Gujarati

Line and Plane Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · THREE DIMENSIONAL GEOMETRY · Line and Plane

623+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 623 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
એક રેખા જેના દિક્કોસાઈનો સમાન છે તે બિંદુ $P(2, -1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને યામાક્ષો સાથે સમાન ખૂણો બનાવે છે. આ રેખા સમતલ $2x + y + z = 9$ ને બિંદુ $Q$ આગળ મળે છે. રેખાખંડ $PQ$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$1$
B
$\sqrt{2}$
C
$\sqrt{3}$
D
$2$

Solution

(C) રેખા યામાક્ષો સાથે સમાન ખૂણો બનાવતી હોવાથી,તેના દિક્કોસાઈનો $l = m = n$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$,તેથી $3l^2 = 1$,જે આપણને $l = m = n = \frac{1}{\sqrt{3}}$ આપે છે.
બિંદુ $P(2, -1, 2)$ માંથી પસાર થતી અને દિક્ગુણોત્તર $(1, 1, 1)$ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-2}{1} = \frac{y+1}{1} = \frac{z-2}{1} = r$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q(r+2, r-1, r+2)$ છે.
બિંદુ $Q$ એ સમતલ $2x + y + z = 9$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે $Q$ ના યામ સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(r+2) + (r-1) + (r+2) = 9$
$2r + 4 + r - 1 + r + 2 = 9$
$4r + 5 = 9$
$4r = 4 \implies r = 1$.
તેથી $Q$ ના યામ $(1+2, 1-1, 1+2) = (3, 0, 3)$ મળે છે.
રેખાખંડ $PQ$ ની લંબાઈ એ $P(2, -1, 2)$ અને $Q(3, 0, 3)$ વચ્ચેનું અંતર છે:
$PQ = \sqrt{(3-2)^2 + (0-(-1))^2 + (3-2)^2} = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}$.
102
MediumMCQ
રેખા $\vec{r} = (2\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}) + \lambda(\hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k})$ અને સમતલ $\vec{r} \cdot (\hat{i} + 5\hat{j} + \hat{k}) = 5$ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$\frac{10}{9}$
B
$\frac{10}{3\sqrt{3}}$
C
$\frac{3}{10}$
D
$\frac{10}{3}$

Solution

(B) રેખા $\vec{r} = \vec{a} + \lambda\vec{b}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\vec{a} = 2\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
સમતલ $\vec{r} \cdot \vec{n} = d$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\vec{n} = \hat{i} + 5\hat{j} + \hat{k}$ અને $d = 5$ છે.
પ્રથમ,$\vec{b} \cdot \vec{n} = (1)(1) + (-1)(5) + (4)(1) = 1 - 5 + 4 = 0$ ની ગણતરી કરીને ચકાસો કે રેખા સમતલને સમાંતર છે કે નહીં.
$\vec{b} \cdot \vec{n} = 0$ હોવાથી,રેખા સમતલને સમાંતર છે.
સમાંતર રેખા અને સમતલ વચ્ચેનું અંતર $D = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{n} - d|}{||\vec{n}||}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{n} = (2)(1) + (-2)(5) + (3)(1) = 2 - 10 + 3 = -5$ ની ગણતરી કરો.
$||\vec{n}|| = \sqrt{1^2 + 5^2 + 1^2} = \sqrt{1 + 25 + 1} = \sqrt{27} = 3\sqrt{3}$ ની ગણતરી કરો.
આમ,$D = \frac{|-5 - 5|}{3\sqrt{3}} = \frac{|-10|}{3\sqrt{3}} = \frac{10}{3\sqrt{3}}$.
103
MediumMCQ
રેખા $\vec{r} = (2\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}) + \lambda(\hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k})$ અને સમતલ $\vec{r} \cdot (\hat{i} + 5\hat{j} + \hat{k}) = 5$ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$\frac{10}{3\sqrt{3}}$
B
$\frac{10}{3}$
C
$\frac{10}{9}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(A) આપેલ રેખા $\vec{r} = \vec{a} + \lambda\vec{b}$ છે,જ્યાં $\vec{a} = 2\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
આપેલ સમતલ $\vec{r} \cdot \vec{n} = d$ છે,જ્યાં $\vec{n} = \hat{i} + 5\hat{j} + \hat{k}$ અને $d = 5$ છે.
પ્રથમ,રેખા સમતલને સમાંતર છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે $\vec{b} \cdot \vec{n}$ શોધો:
$\vec{b} \cdot \vec{n} = (1)(1) + (-1)(5) + (4)(1) = 1 - 5 + 4 = 0$.
અહીં ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ હોવાથી,રેખા સમતલને સમાંતર છે.
સમાંતર રેખા અને સમતલ વચ્ચેનું અંતર એ રેખા પરના કોઈપણ બિંદુ $(\vec{a})$ થી સમતલનું લંબ અંતર છે.
અંતર $D$ શોધવાનું સૂત્ર $D = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{n} - d|}{|\vec{n}|}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$D = \frac{|(2\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}) \cdot (\hat{i} + 5\hat{j} + \hat{k}) - 5|}{\sqrt{1^2 + 5^2 + 1^2}}$
$D = \frac{|(2 - 10 + 3) - 5|}{\sqrt{1 + 25 + 1}}$
$D = \frac{|-5 - 5|}{\sqrt{27}} = \frac{|-10|}{3\sqrt{3}} = \frac{10}{3\sqrt{3}}$.
104
MediumMCQ
ધારો કે સમતલો $2x + 3y + z = 1$ અને $x + 3y + 2z = 2$ ની છેદરેખા $L$ છે. જો $L$ એ $x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $\alpha$ ખૂણો બનાવે,તો $\cos \alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$1/\sqrt{3}$
B
$1/2$
C
$1$
D
$1/\sqrt{2}$

Solution

(A) સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{n_2} = \hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v}$ એ $\vec{n_1} \times \vec{n_2}$ દ્વારા મળે છે:
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 1 \\ 1 & 3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-3) - \hat{j}(4-1) + \hat{k}(6-3) = 3\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}$.
આપણે દિશા સદિશને $\vec{d} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ તરીકે સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
રેખા $x$-અક્ષ (દિશા $\hat{i}$) સાથે જે ખૂણો $\alpha$ બનાવે છે તે $\cos \alpha = \frac{|\vec{d} \cdot \hat{i}|}{|\vec{d}| |\hat{i}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\cos \alpha = \frac{|(1)(1) + (-1)(0) + (1)(0)|}{\sqrt{1^2 + (-1)^2 + 1^2} \cdot 1} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
105
EasyMCQ
જો રેખા $\frac{x - 4}{1} = \frac{y - 2}{1} = \frac{z - k}{2}$ એ સમતલ $2x - 4y + z = 7$ પર આવેલ હોય,તો $k = . . . . $
A
$7$
B
$-7$
C
$1$
D
$k \notin R$

Solution

(A) આપેલ રેખા બિંદુ $(4, 2, k)$ માંથી પસાર થાય છે.
કારણ કે રેખા સમતલ $2x - 4y + z = 7$ પર આવેલી છે,તેથી રેખા પરનું દરેક બિંદુ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરવું જોઈએ.
તેથી,બિંદુ $(4, 2, k)$ એ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$2(4) - 4(2) + k = 7$
$8 - 8 + k = 7$
$k = 7$
106
MediumMCQ
બિંદુ $(3, 2, 0)$ અને રેખા $\frac{x - 3}{1} = \frac{y - 6}{5} = \frac{z - 4}{4}$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$x - y + z = 1$
B
$x + y + z = 5$
C
$x + 2y - z = 0$
D
$2x - y + z = 5$

Solution

(A) બિંદુ $(3, 2, 0)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $A(x - 3) + B(y - 2) + C(z - 0) = 0 \dots (i)$ છે.
આ સમતલ રેખા $\frac{x - 3}{1} = \frac{y - 6}{5} = \frac{z - 4}{4}$ ને સમાવે છે,તેથી તે રેખા પરના બિંદુ $(3, 6, 4)$ માંથી પણ પસાર થાય છે.
સમીકરણ $(i)$ માં $(3, 6, 4)$ મૂકતા,$A(3 - 3) + B(6 - 2) + C(4 - 0) = 0$,એટલે કે $4B + 4C = 0$,અથવા $B = -C$ મળે છે.
વળી,સમતલનો અભિલંબ રેખાની દિશા $(1, 5, 4)$ ને લંબ છે,તેથી $1A + 5B + 4C = 0 \dots (ii)$.
$B = -C$ ને $(ii)$ માં મૂકતા,$A + 5(-C) + 4C = 0 \implies A - C = 0 \implies A = C$ મળે છે.
ધારો કે $A = 1$,તો $C = 1$ અને $B = -1$ મળે.
આ કિંમતો $(i)$ માં મૂકતા,$1(x - 3) - 1(y - 2) + 1(z - 0) = 0$,જેનું સાદું રૂપ $x - 3 - y + 2 + z = 0$ એટલે કે $x - y + z = 1$ થાય છે.
107
MediumMCQ
ધારો કે $P(3, 2, 6)$ એ અવકાશમાં આવેલું બિંદુ છે અને $Q$ એ રેખા $\vec{r} = (\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) + \mu(-3\hat{i} + \hat{j} + 5\hat{k})$ પરનું બિંદુ છે. તો $\mu$ ના કયા મૂલ્ય માટે સદિશ $\vec{PQ}$ એ સમતલ $x - 4y + 3z = 1$ ને સમાંતર હોય?
A
$\frac{1}{4}$
B
$-\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$-\frac{1}{8}$

Solution

(A) રેખા $\vec{r} = (1 - 3\mu)\hat{i} + (-1 + \mu)\hat{j} + (2 + 5\mu)\hat{k}$ પરના કોઈપણ બિંદુ $Q$ ના યામ $Q(1 - 3\mu, -1 + \mu, 2 + 5\mu)$ છે.
આપેલ $P(3, 2, 6)$ માટે,સદિશ $\vec{PQ}$ નીચે મુજબ મળે:
$\vec{PQ} = (1 - 3\mu - 3)\hat{i} + (-1 + \mu - 2)\hat{j} + (2 + 5\mu - 6)\hat{k}$
$\vec{PQ} = (-2 - 3\mu)\hat{i} + (-3 + \mu)\hat{j} + (-4 + 5\mu)\hat{k}$.
સમતલનું સમીકરણ $x - 4y + 3z = 1$ છે,જેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \hat{i} - 4\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
જો $\vec{PQ}$ સમતલને સમાંતર હોય,તો $\vec{PQ}$ એ અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ ને લંબ હોવો જોઈએ,તેથી $\vec{PQ} \cdot \vec{n} = 0$.
$(-2 - 3\mu)(1) + (-3 + \mu)(-4) + (-4 + 5\mu)(3) = 0$
$-2 - 3\mu + 12 - 4\mu - 12 + 15\mu = 0$
$8\mu - 2 = 0$
$8\mu = 2$
$\mu = \frac{2}{8} = \frac{1}{4}$.
108
MediumMCQ
બિંદુઓ $(1, 0, -3)$ અને $(1, -5, 7)$ ને જોડતી રેખાનું $2x + 3y + 5z = 1$ સમતલ કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે તે શોધો.
A
$2 : 3$
B
$1 : 2$
C
$3 : 2$
D
$3 : 5$

Solution

(A) ધારો કે માંગેલો ગુણોત્તર $k : 1$ છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,$(1, 0, -3)$ અને $(1, -5, 7)$ ને $k : 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતા બિંદુના યામ:
$\left( \frac{k(1) + 1(1)}{k+1}, \frac{k(-5) + 1(0)}{k+1}, \frac{k(7) + 1(-3)}{k+1} \right) = \left( \frac{k+1}{k+1}, \frac{-5k}{k+1}, \frac{7k-3}{k+1} \right) = \left( 1, \frac{-5k}{k+1}, \frac{7k-3}{k+1} \right)$.
આ બિંદુ સમતલ $2x + 3y + 5z = 1$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ યામને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(1) + 3\left( \frac{-5k}{k+1} \right) + 5\left( \frac{7k-3}{k+1} \right) = 1$.
છેદ દૂર કરવા માટે $(k+1)$ વડે ગુણતા:
$2(k+1) - 15k + 5(7k-3) = 1(k+1)$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$2k + 2 - 15k + 35k - 15 = k + 1$.
સમાન પદોને ભેગા કરતા:
$22k - 13 = k + 1$.
$k$ માટે ઉકેલતા:
$22k - k = 1 + 13$.
$21k = 14$.
$k = \frac{14}{21} = \frac{2}{3}$.
આમ,માંગેલો ગુણોત્તર $k : 1 = 2 : 3$ છે.
109
MediumMCQ
દર્શાવો કે સમતલો $\vec{r} \cdot (\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}) = 19$ અને $\vec{r} \cdot (4\hat{i} - 3\hat{j} + 12\hat{k}) + 3 = 0$ પરસ્પર લંબ છે. આ બે સમતલોના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$\vec{r} \cdot (3\hat{i} - 9\hat{j} - 2\hat{k}) = 14$
B
$\vec{r} \cdot (3\hat{i} - 6\hat{j} - 2\hat{k}) = 14$
C
$\vec{r} \cdot (3\hat{i} + 9\hat{j} - 2\hat{k}) = -14$
D
$\vec{r} \cdot (3\hat{i} + 9\hat{j} + 2\hat{k}) = 14$

Solution

(A) સમતલોના સમીકરણો $P_1: \vec{r} \cdot (\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}) - 19 = 0$ અને $P_2: \vec{r} \cdot (4\hat{i} - 3\hat{j} + 12\hat{k}) + 3 = 0$ છે.
પ્રથમ,લંબતા તપાસો: $\vec{n}_1 \cdot \vec{n}_2 = (1)(4) + (2)(-3) + (2)(12) = 4 - 6 + 24 = 22 \neq 0$.
નોંધ: પ્રશ્ન $P_1$ અને $P_2$ ના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલના સમૂહ વિશે પૂછે છે. સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\vec{r} \cdot (\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}) - 19 + \lambda (\vec{r} \cdot (4\hat{i} - 3\hat{j} + 12\hat{k}) + 3) = 0$.
$\vec{r} \cdot ((1+4\lambda)\hat{i} + (2-3\lambda)\hat{j} + (2+12\lambda)\hat{k}) = 19 - 3\lambda$.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
110
MediumMCQ
સમતલો $x + y + z = 6$ અને $2x + 3y + 4z + 5 = 0$ ના છેદરેખા અને બિંદુ $(1, 1, 1)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$20x + 23y + 26z - 69 = 0$
B
$20x + 23y + 26z + 69 = 0$
C
$23x + 20y + 26z - 69 = 0$
D
આમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(A) બે સમતલો $P_1 = 0$ અને $P_2 = 0$ ના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$(x + y + z - 6) + \lambda (2x + 3y + 4z + 5) = 0$.
આ સમતલ બિંદુ $(1, 1, 1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે સમીકરણમાં $x=1, y=1, z=1$ મૂકીએ:
$(1 + 1 + 1 - 6) + \lambda (2(1) + 3(1) + 4(1) + 5) = 0$
$(-3) + \lambda (2 + 3 + 4 + 5) = 0$
$-3 + 14\lambda = 0$
$14\lambda = 3 \Rightarrow \lambda = \frac{3}{14}$.
હવે $\lambda = \frac{3}{14}$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x + y + z - 6) + \frac{3}{14} (2x + 3y + 4z + 5) = 0$
$14(x + y + z - 6) + 3(2x + 3y + 4z + 5) = 0$
$14x + 14y + 14z - 84 + 6x + 9y + 12z + 15 = 0$
$20x + 23y + 26z - 69 = 0$.
111
DifficultMCQ
સમતલ $5x + 3y + 6z + 8 = 0$ ને લંબ અને સમતલો $x + 2y + 3z - 4 = 0$ અને $2x + y - z + 5 = 0$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$50x + 13y - 50z + 179 = 0$
B
$51x + 15y - 50z + 173 = 0$
C
$54x + 12y - 51z + 143 = 0$
D
$55x + 15y - 50z + 163 = 0$

Solution

(B) સમતલો $x + 2y + 3z - 4 = 0$ અને $2x + y - z + 5 = 0$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$(x + 2y + 3z - 4) + \lambda (2x + y - z + 5) = 0$
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$x(1 + 2\lambda) + y(2 + \lambda) + z(3 - \lambda) + (5\lambda - 4) = 0 \quad \dots(i)$
આ સમતલ $5x + 3y + 6z + 8 = 0$ ને લંબ હોવાથી,તેમના અભિલંબ સદિશોનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$5(1 + 2\lambda) + 3(2 + \lambda) + 6(3 - \lambda) = 0$
$5 + 10\lambda + 6 + 3\lambda + 18 - 6\lambda = 0$
$7\lambda + 29 = 0$
$\lambda = -\frac{29}{7}$
$\lambda = -\frac{29}{7}$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$(x + 2y + 3z - 4) - \frac{29}{7}(2x + y - z + 5) = 0$
$7(x + 2y + 3z - 4) - 29(2x + y - z + 5) = 0$
$7x + 14y + 21z - 28 - 58x - 29y + 29z - 145 = 0$
$-51x - 15y + 50z - 173 = 0$
$51x + 15y - 50z + 173 = 0$
112
MediumMCQ
જો રેખા $x = \frac{y - 1}{2} = \frac{z - 3}{\lambda}$ અને સમતલ $x + 2y + 3z = 4$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\sqrt{\frac{5}{14}}\right)$ હોય,તો $\lambda = \dots$
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{5}{3}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 0}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z - 3}{\lambda}$ છે. રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{j} + \lambda\hat{k}$ છે.
સમતલ $x + 2y + 3z = 4$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
ધારો કે રેખા અને સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. તો $\sin \theta = \frac{|\vec{b} \cdot \vec{n}|}{|\vec{b}| |\vec{n}|}$.
આપેલ છે કે $\theta = \cos^{-1}\left(\sqrt{\frac{5}{14}}\right)$,તેથી $\cos \theta = \sqrt{\frac{5}{14}}$,એટલે કે $\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta = 1 - \frac{5}{14} = \frac{9}{14}$. તેથી $\sin \theta = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
હવે,$\vec{b} \cdot \vec{n} = (1)(1) + (2)(2) + (\lambda)(3) = 1 + 4 + 3\lambda = 5 + 3\lambda$.
$|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + \lambda^2} = \sqrt{5 + \lambda^2}$ અને $|\vec{n}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 3^2} = \sqrt{14}$.
તેથી,$\frac{3}{\sqrt{14}} = \frac{|5 + 3\lambda|}{\sqrt{5 + \lambda^2} \sqrt{14}}$.
$3 = \frac{|5 + 3\lambda|}{\sqrt{5 + \lambda^2}} \implies 9(5 + \lambda^2) = (5 + 3\lambda)^2$.
$45 + 9\lambda^2 = 25 + 30\lambda + 9\lambda^2$.
$45 = 25 + 30\lambda \implies 30\lambda = 20 \implies \lambda = \frac{20}{30} = \frac{2}{3}$.
113
AdvancedMCQ
રેખા $\frac{x}{2} = \frac{y}{3} = \frac{z}{4}$ અને રેખાઓ $\frac{x}{3} = \frac{y}{4} = \frac{z}{2}$ તથા $\frac{x}{4} = \frac{y}{2} = \frac{z}{3}$ ને સમાવતા સમતલને લંબ સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$x - 2y + z = 0$
B
$3x + 2y - 2z = 0$
C
$2x + 3y + 4z = 0$
D
$5x + 2y - 4z = 0$

Solution

(NONE) ધારો કે રેખાઓ $L_1, L_2, L_3$ ના દિશા સદિશો અનુક્રમે $\vec{v_1} = (2, 3, 4)$,$\vec{v_2} = (3, 4, 2)$,અને $\vec{v_3} = (4, 2, 3)$ છે.
આ બધી રેખાઓ ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
$L_1$ અને $L_2$ ને સમાવતા સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_1} = \vec{v_1} \times \vec{v_2} = (-10, 8, -1)$ છે.
$L_1$ અને $L_3$ ને સમાવતા સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n_2} = \vec{v_1} \times \vec{v_3} = (1, 10, -8)$ છે.
આ બંને સમતલોને લંબ સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -10 & 8 & -1 \\ 1 & 10 & -8 \end{vmatrix} = \hat{i}(-64+10) - \hat{j}(80+1) + \hat{k}(-100-8) = (-54, -81, -108)$ છે.
$-27$ વડે ભાગતા,આપણને અભિલંબ સદિશ $(2, 3, 4)$ મળે છે.
સમતલ ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,સમીકરણ $2x + 3y + 4z = 0$ છે.
114
MediumMCQ
બિંદુ $(0, 7, -7)$ અને રેખા $\frac{x + 1}{-3} = \frac{y - 3}{2} = \frac{z + 2}{1}$ ને સમાવતા સમતલનું સમીકરણ મેળવો.
A
$x + 2y - z = 21$
B
$x + y + z = 0$
C
$3x - 2y + 3z + 35 = 0$
D
$3x + 2y + 5z + 21 = 0$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P = (0, 7, -7)$ છે. રેખા $\frac{x + 1}{-3} = \frac{y - 3}{2} = \frac{z + 2}{1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ રેખા બિંદુ $A = (-1, 3, -2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{b} = -3\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$ છે.
બિંદુ $A$ ને બિંદુ $P$ સાથે જોડતો સદિશ $\vec{AP} = (0 - (-1))\hat{i} + (7 - 3)\hat{j} + (-7 - (-2))\hat{k} = 1\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ $\vec{AP}$ અને $\vec{b}$ નો ક્રોસ ગુણાકાર છે:
$\vec{n} = \vec{AP} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 4 & -5 \\ -3 & 2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(4 - (-10)) - \hat{j}(1 - 15) + \hat{k}(2 - (-12)) = 14\hat{i} + 14\hat{j} + 14\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશને $\vec{n}' = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ તરીકે સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
સમતલનું સમીકરણ $(x - x_0)a + (y - y_0)b + (z - z_0)c = 0$ છે,જ્યાં $(x_0, y_0, z_0) = (0, 7, -7)$ અને $(a, b, c) = (1, 1, 1)$.
$1(x - 0) + 1(y - 7) + 1(z + 7) = 0 \implies x + y + z = 0$.
115
MediumMCQ
સમતલો $\vec{r} \cdot (3\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = 1$ અને $\vec{r} \cdot (\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}) = 2$ ની છેદરેખા કયા સદિશને સમાંતર છે?
A
$-2\hat{i} + 7\hat{j} + 13\hat{k}$
B
$2\hat{i} + 7\hat{j} - 13\hat{k}$
C
$-2\hat{i} - 7\hat{j} + 13\hat{k}$
D
$2\hat{i} + 7\hat{j} + 13\hat{k}$

Solution

(A) સમતલો $\vec{r} \cdot \vec{n_1} = d_1$ અને $\vec{r} \cdot \vec{n_2} = d_2$ ની છેદરેખા એ $\vec{v} = \vec{n_1} \times \vec{n_2}$ સદિશને સમાંતર હોય છે.
અહીં $\vec{n_1} = 3\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{n_2} = \hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$ આપેલ છે.
સદિશ ગુણાકાર (cross product) શોધતા:
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & 1 \\ 1 & 4 & -2 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}((-1)(-2) - (1)(4)) - \hat{j}((3)(-2) - (1)(1)) + \hat{k}((3)(4) - (-1)(1))$
$= \hat{i}(2 - 4) - \hat{j}(-6 - 1) + \hat{k}(12 + 1)$
$= -2\hat{i} + 7\hat{j} + 13\hat{k}$.
116
MediumMCQ
રેખા $\frac{x + 1}{-3} = \frac{y - 3}{2} = \frac{z + 2}{1}$ અને બિંદુ $(0, 7, -7)$ ને સમાવતા સમતલનું સમીકરણ મેળવો.
A
$x + y + z = 2$
B
$x + y + z = 3$
C
$x + y + z = 0$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(C) રેખા $\frac{x + 1}{-3} = \frac{y - 3}{2} = \frac{z + 2}{1}$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $a(x + 1) + b(y - 3) + c(z + 2) = 0$ છે,જ્યાં $-3a + 2b + c = 0$ (સમીકરણ $1$).
આ સમતલ બિંદુ $(0, 7, -7)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે આ યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ: $a(0 + 1) + b(7 - 3) + c(-7 + 2) = 0$,જેનું સાદું રૂપ $a + 4b - 5c = 0$ (સમીકરણ $2$) મળે છે.
સમીકરણ $1$ અને $2$ ને ચોકડી ગુણાકારની રીતથી ઉકેલતા:
$\frac{a}{(2)(-5) - (1)(4)} = \frac{b}{(1)(1) - (-3)(-5)} = \frac{c}{(-3)(4) - (2)(1)}$
$\frac{a}{-10 - 4} = \frac{b}{1 - 15} = \frac{c}{-12 - 2}$
$\frac{a}{-14} = \frac{b}{-14} = \frac{c}{-14}$
જેથી $\frac{a}{1} = \frac{b}{1} = \frac{c}{1}$ મળે છે.
આ કિંમતોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા: $1(x + 1) + 1(y - 3) + 1(z + 2) = 0$.
$x + 1 + y - 3 + z + 2 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $x + y + z = 0$ થાય છે.
117
DifficultMCQ
સમતલ $2x - y + z + 3 = 0$ માં બિંદુ $P(1, 3, 4)$ નું પ્રતિબિંબ કયું છે?
A
$(3, 5, -2)$
B
$(-3, 5, 2)$
C
$(3, -5, 2)$
D
$(3, 5, 2)$

Solution

(B) ધારો કે આપેલા સમતલમાં બિંદુ $P(1, 3, 4)$ નું પ્રતિબિંબ $Q(x, y, z)$ છે.
$P$ માંથી પસાર થતી અને સમતલને લંબ રેખાના દિશા ગુણોત્તર $(2, -1, 1)$ છે.
આ રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 1}{2} = \frac{y - 3}{-1} = \frac{z - 4}{1} = r$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2r + 1, -r + 3, r + 4)$ સ્વરૂપમાં મળે.
ધારો કે $M$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે. $M$ ના યામ $\left( \frac{2r + 1 + 1}{2}, \frac{-r + 3 + 3}{2}, \frac{r + 4 + 4}{2} \right) = (r + 1, -0.5r + 3, 0.5r + 4)$ છે.
બિંદુ $M$ એ સમતલ $2x - y + z + 3 = 0$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે યામ મૂકતા:
$2(r + 1) - (-0.5r + 3) + (0.5r + 4) + 3 = 0$.
$2r + 2 + 0.5r - 3 + 0.5r + 4 + 3 = 0$.
$3r + 6 = 0 \implies r = -2$.
$r = -2$ ને $Q(2r + 1, -r + 3, r + 4)$ માં મૂકતા:
$x = 2(-2) + 1 = -3$.
$y = -(-2) + 3 = 5$.
$z = -2 + 4 = 2$.
આમ,પ્રતિબિંબ બિંદુ $Q$ એ $(-3, 5, 2)$ છે.
118
EasyMCQ
જો સમતલ $4x + 4y - kz = 0$ એ ઊગમબિંદુમાંથી પસાર થતા અને રેખા $\frac{x - 1}{2} = \frac{y + 1}{3} = \frac{z}{4}$ ને સમાવતા સમતલનું સમીકરણ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$3$
C
$5$
D
$7$

Solution

(C) સમતલ ઊગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને રેખા $\frac{x - 1}{2} = \frac{y + 1}{3} = \frac{z}{4}$ ને સમાવે છે.
સમતલ રેખાને સમાવતું હોવાથી,રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરશે.
રેખા બિંદુ $P(1, -1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (4, 4, -k)$ એ રેખાના દિશા સદિશ $\vec{v} = (2, 3, 4)$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$\vec{n} \cdot \vec{v} = 0 \Rightarrow 4(2) + 4(3) - k(4) = 0$.
$8 + 12 - 4k = 0 \Rightarrow 20 = 4k \Rightarrow k = 5$.
119
MediumMCQ
સમતલ $x - y + z = 1$ એ બિંદુઓ $(0, 0, 0)$ અને $(1, -2, -5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે?
A
$1 : 1$
B
$1 : 2$
C
$1 : 3$
D
$3 : 1$

Solution

(C) ધારો કે સમતલ $x - y + z = 1$ એ બિંદુઓ $A(0, 0, 0)$ અને $B(1, -2, -5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $k : 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,વિભાજન બિંદુ $P$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$P = \left( \frac{k(1) + 1(0)}{k+1}, \frac{k(-2) + 1(0)}{k+1}, \frac{k(-5) + 1(0)}{k+1} \right) = \left( \frac{k}{k+1}, \frac{-2k}{k+1}, \frac{-5k}{k+1} \right)$.
બિંદુ $P$ એ સમતલ $x - y + z = 1$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ યામને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$\frac{k}{k+1} - \left( \frac{-2k}{k+1} \right) + \left( \frac{-5k}{k+1} \right) = 1$.
$\frac{k + 2k - 5k}{k+1} = 1$.
$\frac{-2k}{k+1} = 1$.
$-2k = k + 1$.
$-3k = 1$.
$k = -1/3$.
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે વિભાજન બહારની તરફ (external) છે. તેથી,ગુણોત્તર $1 : 3$ છે.
120
MediumMCQ
$xy$-સમતલ બિંદુઓ $(1, 2, 3)$ અને $(4, 2, 1)$ ને જોડતા રેખાખંડનું કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે?
A
$3 : 1$ અંતવિભાજન
B
$3 : 1$ બાહ્યવિભાજન
C
$1 : 2$ અંતવિભાજન
D
$2 : 1$ બાહ્યવિભાજન

Solution

(B) ધારો કે $xy$-સમતલ બિંદુઓ $A(1, 2, 3)$ અને $B(4, 2, 1)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $\lambda : 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન બિંદુના યામ વિભાજન સૂત્ર મુજબ:
$\left( \frac{4\lambda + 1}{\lambda + 1}, \frac{2\lambda + 2}{\lambda + 1}, \frac{1\lambda + 3}{\lambda + 1} \right)$ થાય.
આ બિંદુ $xy$-સમતલ પર આવેલું હોવાથી,તેનો $z$-યામ $0$ થાય.
તેથી,$\frac{\lambda + 3}{\lambda + 1} = 0$.
$\lambda$ માટે ઉકેલતા,$\lambda + 3 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\lambda = -3$.
ગુણોત્તર $\lambda : 1 = -3 : 1$ હોવાથી,ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે વિભાજન બાહ્ય છે.
આમ,$xy$-સમતલ રેખાખંડનું $3 : 1$ ગુણોત્તરમાં બાહ્યવિભાજન કરે છે.
121
MediumMCQ
જો સમતલ $3x - 4y - kz = 7$ એ રેખા $\frac{1 - x}{-2} = \frac{y + 1}{3} = \frac{z}{4}$ ને સમાવતું હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{3}{2}$
B
$k$ શોધી શકાતું નથી
C
$\frac{3}{2}$
D
$-\frac{2}{3}$

Solution

(A) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 1}{2} = \frac{y + 1}{3} = \frac{z}{4} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(1 + 2\lambda, 3\lambda - 1, 4\lambda)$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
સમતલ રેખાને સમાવે છે,તેથી સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (3, -4, -k)$ એ રેખાના દિશા સદિશ $\vec{v} = (2, 3, 4)$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$\vec{n} \cdot \vec{v} = 0 \implies 3(2) - 4(3) - k(4) = 0$.
$6 - 12 - 4k = 0 \implies -6 - 4k = 0 \implies 4k = -6 \implies k = -\frac{3}{2}$.
વધુમાં,રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરવું જોઈએ. જો $\lambda = 0$ લઈએ,તો બિંદુ $(1, -1, 0)$ મળે.
આ બિંદુને $3x - 4y - kz = 7$ માં મૂકતા:
$3(1) - 4(-1) - k(0) = 7 \implies 3 + 4 = 7$,જે $7 = 7$ થાય છે. આ સાબિત કરે છે કે રેખા સમતલ પર આવેલી છે.
122
MediumMCQ
સમતલ $\vec{r} \cdot (\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}) = 17$ એ બિંદુઓ $-2\hat{i} + 4\hat{j} + 7\hat{k}$ અને $3\hat{i} - 5\hat{j} + 8\hat{k}$ ને જોડતી રેખાનું કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે?
A
$3 : 5$
B
$1 : 10$
C
$3 : 10$
D
$1 : 5$

Solution

(C) ધારો કે માંગેલો ગુણોત્તર $\lambda : 1$ છે. વિભાજન બિંદુનો સ્થાન સદિશ વિભાજન સૂત્ર મુજબ નીચે મુજબ મળે:
$\vec{r} = \frac{(\lambda)(3\hat{i} - 5\hat{j} + 8\hat{k}) + (1)(-2\hat{i} + 4\hat{j} + 7\hat{k})}{\lambda + 1}$
$= \left( \frac{3\lambda - 2}{\lambda + 1} \right)\hat{i} + \left( \frac{-5\lambda + 4}{\lambda + 1} \right)\hat{j} + \left( \frac{8\lambda + 7}{\lambda + 1} \right)\hat{k}$
આ બિંદુ સમતલ $\vec{r} \cdot (\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}) = 17$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$\left( \frac{3\lambda - 2}{\lambda + 1} \right)(1) + \left( \frac{-5\lambda + 4}{\lambda + 1} \right)(-2) + \left( \frac{8\lambda + 7}{\lambda + 1} \right)(3) = 17$
$(3\lambda - 2) + 10\lambda - 8 + 24\lambda + 21 = 17(\lambda + 1)$
$37\lambda + 11 = 17\lambda + 17$
$20\lambda = 6$
$\lambda = \frac{6}{20} = \frac{3}{10}$
આમ,માંગેલો ગુણોત્તર $3 : 10$ છે.
123
MediumMCQ
રેખા $\vec{r} = (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \lambda(-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ અને સમતલ $\vec{r} \cdot (3\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}) = 4$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{42}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{-2}{\sqrt{42}}\right)$
C
$\sin^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{42}}\right)$
D
$\sin^{-1}\left(\frac{-2}{\sqrt{42}}\right)$

Solution

(C) આપેલ રેખા સદિશ $\vec{b} = -\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ ને સમાંતર છે.
આપેલ સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ છે.
ધારો કે રેખા અને સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. ખૂણા માટેનું સૂત્ર $\sin \theta = \frac{|\vec{b} \cdot \vec{n}|}{|\vec{b}| |\vec{n}|}$ છે.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી: $\vec{b} \cdot \vec{n} = (-1)(3) + (1)(2) + (1)(-1) = -3 + 2 - 1 = -2$.
માનની ગણતરી: $|\vec{b}| = \sqrt{(-1)^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}$ અને $|\vec{n}| = \sqrt{3^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{9 + 4 + 1} = \sqrt{14}$.
તેથી,$\sin \theta = \frac{|-2|}{\sqrt{3} \cdot \sqrt{14}} = \frac{2}{\sqrt{42}}$.
આમ,$\theta = \sin^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{42}}\right)$.
124
EasyMCQ
બિંદુ $2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ નું સમતલ $\vec{r} \cdot (\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}) = 9$ થી અંતર શોધો.
A
$\frac{15}{\sqrt{19}}$
B
$\frac{11}{\sqrt{23}}$
C
$\frac{13}{\sqrt{21}}$
D
$\frac{12}{\sqrt{23}}$

Solution

(C) સ્થાન સદિશ $\vec{a}$ ધરાવતા બિંદુનું સમતલ $\vec{r} \cdot \vec{n} = d$ થી લંબ અંતર શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\text{અંતર }= \frac{|\vec{a} \cdot \vec{n} - d|}{|\vec{n}|}$
અહીં,$\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$,$\vec{n} = \hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}$ અને $d = 9$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$\text{અંતર }= \frac{|(2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) \cdot (\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}) - 9|}{\sqrt{1^2 + (-2)^2 + 4^2}}$
ડોટ ગુણાકારની ગણતરી કરતા:
$(2)(1) + (1)(-2) + (-1)(4) = 2 - 2 - 4 = -4$.
હવે,કિંમત મૂકતા:
$\text{અંતર }= \frac{|-4 - 9|}{\sqrt{1 + 4 + 16}} = \frac{|-13|}{\sqrt{21}} = \frac{13}{\sqrt{21}}$.
125
DifficultMCQ
રેખા $\frac{x}{2} = \frac{y}{3} = \frac{z - 1}{-6}$ ને સમાંતર દિશામાં બિંદુ $(1, -2, 3)$ નું સમતલ $x - y + z = 5$ થી અંતર શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) બિંદુ $(1, -2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $\frac{x}{2} = \frac{y}{3} = \frac{z - 1}{-6}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 1}{2} = \frac{y + 2}{3} = \frac{z - 3}{-6} = r$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2r + 1, 3r - 2, -6r + 3)$ સ્વરૂપનું છે.
આ બિંદુ સમતલ $x - y + z = 5$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે યામને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(2r + 1) - (3r - 2) + (-6r + 3) = 5$.
$2r + 1 - 3r + 2 - 6r + 3 = 5$.
$-7r + 6 = 5$.
$-7r = -1$,જે આપણને $r = \frac{1}{7}$ આપે છે.
છેદબિંદુ $(2(\frac{1}{7}) + 1, 3(\frac{1}{7}) - 2, -6(\frac{1}{7}) + 3) = (\frac{9}{7}, -\frac{11}{7}, \frac{15}{7})$ છે.
બિંદુ $(1, -2, 3)$ અને $(\frac{9}{7}, -\frac{11}{7}, \frac{15}{7})$ વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{(\frac{9}{7} - 1)^2 + (-\frac{11}{7} + 2)^2 + (\frac{15}{7} - 3)^2}$ છે.
$= \sqrt{(\frac{2}{7})^2 + (\frac{3}{7})^2 + (-\frac{6}{7})^2} = \sqrt{\frac{4}{49} + \frac{9}{49} + \frac{36}{49}} = \sqrt{\frac{49}{49}} = 1$.
126
EasyMCQ
$(1, 1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને સમતલ $2x + 3y - z - 5 = 0$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\frac{x - 1}{2} = \frac{y - 1}{3} = \frac{z - 1}{1}$
B
$\frac{x - 1}{2} = \frac{y - 1}{3} = \frac{z - 1}{-1}$
C
$\frac{x - 1}{2} = \frac{y - 1}{-1} = \frac{z - 1}{1}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(B) સમતલનું સમીકરણ $2x + 3y - z - 5 = 0$ આપેલ છે.
આ સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = 2\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$ છે.
રેખા સમતલને લંબ હોવાથી,રેખાનો દિશા સદિશ એ સમતલના અભિલંબ સદિશને સમાંતર હોય છે.
તેથી,રેખાના દિકગુણોત્તર $(a, b, c) = (2, 3, -1)$ થશે.
રેખા બિંદુ $(x_1, y_1, z_1) = (1, 1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે.
રેખાના સમીકરણનું સંમિત સ્વરૂપ $\frac{x - x_1}{a} = \frac{y - y_1}{b} = \frac{z - z_1}{c}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{x - 1}{2} = \frac{y - 1}{3} = \frac{z - 1}{-1}$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
127
DifficultMCQ
ધારો કે સમતલો $3x - 6y - 2z = 15$ અને $2x + y - 2z = 5$ છે.
વિધાન-$1$: આપેલા સમતલોની છેદરેખાના પ્રચલ સમીકરણો $x = 3 + 14t, y = 1 + 2t, z = 15t$ છે.
વિધાન-$2$: સદિશ $14\hat{i} + 2\hat{j} + 15\hat{k}$ એ આપેલા સમતલોની છેદરેખાને સમાંતર છે.
A
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે. વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે. વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.
D
વિધાન-$1$ ખોટું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે.

Solution

(D) સમતલોના અભિલંબ સદિશો $\vec{n}_1 = 3\hat{i} - 6\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{n}_2 = 2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
છેદરેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = \vec{n}_1 \times \vec{n}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -6 & -2 \\ 2 & 1 & -2 \end{vmatrix} = 14\hat{i} + 2\hat{j} + 15\hat{k}$ મળે છે.
આથી,વિધાન-$2$ સાચું છે.
રેખા પરનું બિંદુ શોધવા માટે $z = 0$ લેતા: $3x - 6y = 15$ અને $2x + y = 5$. ઉકેલતા $x = 3, y = -1$ મળે. તેથી બિંદુ $(3, -1, 0)$ છે.
પ્રચલ સમીકરણો $x = 3 + 14t, y = -1 + 2t, z = 15t$ થાય.
વિધાન-$1$ માં $y = 1 + 2t$ આપેલ છે,જે ખોટું છે. તેથી વિધાન-$1$ ખોટું છે.
128
MediumMCQ
જો રેખાઓ $x = 1 + s, y = -3 - \lambda s, z = 1 + \lambda s, s \in R$ અને $x = \frac{t}{2}, y = 1 + t, z = 2 - t, t \in R$ સમતલીય હોય,તો $\lambda = $
A
$-\frac{1}{2}$
B
$3$
C
$-2$
D
$\frac{2}{5}$

Solution

(C) પ્રથમ રેખા $x = 1 + s, y = -3 - \lambda s, z = 1 + \lambda s$ છે,જેને સંમિત સ્વરૂપમાં $\frac{x - 1}{1} = \frac{y + 3}{-\lambda} = \frac{z - 1}{\lambda}$ તરીકે લખી શકાય છે. આ રેખા બિંદુ $A(1, -3, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{l} = (1, -\lambda, \lambda)$ છે.
બીજી રેખા $x = \frac{t}{2}, y = 1 + t, z = 2 - t$ છે,જેને સંમિત સ્વરૂપમાં $\frac{x - 0}{1/2} = \frac{y - 1}{1} = \frac{z - 2}{-1}$ તરીકે લખી શકાય છે. આ રેખા બિંદુ $B(0, 1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{m} = (1/2, 1, -1)$ છે.
બે રેખાઓ સમતલીય હોવા માટે,બિંદુઓને જોડતા સદિશ અને બે દિશા સદિશોનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ: $(\vec{B} - \vec{A}) \cdot (\vec{l} \times \vec{m}) = 0$.
આ નિશ્ચાયકની શરતને સમકક્ષ છે:
$\begin{vmatrix} x_2 - x_1 & y_2 - y_1 & z_2 - z_1 \\ l_1 & l_2 & l_3 \\ m_1 & m_2 & m_3 \end{vmatrix} = 0$
કિંમતો મૂકતા:
$\begin{vmatrix} 0 - 1 & 1 - (-3) & 2 - 1 \\ 1 & -\lambda & \lambda \\ 1/2 & 1 & -1 \end{vmatrix} = 0$
$\begin{vmatrix} -1 & 4 & 1 \\ 1 & -\lambda & \lambda \\ 1/2 & 1 & -1 \end{vmatrix} = 0$
ત્રીજી હારને $2$ વડે ગુણતા:
$\begin{vmatrix} -1 & 4 & 1 \\ 1 & -\lambda & \lambda \\ 1 & 2 & -2 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$-1(2\lambda - 2\lambda) - 4(-2 - \lambda) + 1(2 + \lambda) = 0$
$0 + 8 + 4\lambda + 2 + \lambda = 0$
$5\lambda + 10 = 0$
$5\lambda = -10$
$\lambda = -2$
129
MediumMCQ
બિંદુઓ $(2, -3, 1)$ અને $(3, -4, -5)$ ને જોડતી રેખા સમતલ $2x + y + z = 7$ ને કયા બિંદુમાં છેદે છે?
A
$(1, 2, 7)$
B
$(-1, 2, 7)$
C
$(1, -2, 7)$
D
$(1, -2, -7)$

Solution

(C) બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1) = (2, -3, 1)$ અને $(x_2, y_2, z_2) = (3, -4, -5)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-2}{3-2} = \frac{y-(-3)}{-4-(-3)} = \frac{z-1}{-5-1} = k$ છે.
આને સાદું રૂપ આપતા $\frac{x-2}{1} = \frac{y+3}{-1} = \frac{z-1}{-6} = k$ મળે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(k+2, -k-3, -6k+1)$ સ્વરૂપમાં હોય.
આ બિંદુ સમતલ $2x + y + z = 7$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(k+2) + (-k-3) + (-6k+1) = 7$.
$2k + 4 - k - 3 - 6k + 1 = 7$.
$-5k + 2 = 7$.
$-5k = 5 \implies k = -1$.
$k = -1$ ને બિંદુના યામમાં મૂકતા:
$x = -1 + 2 = 1$.
$y = -(-1) - 3 = 1 - 3 = -2$.
$z = -6(-1) + 1 = 6 + 1 = 7$.
તેથી,છેદબિંદુ $(1, -2, 7)$ છે.
130
MediumMCQ
જો ત્રણ સમતલો $x = 5$,$2x - 5ay + 3z - 2 = 0$ અને $3bx + y - 3z = 0$ એક સામાન્ય રેખામાંથી પસાર થતા હોય,તો $(a, b)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\left( -\frac{1}{5}, \frac{8}{15} \right)$
B
$\left( -\frac{8}{15}, \frac{1}{5} \right)$
C
$\left( \frac{1}{5}, -\frac{8}{15} \right)$
D
$\left( \frac{8}{15}, -\frac{1}{5} \right)$

Solution

(C) ત્રણ સમતલો એક સામાન્ય રેખામાંથી પસાર થાય છે. આનો અર્થ એ છે કે કોઈપણ બે સમતલોના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલોનું કુળ ત્રીજા સમતલને સમાવે છે.
સમતલો $P_1: x - 5 = 0$,$P_2: 2x - 5ay + 3z - 2 = 0$,અને $P_3: 3bx + y - 3z = 0$ લો.
$P_1$ અને $P_2$ ના છેદમાંથી પસાર થતા કોઈપણ સમતલનું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(x - 5) + \lambda(2x - 5ay + 3z - 2) = 0$
$(1 + 2\lambda)x - (5a\lambda)y + (3\lambda)z - (5 + 2\lambda) = 0$.
આ સમતલ $P_3$ જેવું જ હોવાથી,આપણે સહગુણકોની સરખામણી $3bx + y - 3z = 0$ સાથે કરીએ છીએ.
$x=5$ ને $P_2$ માં મૂકતા: $2(5) - 5ay + 3z - 2 = 0 \implies -5ay + 3z + 8 = 0$.
$P_3$ માં $x=5$ મૂકતા: $3b(5) + y - 3z = 0 \implies y - 3z = -15b$.
આ બંને સમીકરણો એક જ રેખા દર્શાવે છે,તેથી સહગુણકો પ્રમાણસર હોવા જોઈએ:
$\frac{-5a}{1} = \frac{3}{-3} = \frac{8}{-15b}$.
$\frac{3}{-3} = -1$ હોવાથી,
$-5a = -1 \implies a = \frac{1}{5}$.
અને $\frac{8}{-15b} = -1 \implies 8 = 15b \implies b = \frac{8}{15}$ (ચિહ્ન તપાસતા: $y-3z = -15b$ અને $-5ay+3z = -8$,સરવાળો કરતા $(1-5a)y = -8-15b$,તેથી $a=1/5$ અને $b=-8/15$).
આમ,$(a, b) = (1/5, -8/15)$.
131
EasyMCQ
રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y}{2} = \frac{z}{2}$ અને સમતલ $2x + y + z = 6$ નું છેદબિંદુ શોધો.
A
$(0, 0, 0)$
B
$(1, 2, 2)$
C
$(2, 1, 1)$
D
આમાંથી એકપણ નહિં

Solution

(B) ધારો કે $\frac{x}{1} = \frac{y}{2} = \frac{z}{2} = k$.
તેથી,આપણને $x = k$,$y = 2k$,અને $z = 2k$ મળે છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(k, 2k, 2k)$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
આ બિંદુ સમતલ $2x + y + z = 6$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે યામોને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(k) + (2k) + (2k) = 6$.
$6k = 6$.
$k = 1$.
$k = 1$ ને $(k, 2k, 2k)$ માં મૂકતા,આપણને છેદબિંદુ $(1, 2, 2)$ મળે છે.
132
DifficultMCQ
સમતલ $ax + by + cz + d = 0$ એ બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1)$ અને $(x_2, y_2, z_2)$ ને જોડતા રેખાખંડનું કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે?
A
$-\frac{ax_1 + by_1 + cz_1 + d}{ax_2 + by_2 + cz_2 + d}$
B
$\frac{ax_1 + by_1 + cz_1 + d}{ax_2 + by_2 + cz_2 + d}$
C
$\frac{ax_2 + by_2 + cz_2 + d}{ax_1 + by_1 + cz_1 + d}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) ધારો કે સમતલ $ax + by + cz + d = 0$ એ બિંદુઓ $A(x_1, y_1, z_1)$ અને $B(x_2, y_2, z_2)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $k:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,વિભાજન બિંદુ $P$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$P = \left( \frac{kx_2 + x_1}{k+1}, \frac{ky_2 + y_1}{k+1}, \frac{kz_2 + z_1}{k+1} \right)$.
આ બિંદુ $P$ એ સમતલ $ax + by + cz + d = 0$ પર આવેલું હોવાથી,તે સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$a\left( \frac{kx_2 + x_1}{k+1} \right) + b\left( \frac{ky_2 + y_1}{k+1} \right) + c\left( \frac{kz_2 + z_1}{k+1} \right) + d = 0$.
$(k+1)$ વડે ગુણતા,આપણને મળે:
$a(kx_2 + x_1) + b(ky_2 + y_1) + c(kz_2 + z_1) + d(k+1) = 0$.
$k$ માટે પદો ગોઠવતા:
$k(ax_2 + by_2 + cz_2 + d) + (ax_1 + by_1 + cz_1 + d) = 0$.
$k(ax_2 + by_2 + cz_2 + d) = -(ax_1 + by_1 + cz_1 + d)$.
$k = -\frac{ax_1 + by_1 + cz_1 + d}{ax_2 + by_2 + cz_2 + d}$.
આમ,સમતલ રેખાખંડનું $-\frac{ax_1 + by_1 + cz_1 + d}{ax_2 + by_2 + cz_2 + d} : 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
133
EasyMCQ
રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z + 2}{3}$ અને સમતલ $2x + 3y + z = 0$ નું છેદબિંદુ શું છે?
A
$(0, 1, -2)$
B
$(1, 2, 3)$
C
$(-1, 9, -25)$
D
$\left( -\frac{1}{11}, \frac{9}{11}, -\frac{25}{11} \right)$

Solution

(D) ધારો કે રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z + 2}{3} = r$ છે.
તેથી,રેખા પરના કોઈપણ બિંદુના યામ $x = r$,$y = 2r + 1$,અને $z = 3r - 2$ દ્વારા મળે છે.
આ બિંદુ સમતલ $2x + 3y + z = 0$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ કિંમતોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(r) + 3(2r + 1) + (3r - 2) = 0$.
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા:
$2r + 6r + 3 + 3r - 2 = 0$.
સમાન પદોને ભેગા કરતા:
$11r + 1 = 0$,જે આપણને $r = -\frac{1}{11}$ આપે છે.
હવે,$r = -\frac{1}{11}$ ની કિંમત $x, y, z$ ના સમીકરણોમાં મૂકતા:
$x = -\frac{1}{11}$,
$y = 2(-\frac{1}{11}) + 1 = -\frac{2}{11} + \frac{11}{11} = \frac{9}{11}$,
$z = 3(-\frac{1}{11}) - 2 = -\frac{3}{11} - \frac{22}{11} = -\frac{25}{11}$.
આમ,છેદબિંદુ $\left( -\frac{1}{11}, \frac{9}{11}, -\frac{25}{11} \right)$ છે.
134
MediumMCQ
સમતલ $x - 2y = 0$ માં બિંદુ $(-1, 3, 4)$ નું પ્રતિબિંબ શું છે?
A
$(\frac{1}{5}, \frac{23}{5}, 4)$
B
$(15, 11, 4)$
C
$(-\frac{17}{3}, -\frac{19}{3}, 1)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે સમતલ $x - 2y = 0$ માં બિંદુ $P(-1, 3, 4)$ નું પ્રતિબિંબ $P'(\alpha, \beta, \gamma)$ છે.
$P$ અને $P'$ માંથી પસાર થતી રેખા સમતલ $x - 2y = 0$ ને લંબ છે. સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, -2, 0)$ છે.
બિંદુ $P(-1, 3, 4)$ માંથી પસાર થતી અને $(1, -2, 0)$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x + 1}{1} = \frac{y - 3}{-2} = \frac{z - 4}{0} = k$ છે.
આમ,આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(k - 1, -2k + 3, 4)$ છે.
$PP'$ નું મધ્યબિંદુ $M = (\frac{\alpha - 1}{2}, \frac{\beta + 3}{2}, \frac{\gamma + 4}{2})$ છે.
$M$ એ સમતલ $x - 2y = 0$ પર હોવાથી,$\frac{\alpha - 1}{2} - 2(\frac{\beta + 3}{2}) = 0$,જેનું સાદું રૂપ $\alpha - 1 - 2\beta - 6 = 0$ અથવા $\alpha - 2\beta = 7$ થાય છે.
વળી,રેખા $PP'$ સમતલને લંબ હોવાથી,$PP'$ ના દિકગુણોત્તર સમતલના અભિલંબના પ્રમાણમાં હોય છે: $\frac{\alpha - (-1)}{1} = \frac{\beta - 3}{-2} = \frac{\gamma - 4}{0} = \lambda$.
$\frac{\gamma - 4}{0} = \lambda$ પરથી,આપણને $\gamma = 4$ મળે છે.
$\alpha + 1 = \lambda$ અને $\beta - 3 = -2\lambda$ પરથી,$\alpha = \lambda - 1$ અને $\beta = -2\lambda + 3$ મળે છે.
$\alpha - 2\beta = 7$ માં કિંમત મૂકતા: $(\lambda - 1) - 2(-2\lambda + 3) = 7 \Rightarrow \lambda - 1 + 4\lambda - 6 = 7 \Rightarrow 5\lambda = 14 \Rightarrow \lambda = \frac{14}{5}$.
તેથી $\alpha = \frac{14}{5} - 1 = \frac{9}{5}$ અને $\beta = -2(\frac{14}{5}) + 3 = -\frac{28}{5} + \frac{15}{5} = -\frac{13}{5}$.
પ્રતિબિંબ $(\frac{9}{5}, -\frac{13}{5}, 4)$ છે. જે વિકલ્પોમાં આપેલ નથી,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
135
MediumMCQ
ધારો કે $L$ એ સમતલો $2x+3y+z=1$ અને $x+3y+2z=1$ ની છેદરેખા છે. જો $L$ એ ધન $x$-અક્ષ સાથે $\alpha$ ખૂણો બનાવતી હોય,તો $\cos \alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$1$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $L$ ના દિકગુણોત્તરો $(a, b, c)$ છે.
રેખા $L$ બંને સમતલોમાં આવેલી હોવાથી,તે બંને સમતલોના અભિલંબને લંબ છે.
અભિલંબ સદિશો $\vec{n_1} = (2, 3, 1)$ અને $\vec{n_2} = (1, 3, 2)$ છે.
રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v}$ એ $\vec{n_1} \times \vec{n_2}$ દ્વારા મળે છે:
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 1 \\ 1 & 3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-3) - \hat{j}(4-1) + \hat{k}(6-3) = 3\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}$.
આપણે દિશા સદિશને $(1, -1, 1)$ તરીકે સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
દિકકોસાઇન $(\ell, m, n)$ એ સદિશ $(1, -1, 1)$ ને પ્રમાણિત કરીને મળે છે:
માન $= \sqrt{1^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{3}$.
આમ,$\ell = \frac{1}{\sqrt{3}}$,$m = -\frac{1}{\sqrt{3}}$,$n = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
ધન $x$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $\alpha$ માટે $\cos \alpha = \ell = \frac{1}{\sqrt{3}}$ થાય.
136
MediumMCQ
ધારો કે રેખા $\frac{x - 2}{3} = \frac{y - 1}{-5} = \frac{z + 2}{2}$ એ સમતલ $x + 3y - \alpha z + \beta = 0$ માં આવેલી છે. તો $(\alpha, \beta)$ ની કિંમત શોધો.
A
$(-6, 7)$
B
$(5, -15)$
C
$(-5, 5)$
D
$(6, -17)$

Solution

(A) રેખા $\frac{x - 2}{3} = \frac{y - 1}{-5} = \frac{z + 2}{2}$ એ સમતલ $x + 3y - \alpha z + \beta = 0$ માં આવેલી છે.
રેખા સમતલને સમાંતર હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ $(1, 3, -\alpha)$ એ રેખાના દિશા સદિશ $(3, -5, 2)$ ને લંબ હોય.
તેથી,$1(3) + 3(-5) + (-\alpha)(2) = 0$.
$3 - 15 - 2\alpha = 0$.
$-12 - 2\alpha = 0 \implies \alpha = -6$.
હવે,સમતલનું સમીકરણ $x + 3y + 6z + \beta = 0$ થાય.
રેખા સમતલમાં હોવાથી,રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરે. બિંદુ $(2, 1, -2)$ રેખા પર છે.
સમતલના સમીકરણમાં $(2, 1, -2)$ મૂકતા: $2 + 3(1) + 6(-2) + \beta = 0$.
$2 + 3 - 12 + \beta = 0$.
$-7 + \beta = 0 \implies \beta = 7$.
તેથી,$(\alpha, \beta) = (-6, 7)$.
137
MediumMCQ
જો રેખા $x = \frac{y - 1}{2} = \frac{z - 3}{\lambda}$ અને સમતલ $x + 2y + 3z = 4$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\sqrt{\frac{5}{14}}\right)$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{2}{5}$
C
$\frac{5}{3}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(D) રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-0}{1} = \frac{y-1}{2} = \frac{z-3}{\lambda}$ છે. રેખાની દિશા સદિશ $\vec{b} = (1, 2, \lambda)$ છે.
સમતલ $x + 2y + 3z = 4$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, 2, 3)$ છે.
ધારો કે રેખા અને સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. ખૂણા માટેનું સૂત્ર $\sin \theta = \frac{|\vec{b} \cdot \vec{n}|}{|\vec{b}| |\vec{n}|}$ છે.
આપેલ છે કે $\theta = \cos^{-1}\left(\sqrt{\frac{5}{14}}\right)$,તેથી $\cos \theta = \sqrt{\frac{5}{14}}$.
$\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin \theta = \sqrt{1 - \frac{5}{14}} = \sqrt{\frac{9}{14}} = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
હવે,$\frac{|(1)(1) + (2)(2) + (3)(\lambda)|}{\sqrt{1^2 + 2^2 + \lambda^2} \sqrt{1^2 + 2^2 + 3^2}} = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
$\frac{|5 + 3\lambda|}{\sqrt{5 + \lambda^2} \sqrt{14}} = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
$|5 + 3\lambda| = 3\sqrt{5 + \lambda^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(5 + 3\lambda)^2 = 9(5 + \lambda^2)$.
$25 + 9\lambda^2 + 30\lambda = 45 + 9\lambda^2$.
$30\lambda = 20$.
$\lambda = \frac{20}{30} = \frac{2}{3}$.
138
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x - 1}{2} = \frac{y + 1}{3} = \frac{z - 1}{4}$ અને $\frac{x - 3}{1} = \frac{y - k}{2} = \frac{z}{1}$ એકબીજાને છેદતી હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
A
$-1$
B
$\frac{2}{9}$
C
$\frac{9}{2}$
D
$0$

Solution

(C) ધારો કે બે રેખાઓ અનુક્રમે $\lambda$ અને $\mu$ પ્રાચલ દ્વારા દર્શાવેલ છે:
$\frac{x-1}{2}=\frac{y+1}{3}=\frac{z-1}{4}=\lambda \implies x=2\lambda+1, y=3\lambda-1, z=4\lambda+1$
$\frac{x-3}{1}=\frac{y-k}{2}=\frac{z}{1}=\mu \implies x=\mu+3, y=2\mu+k, z=\mu$
જો રેખાઓ છેદતી હોય,તો બંને માટે એક સામાન્ય બિંદુ હોવું જોઈએ,તેથી:
$2\lambda+1 = \mu+3 \implies 2\lambda - \mu = 2 \quad (i)$
$3\lambda-1 = 2\mu+k \implies 3\lambda - 2\mu = k+1 \quad (ii)$
$4\lambda+1 = \mu \implies 4\lambda - \mu = -1 \quad (iii)$
સમીકરણ $(iii)$ માંથી $(i)$ બાદ કરતા:
$(4\lambda - \mu) - (2\lambda - \mu) = -1 - 2
\implies 2\lambda = -3 \implies \lambda = -\frac{3}{2}$
$\lambda = -\frac{3}{2}$ ને $(iii)$ માં મૂકતા:
$4(-\frac{3}{2}) + 1 = \mu \implies -6 + 1 = \mu \implies \mu = -5$
$\lambda = -\frac{3}{2}$ અને $\mu = -5$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$3(-\frac{3}{2}) - 2(-5) = k+1
\implies -\frac{9}{2} + 10 = k+1
\implies k = 9 - \frac{9}{2} = \frac{9}{2}$
139
EasyMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x - 2}{1} = \frac{y - 3}{1} = \frac{z - 4}{-k}$ અને $\frac{x - 1}{k} = \frac{y - 4}{2} = \frac{z - 5}{1}$ સમતલીય હોય,તો $k$ ની કિંમત કેટલી હોઈ શકે?
A
કોઈપણ કિંમત
B
માત્ર એક જ કિંમત
C
માત્ર બે કિંમતો
D
માત્ર ત્રણ કિંમતો

Solution

(C) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{l_1} = \frac{y-y_1}{m_1} = \frac{z-z_1}{n_1}$ અને $\frac{x-x_2}{l_2} = \frac{y-y_2}{m_2} = \frac{z-z_2}{n_2}$ સમતલીય હોય જો અને માત્ર જો બિંદુઓને જોડતા સદિશ અને દિશા સદિશોનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય હોય,એટલે કે $[(x_2-x_1, y_2-y_1, z_2-z_1), (l_1, m_1, n_1), (l_2, m_2, n_2)] = 0$.
આપેલ બિંદુઓ $P_1(2, 3, 4)$ અને $P_2(1, 4, 5)$ છે. સદિશ $\vec{P_1P_2} = (1-2, 4-3, 5-4) = (-1, 1, 1)$ છે.
દિશા સદિશો $\vec{v_1} = (1, 1, -k)$ અને $\vec{v_2} = (k, 2, 1)$ છે.
સમતલીયતા માટેની શરત:
$\left| \begin{matrix} 1-2 & 4-3 & 5-4 \\ 1 & 1 & -k \\ k & 2 & 1 \end{matrix} \right| = 0$
$\left| \begin{matrix} -1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & -k \\ k & 2 & 1 \end{matrix} \right| = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$-1(1 + 2k) - 1(1 + k^2) + 1(2 - k) = 0$
$-1 - 2k - 1 - k^2 + 2 - k = 0$
$-k^2 - 3k = 0$
$k^2 + 3k = 0$
$k(k + 3) = 0$
આમ,$k = 0$ અથવા $k = -3$. તેથી $k$ ની બરાબર બે કિંમતો મળે છે.
140
DifficultMCQ
સમતલ $2x - y + z + 3 = 0$ માં રેખા $\frac{x - 1}{3} = \frac{y - 3}{1} = \frac{z - 4}{-5}$ નું પ્રતિબિંબ રેખા કઈ છે?
A
$\frac{x - 3}{3} = \frac{y + 5}{1} = \frac{z - 2}{-5}$
B
$\frac{x - 3}{-3} = \frac{y + 5}{-1} = \frac{z - 4}{5}$
C
$\frac{x + 3}{3} = \frac{y - 5}{1} = \frac{z - 2}{-5}$
D
$\frac{x + 3}{-3} = \frac{y - 5}{-1} = \frac{z + 2}{5}$

Solution

(C) ધારો કે આપેલી રેખા $L_1: \frac{x - 1}{3} = \frac{y - 3}{1} = \frac{z - 4}{-5} = k$ છે. રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(3k + 1, k + 3, -5k + 4)$ છે.
રેખા $L_1$ અને સમતલ $2x - y + z + 3 = 0$ ના છેદબિંદુ $B$ શોધવા માટે,$P$ ના યામ સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(3k + 1) - (k + 3) + (-5k + 4) + 3 = 0$
$6k + 2 - k - 3 - 5k + 4 + 3 = 0$
$6 = 0$,જે અશક્ય છે. આનો અર્થ એ છે કે રેખા સમતલને સમાંતર છે.
ધારો કે $A(1, 3, 4)$ એ રેખા પરનું એક બિંદુ છે. સમતલમાં $A$ નું પ્રતિબિંબ $A'$ નીચે મુજબ મળે:
$\frac{x - 1}{2} = \frac{y - 3}{-1} = \frac{z - 4}{1} = -2 \frac{2(1) - 3 + 4 + 3}{2^2 + (-1)^2 + 1^2} = -2 \frac{6}{6} = -2$.
તેથી,$x - 1 = -4 \Rightarrow x = -3$,$y - 3 = 2 \Rightarrow y = 5$,$z - 4 = -2 \Rightarrow z = 2$. આમ,$A'(-3, 5, 2)$.
પ્રતિબિંબ રેખા $A'(-3, 5, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને મૂળ રેખાને સમાંતર છે,તેથી તેના દિશા ગુણોત્તર $(3, 1, -5)$ છે.
પ્રતિબિંબ રેખાનું સમીકરણ $\frac{x + 3}{3} = \frac{y - 5}{1} = \frac{z - 2}{-5}$ છે.
Solution diagram
141
MediumMCQ
બિંદુ $(1, 0, 2)$ નું રેખા $\frac{x - 2}{3} = \frac{y + 1}{4} = \frac{z - 2}{12}$ અને સમતલ $x - y + z = 16$ ના છેદબિંદુથી અંતર શોધો.
A
$13$
B
$2\sqrt{14}$
C
$8$
D
$3\sqrt{21}$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $\frac{x - 2}{3} = \frac{y + 1}{4} = \frac{z - 2}{12} = \lambda$ છે.
તેથી,રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(3\lambda + 2, 4\lambda - 1, 12\lambda + 2)$ સ્વરૂપમાં મળે.
આ બિંદુ સમતલ $x - y + z = 16$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(3\lambda + 2) - (4\lambda - 1) + (12\lambda + 2) = 16$
$3\lambda + 2 - 4\lambda + 1 + 12\lambda + 2 = 16$
$11\lambda + 5 = 16$
$11\lambda = 11$
$\lambda = 1$
$\lambda = 1$ ને યામોમાં મૂકતા,છેદબિંદુ મળે:
$x = 3(1) + 2 = 5$
$y = 4(1) - 1 = 3$
$z = 12(1) + 2 = 14$
તેથી,છેદબિંદુ $(5, 3, 14)$ છે.
હવે,બિંદુ $(1, 0, 2)$ અને $(5, 3, 14)$ વચ્ચેનું અંતર અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને શોધીએ:
$d = \sqrt{(5 - 1)^2 + (3 - 0)^2 + (14 - 2)^2}$
$d = \sqrt{4^2 + 3^2 + 12^2}$
$d = \sqrt{16 + 9 + 144}$
$d = \sqrt{169} = 13$.
આમ,અંતર $13$ એકમ છે.
142
MediumMCQ
$2x - 5y + z = 3; x + y + 4z = 5$ રેખાને સમાવતા અને $x + 3y + 6z = 1$ સમતલને સમાંતર સમતલનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + 6y + 12z = -13$
B
$2x + 6y + 12z = 13$
C
$x + 3y + 6z = -7$
D
$x + 3y + 6z = 7$

Solution

(D) સમતલો $2x - 5y + z - 3 = 0$ અને $x + y + 4z - 5 = 0$ ના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ:
$(2x - 5y + z - 3) + \lambda(x + y + 4z - 5) = 0$
પદોને ગોઠવતા:
$(2 + \lambda)x + (\lambda - 5)y + (4\lambda + 1)z - (3 + 5\lambda) = 0 \quad \dots(i)$
આ સમતલ $x + 3y + 6z = 1$ ને સમાંતર હોવાથી,તેમના અભિલંબ સદિશો પ્રમાણસર હશે:
$\frac{2 + \lambda}{1} = \frac{\lambda - 5}{3} = \frac{4\lambda + 1}{6} = k$
$\frac{2 + \lambda}{1} = \frac{\lambda - 5}{3}$ લેતા,$6 + 3\lambda = \lambda - 5 \implies 2\lambda = -11 \implies \lambda = -\frac{11}{2}$.
$\lambda = -\frac{11}{2}$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$(2 - \frac{11}{2})x + (-\frac{11}{2} - 5)y + (4(-\frac{11}{2}) + 1)z - (3 + 5(-\frac{11}{2})) = 0$
$-\frac{7}{2}x - \frac{21}{2}y - 21z + \frac{49}{2} = 0$
$-\frac{2}{7}$ વડે ગુણતા:
$x + 3y + 6z - 7 = 0 \implies x + 3y + 6z = 7$.
143
MediumMCQ
જો રેખા $\frac{x - 3}{2} = \frac{y + 2}{-1} = \frac{z + 4}{3}$ એ સમતલ $lx + my - z = 9$ માં આવેલી હોય,તો $l^2 + m^2 = \dots$
A
$5$
B
$2$
C
$26$
D
$18$

Solution

(B) આપેલ રેખા $\frac{x-3}{2} = \frac{y+2}{-1} = \frac{z+4}{3}$ છે.
રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = (2, -1, 3)$ છે અને રેખા પરનું બિંદુ $P(3, -2, -4)$ છે.
સમતલનું સમીકરણ $lx + my - z = 9$ છે,જેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (l, m, -1)$ છે.
રેખા સમતલમાં હોવાથી,અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ રેખાના દિશા સદિશ $\vec{v}$ ને લંબ હોવો જોઈએ. તેથી,$\vec{n} \cdot \vec{v} = 0$:
$2l - m - 3 = 0 \Rightarrow 2l - m = 3$ ....$(1)$
વળી,બિંદુ $P(3, -2, -4)$ એ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરવું જોઈએ:
$l(3) + m(-2) - (-4) = 9$
$3l - 2m + 4 = 9$
$3l - 2m = 5$ ....$(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા:
$(1)$ પરથી,$m = 2l - 3$. તેને $(2)$ માં મૂકતા:
$3l - 2(2l - 3) = 5$
$3l - 4l + 6 = 5$
$-l = -1 \Rightarrow l = 1$
$l = 1$ ને $(1)$ માં મૂકતા:
$m = 2(1) - 3 = -1$
તેથી,$l^2 + m^2 = (1)^2 + (-1)^2 = 1 + 1 = 2$.
144
DifficultMCQ
બિંદુ $(1, -5, 9)$ નું સમતલ $x - y + z = 5$ થી રેખા $x = y = z$ ની દિશામાં માપેલું અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{10}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{20}{3}$
C
$3\sqrt{10}$
D
$10\sqrt{3}$

Solution

(D) બિંદુ $(1, -5, 9)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $x = y = z$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 1}{1} = \frac{y + 5}{1} = \frac{z - 9}{1} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(\lambda + 1, \lambda - 5, \lambda + 9)$ સ્વરૂપનું છે.
આ બિંદુ $P$ સમતલ $x - y + z = 5$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે યામને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(\lambda + 1) - (\lambda - 5) + (\lambda + 9) = 5$
$\lambda + 1 - \lambda + 5 + \lambda + 9 = 5$
$\lambda + 15 = 5$
$\lambda = -10$.
$\lambda = -10$ ને $P$ ના યામમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$P = (-10 + 1, -10 - 5, -10 + 9) = (-9, -15, -1)$.
બિંદુઓ $(1, -5, 9)$ અને $(-9, -15, -1)$ વચ્ચેનું અંતર અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે:
$d = \sqrt{(-9 - 1)^2 + (-15 - (-5))^2 + (-1 - 9)^2}$
$d = \sqrt{(-10)^2 + (-10)^2 + (-10)^2}$
$d = \sqrt{100 + 100 + 100} = \sqrt{300} = 10\sqrt{3}$.
Solution diagram
145
DifficultMCQ
જો બિંદુ $P(1, -2, 3)$ નું સમતલ $2x + 3y - 4z + 22 = 0$ માં રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y}{4} = \frac{z}{5}$ ને સમાંતર માપેલું પ્રતિબિંબ $Q$ હોય,તો $PQ$ ની કિંમત શોધો:
A
$6\sqrt{5}$
B
$3\sqrt{5}$
C
$2\sqrt{42}$
D
$\sqrt{42}$

Solution

(C) બિંદુ $P(1, -2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y}{4} = \frac{z}{5}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{1} = \frac{y+2}{4} = \frac{z-3}{5} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $F$ ને $(\lambda+1, 4\lambda-2, 5\lambda+3)$ તરીકે દર્શાવી શકાય.
કારણ કે $F$ એ સમતલ $2x + 3y - 4z + 22 = 0$ પર આવેલું છે,તેથી આપણે $F$ ના યામ સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(\lambda+1) + 3(4\lambda-2) - 4(5\lambda+3) + 22 = 0$
$2\lambda + 2 + 12\lambda - 6 - 20\lambda - 12 + 22 = 0$
$-6\lambda + 6 = 0 \Rightarrow \lambda = 1$.
$\lambda = 1$ ને $F$ ના યામમાં મૂકતા,આપણને $F(2, 2, 8)$ મળે છે.
$F$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,અંતર $PQ = 2PF$ થાય.
અંતર $PF = \sqrt{(2-1)^2 + (2-(-2))^2 + (8-3)^2} = \sqrt{1^2 + 4^2 + 5^2} = \sqrt{1 + 16 + 25} = \sqrt{42}$.
તેથી,$PQ = 2PF = 2\sqrt{42}$.
Solution diagram
146
DifficultMCQ
બિંદુ $(1, 3, -7)$ નું બિંદુ $(1, -1, -1)$ માંથી પસાર થતા અને રેખાઓ $\frac{x - 1}{1} = \frac{y + 2}{-2} = \frac{z - 4}{3}$ અને $\frac{x - 2}{2} = \frac{y + 1}{-1} = \frac{z + 7}{-1}$ બંનેને લંબ અભિલંબ ધરાવતા સમતલથી અંતર . . . . છે.
A
$\frac{10}{\sqrt{74}}$
B
$\frac{20}{\sqrt{74}}$
C
$\frac{10}{\sqrt{83}}$
D
$\frac{5}{\sqrt{83}}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $(1, -1, -1)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $a(x - 1) + b(y + 1) + c(z + 1) = 0$ છે.
અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ બે રેખાઓના દિશા સદિશો $\vec{v_1} = (1, -2, 3)$ અને $\vec{v_2} = (2, -1, -1)$ ને લંબ છે.
$\vec{n} = \vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 3 \\ 2 & -1 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 + 3) - \hat{j}(-1 - 6) + \hat{k}(-1 + 4) = 5\hat{i} + 7\hat{j} + 3\hat{k}$.
તેથી,સમતલનું સમીકરણ $5(x - 1) + 7(y + 1) + 3(z + 1) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $5x + 7y + 3z + 5 = 0$ થાય છે.
બિંદુ $(1, 3, -7)$ નું સમતલ $Ax + By + Cz + D = 0$ થી અંતર $d = \frac{|Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$d = \frac{|5(1) + 7(3) + 3(-7) + 5|}{\sqrt{25 + 49 + 9}} = \frac{|5 + 21 - 21 + 5|}{\sqrt{83}} = \frac{10}{\sqrt{83}}$.
147
DifficultMCQ
જો ${L_1}$ એ સમતલો $2x - 2y + 3z - 2 = 0$ અને $x - y + z + 1 = 0$ ની છેદરેખા હોય અને ${L_2}$ એ સમતલો $x + 2y - z - 3 = 0$ અને $3x - y + 2z - 1 = 0$ ની છેદરેખા હોય,તો ${L_1}$ અને ${L_2}$ ને સમાવતા સમતલનું ઉગમબિંદુથી અંતર શોધો.
A
$\frac{1}{3\sqrt{2}}$
B
$\frac{1}{2\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{4\sqrt{2}}$

Solution

(A) પ્રથમ બે સમતલોની છેદરેખામાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ:
$(2x - 2y + 3z - 2) + \lambda(x - y + z + 1) = 0$
$x(\lambda + 2) - y(\lambda + 2) + z(\lambda + 3) + (\lambda - 2) = 0 \quad \dots(1)$
આ સમતલ ${L_2}$ ને સમાવે છે,તેથી:
$\begin{vmatrix} \lambda + 2 & -(\lambda + 2) & \lambda + 3 \\ 1 & 2 & -1 \\ 3 & -1 & 2 \end{vmatrix} = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$3(\lambda + 2) + 5(\lambda + 2) - 7(\lambda + 3) = 0$
$8\lambda + 16 - 7\lambda - 21 = 0 \Rightarrow \lambda = 5$
સમીકરણ $(1)$ માં $\lambda = 5$ મૂકતા:
$7x - 7y + 8z + 3 = 0$
ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી સમતલનું લંબ અંતર:
$d = \frac{|3|}{\sqrt{7^2 + (-7)^2 + 8^2}} = \frac{3}{\sqrt{162}} = \frac{3}{9\sqrt{2}} = \frac{1}{3\sqrt{2}}$.
148
DifficultMCQ
બિંદુઓ $(5, -1, 4)$ અને $(4, -1, 3)$ ને જોડતા રેખાખંડનો સમતલ $x + y + z = 7$ પરના પ્રક્ષેપની લંબાઈ શોધો:
Question diagram
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\sqrt{\frac{2}{3}}$
D
$\frac{2}{\sqrt{3}}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $A(4, -1, 3)$ અને $B(5, -1, 4)$ છે. સદિશ $\overrightarrow{AB} = (5-4)\hat{i} + (-1 - (-1))\hat{j} + (4-3)\hat{k} = \hat{i} + \hat{k}$ છે.
સમતલ $x + y + z = 7$ નો અભિલંબ $\vec{n} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
એકમ અભિલંબ સદિશ $\hat{n} = \frac{\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{3}}$ છે.
અભિલંબ $\vec{n}$ પર $\overrightarrow{AB}$ નો પ્રક્ષેપ $d = |\overrightarrow{AB} \cdot \hat{n}| = |(\hat{i} + \hat{k}) \cdot \frac{(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})}{\sqrt{3}}| = \frac{1+0+1}{\sqrt{3}} = \frac{2}{\sqrt{3}}$ છે.
સમતલ પર રેખાખંડ $AB$ ના પ્રક્ષેપની લંબાઈ $\sqrt{|\overrightarrow{AB}|^2 - d^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$|\overrightarrow{AB}|^2 = 1^2 + 0^2 + 1^2 = 2$ છે.
તેથી,પ્રક્ષેપની લંબાઈ $= \sqrt{2 - (\frac{2}{\sqrt{3}})^2} = \sqrt{2 - \frac{4}{3}} = \sqrt{\frac{6-4}{3}} = \sqrt{\frac{2}{3}}$ છે.
149
MediumMCQ
જો રેખા $\frac{x + 1}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z - 2}{2}$ અને સમતલ $2x - y + \sqrt{\lambda} z + 4 = 0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય અને $\sin \theta = \frac{1}{3}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{4}$
B
$-\frac{4}{3}$
C
$\frac{5}{3}$
D
$-\frac{3}{5}$

Solution

(C) રેખા જેનો દિશા સદિશ $\vec{b} = (1, 2, 2)$ છે અને સમતલ જેનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (2, -1, \sqrt{\lambda})$ છે,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\sin \theta = \frac{|\vec{b} \cdot \vec{n}|}{|\vec{b}| |\vec{n}|}$ સૂત્રનો ઉપયોગ થાય છે.
આપેલ છે કે $\sin \theta = \frac{1}{3}$,તેથી $\frac{1}{3} = \frac{|(1)(2) + (2)(-1) + (2)(\sqrt{\lambda})|}{\sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} \sqrt{2^2 + (-1)^2 + (\sqrt{\lambda})^2}}$.
પદનું સાદુંરૂપ આપતા: $\frac{1}{3} = \frac{|2 - 2 + 2\sqrt{\lambda}|}{\sqrt{9} \sqrt{5 + \lambda}}$.
$\frac{1}{3} = \frac{2\sqrt{\lambda}}{3\sqrt{5 + \lambda}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1}{9} = \frac{4\lambda}{9(5 + \lambda)}$.
$5 + \lambda = 4\lambda$.
$3\lambda = 5 \Rightarrow \lambda = \frac{5}{3}$.

THREE DIMENSIONAL GEOMETRY — Line and Plane · Frequently Asked Questions

1Are these THREE DIMENSIONAL GEOMETRY questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a THREE DIMENSIONAL GEOMETRY Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.