Gujarati

Ellipse Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Ellipse

754+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 754 questions in Gujarati

451
DifficultMCQ
બિંદુ $P(8, 27)$ માંથી ઉપવલય $\frac{x^{2}}{4} + \frac{y^{2}}{9} = 1$ પર સ્પર્શકો $PQ$ અને $PR$ દોરવામાં આવ્યા છે. તો ઉગમબિંદુ આગળ $QR$ દ્વારા આંતરાતો ખૂણો શોધો.
A
$\tan^{-1} \frac{2 \sqrt{6}}{65}$
B
$\tan^{-1} \frac{4 \sqrt{6}}{65}$
C
$\tan^{-1} \frac{8 \sqrt{2}}{65}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) બિંદુ $P(8, 27)$ માટે ઉપવલય $\frac{x^{2}}{4} + \frac{y^{2}}{9} = 1$ ના સ્પર્શક જીવા $QR$ નું સમીકરણ $T = 0$ દ્વારા મળે છે:
$\frac{8x}{4} + \frac{27y}{9} = 1 \Rightarrow 2x + 3y = 1$.
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી અને $Q, R$ ને જોડતી રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ ઉપવલયના સમીકરણને સ્પર્શક જીવા વડે સમઘાત બનાવીને મળે છે:
$\frac{x^{2}}{4} + \frac{y^{2}}{9} = (2x + 3y)^{2}$.
$9x^{2} + 4y^{2} = 36(4x^{2} + 12xy + 9y^{2})$.
$135x^{2} + 432xy + 320y^{2} = 0$.
$ax^{2} + 2hxy + by^{2} = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 135, h = 216, b = 320$.
ખૂણો $\theta = \tan^{-1} \left| \frac{2\sqrt{h^{2} - ab}}{a + b} \right| = \tan^{-1} \left( \frac{48 \sqrt{6}}{455} \right)$.
452
MediumMCQ
વક્ર $9x^{2} + 16y^{2} = 144$ ને સ્પર્શકનું સમીકરણ જે યામ અક્ષો સાથે સમાન અંતઃખંડ બનાવે છે તે છે:
A
$x + y = 5$
B
$x + y = 16$
C
$x + y = 15$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ વક્ર $9x^{2} + 16y^{2} = 144$ છે.
$144$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^{2}}{16} + \frac{y^{2}}{9} = 1$ મળે છે.
અહીં,$a^{2} = 16$ અને $b^{2} = 9$ છે.
ધારો કે સ્પર્શકનું સમીકરણ $x + y = k$ છે,જેને $y = -x + k$ તરીકે લખી શકાય.
આને $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $m = -1$ અને $c = k$ મળે છે.
રેખા $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ નો સ્પર્શક હોય તેની શરત $c^{2} = a^{2}m^{2} + b^{2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $k^{2} = 16(-1)^{2} + 9$ મળે છે.
$k^{2} = 16 + 9 = 25$.
$k = \pm 5$.
આમ,સ્પર્શકોના સમીકરણો $x + y = 5$ અને $x + y = -5$ છે.
453
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^{2}}{32}+\frac{y^{2}}{18}=1$ ને $-\frac{3}{4}$ ઢાળ ધરાવતો સ્પર્શક યામ અક્ષોને $A$ અને $B$ માં મળે છે. $\Delta AOB$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો,જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે.
A
$12$ ચોરસ એકમ
B
$8$ ચોરસ એકમ
C
$24$ ચોરસ એકમ
D
$32$ ચોરસ એકમ

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{32}+\frac{y^{2}}{18}=1$ છે,જ્યાં $a^{2}=32$ અને $b^{2}=18$ છે.
$m = -\frac{3}{4}$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{a^{2}m^{2}+b^{2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $y = -\frac{3}{4}x \pm \sqrt{32 \times (-\frac{3}{4})^{2} + 18}$.
$y = -\frac{3}{4}x \pm \sqrt{32 \times \frac{9}{16} + 18} = -\frac{3}{4}x \pm \sqrt{18 + 18} = -\frac{3}{4}x \pm 6$.
ધન અંતઃખંડ લેતા,સમીકરણ $y = -\frac{3}{4}x + 6$ મળે છે,જે $3x + 4y = 24$ થાય છે.
$y=0$ અને $x=0$ લેતા અંતઃખંડ મળે છે:
$y=0$ માટે,$3x=24 \Rightarrow x=8$,તેથી $A = (8, 0)$.
$x=0$ માટે,$4y=24 \Rightarrow y=6$,તેથી $B = (0, 6)$.
$\Delta AOB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times |OA| \times |OB| = \frac{1}{2} \times 8 \times 6 = 24$ ચોરસ એકમ.
454
EasyMCQ
જો $4x - 3y + k = 0$ એ ઉપવલય $5x^{2} + 9y^{2} = 45$ ને સ્પર્શતી હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pm 3\sqrt{21}$
B
$3\sqrt{21}$
C
$-3\sqrt{21}$
D
$2\sqrt{21}$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $5x^{2} + 9y^{2} = 45$ છે. $45$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^{2}}{9} + \frac{y^{2}}{5} = 1$ મળે છે.
અહીં,$a^{2} = 9$ અને $b^{2} = 5$.
રેખા $4x - 3y + k = 0$ ને $y = \frac{4}{3}x + \frac{k}{3}$ તરીકે લખી શકાય.
આને $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,$m = \frac{4}{3}$ અને $c = \frac{k}{3}$ મળે છે.
રેખા $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ ને સ્પર્શે તેની શરત $c^{2} = a^{2}m^{2} + b^{2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(\frac{k}{3})^{2} = 9(\frac{4}{3})^{2} + 5$.
$\frac{k^{2}}{9} = 9(\frac{16}{9}) + 5 = 16 + 5 = 21$.
$k^{2} = 9 \times 21 = 189$.
$k = \pm \sqrt{189} = \pm 3\sqrt{21}$.
455
MediumMCQ
જો રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ નો અભિલંબ હોય,તો
A
$p^{2}(a^{2} \cos^{2} \alpha + b^{2} \sin^{2} \alpha) = a^{2} - b^{2}$
B
$p^{2}(a^{2} \cos^{2} \alpha + b^{2} \sin^{2} \alpha) = (a^{2} - b^{2})^{2}$
C
$p^{2}(a^{2} \sec^{2} \alpha + b^{2} \operatorname{cosec}^{2} \alpha) = a^{2} - b^{2}$
D
$p^{2}(a^{2} \sec^{2} \alpha + b^{2} \operatorname{cosec}^{2} \alpha) = (a^{2} - b^{2})^{2}$

Solution

(D) ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ ના કોઈ પણ અભિલંબનું સમીકરણ $ax \sec \phi - by \operatorname{cosec} \phi = a^{2} - b^{2}$ છે.
આપેલ રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$\frac{a \sec \phi}{\cos \alpha} = \frac{-b \operatorname{cosec} \phi}{\sin \alpha} = \frac{a^{2} - b^{2}}{p}$
$\cos^{2} \phi + \sin^{2} \phi = 1$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,પરિણામ $p^{2} (a^{2} \sec^{2} \alpha + b^{2} \operatorname{cosec}^{2} \alpha) = (a^{2} - b^{2})^{2}$ મળે છે.
456
DifficultMCQ
જો $CP$ અને $CD$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ ના અર્ધ-અનુબદ્ધ વ્યાસની જોડી હોય,તો $CP^{2}+CD^{2}=$
A
$\frac{a^{2}+b^{2}}{2}$
B
$a^{2}+b^{2}$
C
$a^{2}-b^{2}$
D
$\frac{a^{2}-b^{2}}{2}$

Solution

(B) ધારો કે $P$ ના યામ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ છે.
$CD$ એ અર્ધ-અનુબદ્ધ વ્યાસ હોવાથી,$D$ ના યામ $(a \cos(\theta + \frac{\pi}{2}), b \sin(\theta + \frac{\pi}{2})) = (-a \sin \theta, b \cos \theta)$ થશે.
હવે,$CP^{2} = a^{2} \cos^{2} \theta + b^{2} \sin^{2} \theta$.
અને $CD^{2} = (-a \sin \theta)^{2} + (b \cos \theta)^{2} = a^{2} \sin^{2} \theta + b^{2} \cos^{2} \theta$.
આ બંનેનો સરવાળો કરતા,$CP^{2} + CD^{2} = a^{2}(\cos^{2} \theta + \sin^{2} \theta) + b^{2}(\sin^{2} \theta + \cos^{2} \theta)$.
કારણ કે $\cos^{2} \theta + \sin^{2} \theta = 1$,તેથી $CP^{2} + CD^{2} = a^{2} + b^{2}$.
457
MediumMCQ
ઉપવલય $9x^2 + 16y^2 = 288$ ને સ્પર્શતી રેખા જે યામ અક્ષો પર સમાન અંતઃખંડ બનાવે છે,તે $X$-અક્ષ અને $Y$-અક્ષને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે છે. તો $\triangle OAB$ નું ક્ષેત્રફળ (જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે) શોધો.
A
$25$ ચોરસ એકમ
B
$50$ ચોરસ એકમ
C
$100$ ચોરસ એકમ
D
$25\sqrt{5}$ ચોરસ એકમ

Solution

(A) ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^2 + 16y^2 = 288$ છે. $288$ વડે ભાગતા,$\frac{x^2}{32} + \frac{y^2}{18} = 1$ મળે. અહીં $a^2 = 32$ અને $b^2 = 18$ છે.
$m$ ઢાળવાળી સ્પર્શક રેખાનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{a^2m^2 + b^2}$ છે.
સ્પર્શક અક્ષો પર સમાન અંતઃખંડ બનાવે છે,તેથી તેનો ઢાળ $m = -1$ થાય. તેથી સ્પર્શકનું સમીકરણ $x + y = c$ થાય.
સ્પર્શક હોવાની શરત $c^2 = a^2m^2 + b^2$ છે. કિંમતો મૂકતા:
$c^2 = 32(-1)^2 + 18 = 32 + 18 = 50$.
તેથી,$\triangle OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |c| |c| = \frac{1}{2} c^2 = \frac{1}{2} (50) = 25$ ચોરસ એકમ થાય.
458
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $\frac{\pi}{6}$ ચોરસ એકમ છે. તો,ઉપવલયનું સમીકરણ નીચેનામાંથી કયું છે?
A
$\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{9} = 1$
B
$\frac{x^2}{36} + y^2 = 1$
C
$4x^2 + 9y^2 = 1$
D
$x^2 + y^2 = 36$

Solution

(C) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે.
અહીં ક્ષેત્રફળ $\frac{\pi}{6}$ આપેલું છે,તેથી $\pi ab = \frac{\pi}{6}$,જેનો અર્થ છે કે $ab = \frac{1}{6}$.
ચાલો વિકલ્પો તપાસીએ:
વિકલ્પ $C$ માટે,સમીકરણ $4x^2 + 9y^2 = 1$ છે,જેને $\frac{x^2}{1/4} + \frac{y^2}{1/9} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a^2 = \frac{1}{4} \implies a = \frac{1}{2}$ અને $b^2 = \frac{1}{9} \implies b = \frac{1}{3}$.
ક્ષેત્રફળ $\pi ab = \pi \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{3} = \frac{\pi}{6}$ થાય છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
459
EasyMCQ
વક્ર $x = 4 \cos \theta, y = 3 \sin \theta$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે. ($\pi$ માં)
A
$8$
B
$4$
C
$6$
D
$12$

Solution

(D) આપેલ પ્રચલિત સમીકરણો $x = 4 \cos \theta$ અને $y = 3 \sin \theta$ છે.
આ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સ્વરૂપનું ઉપવલય દર્શાવે છે, જ્યાં $a = 4$ અને $b = 3$ છે.
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે.
$a$ અને $b$ ની કિંમતો મૂકતા, આપણને $A = \pi \times 4 \times 3 = 12 \pi$ ચોરસ એકમ મળે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
460
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{9} = 1$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . છે. ($\pi$ માં)
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a^2 = 4$ અને $b^2 = 9$ છે।
તેથી,$a = 2$ અને $b = 3$ મળે।
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે।
કિંમતો મૂકતા,$A = \pi \times 2 \times 3 = 6 \pi$ મળે।
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે।
461
EasyMCQ
ઉપવલય $4x^2 + 9y^2 = 1$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{36}$
C
$6\pi$
D
$\frac{\pi}{12}$

Solution

(A) ઉપવલયનું આપેલ સમીકરણ $4x^2 + 9y^2 = 1$ છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માં લખતા,આપણને મળે છે:
$\frac{x^2}{(1/2)^2} + \frac{y^2}{(1/3)^2} = 1$.
અહીં,$a = \frac{1}{2}$ અને $b = \frac{1}{3}$ છે.
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $A = \pi \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{3} = \frac{\pi}{6}$ ચોરસ એકમ મળે છે.
462
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ દ્વારા આવૃત્ત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે. ($\pi$ માં)
A
$144$
B
$12$
C
$6$
D
$72$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે, જ્યાં $a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $a = 4$ અને $b = 3$ છે.
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે.
$a$ અને $b$ ની કિંમતો મૂકતા, આપણને $A = \pi \times 4 \times 3 = 12 \pi$ મળે છે.
આમ, ઉપવલય દ્વારા આવૃત્ત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $12 \pi$ ચોરસ એકમ છે.
463
EasyMCQ
$c$ ના કેટલા મૂલ્યો માટે રેખા $y=4x+c$ એ વક્ર $\frac{x^{2}}{4}+y^{2}=1$ ને સ્પર્શે છે?
A
$1$
B
$2$
C
$\infty$
D
$0$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{4}+y^{2}=1$ છે,જ્યાં $a^{2}=4$ અને $b^{2}=1$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $y=mx+c$ છે,જ્યાં $m=4$ છે.
રેખા $y=mx+c$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ ને સ્પર્શવાની શરત $c^{2}=a^{2}m^{2}+b^{2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$c^{2}=4(4)^{2}+1$ મળે છે.
$c^{2}=4(16)+1=64+1=65$.
તેથી,$c=\pm \sqrt{65}$.
$c$ માટે બે શક્ય મૂલ્યો હોવાથી,રેખા $c$ ના $2$ મૂલ્યો માટે વક્રને સ્પર્શે છે.
464
EasyMCQ
સમીકરણ $\frac{x^{2}}{2-\lambda}-\frac{y^{2}}{\lambda-5}-1=0$ એ ઉપવલય દર્શાવે છે,જો
A
$\lambda > 5$
B
$\lambda < 2$
C
$2 < \lambda < 5$
D
$2 > \lambda > 5$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\frac{x^{2}}{2-\lambda} - \frac{y^{2}}{\lambda-5} = 1$ છે.
આ સમીકરણ ઉપવલય દર્શાવે તે માટે તે $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ સ્વરૂપમાં હોવું જોઈએ,જ્યાં $a^{2} > 0$ અને $b^{2} > 0$ હોય.
સમીકરણને ફરીથી લખતા: $\frac{x^{2}}{2-\lambda} + \frac{y^{2}}{5-\lambda} = 1$.
ઉપવલય માટે,બંને છેદ ધન હોવા જોઈએ:
$2 - \lambda > 0 \implies \lambda < 2$
$5 - \lambda > 0 \implies \lambda < 5$
આ બંને શરતોનો છેદ લેતા,આપણને $\lambda < 2$ મળે છે.
465
EasyMCQ
$x^2+3y^2=12$ ના લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\frac{2}{3}$ એકમ
B
$\frac{1}{3}$ એકમ
C
$\frac{4}{\sqrt{3}}$ એકમ
D
$24$ એકમ

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x^2+3y^2=12$
$12$ વડે ભાગતા: $\frac{x^2}{12} + \frac{y^2}{4} = 1$
આ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સ્વરૂપનું ઉપવલય છે,જ્યાં $a^2 = 12$ અને $b^2 = 4$.
તેથી,$a = \sqrt{12} = 2\sqrt{3}$ અને $b = 2$.
લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ $\frac{2b^2}{a}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
લંબાઈ $= \frac{2 \times 4}{2\sqrt{3}} = \frac{4}{\sqrt{3}}$ એકમ.
466
EasyMCQ
ઉપવલય $9x^{2} + 25y^{2} = 225$ ની ઉત્કેન્દ્રતા (eccentricity) શોધો.
A
$3/5$
B
$9/16$
C
$4/5$
D
$3/4$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^{2} + 25y^{2} = 225$ છે.
બંને બાજુ $225$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{9x^{2}}{225} + \frac{25y^{2}}{225} = 1$
$\frac{x^{2}}{25} + \frac{y^{2}}{9} = 1$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^{2} = 25$ અને $b^{2} = 9$ મળે છે.
તેથી,$a = 5$ અને $b = 3$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e$ શોધવાનું સૂત્ર $e = \sqrt{1 - \frac{b^{2}}{a^{2}}}$ છે.
$e = \sqrt{1 - \frac{9}{25}} = \sqrt{\frac{25 - 9}{25}} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5}$.
467
EasyMCQ
$\frac{x^{2}}{16}+\frac{y^{2}}{4}=1$ પર આવેલા બિંદુ $(2, \sqrt{3})$ નો ઉત્કેન્દ્રિય કોણ (eccentric angle) શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{16}+\frac{y^{2}}{4}=1$ છે. તેને $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ સાથે સરખાવતા,$a^{2}=16$ અને $b^{2}=4$ મળે,તેથી $a=4$ અને $b=2$.
ધારો કે બિંદુ $P(2, \sqrt{3})$ નો ઉત્કેન્દ્રિય કોણ $\theta$ છે.
ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુના પ્રચલિત યામ $x = a \cos \theta$ અને $y = b \sin \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$x = 4 \cos \theta$ અને $y = 2 \sin \theta$ મળે.
આપેલ બિંદુ $(2, \sqrt{3})$ માટે:
$2 = 4 \cos \theta \Rightarrow \cos \theta = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$
$\sqrt{3} = 2 \sin \theta \Rightarrow \sin \theta = \frac{\sqrt{3}}{2}$
આમ,$\sin \theta = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $\cos \theta = \frac{1}{2}$ બંને $\theta = \frac{\pi}{3}$ માટે સાચા છે,તેથી ઉત્કેન્દ્રિય કોણ $\frac{\pi}{3}$ છે.
468
EasyMCQ
જો $P$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{36}+\frac{y^{2}}{16}=1$ પરનું કોઈ બિંદુ હોય અને $S$ તથા $S^{\prime}$ તેના નાભિબિંદુઓ હોય,તો $PS + PS^{\prime}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$4$
B
$8$
C
$10$
D
$12$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{36}+\frac{y^{2}}{16}=1$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ સાથે સરખાવતા,$a^{2}=36$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $a=6$.
ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ માટે નાભિ અંતરોનો સરવાળો તેની મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ જેટલો હોય છે.
તેથી,$PS + PS^{\prime} = 2a$.
$a$ ની કિંમત મૂકતા,$PS + PS^{\prime} = 2 \times 6 = 12$ મળે છે.
469
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ (જ્યાં $a > b$) ના સહાયક વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ ઉપવલયના ક્ષેત્રફળ કરતાં બમણું હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(D) ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ ના સહાયક વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}=a^{2}$ છે.
સહાયક વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $= \pi a^{2}$.
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ $= \pi ab$.
પ્રશ્ન મુજબ,સહાયક વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ ઉપવલયના ક્ષેત્રફળ કરતાં બમણું છે:
$\pi a^{2} = 2(\pi ab)$
$a^{2} = 2ab$
$a = 2b \Rightarrow b = \frac{a}{2}$.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e$ નીચે મુજબ છે:
$e = \sqrt{1 - \frac{b^{2}}{a^{2}}}$
$e = \sqrt{1 - \frac{(a/2)^{2}}{a^{2}}}$
$e = \sqrt{1 - \frac{a^{2}/4}{a^{2}}}$
$e = \sqrt{1 - \frac{1}{4}} = \sqrt{\frac{3}{4}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
470
DifficultMCQ
વક્ર $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ ના બિંદુ $P\left(\frac{a}{\sqrt{2}}, \frac{b}{\sqrt{2}}\right)$ આગળ સ્પર્શક અને અભિલંબ દ્વારા $x$-અક્ષ સાથે બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$4ab$
B
$\frac{ab\sqrt{a^{2}+b^{2}}}{4}$
C
$\frac{ab\sqrt{a^{2}-b^{2}}}{4}$
D
$\frac{b(a^{2}+b^{2})}{4a}$

Solution

(D) આપેલ વક્ર $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ છે. બિંદુ $P\left(\frac{a}{\sqrt{2}}, \frac{b}{\sqrt{2}}\right)$ છે.
વિકલન કરતા,$\frac{dy}{dx} = -\frac{b^{2}x}{a^{2}y}$ મળે.
$P$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m_{t} = -\frac{b}{a}$ છે.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $bx + ay = \sqrt{2}ab$ છે.
$x$-અક્ષ $(y=0)$ માટે,$x = \sqrt{2}a$. તેથી,પ્રથમ શિરોબિંદુ $A(\sqrt{2}a, 0)$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m_{n} = \frac{a}{b}$ છે.
અભિલંબનું સમીકરણ $ax - by = \frac{a^{2}-b^{2}}{\sqrt{2}}$ છે.
$x$-અક્ષ $(y=0)$ માટે,$x = \frac{a^{2}-b^{2}}{a\sqrt{2}}$. તેથી,બીજું શિરોબિંદુ $B\left(\frac{a^{2}-b^{2}}{a\sqrt{2}}, 0\right)$ છે.
ત્રીજું શિરોબિંદુ $P\left(\frac{a}{\sqrt{2}}, \frac{b}{\sqrt{2}}\right)$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times \left|\sqrt{2}a - \frac{a^{2}-b^{2}}{a\sqrt{2}}\right| \times \frac{b}{\sqrt{2}} = \frac{b(a^{2}+b^{2})}{4a}$.
471
DifficultMCQ
જો $x \cos \alpha + y \sin \alpha = 4$ એ $\frac{x^{2}}{25} + \frac{y^{2}}{9} = 1$ નો સ્પર્શક હોય,તો $\alpha$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\tan^{-1}(3/7)$
B
$\tan^{-1}(\sqrt{3}/7)$
C
$\tan^{-1}(7/3)$
D
$\tan^{-1}(3/\sqrt{7})$

Solution

(D) રેખા $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નો સ્પર્શક હોય તેની શરત $c^2 = a^2m^2 + b^2$ છે.
આપેલ રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = 4$ ને $y = -x \cot \alpha + 4 \operatorname{cosec} \alpha$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$m = -\cot \alpha$,$c = 4 \operatorname{cosec} \alpha$,$a^2 = 25$,અને $b^2 = 9$ છે.
શરત $c^2 = a^2m^2 + b^2$ માં કિંમતો મૂકતા:
$16 \operatorname{cosec}^2 \alpha = 25 \cot^2 \alpha + 9$.
$\operatorname{cosec}^2 \alpha = 1 + \cot^2 \alpha$ નો ઉપયોગ કરતા,$16(1 + \cot^2 \alpha) = 25 \cot^2 \alpha + 9$.
$16 + 16 \cot^2 \alpha = 25 \cot^2 \alpha + 9$.
$9 \cot^2 \alpha = 7 \implies \cot^2 \alpha = 7/9$.
તેથી,$\tan^2 \alpha = 9/7$,જે દર્શાવે છે કે $\tan \alpha = 3/\sqrt{7}$.
આમ,$\alpha = \tan^{-1}(3/\sqrt{7})$.
472
DifficultMCQ
ઉપવલય (ellipse) ને લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુના બિંદુપથને શું કહેવામાં આવે છે?
A
અતિવલય (hyperbola)
B
ઉપવલય (ellipse)
C
સહાયક વર્તુળ (auxiliary circle)
D
નિયામક વર્તુળ (director circle)

Solution

(D) ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ માટે $(\alpha, \beta)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ $SS_{1}=T^{2}$ દ્વારા મળે છે.
જો સ્પર્શકો પરસ્પર લંબ હોય,તો $x^{2}$ અને $y^{2}$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થાય છે.
આ શરતનું સાદું રૂપ આપતા:
$\left(\frac{1}{a^{2}}\right)\left(\frac{\alpha^{2}}{a^{2}}+\frac{\beta^{2}}{b^{2}}-1\right) - \frac{\alpha^{2}}{a^{4}} + \left(\frac{1}{b^{2}}\right)\left(\frac{\alpha^{2}}{a^{2}}+\frac{\beta^{2}}{b^{2}}-1\right) - \frac{\beta^{2}}{b^{4}} = 0$
આનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{\beta^{2}}{a^{2}b^{2}} - \frac{1}{a^{2}} + \frac{\alpha^{2}}{a^{2}b^{2}} - \frac{1}{b^{2}} = 0$
$\alpha^{2} + \beta^{2} = a^{2}b^{2}\left(\frac{1}{a^{2}} + \frac{1}{b^{2}}\right) = a^{2} + b^{2}$
આમ,$(\alpha, \beta)$ નો બિંદુપથ $x^{2} + y^{2} = a^{2} + b^{2}$ છે,જેને નિયામક વર્તુળ (director circle) કહેવામાં આવે છે.
473
MediumMCQ
જો $P$ એ $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ પરનું એક બિંદુ હોય અને તેના નાભિઓ $S$ અને $S^{\prime}$ હોય,તો $\triangle S P S^{\prime}$ નું મહત્તમ ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$a b$
B
$a b e^{2}$
C
$a b e$
D
$a b / e$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ છે.
નાભિઓના યામ $S(ae, 0)$ અને $S^{\prime}(-ae, 0)$ છે.
ધારો કે ઉપવલય પરનું બિંદુ $P(a \cos \theta, b \sin \theta)$ છે.
$\triangle S P S^{\prime}$ નું ક્ષેત્રફળ નિશ્ચાયક સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} |ae(b \sin \theta - 0) + a \cos \theta(0 - 0) + (-ae)(0 - b \sin \theta)|$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} |aeb \sin \theta + aeb \sin \theta| = |abe \sin \theta|$.
$\sin \theta$ ની મહત્તમ કિંમત $1$ હોવાથી,$\triangle S P S^{\prime}$ નું મહત્તમ ક્ષેત્રફળ $abe$ થાય.
Solution diagram
474
EasyMCQ
એક બિંદુનો બિંદુપથ જે એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી બે નિશ્ચિત બિંદુઓથી તેના અંતરનો સરવાળો અચળ રહે,તે છે
A
વર્તુળ
B
પરવલય
C
ઉપવલય
D
અતિવલય

Solution

(C) વ્યાખ્યા મુજબ,ઉપવલય એ સમતલના એવા તમામ બિંદુઓનો સમૂહ છે કે જેથી બે નિશ્ચિત બિંદુઓ (જેને નાભિ કહેવાય છે) થી તેમના અંતરનો સરવાળો અચળ રહે છે.
તેથી,આવા બિંદુનો બિંદુપથ ઉપવલય છે.
475
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^{2}}{36}+\frac{y^{2}}{16}=1$ ની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી છે?
A
$\frac{2 \sqrt{5}}{6}$
B
$\frac{2 \sqrt{5}}{4}$
C
$\frac{2 \sqrt{13}}{6}$
D
$\frac{2 \sqrt{13}}{4}$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{36}+\frac{y^{2}}{16}=1$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ સાથે સરખાવતા,$a^{2}=36$ અને $b^{2}=16$ મળે છે.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e$ શોધવાનું સૂત્ર $e=\sqrt{1-\frac{b^{2}}{a^{2}}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$e=\sqrt{1-\frac{16}{36}}$.
$e=\sqrt{\frac{36-16}{36}}=\sqrt{\frac{20}{36}}$.
$e=\frac{\sqrt{20}}{6}=\frac{2 \sqrt{5}}{6}$.
476
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^{2}}{25}+\frac{y^{2}}{\lambda^{2}}=1$ નું ક્ષેત્રફળ $20 \pi$ ચોરસ એકમ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pm 4$
B
$\pm 3$
C
$\pm 2$
D
$\pm 1$

Solution

(A) ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ નું ક્ષેત્રફળ $\pi |ab|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ સમીકરણ $\frac{x^{2}}{25}+\frac{y^{2}}{\lambda^{2}}=1$ પરથી,$a^{2} = 25$ અને $b^{2} = \lambda^{2}$ મળે છે.
તેથી,$a = 5$ અને $b = |\lambda|$ થાય.
ક્ષેત્રફળ $20 \pi$ ચોરસ એકમ આપેલ છે.
ક્ષેત્રફળના સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $\pi \times 5 \times |\lambda| = 20 \pi$.
બંને બાજુ $5 \pi$ વડે ભાગતા,આપણને $|\lambda| = 4$ મળે છે.
તેથી,$\lambda = \pm 4$.
477
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ એકમના $4^{th}$ મૂળના બે વાસ્તવિક બીજ હોય અને $\gamma, \delta$ એ અન્ય બે બીજ હોય,તો શાંકવ $|z-\alpha|+|z-\beta|=4$ અને $|z-\gamma|+|z-\delta|=6$ ની ઉત્કેન્દ્રતાનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{5}{6}$
B
$\frac{5}{12}$
C
$\frac{3}{7}$
D
$\frac{4}{5}$

Solution

(A) એકમના $4^{th}$ મૂળ $1, -1, i, -i$ છે. વાસ્તવિક બીજ $\alpha=1, \beta=-1$ છે અને અન્ય બીજ $\gamma=i, \delta=-i$ છે.
પ્રથમ શાંકવ $|z-1|+|z+1|=4$ માટે,આ એક ઉપવલય દર્શાવે છે જેના નાભિ $(\pm 1, 0)$ પર છે અને મુખ્ય અક્ષ $2a=4$ છે,તેથી $a=2$. નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae_1=2$ છે,તેથી $e_1=\frac{1}{2}$.
બીજા શાંકવ $|z-i|+|z+i|=6$ માટે,આ એક ઉપવલય દર્શાવે છે જેના નાભિ $(0, \pm 1)$ પર છે અને મુખ્ય અક્ષ $2a=6$ છે,તેથી $a=3$. નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae_2=2$ છે,તેથી $e_2=\frac{1}{3}$.
ઉત્કેન્દ્રતાનો સરવાળો $e_1+e_2 = \frac{1}{2}+\frac{1}{3} = \frac{5}{6}$ થાય.
478
MediumMCQ
એક બિંદુ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી $(ae, 0)$ અને $(-ae, 0)$ થી તેના અંતરનો સરવાળો $2a$ થાય,તો તેના બિંદુપથનું સમીકરણ શું હશે,જ્યાં $b^2 = a^2(1 - e^2)$ છે?
A
$\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$
B
$\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$
C
$\frac{x^2}{b^2} + \frac{y^2}{a^2} = 1$
D
$\frac{y^2}{b^2} - \frac{x^2}{a^2} = 1$

Solution

(B) ધારો કે ગતિ કરતા બિંદુના યામ $(x, y)$ છે.
ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,બે નિશ્ચિત બિંદુઓ (નાભિ) થી બિંદુના અંતરનો સરવાળો અચળ $(2a)$ હોય છે.
આપેલ શરત $\sqrt{(x - ae)^2 + y^2} + \sqrt{(x + ae)^2 + y^2} = 2a$ છે.
આ સમીકરણનું સાદુંરૂપ આપતા:
$\sqrt{(x - ae)^2 + y^2} = 2a - \sqrt{(x + ae)^2 + y^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x - ae)^2 + y^2 = 4a^2 + (x + ae)^2 + y^2 - 4a\sqrt{(x + ae)^2 + y^2}$.
$x^2 - 2aex + a^2e^2 + y^2 = 4a^2 + x^2 + 2aex + a^2e^2 + y^2 - 4a\sqrt{(x + ae)^2 + y^2}$.
$-4aex - 4a^2 = -4a\sqrt{(x + ae)^2 + y^2}$.
$ex + a = \sqrt{(x + ae)^2 + y^2}$.
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$e^2x^2 + 2aex + a^2 = x^2 + 2aex + a^2e^2 + y^2$.
$x^2(1 - e^2) + y^2 = a^2(1 - e^2)$.
$a^2(1 - e^2)$ વડે ભાગતા:
$\frac{x^2(1 - e^2)}{a^2(1 - e^2)} + \frac{y^2}{a^2(1 - e^2)} = 1$.
$b^2 = a^2(1 - e^2)$ હોવાથી,આપણને $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ મળે છે.
479
MediumMCQ
સમીકરણ $\sqrt{(x-2)^2+y^2}+\sqrt{(x+2)^2+y^2}=4$,જ્યાં $-2 < x < 2$,શું દર્શાવે છે?
A
વર્તુળ
B
રેખાઓની જોડી
C
પરવલય
D
રેખાખંડ

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\sqrt{(x-2)^2+y^2}+\sqrt{(x+2)^2+y^2}=4$.
ધારો કે $P = (x, y)$,$A = (2, 0)$,અને $B = (-2, 0)$.
આ સમીકરણ બિંદુ $P$ થી બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના અંતરનો સરવાળો દર્શાવે છે,જે $PA + PB = 4$ છે.
બિંદુ $A(2, 0)$ અને $B(-2, 0)$ વચ્ચેનું અંતર $AB = \sqrt{(2 - (-2))^2 + (0 - 0)^2} = 4$ છે.
કારણ કે $PA + PB = AB$,બિંદુ $P$ એ $A$ અને $B$ ને જોડતા રેખાખંડ પર હોવું જોઈએ.
શરત $-2 < x < 2$ અને $y=0$ આપેલ હોવાથી,આ $x$-અક્ષ પર $x = -2$ અને $x = 2$ ની વચ્ચેનો રેખાખંડ દર્શાવે છે.
આમ,સમીકરણ એક રેખાખંડ દર્શાવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
480
DifficultMCQ
એક બિંદુનો બિંદુપથ શોધો કે જેથી બિંદુઓ $(0, 2)$ અને $(0, -2)$ થી તેના અંતરનો સરવાળો $6$ થાય:
A
$9x^2 - 5y^2 = 45$
B
$5x^2 + 9y^2 = 45$
C
$9x^2 + 5y^2 = 45$
D
$5x^2 - 9y^2 = 45$

Solution

(C) ધારો કે $P(x, y)$ બિંદુપથ પરનું કોઈ બિંદુ છે. સમસ્યા મુજબ,$P$ થી $F_1(0, 2)$ અને $F_2(0, -2)$ સુધીના અંતરનો સરવાળો $6$ છે.
$\sqrt{x^2 + (y - 2)^2} + \sqrt{x^2 + (y + 2)^2} = 6$
$\sqrt{x^2 + (y - 2)^2} = 6 - \sqrt{x^2 + (y + 2)^2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$x^2 + y^2 - 4y + 4 = 36 + x^2 + y^2 + 4y + 4 - 12\sqrt{x^2 + (y + 2)^2}$
$-8y - 36 = -12\sqrt{x^2 + (y + 2)^2}$
$2y + 9 = 3\sqrt{x^2 + (y + 2)^2}$
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$4y^2 + 36y + 81 = 9(x^2 + y^2 + 4y + 4)$
$4y^2 + 36y + 81 = 9x^2 + 9y^2 + 36y + 36$
$9x^2 + 5y^2 = 45$
481
EasyMCQ
$9x^2 + 25y^2 - 90x - 150y + 225 = 0$ ના લેટસ રેક્ટમ (latus rectum) ની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{50}{3}$
B
$\frac{18}{5}$
C
$\frac{18}{25}$
D
$\frac{9}{25}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $9x^2 + 25y^2 - 90x - 150y + 225 = 0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$9(x^2 - 10x) + 25(y^2 - 6y) = -225$ મળે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$9(x^2 - 10x + 25) + 25(y^2 - 6y + 9) = -225 + 225 + 225$.
$9(x - 5)^2 + 25(y - 3)^2 = 225$.
$225$ વડે ભાગતા,$\frac{(x - 5)^2}{25} + \frac{(y - 3)^2}{9} = 1$ મળે.
આ ઉપવલય (ellipse) નું સમીકરણ છે જ્યાં $a^2 = 25$ અને $b^2 = 9$,તેથી $a = 5$ અને $b = 3$.
લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ $\frac{2b^2}{a} = \frac{2 \times 9}{5} = \frac{18}{5}$ થાય.
482
EasyMCQ
ઉપવલય $x^2+2y^2-4x+12y+14=0$ નું કેન્દ્ર શોધો.
A
$(-2, -3)$
B
$(-2, 3)$
C
$(2, -3)$
D
$(2, 6)$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $x^2+2y^2-4x+12y+14=0$
પદોને ગોઠવતા: $(x^2-4x) + 2(y^2+6y) = -14$
$x$ અને $y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(x^2-4x+4) + 2(y^2+6y+9) = -14+4+18$
$(x-2)^2 + 2(y+3)^2 = 8$
$8$ વડે ભાગતા: $\frac{(x-2)^2}{8} + \frac{(y+3)^2}{4} = 1$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{(x-h)^2}{a^2} + \frac{(y-k)^2}{b^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,કેન્દ્ર $(h, k) = (2, -3)$ મળે છે.
483
EasyMCQ
ધારો કે $P$ એ ઉપવલય $7x^2 + 16y^2 = 112$ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે,$S$ એ નાભિ છે,$L$ એ અનુરૂપ નિયામિકા છે અને $PM$ એ $P$ થી નિયામિકા $L$ નું લંબ અંતર છે. તો $\frac{SP}{PM} =$
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $7x^2 + 16y^2 = 112$ છે.
$112$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{7} = 1$ મળે છે.
અહીં,$a^2 = 16$ અને $b^2 = 7$ છે.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e$ એ $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$e = \sqrt{1 - \frac{7}{16}} = \sqrt{\frac{9}{16}} = \frac{3}{4}$.
ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,બિંદુ $P$ નું નાભિ $S$ થી અંતર અને નિયામિકા $L$ થી અંતરનો ગુણોત્તર એ ઉત્કેન્દ્રતા $e$ જેટલો હોય છે.
તેથી,$\frac{SP}{PM} = e = \frac{3}{4}$.
Solution diagram
484
EasyMCQ
બિંદુ $(2 \cos \theta-3, 3 \sin \theta-4)$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શું છે?
A
$9 x^2+4 y^2+54 x+32 y+181=0$
B
$4 x^2+9 y^2+54 x+32 y+109=0$
C
$9 x^2+4 y^2-54 x+32 y+109=0$
D
$9 x^2+4 y^2+54 x+32 y+109=0$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $(x, y) = (2 \cos \theta-3, 3 \sin \theta-4)$ છે.
આથી,$\cos \theta = \frac{x+3}{2}$ અને $\sin \theta = \frac{y+4}{3}$ મળે.
નિત્યસમ $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\frac{x+3}{2})^2 + (\frac{y+4}{3})^2 = 1$
$\frac{x^2+6x+9}{4} + \frac{y^2+8y+16}{9} = 1$
છેદ દૂર કરવા માટે $36$ વડે ગુણતા:
$9(x^2+6x+9) + 4(y^2+8y+16) = 36$
$9x^2 + 54x + 81 + 4y^2 + 32y + 64 = 36$
$9x^2 + 4y^2 + 54x + 32y + 145 - 36 = 0$
$9x^2 + 4y^2 + 54x + 32y + 109 = 0$.
485
DifficultMCQ
વિધાન $(A)$: ઉપવલયના નાભિલંબની લંબાઈ $4$ છે. તેની નાભિ અને તેને અનુરૂપ નિયામિકા અનુક્રમે $(1, -2)$ અને $3x + 4y - 15 = 0$ છે. તો તેની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{1}{2}$ છે.
કારણ $(R)$: ઉપવલયની નાભિમાંથી તેની અનુરૂપ નિયામિકા પર દોરેલા લંબની લંબાઈ $\frac{a(1 - e^2)}{e}$ છે.
તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$(A)$ અને $(R)$ સાચા છે,અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ અને $(R)$ સાચા છે,અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે,$(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે,$(R)$ સાચું છે

Solution

(A) $1$. ઉપવલય માટે,નાભિ $(x_1, y_1)$ થી નિયામિકા $ax + by + c = 0$ સુધીનું અંતર $d = \frac{|ax_1 + by_1 + c|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$2$. અહીં,નાભિ $(1, -2)$ છે અને નિયામિકા $3x + 4y - 15 = 0$ છે.
$3$. $d = \frac{|3(1) + 4(-2) - 15|}{\sqrt{3^2 + 4^2}} = \frac{|3 - 8 - 15|}{5} = \frac{|-20|}{5} = 4$.
$4$. નાભિથી નિયામિકાના અંતરનું સૂત્ર $\frac{a}{e} - ae = \frac{a(1 - e^2)}{e}$ છે. તેથી,કારણ $(R)$ સાચું છે.
$5$. નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2b^2}{a} = 4$ છે,તેથી $b^2 = 2a$.
$6$. આપણે જાણીએ છીએ કે $b^2 = a^2(1 - e^2)$,તેથી $2a = a^2(1 - e^2) \implies 2 = a(1 - e^2)$.
$7$. સ્ટેપ $3$ અને $4$ પરથી,$\frac{a(1 - e^2)}{e} = 4$. $a(1 - e^2) = 2$ મૂકતા,આપણને $\frac{2}{e} = 4 \implies e = \frac{1}{2}$ મળે છે.
$8$. વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ માં $e$ મેળવવા માટે વપરાયેલ સાચું સૂત્ર આપે છે,તેથી $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
486
DifficultMCQ
ધારો કે $F$ અને $F'$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{b^2}=1$ $(b < 2)$ ના નાભિઓ છે અને $B$ એ ગૌણ અક્ષનું એક અંત્યબિંદુ છે. જો ત્રિકોણ $FBF'$ નું ક્ષેત્રફળ $\sqrt{3}$ ચોરસ એકમ હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$ અથવા $\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{4}$ અથવા $\frac{1}{4}$
D
$\frac{3}{4}$ અથવા $\frac{1}{4}$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{b^2}=1$ છે,જ્યાં $b < 2$.
અહીં,$a^2 = 4$,તેથી $a = 2$.
નાભિઓ $F(c, 0)$ અને $F'(-c, 0)$ છે અને ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ $B(0, b)$ છે.
$\triangle FBF'$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times (2c) \times b = bc$ થાય.
આપેલ છે કે $bc = \sqrt{3}$,તેથી $b^2 c^2 = 3$,જેનો અર્થ છે કે $c^2 = \frac{3}{b^2}$.
ઉપવલય માટે,$b^2 = a^2 - c^2 = 4 - c^2$,એટલે કે $c^2 = 4 - b^2$.
$c^2 = \frac{3}{b^2}$ ને $c^2 = 4 - b^2$ માં મૂકતા:
$\frac{3}{b^2} = 4 - b^2$ $\Rightarrow 3 = 4b^2 - b^4$ $\Rightarrow b^4 - 4b^2 + 3 = 0$.
$t = b^2$ લેતા,$t^2 - 4t + 3 = 0 \Rightarrow (t - 1)(t - 3) = 0$.
તેથી,$b^2 = 1$ અથવા $b^2 = 3$.
કિસ્સો $1$: $b^2 = 1$. તો $c^2 = 4 - 1 = 3$,તેથી $c = \sqrt{3}$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{c}{a} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
કિસ્સો $2$: $b^2 = 3$. તો $c^2 = 4 - 3 = 1$,તેથી $c = 1$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{c}{a} = \frac{1}{2}$.
આમ,ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{\sqrt{3}}{2}$ અથવા $\frac{1}{2}$ છે.
Solution diagram
487
EasyMCQ
$16x^2 + 25y^2 = 400$ ના લેટસ રેક્ટમ (latus rectum) ની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\frac{25}{2}$
B
$\frac{25}{4}$
C
$\frac{16}{2}$
D
$\frac{32}{5}$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $16x^2 + 25y^2 = 400$.
બંને બાજુ $400$ વડે ભાગતા: $\frac{16x^2}{400} + \frac{25y^2}{400} = 1$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{16} = 1$ થાય છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^2 = 25$ અને $b^2 = 16$ મળે છે.
તેથી,$a = 5$ અને $b = 4$.
લેટસ રેક્ટમની લંબાઈનું સૂત્ર $\frac{2b^2}{a}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{2 \times 16}{5} = \frac{32}{5}$.
488
MediumMCQ
ધારો કે $S(1,0)$ અને $S^{\prime}(0,1)$ એ એક ઉપવલયના નાભિઓ છે,જેથી ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ માટે $SP+S^{\prime} P=2$ થાય. જો $A(x_1, y_1)$ અને $A^{\prime}(x_2, y_2)$ એ આ ઉપવલયના મુખ્ય અક્ષના અંત્યબિંદુઓ હોય,તો $x_1+x_2=$
A
$-1/4$
B
$-1$
C
$1/4$
D
$1$

Solution

(D) ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ $SP + S^{\prime}P = 2a$. આપેલ છે કે $SP + S^{\prime}P = 2$,તેથી $2a = 2$,એટલે કે $a = 1$.
નાભિઓ $S$ અને $S^{\prime}$ વચ્ચેનું અંતર $SS^{\prime} = \sqrt{(1-0)^2 + (0-1)^2} = \sqrt{2}$ છે.
$SS^{\prime} = 2ae$ હોવાથી,$2ae = \sqrt{2}$,જેનો અર્થ છે કે $e = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
ઉપવલયનું કેન્દ્ર એ નાભિઓ $S$ અને $S^{\prime}$ નું મધ્યબિંદુ છે,જે $(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$ છે.
મુખ્ય અક્ષ એ $S$ અને $S^{\prime}$ માંથી પસાર થતી રેખા પર છે. મુખ્ય અક્ષની દિશામાં કેન્દ્રથી $a=1$ અંતરે અંત્યબિંદુઓ આવેલા છે.
કેન્દ્ર $(\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$ હોવાથી,$x_1$ અને $x_2$ એ કેન્દ્રના $x$-યામની આસપાસ સમાન અંતરે હશે.
તેથી,$x_1 + x_2 = 2 \times (\text{કેન્દ્રનો } x\text{-યામ}) = 2 \times \frac{1}{2} = 1$.
489
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ ની નાભિ જીવા તેના ગૌણ અક્ષને બિંદુ $(0,3)$ પર મળે છે,તો ઉપવલયના કેન્દ્રથી આ નાભિ જીવાનું લંબ અંતર શોધો.
A
$5$
B
$\frac{2}{\sqrt{5}}$
C
$1$
D
$\frac{3}{\sqrt{2}}$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ છે.
અહીં,$a^2=25$ અને $b^2=16$ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{16}{25}} = \frac{3}{5}$ મળે.
નાભિઓ $(\pm 3, 0)$ છે.
નાભિ $F(3,0)$ અને બિંદુ $A(0,3)$ માંથી પસાર થતી જીવાનું સમીકરણ $x + y - 3 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $(0,0)$ થી આ રેખાનું લંબ અંતર $d = \frac{|0 + 0 - 3|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$ થાય.
Solution diagram
490
MediumMCQ
ઉપવલય $x^2+3y^2=6$ પરના એક બિંદુનો ઉત્કેન્દ્રિય કોણ,જે તેના કેન્દ્રથી $2$ એકમ અંતરે આવેલું છે,તે શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2+3y^2=6$ છે,જેને $\frac{x^2}{6}+\frac{y^2}{2}=1$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે બિંદુનો ઉત્કેન્દ્રિય કોણ $\theta$ છે. ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુના યામ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ છે,જ્યાં $a^2=6$ અને $b^2=2$.
તેથી,યામ $(\sqrt{6} \cos \theta, \sqrt{2} \sin \theta)$ છે.
કેન્દ્ર $(0,0)$ થી આ બિંદુનું અંતર $2$ એકમ છે.
તેથી,$(\sqrt{6} \cos \theta)^2 + (\sqrt{2} \sin \theta)^2 = 2^2$.
$6 \cos^2 \theta + 2 \sin^2 \theta = 4$.
$6 \cos^2 \theta + 2(1 - \cos^2 \theta) = 4$.
$4 \cos^2 \theta + 2 = 4$ $\Rightarrow 4 \cos^2 \theta = 2$ $\Rightarrow \cos^2 \theta = \frac{1}{2}$.
$\cos \theta = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{4}$ અથવા $\frac{3\pi}{4}$.
491
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{9}=1$ પરના બિંદુ $\left(\frac{4}{\sqrt{5}}, \frac{3}{\sqrt{5}}\right)$ ના નાભિ અંતરો શોધો.
A
$\frac{10}{3}, \frac{2}{3}$
B
$3, 1$
C
$\frac{13}{3}, \frac{5}{3}$
D
$4, 2$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{9} = 1$ છે.
અહીં $b^2 > a^2$ હોવાથી,આ શિરોલંબ ઉપવલય છે જ્યાં $a^2 = 4$ અને $b^2 = 9$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e$ માટે $a^2 = b^2(1 - e^2)$ $\Rightarrow 4 = 9(1 - e^2)$ $\Rightarrow e = \frac{\sqrt{5}}{3}$.
નાભિઓ $(0, \pm be) = (0, \pm \sqrt{5})$ છે.
બિંદુ $P = \left(\frac{4}{\sqrt{5}}, \frac{3}{\sqrt{5}}\right)$ માટે નાભિ અંતરો $PS$ અને $PS'$ છે.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$PS = 2$ અને $PS' = 4$ મળે છે.
492
MediumMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ના નાભિઓ અને ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુઓને જોડતી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ હોય,તો તેની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી થાય?
A
$1 / 2$
B
$1 / 4$
C
$1 / 3$
D
$1 / \sqrt{2}$

Solution

(D) ધારો કે નાભિઓ $S_1(-ae, 0)$ અને $S_2(ae, 0)$ છે,અને ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ $A(0, b)$ છે.
ખૂણો $\angle S_1 A S_2 = 90^{\circ}$ છે.
$\Delta S_1 A S_2$ માં,$\angle S_1 A S_2 = 90^{\circ}$ હોવાથી,કર્ણ $S_1 S_2$ પરની મધ્યગા $AO$ એ કર્ણની લંબાઈ કરતા અડધી હોય છે.
$AO = \frac{1}{2} S_1 S_2$
$b = \frac{1}{2} (2ae) = ae$
$b^2 = a^2(1 - e^2)$ હોવાથી,આપણને મળે:
$(ae)^2 = a^2(1 - e^2)$
$a^2 e^2 = a^2 - a^2 e^2$
$2a^2 e^2 = a^2$
$e^2 = \frac{1}{2}$
$e = \frac{1}{\sqrt{2}}$
Solution diagram
493
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{36}+\frac{y^2}{20}=1$ ની નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$9$
B
$6 \sqrt{5}$
C
$18$
D
$3 \sqrt{5}$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $\frac{x^2}{36}+\frac{y^2}{20}=1$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ સાથે સરખાવતા,$a^2=36$ અને $b^2=20$ મળે છે,તેથી $a=6$ થાય.
ઉત્કેન્દ્રતા $e$ ની ગણતરી આ મુજબ થાય: $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{20}{36}} = \sqrt{\frac{16}{36}} = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}$.
જ્યારે $a > b$ હોય ત્યારે ઉપવલયની નિયામિકાઓના સમીકરણો $x = \pm \frac{a}{e}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$x = \pm \frac{6}{2/3} = \pm 9$ મળે છે.
નિયામિકાઓ વચ્ચેનું અંતર આ બે કિંમતો વચ્ચેનો તફાવત છે: $|9 - (-9)| = 18$.
494
EasyMCQ
જો ઉપવલય (ellipse) નું નાભિલંબ (latus rectum) તેની ગૌણ અક્ષ (minor axis) ના અડધા જેટલું હોય,તો તેની ઉત્કેન્દ્રતા (eccentricity) કેટલી થાય?
A
$\frac{\sqrt{3}}{4}$
B
$\frac{3}{4}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(D) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a > b$.
નાભિલંબની લંબાઈ $= \frac{2b^2}{a}$.
ગૌણ અક્ષની લંબાઈ $= 2b$.
આપેલ શરત મુજબ,નાભિલંબ એ ગૌણ અક્ષના અડધા જેટલું છે:
$\frac{2b^2}{a} = \frac{1}{2} (2b) = b$.
બંને બાજુ $b$ વડે ભાગતા,$\frac{2b}{a} = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{b}{a} = \frac{1}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{b^2}{a^2} = \frac{1}{4}$.
ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}}$ દ્વારા મળે છે.
$\frac{b^2}{a^2}$ ની કિંમત મૂકતા:
$e = \sqrt{1 - \frac{1}{4}} = \sqrt{\frac{3}{4}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
495
EasyMCQ
એક ઉપવલયની મુખ્ય અને ગૌણ અક્ષની લંબાઈ અનુક્રમે $6$ અને $2$ છે. જો તેનું કેન્દ્ર $(5,6)$ પર હોય અને મુખ્ય અક્ષ $x-y+1=0$ રેખા પર હોય,તો ઉપવલયનું સમીકરણ શું થાય?
A
$(x+y-11)^2+9(x-y+1)^2=18$
B
$(x+y+11)^2+9(x+y-1)^2=18$
C
$(x+y)^2+9(x-y)^2=18$
D
$(x+y-11)^2+9(x+y+1)^2=18$

Solution

(A) આપેલ છે કે,મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ $2a = 6 \Rightarrow a = 3$ અને ગૌણ અક્ષની લંબાઈ $2b = 2 \Rightarrow b = 1$.
મુખ્ય અક્ષ $x-y+1=0$ રેખા પર છે. ગૌણ અક્ષ મુખ્ય અક્ષને લંબ છે અને કેન્દ્ર $(5,6)$ માંથી પસાર થાય છે.
મુખ્ય અક્ષનો ઢાળ $m_1 = 1$ છે. તેથી,ગૌણ અક્ષનો ઢાળ $m_2 = -1$ થાય.
ગૌણ અક્ષનું સમીકરણ $y - 6 = -1(x - 5) \Rightarrow x + y - 11 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $(h,k) = (5,6)$ વાળા ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{(\text{મુખ્ય અક્ષથી અંતર})^2}{b^2} + \frac{(\text{ગૌણ અક્ષથી અંતર})^2}{a^2} = 1$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,મુખ્ય અક્ષ $x-y+1=0$ થી અંતર $\frac{|x-y+1|}{\sqrt{2}}$ છે.
ગૌણ અક્ષ $x+y-11=0$ થી અંતર $\frac{|x+y-11|}{\sqrt{2}}$ છે.
આ કિંમતોને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં મૂકતા:
$\frac{(\frac{x-y+1}{\sqrt{2}})^2}{1^2} + \frac{(\frac{x+y-11}{\sqrt{2}})^2}{3^2} = 1$
$\frac{(x-y+1)^2}{2} + \frac{(x+y-11)^2}{18} = 1$
$18$ વડે ગુણતા:
$9(x-y+1)^2 + (x+y-11)^2 = 18$.
Solution diagram
496
EasyMCQ
ઉપવલય $9x^2 + 25y^2 = 225$ ના નાભિઓ ........... છે.
A
$(\pm 4, 0)$
B
$(\pm \frac{4}{5}, 0)$
C
$(\pm \frac{12}{5}, 0)$
D
$(\pm \frac{2}{5}, 0)$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^2 + 25y^2 = 225$ છે.
બંને બાજુ $225$ વડે ભાગતા,$\frac{9x^2}{225} + \frac{25y^2}{225} = 1$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{9} = 1$ થાય છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^2 = 25$ અને $b^2 = 9$ મળે,તેથી $a = 5$ અને $b = 3$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e$ નું સૂત્ર $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{9}{25}} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5}$ છે.
નાભિઓના યામ $(\pm ae, 0)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(\pm 5 \times \frac{4}{5}, 0) = (\pm 4, 0)$ મળે છે.
497
MediumMCQ
ધારો કે $E_1 = \frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ અને $E_2 = \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ બે ઉપવલયો છે અને $R$ એ યામ અક્ષોને સમાંતર બાજુઓ ધરાવતો લંબચોરસ છે. ધારો કે $E_1$ એ $R$ માં અંતર્ગત ઉપવલય છે અને $E_2$ એ $R$ પર પરિગત ઉપવલય છે. જો $E_2$ એ $(0, 4)$ માંથી પસાર થાય,તો:
A
$a = 4, b = 2\sqrt{3}$
B
$a = 12, b = 16$
C
$a = 16, b = 16$
D
$a = 2\sqrt{3}, b = 4$

Solution

(D) અંતર્ગત ઉપવલય $E_1: \frac{x^2}{3^2} + \frac{y^2}{2^2} = 1$ માટે,લંબચોરસ $R$ ના શિરોબિંદુઓ $(\pm 3, \pm 2)$ છે.
કારણ કે $E_2: \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ એ લંબચોરસ $R$ ને પરિગત છે,તે $R$ ના શિરોબિંદુઓ જેવા કે $(3, 2)$ માંથી પસાર થવું જોઈએ.
$E_2$ ના સમીકરણમાં $(3, 2)$ મૂકતા: $\frac{3^2}{a^2} + \frac{2^2}{b^2} = 1 \Rightarrow \frac{9}{a^2} + \frac{4}{b^2} = 1$.
આપેલ છે કે $E_2$ એ $(0, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{0^2}{a^2} + \frac{4^2}{b^2} = 1$,જે $b^2 = 16$ આપે છે,તેથી $b = 4$.
$b^2 = 16$ ને સમીકરણ $\frac{9}{a^2} + \frac{4}{16} = 1$ માં મૂકતા:
$\frac{9}{a^2} + \frac{1}{4} = 1$ $\Rightarrow \frac{9}{a^2} = \frac{3}{4}$ $\Rightarrow a^2 = 12$ $\Rightarrow a = 2\sqrt{3}$.
આમ,$a = 2\sqrt{3}$ અને $b = 4$.
Solution diagram
498
EasyMCQ
એક ઉપવલયમાં,જો નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $6$ એકમ હોય અને તેના ગૌણ અક્ષની લંબાઈ $8$ એકમ હોય,તો તેની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{7}{5}$
C
$\frac{1}{\sqrt{5}}$
D
$\frac{3}{5}$

Solution

(D) ઉપવલયનું પ્રમાણિત સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ધ્યાનમાં લો.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2c = 6$ છે,જેનો અર્થ છે કે $c = 3$.
ગૌણ અક્ષની લંબાઈ $2b = 8$ છે,જેનો અર્થ છે કે $b = 4$.
ઉપવલય માટે,$a, b,$ અને $c$ વચ્ચેનો સંબંધ $a^2 = b^2 + c^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$a^2 = 4^2 + 3^2 = 16 + 9 = 25$,તેથી $a = 5$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{c}{a}$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,$e = \frac{3}{5}$.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Ellipse · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.