Gujarati

Concurrency of three lines Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Straight Line · Concurrency of three lines

149+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 45 of 149 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જે રેખા પર રેખાઓ $ax + by = 1$ અને $bx + ay = 1$ ($a \neq 0 \neq b$ સાથે) $a$ અને $b$ ની કોઈપણ વાસ્તવિક કિંમતો માટે છેદે છે,તે રેખા કઈ છે?
A
$x = -y$
B
$x = 2y$
C
$2x = y$
D
$x = y$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ:
$ax + by = 1$ ... $(i)$
$bx + ay = 1$ ... (ii)
સમીકરણ $(i)$ ને $a$ વડે અને (ii) ને $b$ વડે ગુણતા:
$a^2x + aby = a$
$b^2x + aby = b$
બંનેની બાદબાકી કરતા:
$(a^2 - b^2)x = a - b$
$x(a - b)(a + b) = a - b$
$a \neq b$ હોવાથી,$x = \frac{1}{a + b}$.
તે જ રીતે,$y = \frac{1}{a + b}$ મળે છે.
આમ,છેદબિંદુ $(\frac{1}{a + b}, \frac{1}{a + b})$ છે.
અહીં $x$-યામ અને $y$-યામ સમાન હોવાથી,તે રેખા $x = y$ પર આવેલું છે.
102
MediumMCQ
જો રેખાઓ $x+y-2=0$,$3x-4y+1=0$ અને $5x+ky-7=0$ એ $(\alpha, \beta)$ બિંદુએ સંગામી હોય,તો આપેલી રેખાઓ સાથે સંગામી અને $kx+y-k=0$ ને લંબ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x-3y=-2$
B
$x+4y=5$
C
$x+6y=7$
D
$x-2y=-1$

Solution

(D) પગલું $1$: પ્રથમ બે સમીકરણો ઉકેલીને સંગામી બિંદુ $(\alpha, \beta)$ શોધો:
$x+y=2$ $(i)$
$3x-4y=-1$ (ii)
$(i)$ ને $4$ વડે ગુણતા: $4x+4y=8$ (iii)
(ii) અને (iii) નો સરવાળો કરતા: $7x=7 \implies x=1$.
$x=1$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $1+y=2 \implies y=1$.
તેથી,સંગામી બિંદુ $(1, 1)$ છે.
પગલું $2$: ત્રીજી રેખા $5x+ky-7=0$ એ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે તેમ લઈને $k$ શોધો:
$5(1)+k(1)-7=0 \implies 5+k-7=0 \implies k=2$.
પગલું $3$: $(1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $kx+y-k=0$ (એટલે કે $2x+y-2=0$) ને લંબ રેખાનું સમીકરણ શોધો:
$2x+y-2=0$ નો ઢાળ $m_1 = -2$ છે.
જરૂરી રેખાનો ઢાળ $m_2 = \frac{-1}{m_1} = \frac{-1}{-2} = \frac{1}{2}$ થશે.
પગલું $4$: બિંદુ-ઢાળ સ્વરૂપ $y-y_1 = m_2(x-x_1)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y-1 = \frac{1}{2}(x-1) \implies 2y-2 = x-1 \implies x-2y = -1$.
103
EasyMCQ
જો સુરેખાઓ $2x - y + 1 = 0$,$4x + y + 2 = 0$ અને $x + y - k = 0$ સંગામી હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$2$
C
$-2$
D
$\frac{-1}{2}$

Solution

(D) જો રેખાઓ સંગામી હોય,તો તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\left| \begin{array}{ccc} 2 & -1 & 1 \\ 4 & 1 & 2 \\ 1 & 1 & -k \end{array} \right| = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$2(-k - 2) + 1(-4k - 2) + 1(4 - 1) = 0$
$-2k - 4 - 4k - 2 + 3 = 0$
$-6k - 3 = 0$
$-6k = 3$
$k = -\frac{1}{2}$
104
EasyMCQ
જો રેખાઓ $3x + 4y - 5 = 0$,$2x + 3y - 4 = 0$ અને $px + 4y - 6 = 0$ એક જ બિંદુએ મળે,તો $p$ ની કિંમત શોધો:
A
-$2$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓના સમીકરણો:
$3x + 4y - 5 = 0$ ... $(i)$
$2x + 3y - 4 = 0$ ... $(ii)$
$px + 4y - 6 = 0$ ... $(iii)$
રેખાઓ $(i)$ અને $(ii)$ નું છેદબિંદુ શોધવા માટે:
સમીકરણ $(i)$ ને $2$ વડે અને $(ii)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$6x + 8y - 10 = 0$ ... $(iv)$
$6x + 9y - 12 = 0$ ... $(v)$
સમીકરણ $(v)$ માંથી $(iv)$ બાદ કરતા:
$y - 2 = 0 \Rightarrow y = 2$
$y = 2$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$3x + 4(2) - 5 = 0$ $\Rightarrow 3x + 3 = 0$ $\Rightarrow x = -1$
છેદબિંદુ $(-1, 2)$ છે.
ત્રણેય રેખાઓ સંગામી હોવાથી,બિંદુ $(-1, 2)$ સમીકરણ $(iii)$ નું સમાધાન કરશે:
$p(-1) + 4(2) - 6 = 0$
$-p + 2 = 0 \Rightarrow p = 2$
105
MediumMCQ
જો રેખાઓ $3x + y - 2 = 0$,$px + 2y - 3 = 0$ અને $2x - y - 3 = 0$ સંગામી હોય,તો $p =$
A
-$5$
B
$5$
C
$3$
D
-$3$

Solution

(B) ત્રણ રેખાઓ સંગામી હોય જો તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય.
આપેલી રેખાઓ $3x + y - 2 = 0$,$px + 2y - 3 = 0$ અને $2x - y - 3 = 0$ છે.
સંગામી હોવાની શરત:
$\begin{vmatrix} 3 & 1 & -2 \\ p & 2 & -3 \\ 2 & -1 & -3 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$3(2(-3) - (-1)(-3)) - 1(p(-3) - 2(-3)) - 2(p(-1) - 2(2)) = 0$
$3(-6 - 3) - 1(-3p + 6) - 2(-p - 4) = 0$
$3(-9) + 3p - 6 + 2p + 8 = 0$
$-27 + 3p - 6 + 2p + 8 = 0$
$5p - 25 = 0$
$5p = 25$
$p = 5$
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
106
EasyMCQ
જો $3a + 5b + 6c = 0$ હોય,તો રેખાઓની સંહતિ $ax + by + c = 0$ કયા નિશ્ચિત બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$\left(\frac{5}{6}, \frac{1}{2}\right)$
B
$\left(\frac{1}{2}, \frac{1}{3}\right)$
C
$\left(\frac{1}{3}, \frac{1}{2}\right)$
D
$\left(\frac{1}{2}, \frac{5}{6}\right)$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓની સંહતિનું સમીકરણ: $ax + by + c = 0$.
શરત $3a + 5b + 6c = 0$ પરથી,$c = -\frac{3a + 5b}{6}$ મળે.
આ કિંમત રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $ax + by - \frac{3a + 5b}{6} = 0$.
$6$ વડે ગુણતા: $6ax + 6by - 3a - 5b = 0$.
પદોને ગોઠવતા: $a(6x - 3) + b(6y - 5) = 0$.
આ સમીકરણ તમામ $a$ અને $b$ માટે સાચું હોવાથી,$6x - 3 = 0$ અને $6y - 5 = 0$ થાય.
તેથી $x = \frac{1}{2}$ અને $y = \frac{5}{6}$ મળે.
આમ,નિશ્ચિત બિંદુ $\left(\frac{1}{2}, \frac{5}{6}\right)$ છે.
107
EasyMCQ
'$k$' ના એવા મૂલ્યોની સંખ્યા શોધો જેના માટે રેખાઓ $2x + y = 1$,$3x + 2y = 2$,અને $kx + 3y = 3$ સંગામી હોય .........
A
$0$
B
$\infty$
C
$1$
D
$2$

Solution

(B) ત્રણ રેખાઓ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$,$a_2x + b_2y + c_2 = 0$,અને $a_3x + b_3y + c_3 = 0$ સંગામી હોય તે માટે,તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\left|\begin{array}{ccc} 2 & 1 & -1 \\ 3 & 2 & -2 \\ k & 3 & -3 \end{array}\right| = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$2[-6 + 6] - 1[-9 + 2k] - 1[9 - 2k] = 0$
$0 = 0$
આમ,'$k$' ની કોઈપણ કિંમત માટે રેખાઓ સંગામી છે,તેથી '$k$' ના મૂલ્યોની સંખ્યા અનંત છે.
108
EasyMCQ
$2x + 3y + 6 = 0$ અને $3x - y - 13 = 0$ રેખાઓના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $3x - 4y + 5 = 0$ રેખાને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x - 4y + 75 = 0$
B
$3x - 4y + 15 = 0$
C
$3x - 4y + 25 = 0$
D
$3x - 4y - 25 = 0$

Solution

(D) પ્રથમ,$L_1: 2x + 3y + 6 = 0$ અને $L_2: 3x - y - 13 = 0$ નું છેદબિંદુ શોધો.
$L_2$ ને $3$ વડે ગુણતા: $9x - 3y - 39 = 0$.
$L_1$ માં ઉમેરતા: $(2x + 3y + 6) + (9x - 3y - 39) = 0$ $\Rightarrow 11x - 33 = 0$ $\Rightarrow x = 3$.
$x = 3$ ને $L_2$ માં મૂકતા: $3(3) - y - 13 = 0$ $\Rightarrow 9 - y - 13 = 0$ $\Rightarrow y = -4$.
છેદબિંદુ $(3, -4)$ છે.
$3x - 4y + 5 = 0$ ને સમાંતર રેખાનું સ્વરૂપ $3x - 4y + k = 0$ છે.
આ રેખા $(3, -4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી યામ મૂકતા:
$3(3) - 4(-4) + k = 0$ $\Rightarrow 9 + 16 + k = 0$ $\Rightarrow 25 + k = 0$ $\Rightarrow k = -25$.
આમ,માંગેલ સમીકરણ $3x - 4y - 25 = 0$ છે.
109
MediumMCQ
ધારો કે $a, b$ અને $c$ ભિન્ન છે અને તેમાંથી કોઈ પણ $1$ ની બરાબર નથી. જો રેખાઓ $x+ay+a=0$,$bx+y+b=0$ અને $cx+cy+1=0$ સંગામી હોય,તો $\frac{a}{a-1}+\frac{b}{b-1}+\frac{c}{c-1}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$1$
C
$2$
D
$0$

Solution

(B) ત્રણ રેખાઓ $a_1x+b_1y+c_1=0$,$a_2x+b_2y+c_2=0$,અને $a_3x+b_3y+c_3=0$ સંગામી હોય જો તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય: $\begin{vmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix} = 0$.
આપેલ રેખાઓ $x+ay+a=0$,$bx+y+b=0$,અને $cx+cy+1=0$ છે.
સંગામી હોવાની શરત $\begin{vmatrix} 1 & a & a \\ b & 1 & b \\ c & c & 1 \end{vmatrix} = 0$ છે.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $1(1-bc) - a(b-bc) + a(bc-c) = 0$.
$1 - bc - ab + abc + abc - ac = 0$,જેનું સાદું રૂપ $ab+bc+ca - 2abc = 1$ થાય છે.
ધારો કે $S = \frac{a}{a-1} + \frac{b}{b-1} + \frac{c}{c-1}$.
$S = \frac{a(b-1)(c-1) + b(a-1)(c-1) + c(a-1)(b-1)}{(a-1)(b-1)(c-1)}$.
અંશનું વિસ્તરણ કરતા: $a(bc-b-c+1) + b(ac-a-c+1) + c(ab-a-b+1) = 3abc - 2(ab+bc+ca) + (a+b+c)$.
છેદનું વિસ્તરણ કરતા: $(ab-a-b+1)(c-1) = abc - ab - ac + a - bc + b + c - 1 = abc - (ab+bc+ca) + (a+b+c) - 1$.
$ab+bc+ca = 1+2abc$ નો ઉપયોગ કરતા,અંશ $3abc - 2(1+2abc) + (a+b+c) = -abc + (a+b+c) - 2$ બને છે.
છેદ $abc - (1+2abc) + (a+b+c) - 1 = -abc + (a+b+c) - 2$ બને છે.
આમ,$S = \frac{-abc + (a+b+c) - 2}{-abc + (a+b+c) - 2} = 1$.
110
EasyMCQ
જો રેખાઓ $2x + y - 3 = 0$,$3x + 2y - 2 = 0$,અને $kx - 3y - 23 = 0$ સંગામી હોય,તો સમીકરણ $6x^2 - 7x + k = 0$ ના બીજ શું થાય?
A
$1/2, 2/3$
B
$2, 3$
C
$3, 4$
D
$6, 2$

Solution

(A) રેખાઓ સંગામી હોવા માટે,તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 2 & 1 & -3 \\ 3 & 2 & -2 \\ k & -3 & -23 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$2(2(-23) - (-2)(-3)) - 1(3(-23) - (-2)(k)) - 3(3(-3) - 2(k)) = 0$
$2(-46 - 6) - 1(-69 + 2k) - 3(-9 - 2k) = 0$
$-104 + 96 + 4k = 0$
$4k = 8 \implies k = 2$
$k = 2$ ને દ્વિઘાત સમીકરણ $6x^2 - 7x + k = 0$ માં મૂકતા:
$6x^2 - 7x + 2 = 0$
$(2x - 1)(3x - 2) = 0$
તેથી બીજ $x = 1/2$ અને $x = 2/3$ મળે છે.
111
DifficultMCQ
જો ત્રણ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $a, b, c$ હાર્મોનિક શ્રેણીમાં હોય,તો સુરેખાઓ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} - \frac{2}{c} = 0$ કયા બિંદુએ સંગામી છે?
A
$(1, -2)$
B
$(-2, 4)$
C
$(4, -2)$
D
$(-2, -4)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $a, b, c$ હાર્મોનિક શ્રેણીમાં છે,તેથી $\frac{1}{b} = \frac{1}{2} (\frac{1}{a} + \frac{1}{c})$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{2}{b} = \frac{1}{a} + \frac{1}{c}$.
આને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $\frac{1}{a} - \frac{2}{b} + \frac{1}{c} = 0$ મળે છે.
રેખાનું આપેલ સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} - \frac{2}{c} = 0$ છે.
આને હાર્મોનિક શ્રેણીની શરત સાથે સરખાવતા,આપણે રેખાના સમીકરણને $\frac{1}{a}(x) + \frac{1}{b}(y) + \frac{1}{c}(-2) = 0$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
જો આપણે $x = 1$ અને $y = -2$ લઈએ,તો સમીકરણ $\frac{1}{a} - \frac{2}{b} + \frac{1}{c} = 0$ બને છે,જે હાર્મોનિક શ્રેણીની શરત છે.
આમ,રેખાઓ $(1, -2)$ બિંદુએ સંગામી છે.
112
MediumMCQ
જો રેખાઓ $x+3y-9=0$,$4x+by-2=0$ અને $2x-y-4=0$ સંગામી હોય,તો બિંદુ $(b, 0)$ માંથી પસાર થતી અને આપેલી રેખાઓ સાથે સંગામી હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + y + 10 = 0$
B
$4x - 7y + 20 = 0$
C
$x - y + 5 = 0$
D
$x - 4y + 5 = 0$

Solution

(D) આપેલ છે કે રેખાઓ $x+3y-9=0$,$4x+by-2=0$ અને $2x-y-4=0$ સંગામી છે.
સંગામી હોવાની શરત મુજબ નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} 1 & 3 & -9 \\ 4 & b & -2 \\ 2 & -1 & -4 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(-4b - 2) - 3(-16 + 4) - 9(-4 - 2b) = 0$
$-4b - 2 + 36 + 36 + 18b = 0$
$14b + 70 = 0$ $\Rightarrow 14b = -70$ $\Rightarrow b = -5$
હવે,$x+3y-9=0$ અને $2x-y-4=0$ ને ઉકેલીને સંગામી બિંદુ શોધીએ:
$2x-y-4=0$ પરથી,$y = 2x-4$ મળે.
$x+3y-9=0$ માં કિંમત મૂકતા: $x + 3(2x-4) - 9 = 0$ $\Rightarrow x + 6x - 12 - 9 = 0$ $\Rightarrow 7x = 21$ $\Rightarrow x = 3$.
તેથી $y = 2(3) - 4 = 2$. સંગામી બિંદુ $(3, 2)$ છે.
માંગેલ રેખા $(b, 0) = (-5, 0)$ અને $(3, 2)$ માંથી પસાર થાય છે.
રેખાનું સમીકરણ: $y - 0 = \frac{2-0}{3 - (-5)}(x - (-5))$
$y = \frac{2}{8}(x+5)$ $\Rightarrow y = \frac{1}{4}(x+5)$ $\Rightarrow 4y = x+5$ $\Rightarrow x - 4y + 5 = 0$.
113
MediumMCQ
જો રેખાઓ $x+2ay+a=0$,$x+3by+b=0$,અને $x+4cy+c=0$ સંગામી હોય,તો $a, b$,અને $c$ શેમાં છે?
A
સમાંતર શ્રેણી
B
ગુણોત્તર શ્રેણી
C
હરાત્મક શ્રેણી
D
અંકગણિત-ભૌમિતિક શ્રેણી

Solution

(C) આપેલ રેખાઓ $L_1: x+2ay+a=0$,$L_2: x+3by+b=0$,અને $L_3: x+4cy+c=0$ છે.
આ રેખાઓ સંગામી હોવાથી,તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\left|\begin{array}{lll} 1 & 2a & a \\ 1 & 3b & b \\ 1 & 4c & c \end{array}\right|=0$.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_1 \rightarrow R_1-R_2$ અને $R_2 \rightarrow R_2-R_3$ લાગુ પાડતા:
$\left|\begin{array}{ccc} 0 & 2a-3b & a-b \\ 0 & 3b-4c & b-c \\ 1 & 4c & c \end{array}\right|=0$.
પ્રથમ સ્તંભ મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$(2a-3b)(b-c) - (3b-4c)(a-b) = 0$.
$2ab - 2ac - 3b^2 + 3bc - (3ab - 3b^2 - 4ac + 4bc) = 0$.
$-ab - bc + 2ac = 0$.
$2ac = ab + bc$.
$abc$ વડે ભાગતા:
$\frac{2}{b} = \frac{1}{c} + \frac{1}{a}$.
આ શરત દર્શાવે છે કે $a, b, c$ હરાત્મક શ્રેણીમાં છે.
114
MediumMCQ
$L_1$ અને $L_2$ બે રેખાઓ છે જેમના ઢાળ અનુક્રમે $2$ અને $-\frac{1}{2}$ છે. જો $L_1$ અને $L_2$ બંને રેખાઓ $x-y+2=0$ અને $2x+y+3=0$ સાથે સંગામી હોય,તો રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ દ્વારા યામ અક્ષો પર બનાવેલા અંતઃખંડોના નિરપેક્ષ મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$2$
B
$7$
C
$12$
D
$9$

Solution

(B) પ્રથમ,$x-y+2=0$ અને $2x+y+3=0$ રેખાઓનું છેદબિંદુ શોધો. બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $(x-y+2) + (2x+y+3) = 0 \implies 3x+5=0 \implies x = -\frac{5}{3}$. $x$ ની કિંમત $x-y+2=0$ માં મૂકતા: $-\frac{5}{3} - y + 2 = 0 \implies y = 2 - \frac{5}{3} = \frac{1}{3}$. સંગામી બિંદુ $P(-\frac{5}{3}, \frac{1}{3})$ છે.
$L_1$ રેખા માટે,ઢાળ $m_1 = 2$: $y - \frac{1}{3} = 2(x + \frac{5}{3}) \implies y = 2x + \frac{11}{3} \implies 2x - y + \frac{11}{3} = 0$. અંતઃખંડો $x = -\frac{11}{6}$ અને $y = \frac{11}{3}$ છે. નિરપેક્ષ મૂલ્યોનો સરવાળો: $|-\frac{11}{6}| + |\frac{11}{3}| = \frac{11}{6} + \frac{22}{6} = 5.5$.
$L_2$ રેખા માટે,ઢાળ $m_2 = -\frac{1}{2}$: $y - \frac{1}{3} = -\frac{1}{2}(x + \frac{5}{3}) \implies x + 2y + 1 = 0$. અંતઃખંડો $x = -1$ અને $y = -\frac{1}{2}$ છે. નિરપેક્ષ મૂલ્યોનો સરવાળો: $|-1| + |-\frac{1}{2}| = 1.5$.
કુલ સરવાળો $5.5 + 1.5 = 7$ થાય.
115
MediumMCQ
જો રેખાઓ $x+2ay+a=0$,$x+3by+b=0$,અને $x+4cy+c=0$ સંગામી હોય,તો $a, b, c$ શેમાં છે?
A
સમાંતર શ્રેણી (Arithmetic Progression)
B
સમગુણોત્તર શ્રેણી (Geometric Progression)
C
હરાત્મક શ્રેણી (Harmonic Progression)
D
અંકગણિત-ભૌમિતિક શ્રેણી (Arithmetico-geometric Progression)

Solution

(C) રેખાઓ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$,$a_2x + b_2y + c_2 = 0$,અને $a_3x + b_3y + c_3 = 0$ સંગામી હોવાની શરત એ છે કે તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 1 & 2a & a \\ 1 & 3b & b \\ 1 & 4c & c \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષમાં નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(3bc - 4bc) - 1(2ac - 4ac) + 1(2ab - 3ab) = 0$
$-bc + 2ac - ab = 0$
$2ac = ab + bc$
બંને બાજુને $abc$ વડે ભાગતા (ધારો કે $a, b, c \neq 0$):
$\frac{2ac}{abc} = \frac{ab}{abc} + \frac{bc}{abc}$
$\frac{2}{b} = \frac{1}{c} + \frac{1}{a}$
આ $a, b, c$ ના હરાત્મક શ્રેણીમાં હોવાની શરત છે.
116
EasyMCQ
સમીકરણોની સિસ્ટમ $2x + y - 5 = 0$,$x - 2y + 1 = 0$ અને $2x - 14y - a = 0$ સુસંગત છે. તો,$a$ ની કિંમત શોધો.
A
$11$
B
$12$
C
$16$
D
$-16$

Solution

(D) સમીકરણોની સિસ્ટમ સુસંગત હોવા માટે,ત્રણેય રેખાઓ એક જ બિંદુએ છેદવી જોઈએ અથવા સંગામી હોવી જોઈએ.
પ્રથમ,પ્રથમ બે સમીકરણો ઉકેલો:
$2x + y = 5$ $(1)$
$x - 2y = -1$ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે ગુણતા:
$4x + 2y = 10$ $(3)$
$(2)$ અને $(3)$ નો સરવાળો કરતા:
$5x = 9 \implies x = \frac{9}{5}$
$x$ ની કિંમત $(1)$ માં મૂકતા:
$2(\frac{9}{5}) + y = 5 \implies y = 5 - \frac{18}{5} = \frac{7}{5}$
સિસ્ટમ સુસંગત હોવાથી,બિંદુ $(\frac{9}{5}, \frac{7}{5})$ એ ત્રીજા સમીકરણ $2x - 14y - a = 0$ નું સમાધાન કરવું જોઈએ:
$2(\frac{9}{5}) - 14(\frac{7}{5}) - a = 0$
$\frac{18}{5} - \frac{98}{5} = a$
$a = -\frac{80}{5} = -16$
117
MediumMCQ
બિંદુઓ $\hat{i}+2 \hat{j}, 2 \hat{i}-\hat{j}$ અને $-\hat{i}, 2 \hat{i}$ ને જોડતી રેખાઓનું છેદબિંદુ શોધો.
A
$\frac{5}{3} \hat{i}$
B
$\frac{3 \hat{i}+\hat{j}}{5}$
C
$\frac{-3}{5} \hat{i}$
D
$\frac{2}{5} \hat{j}$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, 2)$,$B(2, -1)$,$C(-1, 0)$ અને $D(2, 0)$ છે.
બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $(y - y_1) = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}(x - x_1) $ છે.
રેખા $AB$ માટે જે $(1, 2)$ અને $(2, -1)$ માંથી પસાર થાય છે:
$(y - 2) = \frac{-1 - 2}{2 - 1}(x - 1) \Rightarrow (y - 2) = -3(x - 1) \Rightarrow y - 2 = -3x + 3 \Rightarrow 3x + y = 5$.
રેખા $CD$ માટે જે $(-1, 0)$ અને $(2, 0)$ માંથી પસાર થાય છે:
અહીં $y$-યામ બંને બિંદુઓ માટે $0$ હોવાથી,રેખા $x$-અક્ષ છે,એટલે કે $y = 0$.
છેદબિંદુ શોધવા માટે,$y = 0$ ને સમીકરણ $3x + y = 5$ માં મૂકતા:
$3x + 0 = 5 \Rightarrow x = \frac{5}{3}$.
આમ,છેદબિંદુ $(\frac{5}{3}, 0)$ છે,જે સદિશ સ્વરૂપમાં $\frac{5}{3} \hat{i}$ થાય છે.
118
EasyMCQ
રેખાઓ $x-y-2=0$,$x+y-4=0$ અને $x+3y=6$ એક સામાન્ય બિંદુએ મળે છે:
A
$(1,2)$
B
$(2,2)$
C
$(3,1)$
D
$(1,1)$

Solution

(C) રેખાઓના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$x-y-2=0$ ...$(i)$
$x+y-4=0$ ...(ii)
$x+3y=6$ ...(iii)
સમીકરણ $(i)$ અને (ii) નો ઉકેલ મેળવતા:
$(x-y-2) + (x+y-4) = 0$
$2x - 6 = 0$
$2x = 6 \implies x = 3$
$x=3$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$3 - y - 2 = 0$
$1 - y = 0 \implies y = 1$
તેથી,$(i)$ અને (ii) નું છેદબિંદુ $(3,1)$ છે.
હવે,તપાસો કે શું $(3,1)$ સમીકરણ (iii) નું સમાધાન કરે છે:
$3 + 3(1) = 3 + 3 = 6$
આમ,બિંદુ $(3,1)$ ત્રણેય સમીકરણોનું સમાધાન કરે છે,તેથી રેખાઓ $(3,1)$ પર સંગામી છે.
119
EasyMCQ
રેખા $3x + 2y = 0$ ને લંબ અને રેખાઓ $x + 3y - 1 = 0$ તથા $x - 2y + 4 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x - 3y + 1 = 0$
B
$2x - 3y + 3 = 0$
C
$2x - 3y + 5 = 0$
D
$2x - 3y + 7 = 0$

Solution

(D) પ્રથમ,રેખાઓ $x + 3y - 1 = 0$ અને $x - 2y + 4 = 0$ નું છેદબિંદુ શોધો.
પ્રથમ સમીકરણમાંથી બીજું સમીકરણ બાદ કરતા: $(x + 3y - 1) - (x - 2y + 4) = 0$ $\Rightarrow 5y - 5 = 0$ $\Rightarrow y = 1$.
$y = 1$ ને $x + 3y - 1 = 0$ માં મૂકતા,આપણને $x + 3(1) - 1 = 0 \Rightarrow x = -2$ મળે છે.
છેદબિંદુ $(-2, 1)$ છે.
$3x + 2y = 0$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ $2x - 3y + \lambda = 0$ સ્વરૂપમાં હોય.
આ રેખા $(-2, 1)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,યામોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(-2) - 3(1) + \lambda = 0$ $\Rightarrow -4 - 3 + \lambda = 0$ $\Rightarrow \lambda = 7$.
આમ,માંગેલ રેખાનું સમીકરણ $2x - 3y + 7 = 0$ છે.
120
MediumMCQ
જો $px + qy + r = 0$ અને $x \sin \alpha + y \cos \alpha = r$ $(r \neq 0)$ રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\pi / 3$ હોય,જે બિંદુ $A$ પર મળે છે,અને રેખા $x \cos \alpha - y \sin \alpha = 0$ પણ બિંદુ $A$ માંથી પસાર થાય છે,તો:
A
$p^2 + q^2 = 4$
B
$p^2 + q^2 = 2$
C
$p^2 + q^2 = r^2$
D
$p^2 + q^2 = 2r^2$

Solution

(A) રેખાઓ $px + qy + r = 0$,$x \sin \alpha + y \cos \alpha = r$,અને $x \cos \alpha - y \sin \alpha = 0$ બિંદુ $A$ પર સંગામી છે.
સંગામી હોવાની શરત મુજબ નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} p & q & r \\ \sin \alpha & \cos \alpha & -r \\ \cos \alpha & -\sin \alpha & 0 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $p(0 - r \sin \alpha) - q(0 + r \cos \alpha) + r(-\sin^2 \alpha - \cos^2 \alpha) = 0$
$-pr \sin \alpha - qr \cos \alpha - r = 0$
$r \neq 0$ હોવાથી,$-r$ વડે ભાગતા: $p \sin \alpha + q \cos \alpha + 1 = 0 \Rightarrow p \sin \alpha + q \cos \alpha = -1$ (સમીકરણ $1$).
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\pi / 3$ છે.
ઢાળ $m_1 = -p/q$ અને $m_2 = -\tan \alpha$ છે.
$\tan(\pi / 3) = \left| \frac{m_1 - m_2}{1 + m_1 m_2} \right|$ $\Rightarrow \sqrt{3} = \left| \frac{-p \cos \alpha + q \sin \alpha}{q \cos \alpha + p \sin \alpha} \right|$.
સમીકરણ $1$ નો ઉપયોગ કરતા,$q \cos \alpha + p \sin \alpha = -1$.
તેથી,$| q \sin \alpha - p \cos \alpha | = \sqrt{3}$.
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$p^2 + q^2 = 1 + 3 = 4$.
121
DifficultMCQ
$x+(5 \lambda+1) y+1-3 \lambda=0$ અને $(5 \mu+2) x-3 y+3+6 \mu=0$ દ્વારા આપવામાં આવેલી સીધી રેખાઓના બે પરિવારોની સંગામી બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$4$
B
$\frac{2 \sqrt{2}}{5}$
C
$\frac{\sqrt{2}}{5}$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓના પરિવારો છે:
$(x+y+1) + \lambda(5y-3) = 0$ $(i)$
$(2x-3y+3) + \mu(5x+6) = 0$ $(ii)$
પ્રથમ પરિવાર માટે,સંગામી બિંદુ $x+y+1=0$ અને $5y-3=0$ નું છેદબિંદુ છે.
$5y-3=0$ પરથી,$y = \frac{3}{5}$ મળે છે.
$x+y+1=0$ માં કિંમત મૂકતા,$x = -\frac{3}{5} - 1 = -\frac{8}{5}$ મળે છે.
તેથી,પ્રથમ બિંદુ $P_1 = \left(-\frac{8}{5}, \frac{3}{5}\right)$ છે.
બીજા પરિવાર માટે,સંગામી બિંદુ $2x-3y+3=0$ અને $5x+6=0$ નું છેદબિંદુ છે.
$5x+6=0$ પરથી,$x = -\frac{6}{5}$ મળે છે.
$2x-3y+3=0$ માં કિંમત મૂકતા,$3y = 2(-\frac{6}{5}) + 3 = -\frac{12}{5} + 3 = \frac{3}{5}$,તેથી $y = \frac{1}{5}$ મળે છે.
તેથી,બીજું બિંદુ $P_2 = \left(-\frac{6}{5}, \frac{1}{5}\right)$ છે.
$P_1$ અને $P_2$ વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{\left(-\frac{6}{5} - (-\frac{8}{5})\right)^2 + (\frac{1}{5} - \frac{3}{5})^2}$ છે.
$= \sqrt{(\frac{2}{5})^2 + (-\frac{2}{5})^2} = \sqrt{\frac{4}{25} + \frac{4}{25}} = \sqrt{\frac{8}{25}} = \frac{2\sqrt{2}}{5}$.
આમ,વિકલ્પ $(b)$ સાચો છે.
122
EasyMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ ત્રણ શૂન્યતર વાસ્તવિક અચળાંકો છે અને $a, b, c$ ત્રણ સ્વૈચ્છિક વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જે $\alpha a + \beta b + \gamma c = 0$ નું સમાધાન કરે છે. તો રેખાઓના પરિવાર $ax + by + c = 0$ નું સંગામી બિંદુ કયું છે?
A
$\left(\frac{\alpha}{\beta}, \frac{\beta}{\gamma}\right)$
B
$\left(\frac{\gamma}{\alpha}, \frac{\beta}{\alpha}\right)$
C
$\left(\frac{\alpha}{\gamma}, \frac{\gamma}{\beta}\right)$
D
$\left(\frac{\alpha}{\gamma}, \frac{\beta}{\gamma}\right)$

Solution

(D) આપેલ શરત $\alpha a + \beta b + \gamma c = 0$ છે.
$\gamma \neq 0$ હોવાથી,આપણે $c = -\frac{\alpha}{\gamma} a - \frac{\beta}{\gamma} b$ લખી શકીએ.
આ કિંમતને રેખાઓના પરિવારના સમીકરણ $ax + by + c = 0$ માં મૂકતા:
$ax + by + (-\frac{\alpha}{\gamma} a - \frac{\beta}{\gamma} b) = 0$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$a(x - \frac{\alpha}{\gamma}) + b(y - \frac{\beta}{\gamma}) = 0$.
આ સમીકરણ તમામ સ્વૈચ્છિક $a$ અને $b$ માટે સાચું હોવા માટે,$a$ અને $b$ ના સહગુણકો સ્વતંત્ર રીતે શૂન્ય હોવા જોઈએ.
તેથી,$x - \frac{\alpha}{\gamma} = 0 \Rightarrow x = \frac{\alpha}{\gamma}$ અને $y - \frac{\beta}{\gamma} = 0 \Rightarrow y = \frac{\beta}{\gamma}$.
આમ,સંગામી બિંદુ $\left(\frac{\alpha}{\gamma}, \frac{\beta}{\gamma}\right)$ છે.
123
DifficultMCQ
$a$ અને $b$ ની તમામ કિંમતો માટે,રેખા $(a+2b)x + (a-b)y + (a+5b) = 0$ એક નિશ્ચિત બિંદુમાંથી પસાર થાય છે. તે બિંદુ શોધો.
A
$(-1, 2)$
B
$(2, -1)$
C
$(-2, 1)$
D
$(1, -2)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $(a+2b)x + (a-b)y + (a+5b) = 0$ છે.
$a$ અને $b$ ના આધારે પદોને ગોઠવતા:
$a(x + y + 1) + b(2x - y + 5) = 0$.
$a$ અને $b$ ની તમામ કિંમતો માટે આ સાચું હોવા માટે,સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$x + y + 1 = 0$ (સમીકરણ $1$)
$2x - y + 5 = 0$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને $2$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + y + 1) + (2x - y + 5) = 0$
$3x + 6 = 0 \implies x = -2$.
$x = -2$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$-2 + y + 1 = 0 \implies y = 1$.
આમ,નિશ્ચિત બિંદુ $(-2, 1)$ છે.
124
MediumMCQ
રેખાઓ $x-2y+1=0$,$2x-3y-1=0$ અને $3x-y+k=0$ સંગામી છે. રેખાઓ $3x-y+k=0$ અને $mx-3y+6=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $45^{\circ}$ છે. જો $m$ પૂર્ણાંક હોય,તો $m-k=$
A
$-6$
B
$18$
C
$6$
D
$-18$

Solution

(B) રેખાઓ $x-2y+1=0$ અને $2x-3y-1=0$ નું છેદબિંદુ $(5, 3)$ છે.
આ બિંદુ $3x-y+k=0$ માં મૂકતા,$3(5)-3+k=0 \implies k=-12$.
રેખાઓ $3x-y-12=0$ અને $mx-3y+6=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $45^{\circ}$ છે.
$\tan(45^{\circ}) = |\frac{3-m/3}{1+3(m/3)}| = 1 \implies m=3$.
તેથી $m-k = 3 - (-12) = 15$.
125
MediumMCQ
$(a, b)$ એ રેખાઓ $x-3y+3=0$,$kx+y+k=0$ અને $2x+y-8=0$ નું સંગામી બિંદુ છે. જો ઉગમબિંદુથી રેખા $L \equiv ax-by+2k=0$ નું લંબ અંતર $p$ હોય,તો બિંદુ $(2, 3)$ થી $L=0$ નું લંબ અંતર કેટલું થાય?
A
$\frac{p}{2}$
B
$p$
C
$2p$
D
$3p$

Solution

(B) રેખાઓ $x-3y+3=0$ અને $2x+y-8=0$ નું છેદબિંદુ $(a, b)$ છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા: $x=3, y=2$,તેથી $(a, b) = (3, 2)$.
બિંદુ $(3, 2)$ એ $kx+y+k=0$ પર હોવાથી,$3k+2+k=0 \Rightarrow k = -\frac{1}{2}$.
રેખા $L$ એ $3x-2y-1=0$ છે.
ઉગમબિંદુથી લંબ અંતર $p = \frac{1}{\sqrt{13}}$.
બિંદુ $(2, 3)$ થી $3x-2y-1=0$ નું લંબ અંતર $\frac{|3(2)-2(3)-1|}{\sqrt{13}} = \frac{1}{\sqrt{13}} = p$ થાય.
126
MediumMCQ
જો રેખાઓ $4x + 3y - k = 0$,$2x + y + 3 = 0$ અને $3x + 2y + k = 0$ સંગામી હોય,તો આ રેખાઓના સંગમબિંદુથી રેખા $3x + 4y + 2 = 0$ નું લંબ અંતર શોધો.
A
$\frac{3}{5}$
B
$1$
C
$\frac{13}{5}$
D
$3$

Solution

(D) રેખાઓ સંગામી હોવા માટે,તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 4 & 3 & -k \\ 2 & 1 & 3 \\ 3 & 2 & k \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$4(k - 6) - 3(2k - 9) - k(4 - 3) = 0$
$4k - 24 - 6k + 27 - k = 0$
$-3k + 3 = 0 \Rightarrow k = 1$
$k = 1$ ને સમીકરણોમાં મૂકતા:
$L_1: 4x + 3y - 1 = 0$
$L_2: 2x + y + 3 = 0$
આ બે સમીકરણો ઉકેલતા:
$L_1 - 2 \times L_2$ $\Rightarrow (4x + 3y - 1) - (4x + 2y + 6) = 0$ $\Rightarrow y - 7 = 0$ $\Rightarrow y = 7$
$y = 7$ ને $L_2$ માં મૂકતા: $2x + 7 + 3 = 0$ $\Rightarrow 2x = -10$ $\Rightarrow x = -5$
સંગમબિંદુ $(-5, 7)$ છે.
$(-5, 7)$ થી $3x + 4y + 2 = 0$ નું લંબ અંતર $d$:
$d = \left| \frac{3(-5) + 4(7) + 2}{\sqrt{3^2 + 4^2}} \right| = \left| \frac{-15 + 28 + 2}{5} \right| = \left| \frac{15}{5} \right| = 3$.
127
EasyMCQ
જો રેખાઓ $x+y-1=0$,$kx+2y+1=0$ અને $4x+2ky+7=0$ સંગામી હોય,તો $k=$
A
$2$
B
$\frac{13}{2}$
C
$\frac{-13}{2}$
D
$-2$

Solution

(C) રેખાઓ સંગામી હોવા માટે,તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\left|\begin{array}{ccc}1 & 1 & -1 \\ k & 2 & 1 \\ 4 & 2k & 7\end{array}\right|=0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(14 - 2k) - 1(7k - 4) - 1(2k^2 - 8) = 0$
$14 - 2k - 7k + 4 - 2k^2 + 8 = 0$
$-2k^2 - 9k + 26 = 0$
$2k^2 + 9k - 26 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$2k^2 + 13k - 4k - 26 = 0$
$k(2k + 13) - 2(2k + 13) = 0$
$(2k + 13)(k - 2) = 0$
તેથી,$k = 2$ અથવા $k = -\frac{13}{2}$.
જો $k = 2$ હોય,તો રેખાઓ $x+y-1=0$,$2x+2y+1=0$ અને $4x+4y+7=0$ બને છે. પ્રથમ બે રેખાઓ સમાંતર છે,તેથી તે સંગામી હોઈ શકે નહીં.
તેથી,માત્ર સાચી કિંમત $k = -\frac{13}{2}$ છે.
128
EasyMCQ
જો રેખાઓ $L_1 \equiv 2x + y + 3 = 0$,$L_2 \equiv kx + 2y - 3 = 0$,અને $L_3 \equiv 3x - 2y + 1 = 0$ સંગામી હોય,તો રેખાઓ $L_2 = 0$ અને $2x - 5y + 7 = 0$ વચ્ચેના લઘુકોણનો કોસાઇન (cosine) શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{15}{2\sqrt{29}}$
C
$\frac{25}{29}$
D
$\frac{20}{29}$

Solution

(D) રેખાઓ $L_1, L_2, L_3$ સંગામી હોવાથી,તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} 2 & 1 & 3 \\ k & 2 & -3 \\ 3 & -2 & 1 \end{vmatrix} = 0$
$2(2 - 6) - 1(k + 9) + 3(-2k - 6) = 0$
$-8 - k - 9 - 6k - 18 = 0$
$-7k - 35 = 0 \Rightarrow k = -5$
આમ,$L_2 \equiv -5x + 2y - 3 = 0$,અથવા $5x - 2y + 3 = 0$.
$L_2$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{5}{2}$ છે.
રેખા $2x - 5y + 7 = 0$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{2}{5}$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = \left| \frac{m_1 - m_2}{1 + m_1m_2} \right|$.
$\tan \theta = \left| \frac{\frac{5}{2} - \frac{2}{5}}{1 + (\frac{5}{2})(\frac{2}{5})} \right| = \left| \frac{\frac{21}{10}}{2} \right| = \frac{21}{20}$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{20}{29}$.
129
MediumMCQ
જો $3x + 6y + 2 = 0$,$x + y + 1 = 0$,અને $2x - y + 3 = 0$ એ ત્રણ આપેલી રેખાઓ હોય,તો બિંદુ $\left(\frac{-4}{3}, \frac{1}{3}\right)$ એ
A
રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર છે
B
રેખાઓનું સંગામી બિંદુ છે
C
રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર છે
D
રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું અંતઃકેન્દ્ર છે

Solution

(B) આપેલી રેખાઓ:
$L_1: 3x + 6y + 2 = 0$
$L_2: x + y + 1 = 0$
$L_3: 2x - y + 3 = 0$
ચકાસો કે બિંદુ $P\left(\frac{-4}{3}, \frac{1}{3}\right)$ ત્રણેય સમીકરણોનું સમાધાન કરે છે કે નહીં:
$L_1$ માટે: $3\left(\frac{-4}{3}\right) + 6\left(\frac{1}{3}\right) + 2 = -4 + 2 + 2 = 0$.
$L_2$ માટે: $\left(\frac{-4}{3}\right) + \left(\frac{1}{3}\right) + 1 = -1 + 1 = 0$.
$L_3$ માટે: $2\left(\frac{-4}{3}\right) - \left(\frac{1}{3}\right) + 3 = \frac{-8-1+9}{3} = 0$.
આમ,બિંદુ ત્રણેય રેખાઓનું સંગામી બિંદુ છે.
130
MediumMCQ
જો રેખાઓ $L_1 \equiv x-2y+3=0$,$L_2 \equiv 2x+y+1=0$ અને $L_3 \equiv 3x+y+c=0$ સંગામી હોય અને $\theta$ એ રેખાઓ $L_1=0$ અને $L_3=0$ વચ્ચેનો લઘુકોણ હોય,તો $\tan \theta=$
A
$7$
B
$1/7$
C
$3$
D
$1/3$

Solution

(A) રેખાઓ $L_1: x-2y+3=0$ અને $L_2: 2x+y+1=0$ એક બિંદુમાં છેદે છે. આ સમીકરણો ઉકેલતા:
$x-2y = -3$
$2x+y = -1 \implies y = -1-2x$
પ્રથમ સમીકરણમાં $y$ ની કિંમત મૂકતા: $x-2(-1-2x) = -3 \implies x+2+4x = -3 \implies 5x = -5 \implies x = -1$.
તેથી $y = -1-2(-1) = 1$. છેદબિંદુ $(-1, 1)$ છે.
રેખાઓ સંગામી હોવાથી,$(-1, 1)$ એ $L_3: 3x+y+c=0$ નું સમાધાન કરવું જોઈએ.
$3(-1)+1+c = 0 \implies -3+1+c = 0 \implies c = 2$.
હવે,$L_1$ અને $L_3$ ના ઢાળ $m_1 = 1/2$ અને $m_3 = -3$ છે.
તેમની વચ્ચેનો લઘુકોણ $\theta$ માટે $\tan \theta = \left| \frac{m_1-m_3}{1+m_1m_3} \right|$.
$\tan \theta = \left| \frac{1/2 - (-3)}{1 + (1/2)(-3)} \right| = \left| \frac{7/2}{1 - 3/2} \right| = \left| \frac{7/2}{-1/2} \right| = |-7| = 7$.
131
EasyMCQ
સીધી રેખાઓ $x+3y-9=0$,$4x+5y-1=0$,અને $px+qy+10=0$ સંગામી છે. જો રેખા $5x+6y+10=0$ બિંદુ $(a, b)$ માંથી પસાર થાય,તો તે બિંદુ શોધો.
A
$(q, -p)$
B
$(q, p)$
C
$(p, -q)$
D
$(p, q)$

Solution

(A) આપેલ છે કે રેખાઓ $x+3y-9=0$,$4x+5y-1=0$,અને $px+qy+10=0$ સંગામી છે,તેથી તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\left|\begin{array}{ccc} 1 & 3 & -9 \\ 4 & 5 & -1 \\ p & q & 10 \end{array}\right| = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(50 + q) - 3(40 + p) - 9(4q - 5p) = 0$
$50 + q - 120 - 3p - 36q + 45p = 0$
$42p - 35q - 70 = 0$
$7$ વડે ભાગતા:
$6p - 5q - 10 = 0$
$\Rightarrow 6p - 5q = 10$
રેખા $5x + 6y + 10 = 0$ બિંદુ $(q, -p)$ માંથી પસાર થાય છે જો $5(q) + 6(-p) + 10 = 0$ થાય,જે $5q - 6p + 10 = 0$ અથવા $6p - 5q = 10$ માં પરિણમે છે.
આ આપણી મેળવેલી શરત સાથે મેળ ખાય છે. તેથી,રેખા $(q, -p)$ માંથી પસાર થાય છે.
132
EasyMCQ
જો રેખાઓ $x+3y-5=0$,$5x+2y-12=0$ અને $3x-ky-1=0$ ત્રિકોણ ન બનાવતી હોય,તો $k$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{1}{5}$
B
$\frac{-1}{5}$
C
$\frac{-6}{5}$
D
$\frac{6}{5}$

Solution

(C) ત્રણ રેખાઓ ત્રિકોણ ન બનાવે જો તેઓ સંગામી હોય અથવા તેમાંથી કોઈ પણ બે રેખાઓ સમાંતર હોય.
પ્રથમ બે રેખાઓનું છેદબિંદુ શોધો:
$x+3y=5$ $(i)$
$5x+2y=12$ (ii)
$(i)$ ને $5$ વડે ગુણતા: $5x+15y=25$ (iii)
(iii) માંથી (ii) બાદ કરતા: $13y=13 \Rightarrow y=1$.
$y=1$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $x+3(1)=5 \Rightarrow x=2$.
છેદબિંદુ $(2, 1)$ છે.
રેખાઓ સંગામી હોય તે માટે,આ બિંદુ ત્રીજી રેખા $3x-ky-1=0$ નું સમાધાન કરવું જોઈએ:
$3(2)-k(1)-1=0$ $\Rightarrow 6-k-1=0$ $\Rightarrow k=5$.
જો કે,વિકલ્પો તપાસતા,આપણે તે કિસ્સો પણ ધ્યાનમાં લેવો જોઈએ જ્યાં રેખાઓ સમાંતર હોય.
જો $3x-ky-1=0$ એ $5x+2y-12=0$ ને સમાંતર હોય,તો $\frac{3}{5} = \frac{-k}{2} \Rightarrow k=-\frac{6}{5}$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચી કિંમત $k=-\frac{6}{5}$ છે.
133
EasyMCQ
$(x_1, y_1)$ એ રેખાઓના પરિવારનું સંગામી બિંદુ છે. જો $(2, 0)$,$(0, 2)$ અને $(1, 1)$ થી આ રેખાઓ પર દોરેલા લંબની લંબાઈનો બેઝિક સરવાળો શૂન્ય હોય,તો $(x_1, y_1) =$
A
$(1, 1)$
B
$(0, 2)$
C
$(-1, 1)$
D
$(1, 2)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - y_1 - m(x - x_1) = 0$ છે,જેને $mx - y + (y_1 - mx_1) = 0$ તરીકે લખી શકાય.
બિંદુ $(x_0, y_0)$ થી રેખા $Ax + By + C = 0$ પરના લંબનું અંતર $\frac{|Ax_0 + By_0 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ છે. લંબની લંબાઈનો બેઝિક સરવાળો લેતા,આપણે ચિહ્નિત અંતર $\frac{mx_0 - y_0 + y_1 - mx_1}{\sqrt{m^2 + 1}}$ લઈએ છીએ.
$(2, 0)$,$(0, 2)$ અને $(1, 1)$ થી લંબનો સરવાળો:
$\frac{(2m - 0 + y_1 - mx_1) + (0m - 2 + y_1 - mx_1) + (1m - 1 + y_1 - mx_1)}{\sqrt{m^2 + 1}} = 0$
અંશનું સાદું રૂપ આપતા:
$(2m + y_1 - mx_1) + (y_1 - 2 - mx_1) + (m - 1 + y_1 - mx_1) = 0$
$m(2 + 1 - 3x_1) + (3y_1 - 3) = 0$
$m(3 - 3x_1) + 3(y_1 - 1) = 0$
આ સમીકરણ કોઈપણ ઢાળ $m$ માટે સાચું હોવાથી,$m$ ના સહગુણક અને અચળ પદ સ્વતંત્ર રીતે શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$3 - 3x_1 = 0 \Rightarrow x_1 = 1$
$3(y_1 - 1) = 0 \Rightarrow y_1 = 1$
આમ,$(x_1, y_1) = (1, 1)$.
તેથી,વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે.
134
EasyMCQ
$a \neq b \neq c$ માટે,જો રેખાઓ $x+2ay+a=0$,$x+3by+b=0$ અને $x+4cy+c=0$ સંગામી હોય,તો $a, b, c$ શેમાં છે?
A
સમાંતર શ્રેણી
B
સમગુણોત્તર શ્રેણી
C
હરાત્મક શ્રેણી
D
અંકગણિતીય-સમગુણોત્તર શ્રેણી

Solution

(C) રેખાઓ $x+2ay+a=0$,$x+3by+b=0$ અને $x+4cy+c=0$ સંગામી છે જો તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય:
$\left|\begin{array}{lll}1 & 2a & a \\ 1 & 3b & b \\ 1 & 4c & c\end{array}\right|=0$
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_1 \rightarrow R_1-R_2$ અને $R_2 \rightarrow R_2-R_3$ લાગુ પાડતા:
$\left|\begin{array}{ccc}0 & 2a-3b & a-b \\ 0 & 3b-4c & b-c \\ 1 & 4c & c\end{array}\right|=0$
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષે વિસ્તરણ કરતા:
$(2a-3b)(b-c) - (3b-4c)(a-b) = 0$
$2ab - 2ac - 3b^2 + 3bc - (3ab - 3b^2 - 4ac + 4bc) = 0$
$-ab - bc + 2ac = 0$
$2ac = ab + bc$
બંને બાજુને $abc$ વડે ભાગતા:
$\frac{2}{b} = \frac{1}{c} + \frac{1}{a}$
આ $a, b, c$ હરાત્મક શ્રેણી ($H$.$P$.) માં હોવાની શરત છે.
135
EasyMCQ
$k$ ની કઈ કિંમત માટે રેખાઓ $2x - 3y + k = 0$,$3x - 4y - 13 = 0$ અને $8x - 11y - 33 = 0$ સંગામી થાય?
A
$20$
B
$-7$
C
$7$
D
$-20$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $2x - 3y + k = 0$,$3x - 4y - 13 = 0$ અને $8x - 11y - 33 = 0$ સંગામી હોવાથી,તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} 2 & -3 & k \\ 3 & -4 & -13 \\ 8 & -11 & -33 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$2(132 - 143) + 3(-99 + 104) + k(-33 + 32) = 0$
$2(-11) + 3(5) - k = 0$
$-22 + 15 - k = 0$
$-7 - k = 0$
$k = -7$
136
DifficultMCQ
$a, b, c \in R$ માટે,જો $6 a^2-3 b^2-c^2+7 a b-a c+4 b c=0$ અને $|a|+|b| \neq 0$ હોય,તો $a x+b y+c=0$ દ્વારા આપવામાં આવતી તમામ રેખાઓ
A
$(3,1)$ અથવા $(1,3)$ પર સંગામી છે
B
દરેક $a, b, c \in R$ માટે એકબીજાને સમાંતર છે
C
$(-2,-3)$ અથવા $(3,-1)$ પર સંગામી છે
D
$(2,3)$ અથવા $(-3,1)$ પર સંગામી છે

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $6 a^2-3 b^2-c^2+7 a b-a c+4 b c=0$ છે.
$a$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ તરીકે ગોઠવતા: $6 a^2 + a(7b - c) - (3b^2 - 4bc + c^2) = 0$.
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા: $6 a^2 + a(7b - c) - (3b - c)(b - c) = 0$.
$(3a - b + c)(2a + 3b - c) = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે કાં તો $3a - b + c = 0$ અથવા $2a + 3b - c = 0$.
કિસ્સો $1$: $3a - b + c = 0$. $ax + by + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = 3, y = -1$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: $2a + 3b - c = 0$. $ax + by + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = 2, y = -3$ મળે છે.
આમ,રેખાઓ $(3, -1)$ અથવા $(2, -3)$ પર સંગામી છે.
137
MediumMCQ
ધારો કે રેખા $L_1$ જે $2x + 3y - 5 = 0$ અને $4x - 5y + 7 = 0$ રેખાઓના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તે $(2, 3)$ અને $(1, -1)$ બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. જો $L_1$ નું સમીકરણ $ax + by = 1$ હોય,તો $33(a - b) =$
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) $L = 0$ અને $l = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી કોઈપણ રેખાનું સમીકરણ $L + \lambda l = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ રેખાઓને મૂકતા:
$(2x + 3y - 5) + \lambda(4x - 5y + 7) = 0$
$(2 + 4\lambda)x + (3 - 5\lambda)y + (7\lambda - 5) = 0$ --- (સમીકરણ $1$)
રેખા $L_1$ એ $(2, 3)$ અને $(1, -1)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,વિભાજન બિંદુ $(x, y)$ છે:
$x = \frac{2(1) + 1(2)}{2 + 1} = \frac{4}{3}$
$y = \frac{2(-1) + 1(3)}{2 + 1} = \frac{1}{3}$
બિંદુ $(\frac{4}{3}, \frac{1}{3})$ એ $L_1$ પર હોવાથી,આપણે તેને સમીકરણ $1$ માં મૂકીએ છીએ:
$(2 + 4\lambda)(\frac{4}{3}) + (3 - 5\lambda)(\frac{1}{3}) + (7\lambda - 5) = 0$
છેદ દૂર કરવા માટે $3$ વડે ગુણતા:
$4(2 + 4\lambda) + (3 - 5\lambda) + 3(7\lambda - 5) = 0$
$8 + 16\lambda + 3 - 5\lambda + 21\lambda - 15 = 0$
$32\lambda - 4 = 0 \Rightarrow \lambda = \frac{4}{32} = \frac{1}{8}$
$\lambda = \frac{1}{8}$ ને સમીકરણ $1$ માં પાછું મૂકતા:
$(2 + 4(\frac{1}{8}))x + (3 - 5(\frac{1}{8}))y + (7(\frac{1}{8}) - 5) = 0$
$2.5x + 2.375y - 4.125 = 0$
$\frac{5}{2}x + \frac{19}{8}y = \frac{33}{8}$
$ax + by = 1$ સ્વરૂપ મેળવવા માટે $\frac{8}{33}$ વડે ગુણતા:
$(\frac{5}{2} \times \frac{8}{33})x + (\frac{19}{8} \times \frac{8}{33})y = 1$
$\frac{20}{33}x + \frac{19}{33}y = 1$
આમ,$a = \frac{20}{33}$ અને $b = \frac{19}{33}$.
તેથી,$33(a - b) = 33(\frac{20}{33} - \frac{19}{33}) = 33(\frac{1}{33}) = 1$.
Solution diagram
138
EasyMCQ
$c \neq 0, c \neq 1$ માટે,જો સુરેખાઓ $x+y=1$,$2x-y=c$ અને $bx+2by=c$ એક સામાન્ય બિંદુ ધરાવતી હોય,તો:
A
$c < 1 \Rightarrow b \in \left(-3, \frac{3}{4}\right)$
B
$c > 1 \Rightarrow b \in \left(-\frac{3}{4}, 3\right)$
C
$c < 1 \Rightarrow b \in \left(-3, \frac{3}{2}\right)$
D
$c > 1 \Rightarrow b \in \left(-\frac{3}{4}, \frac{3}{4}\right)$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $x+y-1=0$,$2x-y-c=0$ અને $bx+2by-c=0$ છે. જો આ રેખાઓ એક સામાન્ય બિંદુ ધરાવતી હોય,તો તે સંગામી છે. સંગામી હોવાની શરત મુજબ નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\left|\begin{array}{ccc} 1 & 1 & -1 \\ 2 & -1 & -c \\ b & 2b & -c \end{array}\right| = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(c + 2bc) - 1(-2c + bc) - 1(4b + b) = 0$
$c + 2bc + 2c - bc - 5b = 0$
$3c + bc - 5b = 0$
$c(b+3) = 5b$
$c = \frac{5b}{b+3}$
$c < 1$ માટે:
$\frac{5b}{b+3} < 1 \Rightarrow \frac{5b}{b+3} - 1 < 0$
$\frac{5b - b - 3}{b+3} < 0 \Rightarrow \frac{4b - 3}{b+3} < 0$
વેવી કર્વ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતા,અસમતા $b \in \left(-3, \frac{3}{4}\right)$ માટે સાચી છે.
139
MediumMCQ
જો $\begin{vmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix} = 0$ હોય,તો રેખાઓ $a_i x + b_i y + c_i = 0$ $(i = 1, 2, 3)$ શું દર્શાવે છે?
A
સમાંતર રેખાઓ જો $\frac{a_i}{a_j} \neq \frac{b_i}{b_j} \neq \frac{c_i}{c_j}$ $(i \neq j)$
B
સંપાતી રેખાઓ જો $\frac{a_i}{a_j} = \frac{b_i}{b_j}$ $(i \neq j)$
C
સંગામી રેખાઓ પરંતુ સંપાતી નહીં જો $\frac{a_i}{a_j} = \frac{b_i}{b_j} = \frac{c_i}{c_j}$ $(i \neq j)$
D
સંગામી રેખાઓ જો $\frac{a_i}{a_j} \neq \frac{b_i}{b_j} \neq \frac{c_i}{c_j}$ $(i \neq j)$

Solution

(D) શરત $\begin{vmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{vmatrix} = 0$ એ ત્રણ રેખાઓ $a_i x + b_i y + c_i = 0$ $(i = 1, 2, 3)$ ના સંગામી હોવા માટેની આવશ્યક શરત છે.
જો રેખાઓ સમાંતર ન હોય (એટલે કે,$i \neq j$ માટે $\frac{a_i}{a_j} \neq \frac{b_i}{b_j}$),તો નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય થવાનો અર્થ એ છે કે ત્રણેય રેખાઓ એક સામાન્ય બિંદુએ છેદે છે.
તેથી,જો $i \neq j$ માટે $\frac{a_i}{a_j} \neq \frac{b_i}{b_j} \neq \frac{c_i}{c_j}$ હોય,તો રેખાઓ સંગામી છે.
140
MediumMCQ
$ax + 2by + 3b = 0$ અને $bx - 2ay - 3a = 0$ રેખાઓના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષને સમાંતર રેખા,જ્યાં $(a, b) \neq (0, 0)$,તે
A
$x$-અક્ષની ઉપર $\frac{3}{2}$ અંતરે છે
B
$x$-અક્ષની ઉપર $\frac{2}{3}$ અંતરે છે
C
$x$-અક્ષની નીચે $\frac{3}{2}$ અંતરે છે
D
$x$-અક્ષની નીચે $\frac{2}{3}$ અંતરે છે

Solution

(C) ધારો કે છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાઓની સંહતિનું સમીકરણ $(ax + 2by + 3b) + \lambda(bx - 2ay - 3a) = 0$ છે.
રેખા $x$-અક્ષને સમાંતર હોવાથી,તેનો ઢાળ $0$ હોવો જોઈએ.
સમીકરણને $(a + \lambda b)x + (2b - 2a\lambda)y + (3b - 3a\lambda) = 0$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય.
રેખા $x$-અક્ષને સમાંતર હોવા માટે,$x$ નો સહગુણક $0$ હોવો જોઈએ,તેથી $a + \lambda b = 0$,જે $\lambda = -\frac{a}{b}$ આપે છે.
$\lambda = -\frac{a}{b}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(ax + 2by + 3b) - \frac{a}{b}(bx - 2ay - 3a) = 0$
$ax + 2by + 3b - ax + \frac{2a^2}{b}y + \frac{3a^2}{b} = 0$
$(2b + \frac{2a^2}{b})y = -(\frac{3a^2}{b} + 3b)$
$2(a^2 + b^2)y = -3(a^2 + b^2)$
$(a, b) \neq (0, 0)$ હોવાથી,$a^2 + b^2 \neq 0$,તેથી $y = -\frac{3}{2}$.
આ $x$-અક્ષની નીચે $\frac{3}{2}$ અંતરે આવેલી $x$-અક્ષને સમાંતર રેખા દર્શાવે છે.
141
EasyMCQ
જો ત્રણ બિંદુઓ $A(1, 6)$,$B(3, -4)$ અને $C(x, y)$ સમરેખ હોય,તો $x$ અને $y$ દ્વારા સંતોષાતું સમીકરણ કયું છે?
A
$5x + y - 11 = 0$
B
$5x + 13y + 5 = 0$
C
$5x - 13y + 5 = 0$
D
$13x - 5y + 5 = 0$

Solution

(A) ત્રણ બિંદુઓ $A(x_1, y_1)$,$B(x_2, y_2)$ અને $C(x_3, y_3)$ સમરેખ હોય તે માટે,તેમના દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શૂન્ય હોવું જોઈએ,અથવા $AB$ નો ઢાળ $BC$ ના ઢાળ જેટલો હોવો જોઈએ.
નિશ્ચાયકની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\begin{vmatrix} 1 & 6 & 1 \\ 3 & -4 & 1 \\ x & y & 1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$1(-4 - y) - 6(3 - x) + 1(3y - (-4x)) = 0$
$-4 - y - 18 + 6x + 3y + 4x = 0$
$10x + 2y - 22 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$5x + y - 11 = 0$
142
MediumMCQ
જો $4a^2 + 9b^2 - c^2 + 12ab = 0$ હોય,તો સુરેખ રેખાઓની સંહતિ $ax + by + c = 0$ કયા બિંદુએ સંગામી છે?
A
$(2, 3)$ અથવા $(-2, -3)$
B
$(-2, 3)$ અથવા $(2, 3)$
C
$(3, 2)$ અથવા $(-3, 2)$
D
$(-3, 2)$ અથવા $(2, 3)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $4a^2 + 12ab + 9b^2 - c^2 = 0$ છે.
આને $(2a + 3b)^2 - c^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
$x^2 - y^2 = (x - y)(x + y)$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$(2a + 3b - c)(2a + 3b + c) = 0$ મળે.
આનો અર્થ એ છે કે $2a + 3b - c = 0$ અથવા $2a + 3b + c = 0$,જેને $c = \pm(2a + 3b)$ તરીકે લખી શકાય.
આ કિંમતને રેખાના સમીકરણ $ax + by + c = 0$ માં મૂકતા,$ax + by \pm(2a + 3b) = 0$ મળે.
પદોને ગોઠવતા,$a(x \pm 2) + b(y \pm 3) = 0$ મળે.
આ સમીકરણ તમામ $a$ અને $b$ માટે સત્ય હોવાથી,સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ: $x \pm 2 = 0$ અને $y \pm 3 = 0$.
આમ,રેખાઓ $(2, 3)$ અથવા $(-2, -3)$ બિંદુએ સંગામી છે.
143
EasyMCQ
જો રેખાઓ $x+2y-9=0$,$3x+5y-5=0$ અને $ax+by-1=0$ સંગામી હોય,તો રેખા $35x-22y+1=0$ કયા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(-a, -b)$
B
$(a, -b)$
C
$(-a, b)$
D
$(a, b)$

Solution

(D) રેખાઓ $x+2y-9=0$,$3x+5y-5=0$ અને $ax+by-1=0$ સંગામી હોવાની શરત એ છે કે તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\left|\begin{array}{ccc}1 & 2 & -9 \\ 3 & 5 & -5 \\ a & b & -1\end{array}\right|=0$
ત્રીજી હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$a(-10 + 45) - b(-5 + 27) + (-1)(5 - 6) = 0$
$35a - 22b + 1 = 0$
આ સમીકરણ સૂચવે છે કે બિંદુ $(a, b)$ એ સમીકરણ $35x - 22y + 1 = 0$ નું સમાધાન કરે છે. તેથી,રેખા $35x - 22y + 1 = 0$ એ બિંદુ $(a, b)$ માંથી પસાર થાય છે.
144
MediumMCQ
જો રેખાઓ $2ax + 4ay + c = 0$ અને $7bx + 3by - d = 0$ નું છેદબિંદુ $4^{th}$ ચરણમાં હોય અને બંને અક્ષોથી સમાન અંતરે હોય,જ્યાં $a, b, c$ અને $d$ શૂન્યતર સંખ્યાઓ છે,તો $ad : bc$ બરાબર શું થાય?
A
$2 : 3$
B
$2 : 1$
C
$1 : 1$
D
$3 : 2$

Solution

(B) ધારો કે છેદબિંદુના યામ $(\alpha, -\alpha)$ છે કારણ કે તે $4^{th}$ ચરણમાં છે અને અક્ષોથી સમાન અંતરે છે.
કારણ કે $(\alpha, -\alpha)$ એ $2ax + 4ay + c = 0$ પર આવેલું છે,તેથી:
$2a(\alpha) + 4a(-\alpha) + c = 0$
$-2a\alpha + c = 0 \Rightarrow \alpha = \frac{c}{2a} \quad (i)$
કારણ કે $(\alpha, -\alpha)$ એ $7bx + 3by - d = 0$ પર આવેલું છે,તેથી:
$7b(\alpha) + 3b(-\alpha) - d = 0$
$4b\alpha - d = 0 \Rightarrow \alpha = \frac{d}{4b} \quad (ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ ને સરખાવતા:
$\frac{c}{2a} = \frac{d}{4b}$
$4bc = 2ad$
$\frac{ad}{bc} = \frac{4}{2} = \frac{2}{1}$
તેથી,$ad : bc = 2 : 1$.
145
MediumMCQ
$t$ ની ન્યૂનતમ ધન કિંમત શોધો,જેથી રેખાઓ $x=t+\alpha, y+16=0$ અને $y=\alpha x$ સંગામી હોય.
A
$2$
B
$4$
C
$16$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ નીચે મુજબ છે:
$x - (t + \alpha) = 0$
$y + 16 = 0$
$-\alpha x + y = 0$
આ રેખાઓ સંગામી હોવાથી,તેમના સહગુણકોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 1 & 0 & -(t+\alpha) \\ 0 & 1 & 16 \\ -\alpha & 1 & 0 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$1(0 - 16) - 0 + (-(t + \alpha))(0 - (-\alpha)) = 0$
$-16 - (t + \alpha)(\alpha) = 0$
$-16 - t\alpha - \alpha^2 = 0$
$\alpha^2 + t\alpha + 16 = 0$
$\alpha$ વાસ્તવિક સંખ્યા હોવા માટે,વિવેચક $D$ શૂન્ય અથવા તેનાથી મોટો હોવો જોઈએ:
$D = t^2 - 4(1)(16) \geq 0$
$t^2 - 64 \geq 0$
$t^2 \geq 64$
$t$ ધન હોવો જોઈએ,તેથી $t \geq 8$.
આમ,$t$ ની ન્યૂનતમ ધન કિંમત $8$ છે.

Straight Line — Concurrency of three lines · Frequently Asked Questions

1Are these Straight Line questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Straight Line Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.