Gujarati

Ellipse Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Ellipse

754+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 754 questions in Gujarati

501
MediumMCQ
એવા ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો જે $(-3, 1)$ અને $(2, -2)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે,જેનું કેન્દ્ર $(0, 0)$ પર છે અને મુખ્ય અક્ષ $X$-અક્ષ પર છે.
A
$3x^2 + 5y^2 = 32$
B
$5x^2 + 3y^2 = 32$
C
$5x^2 - 3y^2 = 32$
D
$3x^2 + 5y^2 = 132$

Solution

(A) કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને $X$-અક્ષ પર મુખ્ય અક્ષ ધરાવતા ઉપવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
ઉપવલય $(-3, 1)$ અને $(2, -2)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી:
$(-3, 1)$ માટે: $\frac{9}{a^2} + \frac{1}{b^2} = 1$ ... $(i)$
$(2, -2)$ માટે: $\frac{4}{a^2} + \frac{4}{b^2} = 1 \Rightarrow \frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{4}$ ... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
$\frac{8}{a^2} = \frac{3}{4} \Rightarrow a^2 = \frac{32}{3}$
સમીકરણ $(ii)$ માં $a^2$ ની કિંમત મૂકતા:
$\frac{3}{32} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{4}$ $\Rightarrow \frac{1}{b^2} = \frac{5}{32}$ $\Rightarrow b^2 = \frac{32}{5}$
આમ,ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{3x^2}{32} + \frac{5y^2}{32} = 1$ એટલે કે $3x^2 + 5y^2 = 32$ થાય.
502
EasyMCQ
એક ઉપવલયનું પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં સમીકરણ શોધો,જો તેના નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2$ એકમ હોય અને તેના નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{15}{2}$ એકમ હોય.
A
$15 x^2+4 y^2=15$
B
$4 x^2+15 y^2=60$
C
$15 x^2+16 y^2=240$
D
$16 x^2+15 y^2=40$

Solution

(C) ઉપવલયનું પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a > b$.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = 2$ આપેલ છે,તેથી $ae = 1$.
નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2b^2}{a} = \frac{15}{2}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $b^2 = \frac{15a}{4}$.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2) = a^2 - a^2e^2$ નો ઉપયોગ કરીને,$ae = 1$ અને $b^2 = \frac{15a}{4}$ મૂકતા:
$\frac{15a}{4} = a^2 - 1$
$4a^2 - 15a - 4 = 0$
$(4a + 1)(a - 4) = 0$
$a$ ધન હોવાથી,$a = 4$.
તેથી $b^2 = \frac{15(4)}{4} = 15$.
$a^2 = 16$ અને $b^2 = 15$ ને પ્રમાણિત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{15} = 1$
$15x^2 + 16y^2 = 240$.
Solution diagram
503
EasyMCQ
ઉપવલય $2x^2 + 3y^2 - 4x - 12y + 13 = 0$ ના નાભિઓ કયા છે?
A
$\left(1 + \frac{1}{\sqrt{6}}, 2\right)$ અને $\left(1 - \frac{1}{\sqrt{6}}, 2\right)$
B
$\left(\frac{1}{\sqrt{6}} + 1, 2\right)$ અને $\left(\frac{1}{\sqrt{6}} - 1, 2\right)$
C
$\left(2, 1 + \frac{1}{\sqrt{6}}\right)$ અને $\left(2, 1 - \frac{1}{\sqrt{6}}\right)$
D
$\left(2, \frac{1}{\sqrt{6}} + 1\right)$ અને $\left(2, \frac{1}{\sqrt{6}} - 1\right)$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $2x^2 + 3y^2 - 4x - 12y + 13 = 0$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$2(x - 1)^2 + 3(y - 2)^2 = 1$.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ: $\frac{(x - 1)^2}{1/2} + \frac{(y - 2)^2}{1/3} = 1$.
અહીં $a^2 = 1/2$ અને $b^2 = 1/3$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{1/3}{1/2}} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
નાભિનું અંતર $ae = \frac{1}{\sqrt{6}}$.
કેન્દ્ર $(1, 2)$ હોવાથી,નાભિઓ $\left(1 \pm \frac{1}{\sqrt{6}}, 2\right)$ થશે.
504
EasyMCQ
એક ઉપવલયમાં,બે શિરોબિંદુઓ $(5,0)$ અને $(0,-4)$ છે. તો ઉપવલયનું સમીકરણ શું થાય?
A
$\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{25}=1$
B
$\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$
C
$\frac{x^2}{5}+\frac{y^2}{4}=1$
D
$x^2+y^2=41$

Solution

(B) ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્રિત ઉપવલયના સમીકરણનું પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(5,0)$ અને $(0,-4)$ છે,જે અક્ષો પરના અંતઃખંડો દર્શાવે છે.
$x$-અંતઃખંડ $\pm a = \pm 5$ છે,તેથી $a^2 = 25$.
$y$-અંતઃખંડ $\pm b = \pm 4$ છે,તેથી $b^2 = 16$.
આ કિંમતોને પ્રમાણિત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{16} = 1$ મળે છે.
505
MediumMCQ
જેનું કેન્દ્ર $(1,2)$ પર અને નાભિ $(6,2)$ પર હોય તથા જે બિંદુ $(4,6)$ માંથી પસાર થાય તેવા ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$\frac{(x-1)^2}{25}+\frac{(y-2)^2}{16}=1$
B
$\frac{(x-1)^2}{25}+\frac{(y-2)^2}{20}=1$
C
$\frac{(x-1)^2}{45}+\frac{(y-1)^2}{16}=1$
D
$\frac{(x-1)^2}{45}+\frac{(y-2)^2}{20}=1$

Solution

(D) આપેલ છે કે,નાભિ $S = (6, 2)$,કેન્દ્ર $C = (1, 2) = (h, k)$,અને ઉપવલય બિંદુ $P = (4, 6)$ માંથી પસાર થાય છે.
ઉપવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $\frac{(x-h)^2}{a^2} + \frac{(y-k)^2}{b^2} = 1$ છે.
કેન્દ્ર $(1, 2)$ મૂકતા,આપણને $\frac{(x-1)^2}{a^2} + \frac{(y-2)^2}{b^2} = 1$ મળે છે ... $(i)$.
ઉપવલય $P(4, 6)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$\frac{(4-1)^2}{a^2} + \frac{(6-2)^2}{b^2} = 1$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{9}{a^2} + \frac{16}{b^2} = 1$ થાય છે ... (ii).
કેન્દ્રથી નાભિનું અંતર $ae = 6 - 1 = 5$ છે,તેથી $a^2e^2 = 25$.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2) = a^2 - a^2e^2$ નો ઉપયોગ કરતા,$b^2 = a^2 - 25$,અથવા $a^2 = b^2 + 25$ મળે છે ... (iii).
$a^2$ ની કિંમત (ii) માં મૂકતા: $\frac{9}{b^2+25} + \frac{16}{b^2} = 1$.
$9b^2 + 16(b^2 + 25) = b^2(b^2 + 25) \implies 25b^2 + 400 = b^4 + 25b^2 \implies b^4 = 400 \implies b^2 = 20$.
(iii) પરથી,$a^2 = 20 + 25 = 45$.
આમ,સમીકરણ $\frac{(x-1)^2}{45} + \frac{(y-2)^2}{20} = 1$ છે.
506
EasyMCQ
એક ઉપવલય (ellipse) જેનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ છે,તેની ઉત્કેન્દ્રતા (eccentricity) $1/2$ છે. જો તેની એક નિયામિકા (directrix) $x=4$ હોય,તો ઉપવલયનું સમીકરણ શું થાય?
A
$4x^2+y^2=12$
B
$x^2+3y^2=12$
C
$4x^2+3y^2=12$
D
$3x^2+4y^2=12$

Solution

(D) આપેલ છે: કેન્દ્ર $(0,0)$,ઉત્કેન્દ્રતા $e = 1/2$,અને નિયામિકા $x = 4$.
ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્ર ધરાવતા ઉપવલય માટે નિયામિકાનું સમીકરણ $x = a/e$ છે,તેથી $a/e = 4$.
$e = 1/2$ મૂકતા,$a = 4 \times (1/2) = 2$ મળે.
હવે,$b^2 = a^2(1 - e^2) = 4(1 - 1/4) = 4(3/4) = 3$.
ઉપવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{3} = 1$ મળે.
$12$ વડે ગુણતા,$3x^2 + 4y^2 = 12$ મળે.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
507
EasyMCQ
એક ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો,જો તેના નાભિલંબની લંબાઈ $4$ એકમ હોય અને તેના શિરોબિંદુ તથા નજીકની નાભિ વચ્ચેનું અંતર $3/2$ એકમ હોય.
A
$1/3$
B
$2/3$
C
$1/9$
D
$3/4$

Solution

(A) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a > b$.
પ્રશ્ન મુજબ,નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2b^2}{a} = 4$ છે,જેનો અર્થ છે કે $b^2 = 2a$ ... $(i)$.
શિરોબિંદુ $(a, 0)$ અને નજીકની નાભિ $(ae, 0)$ વચ્ચેનું અંતર $a - ae = 3/2$ છે,જેનો અર્થ છે કે $a(1 - e) = 3/2$ ... $(ii)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ઉપવલય માટે $b^2 = a^2(1 - e^2)$. આ કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$\frac{2a^2(1 - e^2)}{a} = 4$ $\Rightarrow 2a(1 - e^2) = 4$ $\Rightarrow a(1 - e^2) = 2$.
$a(1 - e) = 3/2$ હોવાથી,આપણે $a(1 - e)(1 + e) = 2$ લખી શકીએ.
$a(1 - e) = 3/2$ ની કિંમત આ સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{3}{2}(1 + e) = 2$ $\Rightarrow 1 + e = \frac{4}{3}$ $\Rightarrow e = \frac{4}{3} - 1 = \frac{1}{3}$.
આમ,ઉત્કેન્દ્રતા $1/3$ છે.
508
EasyMCQ
ઉપવલય $4x^2 + 25y^2 = 100$ ની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી છે?
A
$\frac{\sqrt{21}}{5}$
B
$\frac{\sqrt{21}}{2}$
C
$\frac{\sqrt{21}}{4}$
D
$\frac{\sqrt{21}}{25}$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $4x^2 + 25y^2 = 100$ છે.
બંને બાજુ $100$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{4} = 1$ મળે છે.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^2 = 25$ અને $b^2 = 4$ મળે છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e$ શોધવાનું સૂત્ર $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$e = \sqrt{1 - \frac{4}{25}} = \sqrt{\frac{21}{25}} = \frac{\sqrt{21}}{5}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
509
EasyMCQ
ધારો કે $P$ અને $Q$ એ ઉપવલયના નાભિઓ છે અને $R$ એ તેના ગૌણ અક્ષનું એક અંત્યબિંદુ છે. જો $\triangle PQR$ એ સમબાજુ ત્રિકોણ હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(A) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a > b$.
નાભિઓ $P = (-ae, 0)$ અને $Q = (ae, 0)$ છે.
ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ $R = (0, b)$ છે.
$\triangle PQR$ સમબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,$PQ = PR = QR$ થાય.
$PQ = 2ae$.
$PR = \sqrt{(ae - 0)^2 + (0 - b)^2} = \sqrt{a^2e^2 + b^2}$.
$PQ^2 = PR^2$ લેતા,$(2ae)^2 = a^2e^2 + b^2$.
$4a^2e^2 = a^2e^2 + b^2 \implies 3a^2e^2 = b^2$.
$b^2 = a^2(1 - e^2)$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા,$3a^2e^2 = a^2(1 - e^2)$.
$3e^2 = 1 - e^2 \implies 4e^2 = 1 \implies e^2 = \frac{1}{4}$.
તેથી,$e = \frac{1}{2}$.
510
MediumMCQ
લઘુ અક્ષ $2b$ ધરાવતા ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી થાય,જો નાભિઓને જોડતો રેખાખંડ ઉપરના શિરોબિંદુ આગળ $2\alpha$ માપનો ખૂણો આંતરે?
A
$\cos \alpha$
B
$\sin \alpha$
C
$\tan \alpha$
D
$\sec \alpha$

Solution

(B) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a > b$.
નાભિઓ $S(ae, 0)$ અને $S'(-ae, 0)$ છે.
ઉપરનું શિરોબિંદુ $V(0, b)$ છે.
નાભિઓને જોડતો રેખાખંડ $SS'$ એ $V(0, b)$ આગળ $2\alpha$ ખૂણો આંતરે છે.
આથી $\angle SVS' = 2\alpha$,તેથી $\angle SVO = \alpha$,જ્યાં $O$ એ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle SVO$ માં,$\tan \alpha = \frac{SO}{VO} = \frac{ae}{b}$.
તેથી,$ae = b \tan \alpha$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $b^2 = a^2(1 - e^2)$,જેનો અર્થ છે $b^2 = a^2 - a^2e^2$.
$ae = b \tan \alpha$ મૂકતા,આપણને મળે $b^2 = a^2 - (b \tan \alpha)^2$,તેથી $a^2 = b^2 + b^2 \tan^2 \alpha = b^2(1 + \tan^2 \alpha) = b^2 \sec^2 \alpha$.
તેથી,$a = b \sec \alpha$.
હવે,ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{ae}{a} = \frac{b \tan \alpha}{b \sec \alpha} = \sin \alpha$.
511
MediumMCQ
જો $(l, m)$ એ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ઉપવલયમાં અંતર્ગત સમબાજુ ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર હોય,જેના શિરોબિંદુઓ $\theta_1, \theta_2$ અને $\theta_3$ ઉત્કેન્દ્રિય કોણ ધરાવતા બિંદુઓ પર હોય,તો $\frac{2}{3}\left[\cos \left(\theta_1-\theta_2\right)+\cos \left(\theta_2-\theta_3\right)+\cos \left(\theta_3-\theta_1\right)\right]=$
A
$\frac{9 l^2}{2 a^2}+\frac{9 m^2}{b^2}-1$
B
$\frac{l^2}{a^2}+\frac{m^2}{b^2}-3$
C
$\frac{3 l^2}{a^2}+\frac{3 m^2}{b^2}-1$
D
$\frac{3 l^2}{a^2}+\frac{3 m^2}{b^2}-\frac{3}{2}$

Solution

(C) સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,પરિકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્ર એક જ હોય છે. શિરોબિંદુઓના યામ $i=1, 2, 3$ માટે $(a \cos \theta_i, b \sin \theta_i)$ છે.
તેથી,$(l, m) = \left(\frac{a(\cos \theta_1 + \cos \theta_2 + \cos \theta_3)}{3}, \frac{b(\sin \theta_1 + \sin \theta_2 + \sin \theta_3)}{3}\right)$.
આનાથી $\frac{3l}{a} = \cos \theta_1 + \cos \theta_2 + \cos \theta_3$ અને $\frac{3m}{b} = \sin \theta_1 + \sin \theta_2 + \sin \theta_3$ મળે છે.
આ સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$\frac{9l^2}{a^2} + \frac{9m^2}{b^2} = (\cos \theta_1 + \cos \theta_2 + \cos \theta_3)^2 + (\sin \theta_1 + \sin \theta_2 + \sin \theta_3)^2$.
વર્ગોનું વિસ્તરણ કરતા:
$\frac{9l^2}{a^2} + \frac{9m^2}{b^2} = 3 + 2(\cos \theta_1 \cos \theta_2 + \cos \theta_2 \cos \theta_3 + \cos \theta_3 \cos \theta_1 + \sin \theta_1 \sin \theta_2 + \sin \theta_2 \sin \theta_3 + \sin \theta_3 \sin \theta_1)$.
$\cos(A-B) = \cos A \cos B + \sin A \sin B$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{9l^2}{a^2} + \frac{9m^2}{b^2} = 3 + 2[\cos(\theta_1-\theta_2) + \cos(\theta_2-\theta_3) + \cos(\theta_3-\theta_1)]$.
$3$ વડે ભાગતા:
$\frac{3l^2}{a^2} + \frac{3m^2}{b^2} = 1 + \frac{2}{3}[\cos(\theta_1-\theta_2) + \cos(\theta_2-\theta_3) + \cos(\theta_3-\theta_1)]$.
તેથી,$\frac{2}{3}[\cos(\theta_1-\theta_2) + \cos(\theta_2-\theta_3) + \cos(\theta_3-\theta_1)] = \frac{3l^2}{a^2} + \frac{3m^2}{b^2} - 1$.
512
MediumMCQ
જો $l$ અને $b$ એ ઉપવલય $x^2+4y^2=64$ માં અંતર્ગત મહત્તમ ક્ષેત્રફળવાળા લંબચોરસની લંબાઈ અને પહોળાઈ હોય,તો $(l, b) =$
A
$(16 \sqrt{2}, 4 \sqrt{2})$
B
$(8 \sqrt{2}, 6 \sqrt{2})$
C
$(8 \sqrt{2}, 4 \sqrt{2})$
D
$(6 \sqrt{2}, 4 \sqrt{2})$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{64} + \frac{y^2}{16} = 1$ છે. પ્રથમ ચરણમાં લંબચોરસનો એક શિરોબિંદુ $(x, y) = (8 \cos \theta, 4 \sin \theta)$ ધારો.
લંબચોરસની લંબાઈ $l = 2x = 16 \cos \theta$ અને પહોળાઈ $b = 2y = 8 \sin \theta$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A = l \times b = (16 \cos \theta)(8 \sin \theta) = 128 \sin \theta \cos \theta = 64 \sin 2 \theta$.
ક્ષેત્રફળ મહત્તમ હોવા માટે,$\sin 2 \theta = 1$ હોવું જોઈએ,તેથી $2 \theta = \frac{\pi}{2}$,જે $\theta = \frac{\pi}{4}$ આપે છે.
$\theta = \frac{\pi}{4}$ મૂકતા:
$l = 16 \cos \frac{\pi}{4} = 16 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = 8 \sqrt{2}$.
$b = 8 \sin \frac{\pi}{4} = 8 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = 4 \sqrt{2}$.
આમ,$(l, b) = (8 \sqrt{2}, 4 \sqrt{2})$.
513
MediumMCQ
ઉપવલય $9x^2+4y^2-18x-8y-23=0$ ના નાભિલંબના સમીકરણો કયા છે?
A
$x=-1 \pm \sqrt{5}$
B
$y=1 \pm \sqrt{5}$
C
$x=1 \pm \frac{2\sqrt{5}}{3}$
D
$y=2 \pm \sqrt{5}$

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^2+4y^2-18x-8y-23=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$9(x-1)^2 + 4(y-1)^2 = 36$
$36$ વડે ભાગતા:
$\frac{(x-1)^2}{4} + \frac{(y-1)^2}{9} = 1$.
અહીં $a^2=4$ અને $b^2=9$ છે. તેથી મુખ્ય અક્ષ શિરોલંબ છે.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{4}{9}} = \frac{\sqrt{5}}{3}$.
નાભિઓ $(h, k \pm be)$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $(h, k) = (1, 1)$.
નાભિઓ $= (1, 1 \pm \sqrt{5})$.
નાભિલંબના સમીકરણો $y = 1 \pm \sqrt{5}$ છે.
514
EasyMCQ
$(6,1)$ પર શિરોબિંદુ,$(4,1)$ પર નાભિ અને ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \frac{3}{5}$ ધરાવતા ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$\frac{(x-1)^2}{16}+\frac{(y-1)^2}{25}=1$
B
$\frac{(x-1)^2}{25}+\frac{(y-1)^2}{16}=1$
C
$\frac{(x+1)^2}{25}+\frac{(y+1)^2}{16}=1$
D
$\frac{(x+1)^2}{16}+\frac{(y+1)^2}{25}=1$

Solution

(B) આપેલ છે કે શિરોબિંદુ $V = (6, 1)$ અને નાભિ $S = (4, 1)$ છે. $y$-યામ સમાન હોવાથી,મુખ્ય અક્ષ આડી છે.
શિરોબિંદુ અને નાભિ વચ્ચેનું અંતર $a - ae = |6 - 4| = 2$ છે.
$e = \frac{3}{5}$ આપેલ હોવાથી,$a(1 - e) = 2$ $\Rightarrow a(1 - \frac{3}{5}) = 2$ $\Rightarrow a(\frac{2}{5}) = 2$ $\Rightarrow a = 5$.
કેન્દ્ર $(h, k)$ એ $y = 1$ રેખા પર છે. કેન્દ્રથી શિરોબિંદુનું અંતર $a = 5$ છે. શિરોબિંદુ $(6, 1)$ પર અને નાભિ $(4, 1)$ પર હોવાથી,કેન્દ્ર $(6 - 5, 1) = (1, 1)$ થશે.
હવે,$b^2 = a^2(1 - e^2) = 25(1 - \frac{9}{25}) = 25(\frac{16}{25}) = 16$.
આમ,ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{(x-1)^2}{25} + \frac{(y-1)^2}{16} = 1$ છે.
515
EasyMCQ
જો ઉપવલયનું નાભિલંબ તેના કેન્દ્ર આગળ કાટખૂણો આંતરતું હોય,તો તે ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી થાય?
A
$\frac{\sqrt{5}+1}{4}$
B
$\frac{\sqrt{5}-1}{2}$
C
$\frac{\sqrt{10-2 \sqrt{5}}}{5}$
D
$\frac{\sqrt{10+2 \sqrt{5}}}{5}$

Solution

(B) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
ધારો કે $LL^{\prime}$ એ નાભિલંબ છે,તો $L$ ના યામ $(ae, \frac{b^2}{a})$ થાય.
કારણ કે $LL^{\prime}$ કેન્દ્ર $C(0,0)$ આગળ કાટખૂણો $(\pi/2)$ આંતરે છે,તેથી $\angle LCS = \pi/4$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle LCS$ માં,$\tan(\angle LCS) = \frac{LS}{CS}$ થાય.
$\tan(\frac{\pi}{4}) = \frac{b^2/a}{ae}$
$1 = \frac{b^2}{a^2e}$
$a^2e = b^2$
કારણ કે $b^2 = a^2(1 - e^2)$,તેથી $a^2e = a^2(1 - e^2)$ મળે.
$e = 1 - e^2$
$e^2 + e - 1 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$e = \frac{-1 \pm \sqrt{5}}{2}$ મળે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e > 0$ હોવાથી,$e = \frac{\sqrt{5}-1}{2}$ થાય.
Solution diagram
516
EasyMCQ
જો $S$ અને $S^{\prime}$ એ ઉપવલયના નાભિઓ હોય,$B$ એ ગૌણ અક્ષનો એક અંત્યબિંદુ હોય અને $\angle SBS^{\prime} = 90^{\circ}$ હોય,તો તે ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{\sqrt{7}}{4}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) ધારો કે ઉપવલયના નાભિઓના યામ $S(ae, 0)$ અને $S^{\prime}(-ae, 0)$ છે. ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુ $B$ ના યામ $(0, b)$ છે.
$\triangle SBS^{\prime}$ એ $B$ પાસે કાટકોણ ત્રિકોણ હોવાથી,$SB^2 + S^{\prime}B^2 = (SS^{\prime})^2$ થાય.
અંતર $SB = \sqrt{(ae-0)^2 + (0-b)^2} = \sqrt{a^2e^2 + b^2}$.
તે જ રીતે,$S^{\prime}B = \sqrt{(-ae-0)^2 + (0-b)^2} = \sqrt{a^2e^2 + b^2}$.
વળી,$SS^{\prime} = 2ae$.
પાયથાગોરસના પ્રમેયમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$(a^2e^2 + b^2) + (a^2e^2 + b^2) = (2ae)^2$
$2(a^2e^2 + b^2) = 4a^2e^2$
$a^2e^2 + b^2 = 2a^2e^2$
$b^2 = a^2e^2$
$\frac{b^2}{a^2} = e^2$
આપણે જાણીએ છીએ કે ઉપવલય માટે $b^2 = a^2(1 - e^2)$,તેથી $\frac{b^2}{a^2} = 1 - e^2$.
$\frac{b^2}{a^2}$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$e^2 = 1 - e^2$
$2e^2 = 1$
$e^2 = \frac{1}{2}$
$e = \frac{1}{\sqrt{2}}$
Solution diagram
517
EasyMCQ
$x+y+2=0$ ને નિયામિકા (directrix),$(1,-1)$ ને નાભિ (focus) અને $\frac{2}{3}$ ઉત્કેન્દ્રિયતા (eccentricity) ધરાવતા ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$7x^2 + 7y^2 - 4xy + 26x + 26y + 10 = 0$
B
$7x^2 + 7y^2 + 4xy - 26x - 26y + 10 = 0$
C
$7x^2 + 7y^2 - 4xy - 26x - 26y + 10 = 0$
D
$7x^2 + 7y^2 + 4xy + 26x + 26y - 10 = 0$

Solution

(C) ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,બિંદુ $P(x, y)$ થી નાભિ $S(1, -1)$ નું અંતર એ $P$ થી નિયામિકા $x+y+2=0$ ના અંતરના $e$ ગણું હોય છે.
$SP^2 = e^2 \times (\text{લંબ અંતર})^2$
$(x-1)^2 + (y+1)^2 = (\frac{2}{3})^2 \times \frac{(x+y+2)^2}{2}$
સાદુરૂપ આપતા,$7x^2 + 7y^2 - 4xy - 26x - 26y + 10 = 0$ મળે છે.
518
EasyMCQ
સમીકરણ $\frac{x^2}{2-r}+\frac{y^2}{r-5}+1=0$ એ ઉપવલય દર્શાવે છે જો
A
$r > 2$
B
$r > 5$
C
$2 < r < 5$
D
$r < 2 \text{ અથવા } r > 5$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $\frac{x^2}{2-r} + \frac{y^2}{r-5} = -1$ છે.
$-1$ વડે ગુણતા,આપણને $\frac{x^2}{r-2} + \frac{y^2}{5-r} = 1$ મળે છે.
આ ઉપવલય દર્શાવે તે માટે,છેદ ધન હોવા જોઈએ,એટલે કે $r-2 > 0$ અને $5-r > 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $r > 2$ અને $r < 5$.
આ બંનેને જોડતા,આપણને $2 < r < 5$ મળે છે.
519
EasyMCQ
ઉપવલય $x=3 \cos \theta$,$y=4 \sin \theta$ ના નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$2 \sqrt{7}$
B
$7 \sqrt{2}$
C
$\sqrt{7}$
D
$3 \sqrt{7}$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયના પ્રાચલ સમીકરણો:
$x = 3 \cos \theta$ અને $y = 4 \sin \theta$.
તેથી,$\frac{x}{3} = \cos \theta$ અને $\frac{y}{4} = \sin \theta$.
બંનેનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$\left(\frac{x}{3}\right)^2 + \left(\frac{y}{4}\right)^2 = \cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$.
આમ,ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{16} = 1$ મળે છે.
અહીં,$a^2 = 9$ અને $b^2 = 16$.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2 \sqrt{b^2 - a^2} = 2 \sqrt{16 - 9} = 2 \sqrt{7}$ થાય.
520
EasyMCQ
ઉપવલય $9x^2 + 25y^2 - 36x + 50y - 164 = 0$ ના નાભિલંબના સમીકરણો કયા છે?
A
$x-4=0, x+2=0$
B
$x-6=0, x+2=0$
C
$x+6=0, x-2=0$
D
$x+4=0, x+5=0$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $9x^2 + 25y^2 - 36x + 50y - 164 = 0$
પદોને ગોઠવતા: $9(x^2 - 4x) + 25(y^2 + 2y) = 164$
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $9(x^2 - 4x + 4) + 25(y^2 + 2y + 1) = 164 + 36 + 25$
$9(x-2)^2 + 25(y+1)^2 = 225$
$225$ વડે ભાગતા: $\frac{(x-2)^2}{25} + \frac{(y+1)^2}{9} = 1$
અહીં,$a^2 = 25$ અને $b^2 = 9$,તેથી $a = 5$ અને $b = 3$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{9}{25}} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5}$.
નાભિલંબના સમીકરણો $x - h = \pm ae$ છે.
$x - 2 = \pm 5 \times \frac{4}{5} = \pm 4$.
$x = 2 + 4 = 6$ અને $x = 2 - 4 = -2$.
આમ,સમીકરણો $x - 6 = 0$ અને $x + 2 = 0$ છે.
521
MediumMCQ
ધારો કે $E$ એક ઉપવલય છે જેની મુખ્ય અક્ષ $X$-અક્ષ છે અને ગૌણ અક્ષ $Y$-અક્ષ છે. જો $E$ પરના બિંદુ $P \left(\frac{5}{2}, 2 \sqrt{3}\right)$ નું તેના નાભિઓથી અંતર $\frac{7}{2}$ અને $\frac{13}{2}$ હોય,તો ઉપવલય $E$ ની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$3/5$
B
$1/5$
C
$1/\sqrt{5}$
D
$1/\sqrt{2}$

Solution

(A) ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુનું તેની બે નાભિઓથી અંતરનો સરવાળો મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ $2a$ જેટલો હોય છે.
આપેલ છે કે $SP_1 + SP_2 = 2a$,જ્યાં $SP_1 = \frac{7}{2}$ અને $SP_2 = \frac{13}{2}$.
$2a = \frac{7}{2} + \frac{13}{2} = \frac{20}{2} = 10 \Rightarrow a = 5$.
નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm 5e, 0)$ પર છે.
ધારો કે $S = (5e, 0)$ અને $P = \left(\frac{5}{2}, 2\sqrt{3}\right)$.
અંતર $SP = \frac{7}{2}$.
$SP^2 = \left(5e - \frac{5}{2}\right)^2 + (2\sqrt{3} - 0)^2 = \left(\frac{7}{2}\right)^2$.
$\left(5e - \frac{5}{2}\right)^2 + 12 = \frac{49}{4}$.
$\left(5e - \frac{5}{2}\right)^2 = \frac{49}{4} - 12 = \frac{1}{4}$.
$5e - \frac{5}{2} = \pm \frac{1}{2}$.
કિસ્સો $1$: $5e = \frac{5}{2} + \frac{1}{2} = 3 \Rightarrow e = \frac{3}{5}$.
આમ,ઉત્કેન્દ્રતા $3/5$ છે.
522
MediumMCQ
જો $\alpha$ એ $\beta$ લંબાઈના અંતરાલનો સભ્ય હોય અને $(\alpha, -\alpha)$ એ ઉપવલય $4x^2 + 5y^2 = 1$ નું અંદરનું બિંદુ હોય,તો $(6\beta - 4)^{201} + 201 = $
A
$202$
B
$0$
C
$402$
D
$201$

Solution

(D) કારણ કે $(\alpha, -\alpha)$ એ ઉપવલય $4x^2 + 5y^2 - 1 = 0$ ની અંદર આવેલું છે,તેથી:
$4(\alpha)^2 + 5(-\alpha)^2 - 1 < 0$
$4\alpha^2 + 5\alpha^2 - 1 < 0$
$9\alpha^2 < 1$
$\alpha^2 < \frac{1}{9}$
$-\frac{1}{3} < \alpha < \frac{1}{3}$
આમ,$\alpha$ માટેનો અંતરાલ $(-\frac{1}{3}, \frac{1}{3})$ છે.
આ અંતરાલની લંબાઈ $\beta = \frac{1}{3} - (-\frac{1}{3}) = \frac{2}{3}$ છે.
હવે,$\beta = \frac{2}{3}$ ને પદાવલિમાં મૂકતા:
$(6\beta - 4)^{201} + 201 = (6 \times \frac{2}{3} - 4)^{201} + 201$
$= (4 - 4)^{201} + 201$
$= 0^{201} + 201 = 201$.
523
EasyMCQ
ઉપવલય $4x^2+9y^2-16x-54y+61=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(1,3)$ ક્યાં આવેલું છે?
A
ઉપવલયની બહાર
B
ઉપવલય પર
C
ગૌણ અક્ષ પર
D
મુખ્ય અક્ષ પર

Solution

(D) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $4x^2+9y^2-16x-54y+61=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરીને:
$4(x-2)^2+9(y-3)^2=36$
$\frac{(x-2)^2}{9}+\frac{(y-3)^2}{4}=1$
આ ઉપવલયનું કેન્દ્ર $(2,3)$ છે અને મુખ્ય અક્ષ $y=3$ રેખા પર છે.
બિંદુ $(1,3)$ સમીકરણ $y=3$ નું સમાધાન કરે છે,જે મુખ્ય અક્ષનું સમીકરણ છે.
તેથી,બિંદુ $(1,3)$ મુખ્ય અક્ષ પર આવેલું છે.
Solution diagram
524
MediumMCQ
$P$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરનું એક ચલ બિંદુ છે,જેના નાભિઓ $F_1$ અને $F_2$ છે. જો $A$ એ ત્રિકોણ $P F_1 F_2$ નું ક્ષેત્રફળ હોય,તો $A$ ની મહત્તમ કિંમત કેટલી થાય?
A
$\frac{e}{ab}$
B
$\frac{ae}{b}$
C
$aeb$
D
$\frac{ab}{e}$

Solution

(C) ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પર બિંદુ $P(a \cos \theta, b \sin \theta)$ છે.
ઉપવલયની નાભિઓ $F_1(ae, 0)$ અને $F_2(-ae, 0)$ છે.
ત્રિકોણ $P F_1 F_2$ નો પાયો નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $F_1 F_2 = 2ae$ છે.
ત્રિકોણની ઊંચાઈ બિંદુ $P$ ના $y$-યામનું નિરપેક્ષ મૂલ્ય $h = |b \sin \theta|$ છે.
ત્રિકોણ $P F_1 F_2$ નું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times (2ae) \times |b \sin \theta| = aeb |\sin \theta|$ થાય.
$A$ ની મહત્તમ કિંમત માટે,$|\sin \theta|$ ની મહત્તમ કિંમત $1$ લેવી પડે.
તેથી,$A_{\text{max}} = aeb$.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
525
DifficultMCQ
ઉપવલય $x^2+4y^2=64$ માં અંતર્ગત મહત્તમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતા લંબચોરસની બાજુઓ છે:
A
$(8\sqrt{2}, 4\sqrt{2})$
B
$(4\sqrt{2}, 8\sqrt{2})$
C
$(8, 4)$
D
$(4, 8)$

Solution

(A) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{64} + \frac{y^2}{16} = 1$ છે.
પ્રથમ ચરણમાં લંબચોરસનું શિરોબિંદુ $(x, y) = (8\cos\theta, 2\sin\theta)$ ધારો.
લંબચોરસની બાજુઓ $2x = 16\cos\theta$ અને $2y = 4\sin\theta$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A = (2x)(2y) = 64\sin\theta\cos\theta = 32\sin(2\theta)$.
મહત્તમ ક્ષેત્રફળ માટે,$\sin(2\theta) = 1$,એટલે કે $\theta = 45^\circ$.
તેથી,બાજુઓ $16\cos(45^\circ) = 8\sqrt{2}$ અને $4\sin(45^\circ) = 2\sqrt{2}$ થાય.
526
DifficultMCQ
એક ઉપવલય જેના અક્ષો યામ અક્ષો છે અને તેનો મુખ્ય અક્ષ $Y$-અક્ષ પર છે,તે બિંદુ $(-3, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{\frac{2}{5}}$ છે. તો તેનું સમીકરણ શું છે?
A
$3x^2 + 5y^2 - 15 = 0$
B
$5x^2 + 3y^2 - 32 = 0$
C
$3x^2 + 5y^2 - 32 = 0$
D
$5x^2 + 3y^2 - 48 = 0$

Solution

(D) મુખ્ય અક્ષ $Y$-અક્ષ પર હોવાથી,ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $b > a$.
આપેલ ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{\frac{2}{5}}$,તેથી $e^2 = 1 - \frac{a^2}{b^2} = \frac{2}{5}$.
$\frac{a^2}{b^2} = 1 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5} \implies b^2 = \frac{5a^2}{3}$.
ઉપવલય $(-3, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{(-3)^2}{a^2} + \frac{1^2}{b^2} = 1$.
$\frac{9}{a^2} + \frac{1}{b^2} = 1$.
$b^2 = \frac{5a^2}{3}$ મૂકતા,$\frac{9}{a^2} + \frac{3}{5a^2} = 1$.
$\frac{45 + 3}{5a^2} = 1 \implies 5a^2 = 48 \implies a^2 = \frac{48}{5}$.
તેથી $b^2 = \frac{5}{3} \times \frac{48}{5} = 16$.
સમીકરણ $\frac{x^2}{48/5} + \frac{y^2}{16} = 1$ છે.
$\frac{5x^2}{48} + \frac{y^2}{16} = 1 \implies 5x^2 + 3y^2 = 48$.
527
MediumMCQ
જેના નાભિઓ $(-1, 0)$ અને $(7, 0)$ હોય અને ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{1}{2}$ હોય તેવા ઉપવલય પરના બિંદુના પ્રચલ સ્વરૂપમાં યામ શું થાય?
A
$(8 \cos \theta, 4 \sqrt{3} \sin \theta)$
B
$(3 + 8 \cos \theta, 4 \sqrt{3} \sin \theta)$
C
$(3 + 4 \sqrt{3} \cos \theta, 8 \sin \theta)$
D
$(3 + 4 \cos \theta, 2 \sqrt{3} \sin \theta)$

Solution

(B) ઉપવલયનું કેન્દ્ર નાભિઓ $(-1, 0)$ અને $(7, 0)$ નું મધ્યબિંદુ છે,જે $(\frac{-1+7}{2}, \frac{0+0}{2}) = (3, 0)$ છે.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = 7 - (-1) = 8$ છે,તેથી $ae = 4$.
$e = \frac{1}{2}$ આપેલ હોવાથી,$a(\frac{1}{2}) = 4$,જેનો અર્થ છે કે $a = 8$.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા,$b^2 = 8^2(1 - (\frac{1}{2})^2) = 64(1 - \frac{1}{4}) = 64(\frac{3}{4}) = 48$.
તેથી,$b = \sqrt{48} = 4 \sqrt{3}$.
કેન્દ્ર $(h, k)$ વાળા ઉપવલય પરના બિંદુના પ્રચલ યામ $(h + a \cos \theta, k + b \sin \theta)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $(3 + 8 \cos \theta, 0 + 4 \sqrt{3} \sin \theta) = (3 + 8 \cos \theta, 4 \sqrt{3} \sin \theta)$ મળે છે.
528
EasyMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{9}=1$ ની જીવા જેનું મધ્યબિંદુ $(1,1)$ હોય તે $x+\alpha y=\beta$ હોય,તો
A
$\alpha+\beta=1$
B
$\alpha+1=\beta$
C
$\alpha-1=\beta$
D
$2\alpha-1=3\beta$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{9}=1$ છે.
મધ્યબિંદુ $(1,1)$ ધરાવતી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ દ્વારા મળે છે.
$(x_1, y_1) = (1, 1)$,$a^2=4$,અને $b^2=9$ મૂકતા:
$\frac{x(1)}{4}+\frac{y(1)}{9}-1 = \frac{1}{4}+\frac{1}{9}-1$
$\frac{x}{4}+\frac{y}{9} = \frac{13}{36}$
$4$ વડે ગુણતા:
$x+\frac{4}{9}y = \frac{13}{9}$
$x+\alpha y=\beta$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = \frac{4}{9}$ અને $\beta = \frac{13}{9}$ મળે છે.
તેથી,$\alpha+1 = \frac{4}{9}+1 = \frac{13}{9} = \beta$.
આમ,$\alpha+1=\beta$.
529
EasyMCQ
ધારો કે $A, A^{\prime}$ એ ઉપવલય $E$ ની મુખ્ય અક્ષના અંત્યબિંદુઓ છે,$S, S^{\prime}$ એ નાભિઓ છે અને $B, B^{\prime}$ એ ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુઓ છે. જો $\angle BAB^{\prime}=60^{\circ}$ હોય,તો $\angle SBS^{\prime}$ શોધો.
A
$2 \tan ^{-1}(\sqrt{2})$
B
$\tan ^{-1}(-2 \sqrt{2})$
C
$\tan ^{-1}\left(\sqrt{\frac{2}{3}}\right)$
D
$\tan ^{-1}\left(\sqrt{\frac{3}{2}}\right)$

Solution

(A) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે. યામ $A(a, 0)$,$B(0, b)$,અને $B^{\prime}(0, -b)$ છે.
આપેલ છે કે $\angle BAB^{\prime} = 60^{\circ}$,તેથી રેખા $AB$ મુખ્ય અક્ષ $AA^{\prime}$ સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
$\triangle OAB$ માં,$\tan 30^{\circ} = \frac{OB}{OA} = \frac{b}{a}$.
તેથી,$\frac{b}{a} = \frac{1}{\sqrt{3}}$,જેનો અર્થ છે કે $a = \sqrt{3}b$.
કેન્દ્ર $O$ થી નાભિ $S$ નું અંતર $c = \sqrt{a^2 - b^2} = \sqrt{3b^2 - b^2} = \sqrt{2}b$ છે.
ધારો કે $\angle SBS^{\prime} = 2\theta$,જ્યાં $\theta = \angle OBS$. $\triangle OBS$ માં,$\tan \theta = \frac{OS}{OB} = \frac{c}{b} = \frac{\sqrt{2}b}{b} = \sqrt{2}$.
તેથી,$\angle SBS^{\prime} = 2\theta = 2 \tan^{-1}(\sqrt{2})$.
Solution diagram
530
MediumMCQ
જો $\tan \theta_1 \times \tan \theta_2 = -\frac{a^2}{b^2}$ હોય,તો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરના $2$ બિંદુઓ $\theta_1$ અને $\theta_2$ ને જોડતી જીવા કયા બિંદુએ કાટખૂણો આંતરશે?
A
નાભિ
B
કેન્દ્ર
C
ગૌર અક્ષનું અંત્યબિંદુ
D
લઘુ અક્ષનું અંત્યબિંદુ

Solution

(B) ધારો કે ઉપવલય પરના બે બિંદુઓ $A(a \cos \theta_1, b \sin \theta_1)$ અને $B(a \cos \theta_2, b \sin \theta_2)$ છે.
ઉપવલયનું કેન્દ્ર $O(0, 0)$ છે.
$OA$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{b \sin \theta_1}{a \cos \theta_1} = \frac{b}{a} \tan \theta_1$ છે.
$OB$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{b \sin \theta_2}{a \cos \theta_2} = \frac{b}{a} \tan \theta_2$ છે.
જીવા $AB$ કેન્દ્ર $O$ પર કાટખૂણો આંતરે તે માટે ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 \times m_2 = -1$ થવો જોઈએ.
$m_1 \times m_2 = \left(\frac{b}{a} \tan \theta_1\right) \times \left(\frac{b}{a} \tan \theta_2\right) = \frac{b^2}{a^2} (\tan \theta_1 \tan \theta_2)$.
આપેલ છે કે $\tan \theta_1 \tan \theta_2 = -\frac{a^2}{b^2}$,તેથી:
$m_1 \times m_2 = \frac{b^2}{a^2} \times \left(-\frac{a^2}{b^2}\right) = -1$.
આમ,જીવા $AB$ કેન્દ્ર પર કાટખૂણો આંતરે છે.
531
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{9}=1$ પરના બિંદુઓ $A(\alpha)$ અને $B(\beta)$ ને જોડતી રેખા નાભિસ્થ જીવા (focal chord) હોય,તો $\cot \frac{\alpha}{2} \cdot \cot \frac{\beta}{2}$ ની એક શક્ય કિંમત કઈ છે?
A
-$3$
B
$3$
C
-$9$
D
$9$

Solution

(C) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ પરના બિંદુઓ $A(\alpha)$ અને $B(\beta)$ ને જોડતી જીવાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} \cos \frac{\alpha+\beta}{2} + \frac{y}{b} \sin \frac{\alpha+\beta}{2} = \cos \frac{\alpha-\beta}{2}$ છે.
આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{9}=1$ માટે,$a=5$ અને $b=3$ છે. નાભિ $(ae, 0) = (4, 0)$ છે.
જીવા નાભિ $(4, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$x=4$ અને $y=0$ મૂકતા:
$\frac{4}{5} \cos \frac{\alpha+\beta}{2} = \cos \frac{\alpha-\beta}{2}$.
વિસ્તરણ કરતા:
$4(\cos \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\beta}{2} - \sin \frac{\alpha}{2} \sin \frac{\beta}{2}) = 5(\cos \frac{\alpha}{2} \cos \frac{\beta}{2} + \sin \frac{\alpha}{2} \sin \frac{\beta}{2})$.
બંને બાજુ $\sin \frac{\alpha}{2} \sin \frac{\beta}{2}$ વડે ભાગતા:
$4(\cot \frac{\alpha}{2} \cot \frac{\beta}{2} - 1) = 5(\cot \frac{\alpha}{2} \cot \frac{\beta}{2} + 1)$.
$4 \cot \frac{\alpha}{2} \cot \frac{\beta}{2} - 4 = 5 \cot \frac{\alpha}{2} \cot \frac{\beta}{2} + 5$.
$\cot \frac{\alpha}{2} \cot \frac{\beta}{2} = -9$.
532
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{36}+\frac{y^2}{27}=1$ ના બિંદુ $\left(3, \frac{9}{2}\right)$ આગળના સ્પર્શક પર બિંદુઓ $(3,0)$ અને $(-3,0)$ માંથી દોરેલા લંબ અંતરોનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$36$
B
$27$
C
$9$
D
$63$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{36}+\frac{y^2}{27}=1$ માટે,$a^2=36$ અને $b^2=27$ છે. નાભિઓ $(\pm ae, 0)$ છે.
$e^2 = 1 - \frac{27}{36} = \frac{1}{4}$ હોવાથી,$e = \frac{1}{2}$ મળે.
તેથી નાભિઓ $(\pm 3, 0)$ છે.
ઉપવલયનો એક જાણીતો ગુણધર્મ છે કે નાભિઓમાંથી કોઈપણ સ્પર્શક પર દોરેલા લંબ અંતરોનો ગુણાકાર હંમેશા અર્ધ-ગૌણ અક્ષના વર્ગ $(b^2)$ જેટલો હોય છે.
અહીં,$b^2 = 27$ છે.
આમ,નાભિઓ $(3,0)$ અને $(-3,0)$ થી સ્પર્શક પરના લંબ અંતરોનો ગુણાકાર $27$ થાય.
533
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ ઉપવલય $x^2+4y^2=4$ ની નાભિસ્થ જીવા (મુખ્ય અક્ષ સિવાય) ના અંત્યબિંદુઓના ઉત્કેન્દ્રિય ખૂણાઓ હોય,તો $\sqrt{3} \cos \frac{\alpha+\beta}{2} =$
A
$2 \cos \frac{\alpha-\beta}{2}$
B
$2 \sin \frac{\alpha-\beta}{2}$
C
$2 \sec \frac{\alpha+\beta}{2}$
D
$2 \sin \frac{\alpha+\beta}{2}$

Solution

(A) ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2 + 4y^2 = 4$ છે,જેને $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{1} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a^2 = 4$ અને $b^2 = 1$,તેથી $a = 2$ અને $b = 1$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{1}{4}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
ઉત્કેન્દ્રિય ખૂણા $\alpha$ અને $\beta$ વાળી નાભિસ્થ જીવાના અંત્યબિંદુઓના યામ $(a \cos \alpha, b \sin \alpha)$ અને $(a \cos \beta, b \sin \beta)$ છે.
જીવા $\alpha$ અને $\beta$ ને જોડતી રેખા નાભિસ્થ જીવા હોય તેની શરત $\cos \frac{\alpha-\beta}{2} = e \cos \frac{\alpha+\beta}{2}$ છે.
$e = \frac{\sqrt{3}}{2}$ મૂકતા,આપણને $\cos \frac{\alpha-\beta}{2} = \frac{\sqrt{3}}{2} \cos \frac{\alpha+\beta}{2}$ મળે છે.
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા,$2 \cos \frac{\alpha-\beta}{2} = \sqrt{3} \cos \frac{\alpha+\beta}{2}$ મળે.
આમ,$\sqrt{3} \cos \frac{\alpha+\beta}{2} = 2 \cos \frac{\alpha-\beta}{2}$.
534
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{9}=1$ ની નાભિસ્થ જીવા (મુખ્ય અક્ષ સિવાય) ના અંત્યબિંદુઓના ઉત્કેન્દ્રિય ખૂણાઓ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો $\frac{\cot(\alpha/2)}{\tan(\beta/2)}=$
A
$\frac{4}{3}$
B
$-9$
C
$9$
D
$\frac{4}{5}$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે,જો $\alpha$ અને $\beta$ નાભિસ્થ જીવાના અંત્યબિંદુઓના ઉત્કેન્દ્રિય ખૂણાઓ હોય,તો $\tan(\alpha/2) \tan(\beta/2) = \frac{e-1}{e+1}$ થાય.
અહીં $a^2 = 25$ અને $b^2 = 9$ હોવાથી,$e = \sqrt{1 - 9/25} = 4/5$.
તેથી,$\tan(\alpha/2) \tan(\beta/2) = \frac{4/5 - 1}{4/5 + 1} = -1/9$.
આમ,$\frac{\cot(\alpha/2)}{\tan(\beta/2)} = \frac{1}{\tan(\alpha/2) \tan(\beta/2)} = -9$.
535
MediumMCQ
ઉપવલય $2x^2 + y^2 = 1$ ની જીવા $AB$ નું સમીકરણ $x - y + 1 = 0$ છે. જો $O$ ઉગમબિંદુ હોય,તો $\angle AOB =$
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\operatorname{Tan}^{-1}(2)$
C
$\operatorname{Tan}^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $2x^2 + y^2 = 1$ છે. જીવાનું સમીકરણ $x - y + 1 = 0$ છે,જેનો અર્થ છે $y = x + 1$.
ઉપવલયના સમીકરણમાં $y = x + 1$ મૂકતા: $2x^2 + (x + 1)^2 = 1$.
$2x^2 + x^2 + 2x + 1 = 1 \implies 3x^2 + 2x = 0$.
$x(3x + 2) = 0$,તેથી $x_1 = 0$ અને $x_2 = -\frac{2}{3}$.
અનુરૂપ $y$ કિંમતો: $y_1 = 0 + 1 = 1$ અને $y_2 = -\frac{2}{3} + 1 = \frac{1}{3}$.
આમ,બિંદુઓ $A(0, 1)$ અને $B(-\frac{2}{3}, \frac{1}{3})$ છે.
$OA$ અને $OB$ ના ઢાળ $m_1 = \infty$ અને $m_2 = -\frac{1}{2}$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\tan \theta = |\frac{1}{m_2}| = 2$ મળે છે.
તેથી,$\theta = \operatorname{Tan}^{-1}(2)$.
536
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ નો $2$ ઢાળ ધરાવતો સ્પર્શક વર્તુળ $x^2+y^2=4$ ને સ્પર્શતો હોય,તો $ab$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$12$
C
$5$
D
$7$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ છે.
રેખા $y=mx+c$ ઉપવલયનો સ્પર્શક હોય તો $c^2=a^2m^2+b^2$ થાય.
ઢાળ $m=2$ આપેલ હોવાથી,સ્પર્શકનું સમીકરણ $y=2x \pm \sqrt{4a^2+b^2}$ થાય,જેને $2x-y \pm \sqrt{4a^2+b^2}=0$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખા વર્તુળ $x^2+y^2=4$ (ત્રિજ્યા $r=2$,કેન્દ્ર $(0,0)$) ને સ્પર્શતી હોવાથી,ઉગમબિંદુથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા જેટલું થાય:
$\frac{|\pm \sqrt{4a^2+b^2}|}{\sqrt{2^2+(-1)^2}} = 2$.
$\frac{\sqrt{4a^2+b^2}}{\sqrt{5}} = 2$ $\Rightarrow \sqrt{4a^2+b^2} = 2\sqrt{5}$ $\Rightarrow 4a^2+b^2 = 20$.
$AM \geq GM$ અસમતાનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{4a^2+b^2}{2} \geq \sqrt{4a^2b^2} = 2ab$.
$\frac{20}{2} \geq 2ab$ $\Rightarrow 10 \geq 2ab$ $\Rightarrow ab \leq 5$.
આમ,$ab$ ની મહત્તમ કિંમત $5$ છે.
537
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $2x - y + 3 = 0$ અને $4x + ky + 3 = 0$ એ ઉપવલય $5x^2 + 6y^2 - 15 = 0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી (conjugate) હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $2x - y + 3 = 0$ અને $4x + ky + 3 = 0$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે,બે રેખાઓ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ સંયુગ્મી હોય જો $a^2a_1a_2 + b^2b_1b_2 = c_1c_2$ થાય.
ઉપવલયના સમીકરણ $5x^2 + 6y^2 = 15$ ને $\frac{x^2}{3} + \frac{y^2}{2.5} = 1$ તરીકે લખતા,$a^2 = 3$ અને $b^2 = 2.5 = \frac{5}{2}$ મળે.
અહીં,$a_1 = 2, b_1 = -1, c_1 = 3$ અને $a_2 = 4, b_2 = k, c_2 = 3$ છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા: $3(2)(4) + (2.5)(-1)(k) = (3)(3)$.
$24 - 2.5k = 9$.
$2.5k = 15$.
$k = \frac{15}{2.5} = 6$.
538
EasyMCQ
રેખા $y=2x+k$ એ ઉપવલય $3x^2+5y^2=15$ ને સ્પર્શે તે માટે $k$ ની કિંમત શું છે?
A
$\pm \sqrt{23}$
B
$\pm \sqrt{13}$
C
$\pm \sqrt{33}$
D
$\pm \sqrt{32}$

Solution

(A) રેખા $y=mx+c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ને સ્પર્શક હોય તેની શરત $c^2=a^2m^2+b^2$ છે.
આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $3x^2+5y^2=15$ છે,જેને $15$ વડે ભાગતા પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{5}+\frac{y^2}{3}=1$ મળે છે.
અહીં,$a^2=5$,$b^2=3$,$m=2$,અને $c=k$ છે.
આ કિંમતોને શરત $c^2=a^2m^2+b^2$ માં મૂકતા:
$k^2 = (5)(2^2) + 3$
$k^2 = 5 \times 4 + 3$
$k^2 = 20 + 3 = 23$
$k = \pm \sqrt{23}$.
539
EasyMCQ
$x^2+4y^2=64$ ઉપવલયમાં અંતર્ગત મહત્તમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતા લંબચોરસની બાજુઓની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$6\sqrt{2}, 4\sqrt{2}$
B
$8\sqrt{2}, 4\sqrt{2}$
C
$8\sqrt{2}, 8\sqrt{2}$
D
$16\sqrt{2}, 4\sqrt{2}$

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2+4y^2=64$ છે,જેને $\frac{x^2}{64}+\frac{y^2}{16}=1$ તરીકે લખી શકાય.
પ્રથમ ચરણમાં લંબચોરસના શિરોબિંદુ $P$ ને $(8\cos\theta, 4\sin\theta)$ ધારો.
લંબચોરસના ચાર શિરોબિંદુઓ $(8\cos\theta, 4\sin\theta)$,$(-8\cos\theta, 4\sin\theta)$,$(-8\cos\theta, -4\sin\theta)$ અને $(8\cos\theta, -4\sin\theta)$ છે.
લંબચોરસની બાજુઓની લંબાઈ $L = 2(8\cos\theta) = 16\cos\theta$ અને $W = 2(4\sin\theta) = 8\sin\theta$ છે.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $A = L \times W = (16\cos\theta)(8\sin\theta) = 128\sin\theta\cos\theta = 64\sin(2\theta)$ છે.
ક્ષેત્રફળ મહત્તમ હોવા માટે,$\sin(2\theta) = 1$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $2\theta = \frac{\pi}{2}$ અથવા $\theta = \frac{\pi}{4}$.
બાજુઓ માટેના સમીકરણોમાં $\theta = \frac{\pi}{4}$ મૂકતા:
$L = 16\cos(\frac{\pi}{4}) = 16(\frac{1}{\sqrt{2}}) = 8\sqrt{2}$.
$W = 8\sin(\frac{\pi}{4}) = 8(\frac{1}{\sqrt{2}}) = 4\sqrt{2}$.
આમ,બાજુઓની લંબાઈ $8\sqrt{2}$ અને $4\sqrt{2}$ છે.
Solution diagram
540
EasyMCQ
રેખા $x=m^2$ એ ઉપવલય $9x^2+y^2=9$ ને વાસ્તવિક અને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે જો અને માત્ર જો
A
$|m| > 1$
B
$|m| < 1$
C
$|m| > 2$
D
$|m| < 2$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^2 + y^2 = 9$ છે.
$x = m^2$ ને ઉપવલયના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $9(m^2)^2 + y^2 = 9$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $9m^4 + y^2 = 9$ થાય છે,જે $y^2 = 9 - 9m^4 = 9(1 - m^4)$ આપે છે.
બિંદુઓ વાસ્તવિક અને ભિન્ન હોવા માટે,$y^2 > 0$ હોવું જોઈએ.
તેથી,$9(1 - m^4) > 0$,જેનો અર્થ છે કે $1 - m^4 > 0$ અથવા $m^4 < 1$.
બંને બાજુ ચતુર્થ મૂળ લેતા,આપણને $|m| < 1$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
541
EasyMCQ
જો $c \in \mathbb{R}$ એવું હોય કે રેખા $4x - y + c = 0$ એ ઉપવલય $x^2 + 4y^2 = 4$ ને સ્પર્શે છે,તો $c$ ના તમામ મૂલ્યો ધરાવતું સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2 - (1 + \sqrt{17})x + \sqrt{17} = 0$
B
$x^2 - (1 - \sqrt{17})x - \sqrt{17} = 0$
C
$x^3 - x^2 - 17x + 17 = 0$
D
$x^3 - x^2 + 17x - 17 = 0$

Solution

(C) આપેલ રેખા $4x - y + c = 0$ છે. ઉપવલયનું પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{1} = 1$ છે.
સ્પર્શકની શરત મુજબ $c^2 = a^2m^2 + b^2$ લેતા,$c^2 = 17$ મળે છે.
તેથી $c = \pm \sqrt{17}$.
સમીકરણ $x^3 - x^2 - 17x + 17 = 0$ ના અવયવો પાડતા $(x-1)(x^2-17) = 0$ મળે છે,જેના બીજ $1, \sqrt{17}, -\sqrt{17}$ છે.
આમ,વિકલ્પ $(c)$ સાચો છે.
542
MediumMCQ
ઉપવલય $9x^2 + 16y^2 = 144$ ને બિંદુ $(2, 3)$ માંથી પસાર થતા સ્પર્શકોના સમીકરણો છે
A
$x + y = 5, y = 3$
B
$x + y + 5 = 0, y = 3$
C
$x + y = 5, y + 3 = 0$
D
$x + y + 5 = 0, y + 3 = 0$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^2 + 16y^2 = 144$ છે,જેને $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$.
$m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{16m^2 + 9}$ છે.
સ્પર્શક $(2, 3)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$3 = 2m \pm \sqrt{16m^2 + 9}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(3 - 2m)^2 = 16m^2 + 9$.
$9 - 12m + 4m^2 = 16m^2 + 9$.
$12m^2 + 12m = 0$,તેથી $m = 0$ અથવા $m = -1$.
$m = 0$ માટે,સ્પર્શક $y = 3$ છે.
$m = -1$ માટે,સ્પર્શક $x + y = 5$ છે.
543
DifficultMCQ
ધારો કે $C$ એ ઉપવલયનું કેન્દ્ર છે અને $PQ$ એ તેની જીવા છે જ્યાં $\angle PCQ = 90^{\circ}$ છે. જો $R$ એ $P$ અને $Q$ આગળ દોરેલા સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ હોય,તો $R$ એ શેના પર આવેલું છે?
A
એક સીધી રેખા
B
એક પરવલય
C
એક ઉપવલય
D
એક અતિવલય

Solution

(C) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
ધારો કે $P = (a \cos \theta, b \sin \theta)$ અને $Q = (a \cos \phi, b \sin \phi)$.
$\angle PCQ = 90^{\circ}$ હોવાથી,$CP$ અને $CQ$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
તેથી,$\frac{b^2}{a^2} \tan \theta \tan \phi = -1$,એટલે કે $\tan \theta \tan \phi = -\frac{a^2}{b^2}$.
$P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $R(h, k)$ એ $h = a \frac{\cos(\frac{\theta+\phi}{2})}{\cos(\frac{\theta-\phi}{2})}$ અને $k = b \frac{\sin(\frac{\theta+\phi}{2})}{\cos(\frac{\theta-\phi}{2})}$ દ્વારા મળે છે.
આના પરથી $R$ નો બિંદુપથ $\frac{x^2}{a^4} + \frac{y^2}{b^4} = \frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2}$ મળે છે,જે એક ઉપવલય દર્શાવે છે.
544
DifficultMCQ
જો ઉપવલય $x^2+2y^2=2$ ને સ્પર્શકો દોરવામાં આવે,તો યામ અક્ષો વચ્ચે સ્પર્શકો દ્વારા બનતા અંતઃખંડોના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો.
A
$\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{x^2} = 1$
B
$\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{y^2} = 2$
C
$\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{y^2} = 1$
D
$\frac{1}{x^2} + \frac{1}{2y^2} = 1$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2 + 2y^2 = 2$ છે,જેને $\frac{x^2}{2} + \frac{y^2}{1} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
સ્પર્શબિંદુ $(x_0, y_0)$ લો. સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{xx_0}{2} + yy_0 = 1$ થાય.
અક્ષો પરના અંતઃખંડો $A = (\frac{2}{x_0}, 0)$ અને $B = (0, \frac{1}{y_0})$ છે.
ધારો કે $(h, k)$ એ અંતઃખંડ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી $h = \frac{1}{x_0}$ અને $k = \frac{1}{2y_0}$,જેનો અર્થ છે કે $x_0 = \frac{1}{h}$ અને $y_0 = \frac{1}{2k}$.
કારણ કે $(x_0, y_0)$ ઉપવલય પર છે,તેથી $(\frac{1}{h})^2 + 2(\frac{1}{2k})^2 = 2$.
આનું સાદું રૂપ $\frac{1}{h^2} + \frac{1}{2k^2} = 2$ થાય.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,આપણને $\frac{1}{x^2} + \frac{1}{2y^2} = 2$ મળે છે.
545
MediumMCQ
બિંદુ $(-3, 2)$ માંથી ઉપવલય $4x^2 + 9y^2 - 36 = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$45^{\circ}$
B
$\tan^{-1}(\frac{2}{3})$
C
$\tan^{-1}(\frac{3}{2})$
D
$90^{\circ}$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $4x^2 + 9y^2 = 36$ છે,જેને $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a^2 = 9$ અને $b^2 = 4$ છે.
ઉપવલયના નિયામક વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = a^2 + b^2$ છે.
તેથી,$x^2 + y^2 = 9 + 4 = 13$.
બિંદુ $(-3, 2)$ માટે,$(-3)^2 + (2)^2 = 9 + 4 = 13$ થાય છે.
આમ,બિંદુ $(-3, 2)$ નિયામક વર્તુળ પર આવેલું હોવાથી,સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
546
MediumMCQ
બિંદુ $(2, 3)$ આગળ ઉપવલય $9x^2 + 4y^2 = 72$ ના સ્પર્શક અને અભિલંબ દ્વારા $X$-અક્ષ સાથે બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{25}{2}$
B
$\frac{39}{4}$
C
$\frac{35}{4}$
D
$\frac{45}{4}$

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $9x^2 + 4y^2 = 72$. $72$ વડે ભાગતા,$\frac{x^2}{8} + \frac{y^2}{18} = 1$ મળે છે.
બિંદુ $(2, 3)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{9(2)x}{72} + \frac{4(3)y}{72} = 1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x}{4} + \frac{y}{6} = 1$ થાય છે. $X$-અંતઃખંડ $x = 4$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m_t = -\frac{6}{4} = -\frac{3}{2}$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m_n = -\frac{1}{m_t} = \frac{2}{3}$ છે.
બિંદુ $(2, 3)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - 3 = \frac{2}{3}(x - 2)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x - 3y = -5$ થાય છે.
$y = 0$ મૂકતા,અભિલંબનો $X$-અંતઃખંડ $x = -\frac{5}{2}$ મળે છે.
$X$-અક્ષ પર ત્રિકોણનો પાયો: $|4 - (-\frac{5}{2})| = \frac{13}{2}$ છે.
ત્રિકોણની ઊંચાઈ $3$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times \frac{13}{2} \times 3 = \frac{39}{4}$.
547
DifficultMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(a > b)$ ને $\frac{1}{3}$ ઢાળ ધરાવતો સ્પર્શક એ વર્તુળ $(x + 1)^2 + (y + 1)^2 = 1$ નો અભિલંબ હોય,તો $a^2$ કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$\left(\frac{2}{5}, 4\right)$
B
$\left(\frac{1}{2}, 2\right)$
C
$\left(1, \frac{10}{9}\right)$
D
$(3, 5)$

Solution

(A) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{a^2m^2 + b^2}$ છે.
અહીં $m = \frac{1}{3}$ લેતા,સ્પર્શક $y = \frac{1}{3}x \pm \sqrt{\frac{a^2}{9} + b^2}$ થાય,જે $x - 3y \pm 3\sqrt{\frac{a^2}{9} + b^2} = 0$ સ્વરૂપમાં છે.
આ રેખા વર્તુળ $(x + 1)^2 + (y + 1)^2 = 1$ નો અભિલંબ છે,જેનું કેન્દ્ર $(-1, -1)$ છે.
અભિલંબ હંમેશા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $(-1, -1)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $-1 - 3(-1) \pm 3\sqrt{\frac{a^2}{9} + b^2} = 0 \implies 2 \pm 3\sqrt{\frac{a^2}{9} + b^2} = 0$.
આથી $3\sqrt{\frac{a^2}{9} + b^2} = 2 \implies \frac{a^2}{9} + b^2 = \frac{4}{9} \implies a^2 + 9b^2 = 4$.
$a > b > 0$ હોવાથી $b^2 = \frac{4 - a^2}{9} > 0 \implies a^2 < 4$ અને $a^2 > b^2 \implies a^2 > \frac{4 - a^2}{9} \implies a^2 > \frac{2}{5}$.
તેથી $a^2 \in \left(\frac{2}{5}, 4\right)$.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Ellipse · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.