Gujarati

Double Fertilisation Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Sexual Reproduction in Flowering Plants · Double Fertilisation

143+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 43 of 143 questions in Gujarati

101
EasyMCQ
તમામ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં જીવનની શરૂઆત ક્યાંથી થાય છે?
A
એકકોષીય યુગ્મનજ
B
દ્વિકોષીય યુગ્મનજ
C
એકકીય યુગ્મનજ
D
જન્યુઓમાંથી

Solution

(A) તમામ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં,જીવનની શરૂઆત એકકોષીય યુગ્મનજ (zygote) થી થાય છે.
જ્યારે એકકીય નર જન્યુ $(n)$ અને એકકીય માદા જન્યુ $(n)$ નું ફલન થાય છે,ત્યારે તેઓ એક દ્વિકીય $(2n)$ એકકોષીય રચના બનાવે છે જેને યુગ્મનજ કહેવામાં આવે છે.
આ યુગ્મનજ એક મહત્વપૂર્ણ કડી તરીકે કાર્ય કરે છે જે એક પેઢીના સજીવો અને બીજી પેઢી વચ્ચે જાતિની સાતત્યતા જાળવી રાખે છે.
તેથી,યુગ્મનજ એ નવા સજીવનો પ્રથમ કોષ છે.
102
EasyMCQ
નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણને શું કહેવામાં આવે છે?
A
સંગમ (Syngamy)
B
ફલન (Fertilization)
C
$(a)$ અને $(b)$ બંને
D
વિષમજન્યુયુગ્મન (Heterogamy)

Solution

(C) નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી દ્વિકીય યુગ્મનજનું નિર્માણ થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને સંગમ (Syngamy) કહેવામાં આવે છે.
જીવવિજ્ઞાનમાં,સંગમ અને ફલન શબ્દોનો ઉપયોગ આ જોડાણની પ્રક્રિયા માટે એકબીજાના પર્યાય તરીકે કરવામાં આવે છે.
103
EasyMCQ
સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,યુગ્મનજ (zygote) ક્યાં નિર્માણ પામે છે?
A
અંડકની અંદર
B
સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) ની અંદર
C
પાણીમાં
D
એક કરતાં વધુ વિકલ્પ સાચા છે

Solution

(A) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં (આવૃત બીજધારી),ફલનની પ્રક્રિયા ભ્રૂણપુટમાં થાય છે,જે અંડકની અંદર આવેલું હોય છે. નર જન્યુ અને અંડકોષના જોડાણથી યુગ્મનજનું નિર્માણ થાય છે. તેથી,યુગ્મનજ અંડકની અંદર નિર્માણ પામે છે.
104
MediumMCQ
બે પેઢીઓ વચ્ચેની મહત્વની કડી જે પ્રજાતિઓની સાતત્યતા સુનિશ્ચિત કરે છે,તે રચના દ્વારા નીચેનામાંથી કયા લક્ષણો દર્શાવી શકાતા નથી?
A
$(a), (b)$ અને $(e)$
B
$(a), (b)$ અને $(d)$
C
$(b)$ અને $(c)$
D
$(d)$ અને $(e)$

Solution

(C) બે પેઢીઓ વચ્ચેની મહત્વની કડી જે પ્રજાતિઓની સાતત્યતા સુનિશ્ચિત કરે છે તે $Zygote$ (યુગ્મનજ) છે.
$1$. $Zygote$ એકકોષીય રચના છે,તેથી તે બહુકોષીય $(b)$ હોઈ શકે નહીં.
$2$. $Zygote$ દ્વિતીય (diploid,$2n$) હોય છે,એટલે કે તેમાં રંગસૂત્રોના બે સેટ હોય છે,તેથી તે રંગસૂત્રોનો માત્ર એક સેટ $(c)$ ધરાવી શકે નહીં.
$3$. $Zygote$ જન્યુઓના જોડાણથી બને છે અને તે $Meiocyte$ (અર્ધીકરણ પામતો કોષ) $(d)$ નથી.
$4$. મોટાભાગના સજીવોમાં $Zygote$ સામાન્ય રીતે જાડી દીવાલવાળો $(a)$ કે સુષુપ્ત અવસ્થા $(e)$ ધરાવતો નથી.
આમ,$Zygote$ માટે જે લક્ષણો લાગુ પડતા નથી તે $(b)$ અને $(c)$ છે.
105
MediumMCQ
બેવડું ફલન (Double fertilization) એટલે કોનું જોડાણ?
A
બે અંડકોષ
B
બે અંડકોષ અને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો
C
એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથે અને બીજાનું સહાયક કોષ સાથે જોડાણ
D
એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથે અને બીજાનું દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાણ

Solution

(D) બેવડા ફલનની શોધ $S. G. Nawaschin$ $(1898)$ અને $Guignard$ દ્વારા $Lilium$ અને $Fritillaria$ વનસ્પતિમાં કરવામાં આવી હતી. બેવડું ફલન એ માત્ર આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું વિશિષ્ટ લક્ષણ છે.
જ્યારે પરાગનલિકા અંડકમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે બે નર જન્યુઓને ભ્રૂણપુટમાં મુક્ત કરે છે. આ જન્યુઓ માદા જન્યુજનક (ભ્રૂણપુટ) માં બે અલગ-અલગ રચનાઓ સાથે જોડાય છે:
$1.$ સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથે જોડાણ થઈને દ્વિતીયક ફલિતાંડ $(2n)$ બને છે.
$2.$ ત્રિવિધ જોડાણ (Triple Fusion): બીજા નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાણ થઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
106
MediumMCQ
દ્વિ-ફલન (double fertilization) માં સામેલ માદા કોષકેન્દ્રોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$1$

Solution

(B) દ્વિ-ફલનમાં બે પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિ-ફલન (triple fusion).
$1$. સંગમ: એક નર જન્યુ અંડકોષ (એક માદા કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાય છે.
$2$. ત્રિ-ફલન: બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (બે માદા કોષકેન્દ્રો) સાથે જોડાય છે.
તેથી,સામેલ કુલ માદા કોષકેન્દ્રોની સંખ્યા $1$ (અંડકોષ) + $2$ (ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો) = $3$ માદા કોષકેન્દ્રો છે.
Solution diagram
107
MediumMCQ
અંડકોષનું ફલન ક્યાં થાય છે?
A
પરાગાશય
B
પરાગાસન
C
પરાગનલિકા
D
ભ્રૂણપુટ

Solution

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ફલન ભ્રૂણપુટની અંદર થાય છે. પરાગનલિકા ભ્રૂણપુટમાં પ્રવેશીને બે નર જન્યુઓ મુક્ત કરે છે. એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને (સંયુગ્મન) યુગ્મનજ બનાવે છે,જ્યારે બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બનાવે છે. અંડકોષ ભ્રૂણપુટની અંદર આવેલો હોવાથી,ફલનની પ્રક્રિયા તેની અંદર પૂર્ણ થાય છે.
108
EasyMCQ
બેવડું ફલન (Double fertilization) કોના દ્વારા શોધાયું હતું?
A
નવાસચિન
B
સ્ટ્રાસબર્ગર
C
એમર્સન
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. તેની શોધ $S.G. Nawaschin$ દ્વારા $1898$ માં $Lilium$ અને $Fritillaria$ વનસ્પતિઓમાં કરવામાં આવી હતી. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન, એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ (syngamy) બનાવે છે, અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર (triple fusion) બનાવે છે.
109
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા ક્લોન (જનીનિક પ્રતિકૃતિ) ના નિર્માણમાં પરિણમતી નથી?
A
બેવડું ફલન
B
અસંયોગીજનન (Apomixis)
C
વાનસ્પતિક પ્રજનન
D
પેશી સંવર્ધન

Solution

(A) ક્લોન એ એક એવો સજીવ છે જે તેના પિતૃ સાથે જનીનિક રીતે સમાન હોય છે,જે અસંયોગીજનન,વાનસ્પતિક પ્રજનન અથવા પેશી સંવર્ધન જેવી અલિંગી પદ્ધતિઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે,જેમાં બે નર જન્યુઓ અનુક્રમે અંડકોષ અને મધ્યસ્થ કોષ સાથે જોડાય છે.
બેવડું ફલન એ લિંગી પ્રજનનનો ભાગ હોવાથી,તેમાં અર્ધીકરણ અને જનીનિક પુનઃસંયોજન થાય છે,જે ક્લોન બનાવવાને બદલે જનીનિક ભિન્નતા તરફ દોરી જાય છે.
તેની શોધ $Nawaschin$ દ્વારા $1898$ માં કરવામાં આવી હતી.
110
MediumMCQ
$PEC$ (પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષ) ક્યારે બને છે?
A
ત્રિ-ફલન પછી
B
ત્રિ-ફલન પહેલાં
C
સંયુગ્મન (syngamy) સમયે
D
હંમેશા સ્થાયી રહે છે

Solution

(A) પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષ $(PEC)$ ત્રિ-ફલનના પરિણામે બને છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલન દરમિયાન,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ (zygote) બનાવે છે,જેને સંયુગ્મન (syngamy) કહેવાય છે.
બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિતીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રોના જોડાવાની આ પ્રક્રિયાને ત્રિ-ફલન કહેવામાં આવે છે.
આ જોડાણ પછી,મધ્યસ્થ કોષ,જેમાં $PEN$ હોય છે,તેને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષ $(PEC)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
Solution diagram
111
MediumMCQ
ભ્રૂણપોષ (endosperm) નું જનીન પ્રકાર $ZZA$ છે. અનુક્રમે નર અને માદા વનસ્પતિનું જનીન પ્રકાર શોધો.
A
$ZZ, AA$
B
$ZA, ZA$
C
$AA, ZZ$
D
$ZAA, ZZA$

Solution

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (માદા જન્યુજનકમાંથી) અને એક નર જન્યુ (પરાગરજમાંથી) ના જોડાણ દ્વારા થાય છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિ-ફલન (triple fusion) કહેવામાં આવે છે,જેના પરિણામે ત્રિ-કીય $(3n)$ રચના બને છે.
પ્રશ્નમાં આપેલ ભ્રૂણપોષનું જનીન પ્રકાર $ZZA$ છે,જેનો અર્થ છે કે બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોએ $ZZ$ ફાળો આપ્યો છે અને નર જન્યુએ $A$ ફાળો આપ્યો છે.
ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો માદા વનસ્પતિમાંથી ઉતરી આવ્યા હોવાથી,માદા વનસ્પતિનું જનીન પ્રકાર $ZZ$ હોવું જોઈએ.
નર જન્યુ નર વનસ્પતિમાંથી ઉતરી આવ્યો હોવાથી,નર વનસ્પતિનું જનીન પ્રકાર $AA$ હોવું જોઈએ.
112
MediumMCQ
દ્વિ-ફલન (double fertilization) માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
નવાસચિન દ્વારા શોધાયેલ
B
નર જન્યુ અને દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર જોડાઈને ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બનાવે છે
C
ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર દ્વિતીય (diploid) હોય છે
D
ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે

Solution

(C) દ્વિ-ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. તેની શોધ $S. G. Nawaschin$ દ્વારા $1898$ માં કરવામાં આવી હતી.
દ્વિ-ફલનમાં,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય (diploid) યુગ્મનજ બનાવે છે અને બીજો નર જન્યુ દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાઈને ત્રિતીય (triploid) પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર દ્વિતીય $(2n)$ હોવાથી અને નર જન્યુ એકકીય $(n)$ હોવાથી,પરિણામી પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર ત્રિતીય $(3n)$ હોય છે.
તેથી,ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર દ્વિતીય હોય છે તે વિધાન ખોટું છે.
ભ્રૂણપોષ વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
113
MediumMCQ
આપેલ સ્ત્રીકેસરની આકૃતિમાં,ફલન કયા ભાગમાં થાય છે?
Question diagram
A
$D$
B
$C$
C
$B$
D
$A$

Solution

(B) ફલન એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં નર અને માદા જન્યુઓનું જોડાણ થાય છે. સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,આ પ્રક્રિયા ભ્રૂણપુટ (embryo sac) ની અંદર થાય છે,જે અંડાશય $(C)$ ની અંદર આવેલું હોય છે. તેથી,અંડાશય એ ફલનનું સ્થાન છે.
Solution diagram
114
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં થતું બેવડું ફલન દર્શાવેલ છે,તેમાંથી $A, B, C$ અને $D$ ને ઓળખો.
Question diagram
A
$A-$સંયુગ્મન (Syngamy),$B-$ભ્રૂણ (Embryo),$C-$ત્રિકીય જોડાણ (Triple fusion),$D-$ભ્રૂણપોષ (Endosperm)
B
$A-$ભ્રૂણપોષ,$B-$સંયુગ્મન,$C-$ભ્રૂણ,$D-$ત્રિકીય જોડાણ
C
$A-$ભ્રૂણપોષ,$B-$ત્રિકીય જોડાણ,$C-$સંયુગ્મન,$D-$ભ્રૂણ
D
$A-$ભ્રૂણપોષ,$B-$ત્રિકીય જોડાણ,$C-$ભ્રૂણ,$D-$સંયુગ્મન

Solution

(A) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન બે પ્રક્રિયાઓ દ્વારા થાય છે:
$1$. સંયુગ્મન (Syngamy): એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથે જોડાણ થઈને દ્વિકીય $(2n)$ યુગ્મનજ બને છે,જે ત્યારબાદ ભ્રૂણ $(B)$ માં વિકસે છે. તેથી,$A$ એ સંયુગ્મન છે અને $B$ એ ભ્રૂણ છે.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ (Triple fusion): બીજા નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા મધ્યસ્થ કોષ) સાથે જોડાણ થઈને ત્રિકીય $(3n)$ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બને છે,જે ભ્રૂણપોષ $(C)$ માં વિકસે છે. તેથી,પ્રક્રિયા એ ત્રિકીય જોડાણ $(C)$ છે અને નીપજ એ ભ્રૂણપોષ $(D)$ છે.
આમ,$A-$સંયુગ્મન,$B-$ભ્રૂણ,$C-$ત્રિકીય જોડાણ,$D-$ભ્રૂણપોષ.
115
MediumMCQ
સિંગેમી (Syngamy) અને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) ને ... $A$ ... કહેવામાં આવે છે. મધ્યસ્થ કોષ ... $B$ ... બને છે,જે ... $C$ ... માં વિકાસ પામે છે અને યુગ્મનજ (zygote) ... $D$ ... માં વિકાસ પામે છે.
ઉપરોક્ત વિધાનમાં $A, B, C, D$ શું છે?
A
$A-Fusion, B-haploid, C-diploid cell, D-embryo$
B
$A-double fertilization, B-PEN, C-endosperm, D-embryo$
C
$A-embryo, B-endosperm, C-PEN, D-diploid cell$
D
$A-PEN, B-endosperm, C-syngamy, D-fertilisation$

Solution

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,સિંગેમી (નર જન્યુ અને અંડકોષનું જોડાણ) અને ત્રિકીય જોડાણ (નર જન્યુ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ) બંનેની પ્રક્રિયાને સામૂહિક રીતે બેવડું ફલન $(A)$ કહેવામાં આવે છે.
ત્રિકીય જોડાણ પછી,મધ્યસ્થ કોષ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ $(B)$ બને છે.
ત્યારબાદ $PEN$ ભ્રૂણપોષ $(C)$ માં વિકાસ પામે છે,જે વિકાસશીલ ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
સિંગેમી દ્વારા બનેલ યુગ્મનજ,ભ્રૂણ $(D)$ માં વિકાસ પામે છે.
116
MediumMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલનમાં સામેલ કોષકેન્દ્રોની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
બે
B
ત્રણ
C
ચાર
D
પાંચ

Solution

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન બે અલગ પ્રક્રિયાઓ દ્વારા થાય છે: સંગલન (Syngamy) અને ત્રિકીય જોડાણ (Triple fusion).
$1$. સંગલન: એક નર જન્યુ $(n)$ અંડકોષ $(n)$ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ (2n) બનાવે છે. આમાં $2$ કોષકેન્દ્રો સામેલ છે.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ: બીજો નર જન્યુ $(n)$ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (n + n) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ (3n) બનાવે છે. આમાં $3$ કોષકેન્દ્રો સામેલ છે.
તેથી,બેવડા ફલનમાં સામેલ કુલ કોષકેન્દ્રોની સંખ્યા $2 + 3 = 5$ છે.
117
MediumMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ત્રિ-ફલન (triple fusion) નું કાર્ય શું ઉત્પન્ન કરવાનું છે?
A
બીજપત્રો
B
$PEN$
C
અંતઃકવચ (Endocarp)
D
બીજ

Solution

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન બે પ્રક્રિયાઓ દ્વારા થાય છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિ-ફલન.
ત્રિ-ફલન ત્યારે થાય છે જ્યારે બે નર જન્યુઓમાંથી એક,ભ્રૂણપુટના મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાય છે.
નર જન્યુ $n$ છે અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $n + n$ હોવાથી,પરિણામી રચના ત્રિ-કીય $(3n)$ હોય છે.
આ રચનાને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$PEN$ ત્યારબાદ ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
118
MediumMCQ
ત્રિ-ફલન (triple fusion) પછી મધ્યસ્થ કોષ (central cell) શું બને છે?
A
$PEC$
B
$PEN$
C
ભ્રૂણપોષ (Endosperm)
D
ભ્રૂણ (Embryo)

Solution

(A) દ્વિ-ફલન દરમિયાન,મધ્યસ્થ કોષમાં બે એકકીય ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે.
એક નર જન્યુ આ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિ-કીય કોષકેન્દ્ર બનાવે છે,જેને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ જોડાણ પછી,સમગ્ર મધ્યસ્થ કોષને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષ $(PEC)$ કહેવામાં આવે છે.
119
MediumMCQ
દ્વિ-ફલન (double fertilization) ની નીપજો અનુક્રમે દ્વિતીય (diploid) અને ત્રિતીય (triploid) કઈ છે?
A
યુગ્મનજ (Zygote) અને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર (primary endosperm nucleus)
B
ભ્રૂણપોષ (Endosperm) અને બીજપત્રો (cotyledons)
C
ભ્રૂણ (Embryo) અને પરિભ્રૂણપોષ (perisperm)
D
યુગ્મનજ (Zygote) અને વરુથિકા (scutellum)

Solution

(A) દ્વિ-ફલન બે પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ કરે છે: સંગલન (syngamy) અને ત્રિ-સંલયન (triple fusion).
$1$. સંગલન: એક નર જન્યુ $(n)$ નું અંડકોષ $(n)$ સાથે જોડાણ થવાથી દ્વિતીય $(2n)$ યુગ્મનજ (Zygote) બને છે.
$2$. ત્રિ-સંલયન: બીજા નર જન્યુ $(n)$ નું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ સાથે જોડાણ થવાથી ત્રિતીય $(3n)$ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે.
તેથી,દ્વિતીય નીપજ યુગ્મનજ છે અને ત્રિતીય નીપજ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ છે.
120
MediumMCQ
$A$: ત્રિ-ફલન (Triple fusion) તમામ સસ્પર્મેટોફાઇટ્સ (spermatophytes) માં લિંગી પ્રજનન સાથે સંકળાયેલ છે.
$R$: તે પોષક પેશી તરીકે નિશ્ચિત કોષકેન્દ્ર (definitive nucleus) બનાવવા માટે જરૂરી છે.
A
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન સાચું છે,પરંતુ કારણ ખોટું છે.
D
વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે.

Solution

(D) ત્રિ-ફલન એ માત્ર આવૃત બીજધારી (angiosperms) વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,અનાવૃત બીજધારી (gymnosperms) નું નહીં,જોકે બંને સસ્પર્મેટોફાઇટ્સ છે.
તેથી,વિધાન ખોટું છે.
ત્રિ-ફલનમાં એક નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાણ થાય છે,જેનાથી પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે ભ્રૂણપોષમાં વિકસે છે,ન કે પોષક પેશી તરીકે કોઈ 'નિશ્ચિત કોષકેન્દ્ર' માં.
આમ,કારણ પણ ખોટું છે.
121
MediumMCQ
આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પ્રાથમિક ભ્રુણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ ની પ્લોઈડી શું છે?
A
એકકીય
B
દ્વિકીય
C
ત્રિકીય
D
ચતુષ્કીય

Solution

(C) આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન જોવા મળે છે.
એક નર જન્યુ $(n)$ ભ્રુણપુટના મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ સાથે જોડાય છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) કહેવામાં આવે છે.
ત્રિકીય જોડાણના પરિણામે પ્રાથમિક ભ્રુણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
122
MediumMCQ
બેવડું ફલન (Double Fertilization) ની ઘટનાને આ નામ આપવામાં આવ્યું છે કારણ કે બે નરજન્યુઓ અનુક્રમે ........ અને ........ સાથે જોડાય છે.
A
અંડકોષ,દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર
B
અંડકોષ,સહાયક કોષ
C
અંડકોષ,પ્રતિધ્રુવીય કોષ
D
સહાયક કોષ,પ્રતિધ્રુવીય કોષ

Solution

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન બે પ્રકારના જોડાણની પ્રક્રિયા છે:
$1$. સંગમ (Syngamy): એક નરજન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય (diploid) ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ (Triple Fusion): બીજો નરજન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
આમ,બે નરજન્યુઓ અનુક્રમે અંડકોષ અને દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાય છે.
123
MediumMCQ
બેવડા ફલનમાં કુલ કેટલા જન્યુઓ ભાગ લે છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(D) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
તેમાં બે અલગ-અલગ ફલનની ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે $(n + n = 2n)$.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ (Triple Fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(3n)$ બનાવે છે $(n + n + n = 3n)$.
આ પ્રક્રિયાઓમાં કુલ $2$ નર જન્યુઓ,$1$ અંડકોષ અને $2$ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો ભાગ લે છે,તેથી કુલ $5$ જન્યુઓ (કોષો) ભાગ લે છે.
124
MediumMCQ
નીચેની આકૃતિ પુખ્ત ભ્રૂણપુટ દર્શાવે છે. નરજન્યુઓ ક્યાં જોડાય છે?
Question diagram
A
$P$ અને $Q$
B
$P$ અને $R$
C
$Q$ અને $R$
D
$Q$ અને $S$

Solution

(C) પુખ્ત ભ્રૂણપુટમાં બેવડું ફલન થાય છે.
એક નરજન્યુ અંડકોષ (જેને $R$ તરીકે દર્શાવેલ છે) સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ બનાવે છે.
બીજો નરજન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (જેને $Q$ તરીકે દર્શાવેલ છે) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
તેથી,નરજન્યુઓ $Q$ અને $R$ સ્થાને જોડાય છે.
125
MediumMCQ
બેવડું ફલન એટલે ........
A
એક નરજન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાય અને એક નરજન્યુ દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાય
B
બે નરજન્યુઓ અંડકોષ સાથે જોડાય
C
બે નરજન્યુઓ દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાય
D
એક નરજન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાય અને એક નરજન્યુ સહાયકકોષ સાથે જોડાય

Solution

(A) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે.
તેમાં બે પ્રકારના ફલન થાય છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નરજન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય $(2n)$ ફલિતાંડ બનાવે છે.
$2$. ત્રિ-સંગલન (Triple Fusion): બીજો નરજન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
આમ,સાચું વર્ણન એ છે કે એક નરજન્યુ અંડકોષ સાથે અને એક નરજન્યુ દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાય છે.
126
MediumMCQ
અંડકોષ અને નરજન્યુનું જોડાણ $- P$
દ્વિતીય કોષકેન્દ્રો અને નરજન્યુનું જોડાણ $- Q$
$P$ અને $Q$ માટે યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.
$\quad\quad P \quad\quad\quad Q$
A
સંયુગ્મન $\quad\quad$ ત્રિકીય જોડાણ
B
ત્રિકીય જોડાણ $\quad\quad$ સંયુગ્મન
C
સંયુગ્મન $\quad\quad$ સંયુગ્મન
D
ત્રિકીય જોડાણ $\quad\quad$ ત્રિકીય જોડાણ

Solution

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,બેવડું ફલન બે પ્રક્રિયાઓ ધરાવે છે:
$1$. સંયુગ્મન: નરજન્યુનું અંડકોષ સાથે જોડાણ થઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ (યુગ્મનજ) બને છે $(P = \text{સંયુગ્મન})$.
$2$. ત્રિકીય જોડાણ: બીજા નરજન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાણ થઈને ત્રિકીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર બને છે $(Q = \text{ત્રિકીય જોડાણ})$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
127
MediumMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ફલિત ભ્રૂણપુટની એકકીય,દ્વિકીય અને ત્રિકીય રચનાઓ ક્રમશઃ કઈ છે?
A
સહાયક કોષો,પ્રતિધ્રુવીય કોષો અને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો
B
સહાયક કોષો,પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર અને યુગ્મનજ
C
પ્રતિધ્રુવીય કોષો,સહાયક કોષો અને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર
D
સહાયક કોષો,યુગ્મનજ અને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર

Solution

(D) સહાયક કોષો એ માદા જન્યુજનકના કોષો છે અને તેથી તે એકકીય $(n)$ હોય છે.
યુગ્મનજ એ નર જન્યુ $(n)$ અને અંડકોષ $(n)$ ના જોડાણથી બને છે,તેથી તે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ એ દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર $(2n)$ અને નર જન્યુ $(n)$ ના જોડાણથી બને છે,તેથી તે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
આમ,એકકીય,દ્વિકીય અને ત્રિકીય રચનાઓનો ક્રમ સહાયક કોષો,યુગ્મનજ અને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર છે.
128
EasyMCQ
દ્વિ-ફલન (double fertilization) માં ભાગ લેતા જન્યુઓની સંખ્યા કેટલી છે $:-$
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
$5$

Solution

(A) દ્વિ-ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
તેમાં બે ફલન પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીયક ફલિતાંડ $(2n)$ બનાવે છે.
$2$. ત્રિ-સંગલન (Triple fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે,જે ત્રિ-કીય $(3n)$ હોય છે.
આમ,કુલ $3$ જન્યુઓ ભાગ લે છે: બે નર જન્યુઓ અને એક અંડકોષ.
129
MediumMCQ
પરાગનલિકા જ્યારે અંડકછિદ્ર (micropyle) સુધી પહોંચે ત્યારે પરિપક્વ પરાગરજમાં કેટલા એકકીય (haploid) કોષકેન્દ્રો હાજર હોય છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) મોટાભાગની આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,પરાગરજ $2$-કોષીય અવસ્થાએ મુક્ત થાય છે. આ $2$ કોષોમાં એક વાનસ્પતિક કોષ અને એક જનન કોષ હોય છે. જનન કોષ પાછળથી વિભાજન પામીને $2$ નર જન્યુઓ બનાવે છે. તેથી,ફલન સમયે (જ્યારે પરાગનલિકા અંડકછિદ્ર સુધી પહોંચે છે),પરાગરજમાં $3$ એકકીય કોષકેન્દ્રો હોય છે: $1$ વાનસ્પતિક કોષકેન્દ્ર અને $2$ નર જન્યુના કોષકેન્દ્રો.
130
MediumMCQ
ત્રિ-ફલન (triple fusion) અને બેવડું ફલન (double fertilization) માં અનુક્રમે કેટલા નર જન્યુઓ ભાગ લે છે?
A
$1$ અને $2$
B
$2$ અને $3$
C
$1$ અને $3$
D
$3$ અને $5$

Solution

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન બે મુખ્ય પ્રક્રિયાઓ ધરાવે છે:
$1$. સંગલન (Syngamy): એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીયક યુગ્મનજ બનાવે છે.
$2$. ત્રિ-ફલન (Triple fusion): બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
તેથી,ત્રિ-ફલનમાં $1$ નર જન્યુ ભાગ લે છે.
બેવડા ફલનમાં (જે સંગલન અને ત્રિ-ફલનનો સરવાળો છે),કુલ $2$ નર જન્યુઓ ભાગ લે છે.
આમ,સાચો ક્રમ $1$ અને $2$ છે.
131
EasyMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન થયા પછી,સંગમ (syngamy) અને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) ની નીપજો અનુક્રમે . . . . . . અને . . . . . . છે.
A
દ્વિતીય ભ્રૂણ અને ત્રિતીય ભ્રૂણપોષ
B
દ્વિતીય ભ્રૂણ અને દ્વિતીય ભ્રૂણપોષ
C
ત્રિતીય ભ્રૂણ અને એકકીય ભ્રૂણપોષ
D
ત્રિતીય ભ્રૂણ અને દ્વિતીય ભ્રૂણપોષ

Solution

(A) સંગમ (syngamy) માં એકકીય માદા જન્યુ $(n)$ અને એકકીય નર જન્યુ $(n)$ નું જોડાણ થઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ $(2n)$ બને છે,જે ભ્રૂણ તરીકે વિકાસ પામે છે.
ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion) માં બીજા એકકીય નર જન્યુ $(n)$ નું દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર $(2n)$ સાથે જોડાણ થઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર ($PEN$,$3n$) બને છે,જે ત્રિતીય ભ્રૂણપોષ $(3n)$ તરીકે વિકાસ પામે છે.
132
EasyMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડું ફલન સૌપ્રથમ $S.G. \text{Nawaschin}$ દ્વારા . . . . . . વનસ્પતિઓમાં શોધાયું હતું.
A
Lilium
B
સૂર્યમુખી
C
ઘઉં
D
આંબો

Solution

(A) બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની લાક્ષણિકતા છે. તે સૌપ્રથમ $1898$ માં $S.G. \text{Nawaschin}$ દ્વારા $Lilium$ અને $Fritillaria$ વનસ્પતિઓમાં શોધાયું હતું. આ પ્રક્રિયામાં,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ (સંયુગ્મન) બનાવે છે,અને બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર (ત્રિ-ફલન) બનાવે છે.
133
EasyMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું કયું લક્ષણ પૃથ્વી પર તેમની પ્રભુત્વતા માટે જવાબદાર છે?
A
બીજનું નિર્માણ
B
ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ
C
બેવડું ફલન
D
જલવાહક પેશીની હાજરી

Solution

(C) પૃથ્વી પર આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું પ્રભુત્વ મુખ્યત્વે $Double \ fertilization$ (બેવડા ફલન) ની પ્રક્રિયાને આભારી છે.
બેવડા ફલનમાં એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ બનાવે છે અને બીજો નર જન્યુ દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા ભ્રૂણપોષ તરીકે ઓળખાતી પોષક પેશીના વિકાસને સુનિશ્ચિત કરે છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને પોષણ પૂરું પાડે છે.
વધુમાં,આ પ્રક્રિયા ફળની અંદર બીજનું નિર્માણ કરે છે,જે ભ્રૂણનું રક્ષણ કરે છે અને તેના ફેલાવામાં મદદ કરે છે,જે તેમની ઉત્ક્રાંતિની સફળતામાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે.
134
EasyMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં, નર જન્યુનું દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથેનું જોડાણ "બીજું ફલન" ગણાય છે કારણ કે
A
તે બે કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ છે.
B
દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર એ અંડકોષનું ભગિની કોષકેન્દ્ર છે.
C
તે ભ્રૂણપુટમાં થાય છે.
D
તેમાં એક નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા તેમના જોડાણથી બનેલા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાણ થઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે.

Solution

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં, બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં બે જોડાણની ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે।
$1$. સંગમ (Syngamy): દ્વિતીય યુગ્મનજ બનાવવા માટે એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથે જોડાણ।
$2$. ત્રિકીય જોડાણ (Triple Fusion): ત્રિકીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવવા માટે બીજા નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાણ।
કારણ કે આ બીજી જોડાણની ઘટનામાં ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રો (બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને એક નર જન્યુ) સામેલ છે, તેથી તેને ભ્રૂણપુટમાં "ત્રિકીય જોડાણ" અથવા "બીજું ફલન" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
135
EasyMCQ
એક આવૃતબીજધારી વનસ્પતિમાં,$2n = 24$ ધરાવતી માદા વનસ્પતિનું $2n = 12$ ધરાવતી નર વનસ્પતિ સાથે સંકરણ કરવામાં આવે છે. તો ભ્રૂણપોષ (endosperm) માં રંગસૂત્રોની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$12$
B
$18$
C
$24$
D
$30$

Solution

(D) આવૃતબીજધારી વનસ્પતિઓમાં,ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ ત્રિ-ફલન (triple fusion) ની પ્રક્રિયા દ્વારા થાય છે,જેમાં દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર અને એકકીય નર જન્યુનું જોડાણ થાય છે.
$1$. માદા વનસ્પતિ $2n = 24$ ધરાવે છે,તેથી તેના જન્યુઓ (અંડકોષ અને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો) માં $n = 12$ રંગસૂત્રો હશે.
$2$. નર વનસ્પતિ $2n = 12$ ધરાવે છે,તેથી તેનો નર જન્યુ $n = 6$ રંગસૂત્રો ધરાવશે.
$3$. દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બને છે,જેમાં દરેક $n = 12$ રંગસૂત્રો ધરાવે છે,પરિણામે દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્રમાં $2n = 24$ રંગસૂત્રો હોય છે.
$4$. બેવડા ફલન દરમિયાન,દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર $(2n = 24)$ એક એકકીય નર જન્યુ $(n = 6)$ સાથે જોડાઈને ત્રિકીય ભ્રૂણપોષ $(3n = 30)$ બનાવે છે.
136
EasyMCQ
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલન દરમિયાન થતી ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
ત્રિકીય જોડાણ,સંયુગ્મન,અંડછિદ્રીય પ્રવેશ
B
સંયુગ્મન,ત્રિકીય જોડાણ,અંડછિદ્રીય પ્રવેશ
C
અંડછિદ્રીય પ્રવેશ,સંયુગ્મન,ત્રિકીય જોડાણ
D
સંયુગ્મન,અંડછિદ્રીય પ્રવેશ,ત્રિકીય જોડાણ

Solution

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં નીચેના સોપાનનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. $Porogamy$ (અંડછિદ્રીય પ્રવેશ): પરાગનલિકાનો અંડકછિદ્ર દ્વારા અંડકમાં પ્રવેશ。
$2$. $Syngamy$ (સંયુગ્મન): એક નર જન્યુનું અંડકોષ સાથે જોડાણ થઈને દ્વિતીય ફલિતાંડનું નિર્માણ。
$3$. $Triple$ fusion (ત્રિકીય જોડાણ): બીજા નર જન્યુનું બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાણ થઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ નું નિર્માણ。
તેથી, સાચો ક્રમ $Porogamy$, $Syngamy$, $Triple$ fusion છે。
137
EasyMCQ
સંગમન (Syngamy) ના પરિણામે શું બને છે?
A
દ્વિતીય યુગ્મનજ (Diploid zygote)
B
ત્રિતીય યુગ્મનજ (Triploid zygote)
C
દ્વિતીય ભ્રૂણપોષ (Diploid endosperm)
D
ત્રિતીય ભ્રૂણપોષ (Triploid endosperm)

Solution

(A) સંગમન (Syngamy) એ નર જન્યુ $(n)$ અને માદા જન્યુ $(n)$ ના જોડાણની પ્રક્રિયા છે,જેના પરિણામે દ્વિતીય યુગ્મનજ $(2n)$ બને છે.
આ પ્રક્રિયા વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓ બંનેમાં ફલનનો એક પાયાનો ભાગ છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,સંગમન એ બેવડા ફલનની બે ઘટનાઓમાંથી એક છે,જ્યારે બીજી ઘટના ત્રિ-સંયુગ્મન (triple fusion) છે,જે ત્રિતીય પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(3n)$ ના નિર્માણમાં પરિણમે છે.
138
EasyMCQ
સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,'ત્રિકીય જોડાણ' (triple fusion) એ . . . . . . નું સંયોજન છે.
A
બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો + એક નર જન્યુ
B
બે પ્રતિધ્રુવીય કોષો + એક નર જન્યુ
C
બે સહાયક કોષો + એક નર જન્યુ
D
અંડકોષ + બે નર જન્યુ

Solution

(A) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં બે ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિકીય જોડાણ. ત્રિકીય જોડાણ દરમિયાન,પરાગનલિકામાંથી મુક્ત થયેલા બે નર જન્યુઓમાંથી એક,ભ્રૂણપુટના મધ્યસ્થ કોષમાં આવેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર) સાથે જોડાય છે. આ જોડાણમાં ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રો સામેલ હોવાથી તેને 'ત્રિકીય જોડાણ' કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાના પરિણામે પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે ત્રિકીય $(3n)$ હોય છે.
139
EasyMCQ
પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ . . . . . . છે.
A
એકકીય $(n)$
B
દ્વિકીય $(2n)$
C
ત્રિકીય $(3n)$
D
ચતુષ્કીય $(4n)$

Solution

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,બેવડું ફલન પ્રક્રિયામાં એક નર જન્યુ $(n)$ અને મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ અથવા દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર $(2n)$ નું જોડાણ થાય છે.
આ જોડાણના પરિણામે પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બને છે,જે $3n$ એટલે કે ત્રિકીય હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
140
EasyMCQ
અંડકોષમાં રંગસૂત્રની સંખ્યા (ploidy) . . . . . . હોય છે અને ભ્રૂણપોષ (endosperm) માં . . . . . . હોય છે.
A
એકકીય (Haploid),દ્વિકીય (Diploid)
B
દ્વિકીય (Diploid),એકકીય (Haploid)
C
દ્વિકીય (Diploid),ત્રિકીય (Triploid)
D
એકકીય (Haploid),ત્રિકીય (Triploid)

Solution

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,અંડકોષ એ અર્ધીકરણ દ્વારા બનતું માદા જન્યુ છે,તેથી તે એકકીય $(n)$ હોય છે.
ભ્રૂણપોષનું નિર્માણ એક નર જન્યુ $(n)$ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો $(n + n)$ ના જોડાણથી થાય છે,જેને ત્રિ-ફલન (triple fusion) કહેવામાં આવે છે,જેના પરિણામે ત્રિકીય $(3n)$ રચના બને છે.
તેથી,અંડકોષ એકકીય છે અને ભ્રૂણપોષ ત્રિકીય છે.
141
EasyMCQ
ભ્રૂણપુટમાં નીચેનામાંથી કઈ કોષોની જોડી ફલન પછી તેમની પ્લોઇડી (રંગસૂત્ર સંખ્યા) બદલવા માટે નિર્ધારિત છે?
A
અંડકોષ અને મધ્યસ્થ કોષ
B
પ્રતિધ્રુવીય કોષો અને સહાયક કોષો
C
સહાયક કોષો અને અંડકોષ
D
મધ્યસ્થ કોષ અને પ્રતિધ્રુવીય કોષો

Solution

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
ભ્રૂણપુટમાં, $\text{અંડકોષ}$ ફલન પહેલા એકકીય $(n)$ હોય છે અને ફલન પછી તે દ્વિકીય $(2n)$ યુગ્મનજમાં ફેરવાય છે।
$\text{મધ્યસ્થ}$ $\text{કોષ}$ માં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (દરેક $n$) હોય છે અને તે ફલન પહેલા દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે; નર જન્યુ $(n)$ સાથે જોડાણ પછી, તે ત્રિકીય $(3n)$ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ માં ફેરવાય છે।
$\text{સહાયક}$ $\text{કોષો}$ અને $\text{પ્રતિધ્રુવીય}$ $\text{કોષો}$ એકકીય કોષો છે જે ફલન પછી પ્લોઇડીમાં ફેરફાર થયા વિના નાશ પામે છે।
142
EasyMCQ
પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કેન્દ્ર (Primary endosperm nucleus) કોના જોડાણથી બને છે?
A
બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને બે નર જન્યુઓ
B
બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અને એક નર જન્યુ
C
અંડકોષ અને નર જન્યુ
D
એક ધ્રુવીય કોષકેન્દ્ર અને નર જન્યુ

Solution

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,બેવડા ફલનની પ્રક્રિયામાં બે ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે: સંગમ (syngamy) અને ત્રિકીય જોડાણ (triple fusion).
પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કેન્દ્ર $(PEN)$ એ બે એકકીય ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો (જે દ્વિકીય દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર બનાવે છે) અને એક એકકીય નર જન્યુના જોડાણથી બને છે.
આ પ્રક્રિયામાં ત્રણ એકકીય કોષકેન્દ્રોનું જોડાણ સામેલ હોવાથી,તેને ત્રિકીય જોડાણ કહેવામાં આવે છે.
આના પરિણામે ત્રિકીય $(3n)$ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કેન્દ્રનું નિર્માણ થાય છે.
143
EasyMCQ
ફલન પછી માદા જન્યુજનકનો કયો કોષ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ ના નિર્માણમાં સામેલ છે?
A
પ્રતિધ્રુવીય કોષો
B
સહાયક કોષો
C
અંડકોષ
D
મધ્યસ્થ કોષ

Solution

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બેવડા ફલન દરમિયાન,એક નર જન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ બનાવે છે (સંયુગ્મન).
બીજો નર જન્યુ મધ્યસ્થ કોષમાં રહેલા બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયાને ત્રિકીય જોડાણ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,મધ્યસ્થ કોષ એ માદા જન્યુજનકનો કોષ છે જે $PEN$ ના નિર્માણમાં સામેલ છે.

Sexual Reproduction in Flowering Plants — Double Fertilisation · Frequently Asked Questions

1Are these Sexual Reproduction in Flowering Plants questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Sexual Reproduction in Flowering Plants Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.