 & 3 & 6 \\ 1 & 3 & 4 \\ 17 & 3 & 6\end{array}\right|$.
કારણ કે પ્રથમ હાર $(R_1)$ અને ત્રીજી હાર $(R_3)$ સમાન છે,તેથી નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
તેથી,$\Delta = 6 \times 0 = 0$.
96
Easy
સાબિત કરો કે $\left|\begin{array}{ccc}a & b & c \\ a+2x & b+2y & c+2z \\ x & y & z\end{array}\right|=0$.

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}a & b & c \\ a+2x & b+2y & c+2z \\ x & y & z\end{array}\right|$ છે.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને,આપણે બીજી હારને બે ભાગમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}a & b & c \\ a & b & c \\ x & y & z\end{array}\right| + \left|\begin{array}{ccc}a & b & c \\ 2x & 2y & 2z \\ x & y & z\end{array}\right|$.
પ્રથમ નિશ્ચાયકમાં,પ્રથમ હાર અને બીજી હાર સમાન છે $(R_1 = R_2)$,તેથી તેનું મૂલ્ય $0$ છે.
બીજા નિશ્ચાયકમાં,આપણે બીજી હારમાંથી $2$ સામાન્ય કાઢી શકીએ છીએ:
$\Delta = 0 + 2 \left|\begin{array}{ccc}a & b & c \\ x & y & z \\ x & y & z\end{array}\right|$.
અહીં,બીજી હાર અને ત્રીજી હાર સમાન છે $(R_2 = R_3)$,તેથી તેનું મૂલ્ય $0$ છે.
આમ,$\Delta = 0 + 2(0) = 0$.
97
Medium
સાબિત કરો કે $\left|\begin{array}{ccc}a & a+b & a+b+c \\ 2a & 3a+2b & 4a+3b+2c \\ 3a & 6a+3b & 10a+6b+3c\end{array}\right|=a^{3}$

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}a & a+b & a+b+c \\ 2a & 3a+2b & 4a+3b+2c \\ 3a & 6a+3b & 10a+6b+3c\end{array}\right|$.
પ્રક્રિયાઓ $R_{2} \rightarrow R_{2}-2R_{1}$ અને $R_{3} \rightarrow R_{3}-3R_{1}$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}a & a+b & a+b+c \\ 0 & a & 2a+b \\ 0 & 3a & 7a+3b\end{array}\right|$.
હવે,$R_{3} \rightarrow R_{3}-3R_{2}$ લાગુ પાડતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}a & a+b & a+b+c \\ 0 & a & 2a+b \\ 0 & 0 & a\end{array}\right|$.
પ્રથમ સ્તંભ $C_{1}$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = a \left|\begin{array}{cc}a & 2a+b \\ 0 & a\end{array}\right| - 0 + 0 = a(a^{2} - 0) = a(a^{2}) = a^{3}$.
આમ,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $a^{3}$ છે.
98
Medium
વિસ્તરણ કર્યા વગર સાબિત કરો કે $\Delta = \begin{vmatrix} x+y & y+z & z+x \\ z & x & y \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = 0$.

Solution

(A) નિશ્ચાયક $\Delta$ પર હાર પ્રક્રિયા $R_{1} \rightarrow R_{1} + R_{2}$ લાગુ કરતા,આપણને મળે છે: $\Delta = \begin{vmatrix} x+y+z & x+y+z & x+y+z \\ z & x & y \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix}$.
$R_{1}$ માંથી $(x+y+z)$ સામાન્ય લેતા,આપણને મળે છે: $\Delta = (x+y+z) \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ z & x & y \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix}$.
અહીં હાર $R_{1}$ અને હાર $R_{3}$ સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકના ગુણધર્મો મુજબ નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે. તેથી,$\Delta = (x+y+z) \times 0 = 0$.
99
Difficult
જો $x, y, z$ ભિન્ન હોય અને $\Delta=\left|\begin{array}{lll}x & x^{2} & 1+x^{3} \\ y & y^{2} & 1+y^{3} \\ z & z^{2} & 1+z^{3}\end{array}\right|=0,$ હોય,તો સાબિત કરો કે $1+x y z=0$.

Solution

(A) આપણી પાસે $\Delta=\left|\begin{array}{lll}x & x^{2} & 1+x^{3} \\ y & y^{2} & 1+y^{3} \\ z & z^{2} & 1+z^{3}\end{array}\right|$ છે.
$= \left|\begin{array}{lll}x & x^{2} & 1 \\ y & y^{2} & 1 \\ z & z^{2} & 1\end{array}\right| + \left|\begin{array}{lll}x & x^{2} & x^{3} \\ y & y^{2} & y^{3} \\ z & z^{2} & z^{3}\end{array}\right|$
$= (-1)^{2} \left|\begin{array}{ccc}1 & x & x^{2} \\ 1 & y & y^{2} \\ 1 & z & z^{2}\end{array}\right| + x y z \left|\begin{array}{ccc}1 & x & x^{2} \\ 1 & y & y^{2} \\ 1 & z & z^{2}\end{array}\right| \quad (C_{3} \leftrightarrow C_{2} \text{ અને ત્યારબાદ } C_{1} \leftrightarrow C_{2} \text{ નો ઉપયોગ કરતા})$
$= (1+x y z) \left|\begin{array}{ccc}1 & x & x^{2} \\ 1 & y & y^{2} \\ 1 & z & z^{2}\end{array}\right|$
$= (1+x y z) \left|\begin{array}{ccc}1 & x & x^{2} \\ 0 & y-x & y^{2}-x^{2} \\ 0 & z-x & z^{2}-x^{2}\end{array}\right| \quad (R_{2} \rightarrow R_{2}-R_{1} \text{ અને } R_{3} \rightarrow R_{3}-R_{1} \text{ નો ઉપયોગ કરતા})$
$R_{2}$ માંથી $(y-x)$ અને $R_{3}$ માંથી $(z-x)$ સામાન્ય લેતા,આપણને મળે છે:
$\Delta = (1+x y z)(y-x)(z-x) \left|\begin{array}{ccc}1 & x & x^{2} \\ 0 & 1 & y+x \\ 0 & 1 & z+x\end{array}\right|$
$= (1+x y z)(y-x)(z-x)(z-y)$ ($C_{1}$ ની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા)
કારણ કે $\Delta=0$ અને $x, y, z$ બધા ભિન્ન છે,એટલે કે $x-y \neq 0, y-z \neq 0, z-x \neq 0$,તેથી આપણને $1+x y z=0$ મળે છે.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Properties of determinants · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.