Gujarati

Properties of definite integration Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 7-2.Definite Integral · Properties of definite integration

722+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 722 questions in Gujarati

451
DifficultMCQ
$\int_{0}^{\pi} \log (1+\cos x) d x$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-\pi \log 2$
B
$\pi \log \frac{1}{2}$
C
$\pi \log 2$
D
$\frac{\pi}{2} \log 2$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{0}^{\pi} \log (1+\cos x) d x \dots (i)$
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) d x = \int_{0}^{a} f(a-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{\pi} \log (1+\cos(\pi-x)) d x = \int_{0}^{\pi} \log (1-\cos x) d x \dots (ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{0}^{\pi} [\log(1+\cos x) + \log(1-\cos x)] d x$
$2I = \int_{0}^{\pi} \log(1-\cos^2 x) d x = \int_{0}^{\pi} \log(\sin^2 x) d x$
$2I = 2 \int_{0}^{\pi} \log(\sin x) d x$
$I = \int_{0}^{\pi} \log(\sin x) d x$
ગુણધર્મ $\int_{0}^{2a} f(x) d x = 2 \int_{0}^{a} f(x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા જો $f(2a-x) = f(x)$ હોય:
$I = 2 \int_{0}^{\pi/2} \log(\sin x) d x$
કારણ કે $\int_{0}^{\pi/2} \log(\sin x) d x = -\frac{\pi}{2} \log 2$:
$I = 2 \times (-\frac{\pi}{2} \log 2) = -\pi \log 2 = \pi \log(\frac{1}{2})$
452
EasyMCQ
$\int_{0}^{\pi / 2} \frac{d x}{1+\tan x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pi$
B
$\pi / 2$
C
$\pi / 3$
D
$\pi / 4$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{d x}{1+\tan x}$.
આપણે $\tan x = \frac{\sin x}{\cos x}$ લખી શકીએ,તેથી $I = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{\cos x}{\sin x + \cos x} d x$ ... $(i)$.
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) d x = \int_{0}^{a} f(a-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{\cos(\pi / 2 - x)}{\sin(\pi / 2 - x) + \cos(\pi / 2 - x)} d x = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{\sin x}{\cos x + \sin x} d x$ ... $(ii)$.
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{\cos x + \sin x}{\sin x + \cos x} d x = \int_{0}^{\pi / 2} 1 d x$.
$2I = [x]_{0}^{\pi / 2} = \pi / 2$.
તેથી,$I = \pi / 4$.
453
EasyMCQ
$\int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{\cos x}{1+e^{x}} d x$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$0$
C
$-1$
D
\text{આપેલ પૈકી કોઈ નહીં}

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{\cos x}{1+e^{x}} d x$ $(i)$
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) d x = \int_{a}^{b} f(a+b-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a = -\pi / 2$ અને $b = \pi / 2$,તેથી $a+b = 0$.
તેથી,$I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{\cos(-x)}{1+e^{-x}} d x = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{\cos x}{1+e^{-x}} d x$
અંશ અને છેદને $e^x$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{e^x \cos x}{e^x + 1} d x$ $(ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{\cos x + e^x \cos x}{1+e^x} d x = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \frac{\cos x(1+e^x)}{1+e^x} d x$
$2I = \int_{-\pi / 2}^{\pi / 2} \cos x d x$
કારણ કે $\cos x$ એ યુગ્મ વિધેય છે,$2I = 2 \int_{0}^{\pi / 2} \cos x d x$
$2I = 2[\sin x]_{0}^{\pi / 2} = 2(1 - 0) = 2$
તેથી,$I = 1$.
454
EasyMCQ
$\int_{4}^{7} \frac{(11-x)^{2}}{x^{2}+(11-x)^{2}} d x$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$1$
B
$1/2$
C
$3/2$
D
$0$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{4}^{7} \frac{(11-x)^{2}}{x^{2}+(11-x)^{2}} d x$ $(i)$
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) d x = \int_{a}^{b} f(a+b-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{4}^{7} \frac{(11-(11-x))^{2}}{(11-x)^{2}+(11-(11-x))^{2}} d x$
$I = \int_{4}^{7} \frac{x^{2}}{(11-x)^{2}+x^{2}} d x$ $(ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{4}^{7} \frac{(11-x)^{2} + x^{2}}{x^{2}+(11-x)^{2}} d x$
$2I = \int_{4}^{7} 1 d x$
$2I = [x]_{4}^{7} = 7 - 4 = 3$
$I = \frac{3}{2}$
455
DifficultMCQ
$\int_{0}^{\pi / 2} \log (\operatorname{cosec} x) d x$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\pi}{2} \log 2$
B
$\pi \log 2$
C
$-\frac{\pi}{2} \log 2$
D
$2 \pi \log 2$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{0}^{\pi / 2} \log (\operatorname{cosec} x) d x$.
કારણ કે $\operatorname{cosec} x = \frac{1}{\sin x}$,તેથી $\log (\operatorname{cosec} x) = \log (\sin x)^{-1} = -\log \sin x$ થાય.
તેથી,$I = -\int_{0}^{\pi / 2} \log \sin x d x$.
નિશ્ચિત સંકલનના પ્રમાણિત પરિણામ $\int_{0}^{\pi / 2} \log \sin x d x = -\frac{\pi}{2} \log 2$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = -(-\frac{\pi}{2} \log 2) = \frac{\pi}{2} \log 2$.
456
EasyMCQ
$\int_{0}^{\pi / 2} \frac{\sin x-\cos x}{1-\sin x \cdot \cos x} d x$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\pi$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{\sin x - \cos x}{1 - \sin x \cos x} d x$ $(i)$
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) dx = \int_{0}^{a} f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,$x$ ને $(\frac{\pi}{2} - x)$ વડે બદલતા:
$I = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{\sin(\frac{\pi}{2} - x) - \cos(\frac{\pi}{2} - x)}{1 - \sin(\frac{\pi}{2} - x) \cos(\frac{\pi}{2} - x)} dx$
કારણ કે $\sin(\frac{\pi}{2} - x) = \cos x$ અને $\cos(\frac{\pi}{2} - x) = \sin x$,તેથી:
$I = \int_{0}^{\pi / 2} \frac{\cos x - \sin x}{1 - \cos x \sin x} dx$
$I = - \int_{0}^{\pi / 2} \frac{\sin x - \cos x}{1 - \sin x \cos x} dx$
$I = -I$ (ii)
સમીકરણ $(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા:
$I + I = 0$
$2I = 0$
$I = 0$
457
MediumMCQ
$\int_{0}^{\pi} x \sin^{3} x \, dx$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{4 \pi}{3}$
B
$\frac{2 \pi}{3}$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{0}^{\pi} x \sin^{3} x \, dx$ ...$(i)$
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) \, dx = \int_{0}^{a} f(a-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{\pi} (\pi - x) \sin^{3}(\pi - x) \, dx = \int_{0}^{\pi} (\pi - x) \sin^{3} x \, dx$ ...(ii)
$(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{0}^{\pi} (x + \pi - x) \sin^{3} x \, dx = \pi \int_{0}^{\pi} \sin^{3} x \, dx$
$\sin 3x = 3 \sin x - 4 \sin^{3} x$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\sin^{3} x = \frac{3 \sin x - \sin 3x}{4}$.
$2I = \frac{\pi}{4} \int_{0}^{\pi} (3 \sin x - \sin 3x) \, dx$
$2I = \frac{\pi}{4} \left[ -3 \cos x + \frac{\cos 3x}{3} \right]_{0}^{\pi}$
$2I = \frac{\pi}{4} \left[ (-3(-1) + \frac{-1}{3}) - (-3(1) + \frac{1}{3}) \right]$
$2I = \frac{\pi}{4} \left[ (3 - \frac{1}{3}) - (-3 + \frac{1}{3}) \right] = \frac{\pi}{4} \left[ \frac{8}{3} + \frac{8}{3} \right] = \frac{\pi}{4} \times \frac{16}{3} = \frac{4 \pi}{3}$
$I = \frac{2 \pi}{3}$
458
EasyMCQ
$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin ^2 x}{1+2^x} \,d x$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{8}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$4 \pi$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin ^2 x}{1+2^x} \,d x$ ... $(i)$
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) \,d x = \int_{a}^{b} f(a+b-x) \,d x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin ^2 (-x)}{1+2^{-x}} \,d x = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin ^2 x}{1+\frac{1}{2^x}} \,d x = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \frac{2^x \sin ^2 x}{2^x+1} \,d x$ ... (ii)
$(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin ^2 x (1+2^x)}{1+2^x} \,d x = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \sin ^2 x \,d x$
$\sin ^2 x$ એ યુગ્મ વિધેય હોવાથી, $2I = 2 \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin ^2 x \,d x$, તેથી $I = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \sin ^2 x \,d x$.
$\sin ^2 x = \frac{1-\cos 2x}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \frac{1-\cos 2x}{2} \,d x = \frac{1}{2} [x - \frac{\sin 2x}{2}]_{0}^{\frac{\pi}{2}} = \frac{1}{2} [(\frac{\pi}{2} - 0) - (0 - 0)] = \frac{\pi}{4}$.
459
EasyMCQ
$\int_0^{2 \pi} (\sin x + |\sin x|) \, dx =$
A
$0$
B
$8$
C
$4$
D
$1$

Solution

(C) આપણે સંકલન $I = \int_0^{2 \pi} (\sin x + |\sin x|) \, dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કારણ કે વિધેય $|\sin x|$ એ $x = \pi$ આગળ તેનું વર્તન બદલે છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વિભાજિત કરીએ છીએ:
$I = \int_0^{\pi} (\sin x + |\sin x|) \, dx + \int_{\pi}^{2 \pi} (\sin x + |\sin x|) \, dx$.
અંતરાલ $[0, \pi]$ માં,$\sin x \ge 0$ છે,તેથી $|\sin x| = \sin x$ થાય.
અંતરાલ $[\pi, 2 \pi]$ માં,$\sin x \le 0$ છે,તેથી $|\sin x| = -\sin x$ થાય.
આમ,$I = \int_0^{\pi} (\sin x + \sin x) \, dx + \int_{\pi}^{2 \pi} (\sin x - \sin x) \, dx$.
$I = \int_0^{\pi} 2 \sin x \, dx + \int_{\pi}^{2 \pi} 0 \, dx$.
$I = 2 [-\cos x]_0^{\pi} + 0$.
$I = 2 [-\cos(\pi) - (-\cos(0))] = 2 [-(-1) - (-1)] = 2 [1 + 1] = 4$.
460
DifficultMCQ
જો $g(x) = \int_0^x \cos^4 t \,dt$ હોય, તો $g(x+\pi)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$g(x) + g(\pi)$
B
$g(x) - g(\pi)$
C
$\frac{g(x)}{g(\pi)}$
D
$g(x) \cdot g(\pi)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $g(x) = \int_0^x \cos^4 t \,dt$.
આપણે $g(x+\pi) = \int_0^{x+\pi} \cos^4 t \,dt$ શોધવાનું છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા, $\int_0^{x+\pi} f(t) \,dt = \int_0^x f(t) \,dt + \int_x^{x+\pi} f(t) \,dt$.
તેથી, $g(x+\pi) = g(x) + \int_x^{x+\pi} \cos^4 t \,dt$.
કારણ કે $\cos^4 t$ એ $\pi$ આવર્તકાળ ધરાવતું આવર્તી વિધેય છે, તેથી $\pi$ લંબાઈના કોઈપણ અંતરાલ પરનું સંકલન $[0, \pi]$ પરના સંકલન જેટલું જ થાય.
તેથી, $\int_x^{x+\pi} \cos^4 t \,dt = \int_0^\pi \cos^4 t \,dt = g(\pi)$.
આમ, $g(x+\pi) = g(x) + g(\pi)$.
461
MediumMCQ
$ \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin x-\cos x}{1-\sin x \cos x} d x = $
A
$ \frac{\pi}{4} $
B
$ \frac{2}{\pi} $
C
$ 0 $
D
$ \frac{\pi}{2} $

Solution

(C) ધારો કે $ I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin x - \cos x}{1 - \sin x \cos x} dx $ $(1)$
ગુણધર્મ $ \int_0^a f(x) dx = \int_0^a f(a-x) dx $ નો ઉપયોગ કરતા:
$ I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin(\frac{\pi}{2} - x) - \cos(\frac{\pi}{2} - x)}{1 - \sin(\frac{\pi}{2} - x) \cos(\frac{\pi}{2} - x)} dx $
$ I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\cos x - \sin x}{1 - \cos x \sin x} dx $ $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$ 2I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \left( \frac{\sin x - \cos x}{1 - \sin x \cos x} + \frac{\cos x - \sin x}{1 - \sin x \cos x} \right) dx $
$ 2I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin x - \cos x + \cos x - \sin x}{1 - \sin x \cos x} dx $
$ 2I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} 0 dx = 0 $
તેથી,$ I = 0 $.
462
MediumMCQ
$\int_{0}^{1} x(1-x)^{5} dx =$
A
$\frac{1}{7}$
B
$-\frac{1}{42}$
C
$\frac{1}{42}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{0}^{1} x(1-x)^{5} dx$.
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) dx = \int_{0}^{a} f(a-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_{0}^{1} (1-x)(1-(1-x))^{5} dx$
$I = \int_{0}^{1} (1-x)x^{5} dx$
$I = \int_{0}^{1} (x^{5} - x^{6}) dx$
$I = \left[ \frac{x^{6}}{6} - \frac{x^{7}}{7} \right]_{0}^{1}$
$I = \left( \frac{1}{6} - \frac{1}{7} \right) - (0 - 0)$
$I = \frac{7-6}{42} = \frac{1}{42}$.
463
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x)$ તમામ વાસ્તવિક $x$ માટે ધન છે. જો $I_1 = \int_{1-h}^{h} x f(x(1-x)) dx$ અને $I_2 = \int_{1-h}^{h} f(x(1-x)) dx$,જ્યાં $(2h-1) > 0$,તો $\frac{I_1}{I_2}$ શું થાય?
A
$2$
B
$h$
C
$\frac{1}{2}$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $I_1 = \int_{1-h}^{h} x f(x(1-x)) dx$ અને $I_2 = \int_{1-h}^{h} f(x(1-x)) dx$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,અહીં $a+b = (1-h) + h = 1$ છે.
$I_1$ માટે આ ગુણધર્મ લાગુ પાડતા:
$I_1 = \int_{1-h}^{h} (1-x) f((1-x)(1-(1-x))) dx$
$I_1 = \int_{1-h}^{h} (1-x) f((1-x)x) dx$
$I_1 = \int_{1-h}^{h} f(x(1-x)) dx - \int_{1-h}^{h} x f(x(1-x)) dx$
$I_1 = I_2 - I_1$
$2I_1 = I_2$
તેથી,$\frac{I_1}{I_2} = \frac{1}{2}$.
464
MediumMCQ
ધારો કે $[t]$ એ $t$ થી નાનો અથવા તેના બરાબર મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. તો $\int_1^2 |2x - [3x]| dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$1$
B
$\frac{3}{2}$
C
$2$
D
$0$

Solution

(A) આપણે સંકલન $I = \int_1^2 |2x - [3x]| dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
વિધેય $[3x]$ એ $x = \frac{n}{3}$ બિંદુઓ પર તેનું મૂલ્ય બદલે છે. અંતરાલ $[1, 2]$ માં,અસતત બિંદુઓ $x = \frac{4}{3}, \frac{5}{3}$ છે.
આપણે સંકલનને નીચે મુજબ વિભાજિત કરીએ છીએ:
$I = \int_1^{4/3} |2x - 3| dx + \int_{4/3}^{5/3} |2x - 4| dx + \int_{5/3}^2 |2x - 5| dx$
કારણ કે $x \in [1, 4/3]$ માટે $2x < 3$,$x \in [4/3, 5/3]$ માટે $2x < 4$,અને $x \in [5/3, 2]$ માટે $2x < 5$ છે,તેથી:
$I = \int_1^{4/3} (3 - 2x) dx + \int_{4/3}^{5/3} (4 - 2x) dx + \int_{5/3}^2 (5 - 2x) dx$
$I = [3x - x^2]_1^{4/3} + [4x - x^2]_{4/3}^{5/3} + [5x - x^2]_{5/3}^2$
$I = (4 - 16/9) - (3 - 1) + (20/3 - 25/9) - (16/3 - 16/9) + (10 - 4) - (25/3 - 25/9)$
$I = (20/9 - 2) + (35/9 - 32/9) + (6 - 50/9) = 20/9 - 18/9 + 3/9 + 54/9 - 50/9 = 9/9 = 1$.
465
DifficultMCQ
જો $\int_{0}^{1} \tan ^{-1} x \, dx = p$ હોય,તો $\int_{0}^{1} \tan ^{-1}\left(\frac{1-x}{1+x}\right) \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{4} + p$
B
$\frac{\pi}{4} - p$
C
$1 + p$
D
$1 - p$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{0}^{1} \tan ^{-1}\left(\frac{1-x}{1+x}\right) \, dx$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\tan ^{-1} A - \tan ^{-1} B = \tan ^{-1}\left(\frac{A-B}{1+AB}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે લખી શકીએ કે $\tan ^{-1}\left(\frac{1-x}{1+x}\right) = \tan ^{-1}(1) - \tan ^{-1}(x)$.
કારણ કે $\tan ^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$,સંકલન આ મુજબ થશે:
$I = \int_{0}^{1} \left( \frac{\pi}{4} - \tan ^{-1}(x) \right) \, dx$.
$I = \int_{0}^{1} \frac{\pi}{4} \, dx - \int_{0}^{1} \tan ^{-1}(x) \, dx$.
$I = \left[ \frac{\pi}{4} x \right]_{0}^{1} - p$.
$I = \frac{\pi}{4}(1 - 0) - p$.
$I = \frac{\pi}{4} - p$.
466
MediumMCQ
$\int_{0}^{1} \tan ^{-1}\left(\frac{2 x-1}{1+x-x^{2}}\right) d x$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$1$
B
$0$
C
$-1$
D
\text{આમાંથી કોઈ નહીં}

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{0}^{1} \tan ^{-1}\left(\frac{2 x-1}{1+x-x^{2}}\right) d x$.
અમે $\tan^{-1}$ વિધેયના પદને આ રીતે ફરીથી લખી શકીએ છીએ:
$\frac{2x-1}{1+x-x^2} = \frac{x + (x-1)}{1 - x(x-1)}$.
$\tan^{-1}(A) + \tan^{-1}(B) = \tan^{-1}\left(\frac{A+B}{1-AB}\right)$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_{0}^{1} (\tan^{-1}(x) + \tan^{-1}(x-1)) d x$.
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) d x = \int_{0}^{a} f(a-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા,ધારો કે $f(x) = \tan^{-1}(x-1)$.
તેથી $\int_{0}^{1} \tan^{-1}(x-1) d x = \int_{0}^{1} \tan^{-1}((1-x)-1) d x = \int_{0}^{1} \tan^{-1}(-x) d x = -\int_{0}^{1} \tan^{-1}(x) d x$.
આ કિંમતને સંકલનમાં પાછી મૂકતા:
$I = \int_{0}^{1} \tan^{-1}(x) d x - \int_{0}^{1} \tan^{-1}(x) d x = 0$.
467
DifficultMCQ
સંકલન $\int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sqrt{\cot x}}{\sqrt{\cot x}+\sqrt{\tan x}} \,dx$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{8}$
D
$2\pi$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sqrt{\cot x}}{\sqrt{\cot x}+\sqrt{\tan x}} \,dx$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) \,dx = \int_0^a f(a-x) \,dx$ નો ઉપયોગ કરતા, આપણને મળે છે:
$I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sqrt{\cot(\frac{\pi}{2}-x)}}{\sqrt{\cot(\frac{\pi}{2}-x)}+\sqrt{\tan(\frac{\pi}{2}-x)}} \,dx$.
કારણ કે $\cot(\frac{\pi}{2}-x) = \tan x$ અને $\tan(\frac{\pi}{2}-x) = \cot x$, તેથી:
$I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sqrt{\tan x}}{\sqrt{\tan x}+\sqrt{\cot x}} \,dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sqrt{\cot x}+\sqrt{\tan x}}{\sqrt{\cot x}+\sqrt{\tan x}} \,dx = \int_0^{\frac{\pi}{2}} 1 \,dx$.
$2I = [x]_0^{\frac{\pi}{2}} = \frac{\pi}{2}$.
તેથી, $I = \frac{\pi}{4}$.
468
DifficultMCQ
$\int_0^{\pi / 2} \frac{\cos x}{3 \cos x+\sin x} d x=$
A
$\frac{3 \pi}{20}-\frac{\log 3}{100}$
B
$\frac{3 \pi}{10}-\frac{\log 3}{10}$
C
$\frac{3 \pi}{20}+\frac{\log 3}{10}$
D
$\frac{3 \pi}{20}-\frac{\log 3}{10}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^{\pi / 2} \frac{\cos x}{3 \cos x + \sin x} dx$.
અંશને આ રીતે દર્શાવીએ: $\cos x = A(3 \cos x + \sin x) + B \frac{d}{dx}(3 \cos x + \sin x)$.
$\cos x = A(3 \cos x + \sin x) + B(-3 \sin x + \cos x)$.
$\cos x$ અને $\sin x$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$3A + B = 1$ અને $A - 3B = 0$.
બીજા સમીકરણ પરથી,$A = 3B$. પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $3(3B) + B = 1 \implies 10B = 1 \implies B = \frac{1}{10}$.
તેથી $A = 3(\frac{1}{10}) = \frac{3}{10}$.
હવે,$I = \int_0^{\pi / 2} \left( \frac{3}{10} \frac{3 \cos x + \sin x}{3 \cos x + \sin x} + \frac{1}{10} \frac{-3 \sin x + \cos x}{3 \cos x + \sin x} \right) dx$.
$I = \frac{3}{10} \int_0^{\pi / 2} dx + \frac{1}{10} \int_0^{\pi / 2} \frac{d(3 \cos x + \sin x)}{3 \cos x + \sin x}$.
$I = \frac{3}{10} [x]_0^{\pi / 2} + \frac{1}{10} [\log |3 \cos x + \sin x|]_0^{\pi / 2}$.
$I = \frac{3}{10} (\frac{\pi}{2} - 0) + \frac{1}{10} (\log |3(0) + 1| - \log |3(1) + 0|)$.
$I = \frac{3 \pi}{20} + \frac{1}{10} (\log 1 - \log 3) = \frac{3 \pi}{20} - \frac{\log 3}{10}$.
469
DifficultMCQ
$\int_{\frac{\pi}{18}}^{\frac{4\pi}{9}} \frac{2\sqrt{\sin x}}{\sqrt{\sin x} + \sqrt{\cos x}} dx = . . . . . .$
A
$\frac{7\pi}{36}$
B
$\frac{5\pi}{36}$
C
$\frac{7\pi}{18}$
D
$\frac{5\pi}{18}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{\frac{\pi}{18}}^{\frac{4\pi}{9}} \frac{2\sqrt{\sin x}}{\sqrt{\sin x} + \sqrt{\cos x}} dx$ . . . $(i)$
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a = \frac{\pi}{18}$ અને $b = \frac{4\pi}{9}$,આપણને $a+b = \frac{\pi}{18} + \frac{8\pi}{18} = \frac{9\pi}{18} = \frac{\pi}{2}$ મળે છે.
તેથી,$I = 2 \int_{\frac{\pi}{18}}^{\frac{4\pi}{9}} \frac{\sqrt{\sin(\frac{\pi}{2}-x)}}{\sqrt{\sin(\frac{\pi}{2}-x)} + \sqrt{\cos(\frac{\pi}{2}-x)}} dx$
$I = 2 \int_{\frac{\pi}{18}}^{\frac{4\pi}{9}} \frac{\sqrt{\cos x}}{\sqrt{\cos x} + \sqrt{\sin x}} dx$ . . . $(ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = 2 \int_{\frac{\pi}{18}}^{\frac{4\pi}{9}} \left( \frac{\sqrt{\sin x} + \sqrt{\cos x}}{\sqrt{\sin x} + \sqrt{\cos x}} \right) dx$
$2I = 2 \int_{\frac{\pi}{18}}^{\frac{4\pi}{9}} 1 dx = 2 [x]_{\frac{\pi}{18}}^{\frac{4\pi}{9}}$
$2I = 2 \left( \frac{4\pi}{9} - \frac{\pi}{18} \right) = 2 \left( \frac{8\pi - \pi}{18} \right) = 2 \left( \frac{7\pi}{18} \right) = \frac{7\pi}{9}$
$I = \frac{7\pi}{18}$
470
DifficultMCQ
$\int_{0}^{\pi} \frac{x \, dx}{1+\cos \alpha \sin x}, (0 < \alpha < \pi)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi \alpha}{\sin \alpha}$
B
$\frac{\pi \alpha}{\cos \alpha}$
C
$\frac{\pi \alpha}{1+\sin \alpha}$
D
$\frac{\pi \alpha}{1+\cos \alpha}$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{0}^{\pi} \frac{x \, dx}{1+\cos \alpha \sin x} \quad \dots (i)$
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) \, dx = \int_{0}^{a} f(a-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે
$I = \int_{0}^{\pi} \frac{(\pi-x) \, dx}{1+\cos \alpha \sin(\pi-x)} = \int_{0}^{\pi} \frac{(\pi-x) \, dx}{1+\cos \alpha \sin x} \quad \dots (ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \pi \int_{0}^{\pi} \frac{dx}{1+\cos \alpha \sin x}$
$\sin x = \frac{2 \tan(x/2)}{1+\tan^2(x/2)}$ અને $dx = \frac{2 \sec^2(x/2) \, d(x/2)}{1}$ નો ઉપયોગ કરતા,ધારો કે $t = \tan(x/2)$,તો $dt = \frac{1}{2} \sec^2(x/2) \, dx$:
$2I = \pi \int_{0}^{\infty} \frac{2 \, dt}{1+t^2 + 2t \cos \alpha} = 2\pi \int_{0}^{\infty} \frac{dt}{(t+\cos \alpha)^2 + \sin^2 \alpha}$
$I = \pi \left[ \frac{1}{\sin \alpha} \tan^{-1} \left( \frac{t+\cos \alpha}{\sin \alpha} \right) \right]_{0}^{\infty}$
$I = \frac{\pi}{\sin \alpha} \left( \frac{\pi}{2} - \tan^{-1} \left( \cot \alpha \right) \right) = \frac{\pi}{\sin \alpha} \left( \frac{\pi}{2} - (\frac{\pi}{2} - \alpha) \right) = \frac{\pi \alpha}{\sin \alpha}$
471
MediumMCQ
$\int_1^3 \left[ \tan^{-1} \left( \frac{x}{x^2-1} \right) + \tan^{-1} \left( \frac{x^2-1}{x} \right) \right] dx =$
A
$\pi$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$2\pi$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે તમામ $u \in \mathbb{R}$ માટે $\tan^{-1}(u) + \cot^{-1}(u) = \frac{\pi}{2}$ થાય છે.
આપેલ સંકલન $I = \int_1^3 \left[ \tan^{-1} \left( \frac{x}{x^2-1} \right) + \tan^{-1} \left( \frac{x^2-1}{x} \right) \right] dx$ છે.
કારણ કે $\tan^{-1} \left( \frac{x^2-1}{x} \right) = \cot^{-1} \left( \frac{x}{x^2-1} \right)$,તેથી પદાવલિ $\tan^{-1} \left( \frac{x}{x^2-1} \right) + \cot^{-1} \left( \frac{x}{x^2-1} \right)$ બને છે.
આમ,સંકલ્ય $\frac{\pi}{2}$ માં સરળ બને છે.
તેથી,$I = \int_1^3 \frac{\pi}{2} dx = \frac{\pi}{2} [x]_1^3 = \frac{\pi}{2} (3-1) = \frac{\pi}{2} \times 2 = \pi$.
472
EasyMCQ
$\int_{-1}^{3} \left[ \tan^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right) + \tan^{-1} \left( \frac{x^{2}+1}{x} \right) \right] dx =$
A
$\pi$
B
$2 \pi$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ $u > 0$ માટે $\tan^{-1}(u) + \cot^{-1}(u) = \frac{\pi}{2}$ થાય છે.
આપેલ સંકલન $I = \int_{-1}^{3} \left[ \tan^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right) + \tan^{-1} \left( \frac{x^{2}+1}{x} \right) \right] dx$ છે.
જ્યારે $x > 0$ હોય ત્યારે $\tan^{-1} \left( \frac{x^{2}+1}{x} \right) = \cot^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right)$ હોવાથી,સંકલનની અંદરની પદાવલિ $\tan^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right) + \cot^{-1} \left( \frac{x}{x^{2}+1} \right) = \frac{\pi}{2}$ બને છે.
તેથી,$I = \int_{-1}^{3} \frac{\pi}{2} dx = \frac{\pi}{2} [x]_{-1}^{3} = \frac{\pi}{2} (3 - (-1)) = \frac{\pi}{2} (4) = 2 \pi$.
473
EasyMCQ
$\int_0^1 \frac{8 \log (1+x)}{1+x^2} \,d x=$
A
$\frac{\pi}{2} \log 2$
B
$\pi \log 2$
C
$-\pi \log 2$
D
$\frac{-\pi}{2} \log 3$

Solution

(B) $\text{ધારો કે } I = \int_0^1 \frac{8 \log (1+x)}{1+x^2} \,dx.
x = \tan \theta \text{ આદેશ લેતા } dx = \sec^2 \theta \,d\theta \text{ મળે.}
\text{જ્યારે } x = 0, \text{ત્યારે } \theta = 0; \text{જ્યારે } x = 1, \text{ત્યારે } \theta = \frac{\pi}{4}.
I = \int_0^{\frac{\pi}{4}} \frac{8 \log (1+\tan \theta)}{1+\tan^2 \theta} \cdot \sec^2 \theta \,d\theta = \int_0^{\frac{\pi}{4}} 8 \log (1+\tan \theta) \,d\theta \quad \dots(i)
\text{ગુણધર્મ } \int_0^a f(\theta) \,d\theta = \int_0^a f(a-\theta) \,d\theta \text{ નો ઉપયોગ કરતા:}
I = \int_0^{\frac{\pi}{4}} 8 \log \left(1 + \tan\left(\frac{\pi}{4} - \theta\right)\right) \,d\theta
\text{કારણ કે } \tan\left(\frac{\pi}{4} - \theta\right) = \frac{1-\tan \theta}{1+\tan \theta}, \text{તેથી:}
I = \int_0^{\frac{\pi}{4}} 8 \log \left(1 + \frac{1-\tan \theta}{1+\tan \theta}\right) \,d\theta = \int_0^{\frac{\pi}{4}} 8 \log \left(\frac{2}{1+\tan \theta}\right) \,d\theta \quad \dots(ii)
(i) \text{ અને } (ii) \text{ નો સરવાળો કરતા:}
2I = \int_0^{\frac{\pi}{4}} 8 \left[ \log(1+\tan \theta) + \log\left(\frac{2}{1+\tan \theta}\right) \right] \,d\theta
2I = 8 \int_0^{\frac{\pi}{4}} \log \left( (1+\tan \theta) \cdot \frac{2}{1+\tan \theta} \right) \,d\theta
2I = 8 \int_0^{\frac{\pi}{4}} \log 2 \,d\theta = 8 \log 2 [\theta]_0^{\frac{\pi}{4}} = 8 \log 2 \cdot \frac{\pi}{4} = 2\pi \log 2.
\text{તેથી } I = \pi \log 2.$
474
EasyMCQ
$\int_{\frac{-\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}}(x^5-x^3 \cos x+\sin^3 x-3) \, dx = $ . . . . . .
A
$-\pi$
B
$3\pi$
C
$-3\pi$
D
$0$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = x^5 - x^3 \cos x + \sin^3 x - 3$.
આપણે સંકલનને અલગ કરીએ:
$I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} x^5 \, dx - \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} x^3 \cos x \, dx + \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \sin^3 x \, dx - \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} 3 \, dx$.
અહીં $x^5$,$x^3 \cos x$,અને $\sin^3 x$ એ અયુગ્મ વિધેયો છે,તેથી સંમિત અંતરાલ $[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ પર તેમનું સંકલન $0$ થાય છે.
તેથી,$I = 0 - 0 + 0 - \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} 3 \, dx$.
$I = -3 \times [x]_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} = -3 \times (\frac{\pi}{2} - (-\frac{\pi}{2})) = -3 \times \pi = -3\pi$.
475
EasyMCQ
$\int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{1}{1+\tan^4 x} dx = $ . . . . . . .
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{12}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{1}{1+\tan^4 x} dx$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = \frac{\pi}{6} + \frac{\pi}{3} = \frac{\pi}{2}$,આપણને મળે છે:
$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{1}{1+\tan^4(\frac{\pi}{2}-x)} dx = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{1}{1+\cot^4 x} dx$.
$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\tan^4 x}{1+\tan^4 x} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{1+\tan^4 x}{1+\tan^4 x} dx = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} 1 dx$.
$2I = [x]_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} = \frac{\pi}{3} - \frac{\pi}{6} = \frac{\pi}{6}$.
તેથી,$I = \frac{\pi}{12}$.
476
EasyMCQ
$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} (x^{13} + x \cos x + \tan^{15} x + 1) \, dx$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$0$
B
$2$
C
$\pi$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} (x^{13} + x \cos x + \tan^{15} x + 1) \, dx$.
ગુણધર્મ $\int_{-a}^{a} f(x) \, dx = 0$ જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય,અને $\int_{-a}^{a} f(x) \, dx = 2 \int_{0}^{a} f(x) \, dx$ જો $f(x)$ યુગ્મ વિધેય હોય,તેનો ઉપયોગ કરતા.
ધારો કે $f(x) = x^{13} + x \cos x + \tan^{15} x + 1$.
આપણે સંકલનને $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} (x^{13} + x \cos x + \tan^{15} x) \, dx + \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} 1 \, dx$ તરીકે વિભાજિત કરી શકીએ છીએ.
કારણ કે $x^{13}$,$x \cos x$,અને $\tan^{15} x$ એ બધા અયુગ્મ વિધેયો છે,તેથી સંમિત અંતરાલ $[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ પર તેમનું સંકલન $0$ થાય છે.
આમ,$I = 0 + \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} 1 \, dx = [x]_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} = \frac{\pi}{2} - (-\frac{\pi}{2}) = \pi$.
477
EasyMCQ
$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \log \left(\frac{2019-x}{2019+x}\right) d x=$ . . . . . . .
A
$0$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\pi$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \log \left(\frac{2019-x}{2019+x}\right) d x$.
વિધેય $f(x) = \log \left(\frac{2019-x}{2019+x}\right)$ લો.
$f(-x)$ ની કિંમત શોધીને વિધેય યુગ્મ છે કે અયુગ્મ તે તપાસો:
$f(-x) = \log \left(\frac{2019-(-x)}{2019+(-x)}\right) = \log \left(\frac{2019+x}{2019-x}\right)$.
ગુણધર્મ $\log \left(\frac{a}{b}\right) = -\log \left(\frac{b}{a}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$f(-x) = -\log \left(\frac{2019-x}{2019+x}\right) = -f(x)$.
અહીં $f(-x) = -f(x)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
અયુગ્મ વિધેય માટે,સંમિત અંતરાલ $[-a, a]$ પર નિશ્ચિત સંકલન હંમેશા $0$ થાય છે,એટલે કે $\int_{-a}^{a} f(x) dx = 0$.
તેથી,$I = 0$.
478
EasyMCQ
નિશ્ચિત સંકલન $\int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{d x}{1+\sqrt{\tan x}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{12}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{dx}{1+\sqrt{\tan x}}$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a = \frac{\pi}{6}$ અને $b = \frac{\pi}{3}$,આપણને $a+b = \frac{\pi}{2}$ મળે છે.
$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{dx}{1+\sqrt{\tan(\frac{\pi}{2}-x)}} = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{dx}{1+\sqrt{\cot x}} = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{dx}{1+\frac{1}{\sqrt{\tan x}}} = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\tan x}}{\sqrt{\tan x}+1} dx$.
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \left( \frac{1}{1+\sqrt{\tan x}} + \frac{\sqrt{\tan x}}{1+\sqrt{\tan x}} \right) dx = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} 1 dx$.
$2I = [x]_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} = \frac{\pi}{3} - \frac{\pi}{6} = \frac{\pi}{6}$.
તેથી,$I = \frac{\pi}{12}$.
479
EasyMCQ
$\int_0^{2 \pi} \sin ^3 x \cos ^2 x \, dx = $ . . . . . . .
A
$2 \pi$
B
$-1$
C
$1$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_0^{2 \pi} \sin ^3 x \cos ^2 x \, dx$.
ગુણધર્મ $\int_0^{2a} f(x) \, dx = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,જો $f(2a - x) = -f(x)$ હોય.
અહીં,$f(x) = \sin ^3 x \cos ^2 x$.
$f(2 \pi - x) = \sin ^3(2 \pi - x) \cos ^2(2 \pi - x) = (-\sin x)^3 (\cos x)^2 = -\sin ^3 x \cos ^2 x = -f(x)$.
કારણ કે $f(2 \pi - x) = -f(x)$,તેથી સંકલનનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
480
EasyMCQ
$\int_{-1}^1 \sin ^7 x \cdot \cos ^6 x \, dx = $ . . . . . . .
A
$-1$
B
$2$
C
$0$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = \sin^7 x \cdot \cos^6 x$.
$f(-x)$ ની કિંમત શોધીને વિધેય યુગ્મ છે કે અયુગ્મ તે તપાસો:
$f(-x) = \sin^7(-x) \cdot \cos^6(-x)$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin(-x) = -\sin x$ અને $\cos(-x) = \cos x$,તેથી:
$f(-x) = (-\sin x)^7 \cdot (\cos x)^6 = -\sin^7 x \cdot \cos^6 x = -f(x)$.
અહીં $f(-x) = -f(x)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય તો $\int_{-a}^a f(x) \, dx = 0$ થાય.
તેથી,$\int_{-1}^1 \sin^7 x \cdot \cos^6 x \, dx = 0$.
481
EasyMCQ
$\int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\cos^{\frac{3}{2}} x}{\cos^{\frac{3}{2}} x + \sin^{\frac{3}{2}} x} \, dx = $ . . . . . . .
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{12}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\cos^{\frac{3}{2}} x}{\cos^{\frac{3}{2}} x + \sin^{\frac{3}{2}} x} \, dx$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) \, dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = \frac{\pi}{6} + \frac{\pi}{3} = \frac{\pi}{2}$.
તેથી,$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\cos^{\frac{3}{2}}(\frac{\pi}{2}-x)}{\cos^{\frac{3}{2}}(\frac{\pi}{2}-x) + \sin^{\frac{3}{2}}(\frac{\pi}{2}-x)} \, dx$.
કારણ કે $\cos(\frac{\pi}{2}-x) = \sin x$ અને $\sin(\frac{\pi}{2}-x) = \cos x$,આપણને મળે $I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sin^{\frac{3}{2}} x}{\sin^{\frac{3}{2}} x + \cos^{\frac{3}{2}} x} \, dx$.
$I$ ના બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\cos^{\frac{3}{2}} x + \sin^{\frac{3}{2}} x}{\cos^{\frac{3}{2}} x + \sin^{\frac{3}{2}} x} \, dx = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} 1 \, dx$.
$2I = [x]_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} = \frac{\pi}{3} - \frac{\pi}{6} = \frac{\pi}{6}$.
તેથી,$I = \frac{\pi}{12}$.
482
EasyMCQ
જો $f(a+b-x)=f(x)$ હોય,તો $\int_a^b x f(x) d x=$ . . . . . . .
A
$\frac{a+b}{2} \int_a^b f(x) d x$
B
$\frac{b-a}{2} \int_a^b f(x) d x$
C
$\frac{a+b}{2} \int_a^b f(b+x) d x$
D
$\frac{a+b}{2} \int_a^b f(b-x) d x$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_a^b x f(x) d x$.
ગુણધર્મ $\int_a^b g(x) d x = \int_a^b g(a+b-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_a^b (a+b-x) f(a+b-x) d x$.
કારણ કે $f(a+b-x) = f(x)$,આ સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$I = \int_a^b (a+b-x) f(x) d x$.
$I = (a+b) \int_a^b f(x) d x - \int_a^b x f(x) d x$.
$I = (a+b) \int_a^b f(x) d x - I$.
$2I = (a+b) \int_a^b f(x) d x$.
$I = \frac{a+b}{2} \int_a^b f(x) d x$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
483
EasyMCQ
$\int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\cos x}}{\sqrt{\sin x}+\sqrt{\cos x}} d x$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$0$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{12}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\cos x}}{\sqrt{\sin x}+\sqrt{\cos x}} d x$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) d x = \int_{a}^{b} f(a+b-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = \frac{\pi}{6} + \frac{\pi}{3} = \frac{\pi}{2}$.
તેથી,$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\cos(\frac{\pi}{2}-x)}}{\sqrt{\sin(\frac{\pi}{2}-x)}+\sqrt{\cos(\frac{\pi}{2}-x)}} d x$.
$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\sin x}}{\sqrt{\cos x}+\sqrt{\sin x}} d x$.
$I$ ના બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\cos x} + \sqrt{\sin x}}{\sqrt{\sin x}+\sqrt{\cos x}} d x = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} 1 d x$.
$2I = [x]_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} = \frac{\pi}{3} - \frac{\pi}{6} = \frac{\pi}{6}$.
આમ,$I = \frac{\pi}{12}$.
484
EasyMCQ
$\int_{-1}^1 \sin^5 x \cos^4 x \, dx = $ . . . . . .
A
$2$
B
$0$
C
$-2$
D
$3$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = \sin^5 x \cos^4 x$.
આપણે ચકાસીએ કે વિધેય યુગ્મ છે કે અયુગ્મ.
$f(-x) = \sin^5(-x) \cos^4(-x) = (-\sin x)^5 (\cos x)^4 = -\sin^5 x \cos^4 x = -f(x)$.
અહીં $f(-x) = -f(x)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય,તો $\int_{-a}^a f(x) \, dx = 0$ થાય.
તેથી,$\int_{-1}^1 \sin^5 x \cos^4 x \, dx = 0$.
485
EasyMCQ
$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}}(x^3+\cos x+\tan^5 x) dx$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
A
$2$
B
$0$
C
$\pi$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}}(x^3+\cos x+\tan^5 x) dx$.
આપણે આને ત્રણ સંકલનમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ: $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} x^3 dx + \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \cos x dx + \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \tan^5 x dx$.
નિશ્ચિત સંકલનનો ગુણધર્મ યાદ કરો: જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય તો $\int_{-a}^{a} f(x) dx = 0$,અને જો $f(x)$ યુગ્મ વિધેય હોય તો $\int_{-a}^{a} f(x) dx = 2 \int_{0}^{a} f(x) dx$.
$f_1(x) = x^3$ માટે,$f_1(-x) = (-x)^3 = -x^3 = -f_1(x)$,તેથી તે અયુગ્મ વિધેય છે. આમ,$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} x^3 dx = 0$.
$f_2(x) = \cos x$ માટે,$f_2(-x) = \cos(-x) = \cos x = f_2(x)$,તેથી તે યુગ્મ વિધેય છે. આમ,$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \cos x dx = 2 \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \cos x dx = 2[\sin x]_{0}^{\frac{\pi}{2}} = 2(1-0) = 2$.
$f_3(x) = \tan^5 x$ માટે,$f_3(-x) = \tan^5(-x) = -\tan^5 x = -f_3(x)$,તેથી તે અયુગ્મ વિધેય છે. આમ,$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \tan^5 x dx = 0$.
તેથી,$I = 0 + 2 + 0 = 2$.
486
EasyMCQ
નિશ્ચિત સંકલન $\int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{d x}{1+\sqrt{\cot x}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{12}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{dx}{1+\sqrt{\cot x}}$.
આપણે $\sqrt{\cot x} = \frac{\sqrt{\cos x}}{\sqrt{\sin x}}$ લખી શકીએ,તેથી $I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\sin x}}{\sqrt{\sin x} + \sqrt{\cos x}} dx$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = \frac{\pi}{6} + \frac{\pi}{3} = \frac{\pi}{2}$,આપણને મળે છે:
$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\sin(\frac{\pi}{2}-x)}}{\sqrt{\sin(\frac{\pi}{2}-x)} + \sqrt{\cos(\frac{\pi}{2}-x)}} dx = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\cos x}}{\sqrt{\cos x} + \sqrt{\sin x}} dx$.
$I$ માટેના બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\sin x} + \sqrt{\cos x}}{\sqrt{\sin x} + \sqrt{\cos x}} dx = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} 1 dx$.
$2I = [x]_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} = \frac{\pi}{3} - \frac{\pi}{6} = \frac{\pi}{6}$.
તેથી,$I = \frac{\pi}{12}$.
487
EasyMCQ
$\int_0^\pi \sin^2 x \cos^3 x \, dx = $ . . . . . . .
A
$0$
B
$-1$
C
$1$
D
$\pi$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^\pi \sin^2 x \cos^3 x \, dx$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) \, dx = \int_0^a f(a-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_0^\pi \sin^2(\pi - x) \cos^3(\pi - x) \, dx$.
કારણ કે $\sin(\pi - x) = \sin x$ અને $\cos(\pi - x) = -\cos x$,તેથી:
$I = \int_0^\pi \sin^2 x (-\cos x)^3 \, dx = -\int_0^\pi \sin^2 x \cos^3 x \, dx$.
આમ,$I = -I$,જેનો અર્થ છે કે $2I = 0$,તેથી $I = 0$.
488
MediumMCQ
જો $f(x) = f(\Pi + e - x)$ અને $\int_{e}^{\Pi} f(x) dx = \frac{2}{e + \Pi}$ હોય,તો $\int_{e}^{\Pi} x f(x) dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\Pi + e}{2}$
B
$\frac{\Pi - e}{2}$
C
$\Pi - e$
D
$1$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{e}^{\Pi} x f(x) dx$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) dx = \int_{a}^{b} f(a + b - x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{e}^{\Pi} (e + \Pi - x) f(e + \Pi - x) dx$.
કારણ કે $f(e + \Pi - x) = f(x)$,તેથી:
$I = \int_{e}^{\Pi} (e + \Pi - x) f(x) dx = (e + \Pi) \int_{e}^{\Pi} f(x) dx - \int_{e}^{\Pi} x f(x) dx$.
$I = (e + \Pi) \left( \frac{2}{e + \Pi} \right) - I$.
$2I = 2$.
$I = 1$.
489
EasyMCQ
સંકલન $\int_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \log (\sec \theta - \tan \theta) \, d\theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\pi$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{-\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{4}} \log (\sec \theta - \tan \theta) \, d\theta$.
વિધેય $f(\theta) = \log (\sec \theta - \tan \theta)$ ધ્યાનમાં લો.
આપણે $f(-\theta)$ ની કિંમત શોધીને ચકાસીએ કે $f(\theta)$ અયુગ્મ વિધેય છે કે નહીં:
$f(-\theta) = \log (\sec(-\theta) - \tan(-\theta)) = \log (\sec \theta + \tan \theta)$.
કારણ કે $\sec \theta + \tan \theta = \frac{1}{\sec \theta - \tan \theta}$,તેથી:
$f(-\theta) = \log \left( \frac{1}{\sec \theta - \tan \theta} \right) = -\log (\sec \theta - \tan \theta) = -f(\theta)$.
આમ,$f(\theta)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે અને અંતરાલ $[-\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{4}]$ એ ઉગમબિંદુની સાપેક્ષ સંમિત છે,તેથી આ અંતરાલ પર અયુગ્મ વિધેયનું સંકલન $0$ થાય છે.
તેથી,$I = 0$.
490
MediumMCQ
$\int_{-2}^0 (x^3+3x^2+3x+3+(x+1) \cos(x+1)) \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$1$
D
$0$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{-2}^0 (x^3+3x^2+3x+3+(x+1) \cos(x+1)) \, dx$.
આપણે સંકલ્યને આ રીતે લખી શકીએ:
$I = \int_{-2}^0 ((x+1)^3 + 2 + (x+1) \cos(x+1)) \, dx$.
$t = x+1$ આદેશ લેતા,$dt = dx$ મળે.
જ્યારે $x = -2$,ત્યારે $t = -1$ અને જ્યારે $x = 0$,ત્યારે $t = 1$.
તેથી,$I = \int_{-1}^1 (t^3 + 2 + t \cos t) \, dt$.
સંકલનને અલગ પાડતા:
$I = \int_{-1}^1 t^3 \, dt + \int_{-1}^1 2 \, dt + \int_{-1}^1 t \cos t \, dt$.
અહીં $f(t) = t^3$ અને $g(t) = t \cos t$ એ અયુગ્મ વિધેયો છે,તેથી $[-1, 1]$ અંતરાલ પર તેમનું સંકલન $0$ થાય છે.
તેથી,$I = 0 + [2t]_{-1}^1 + 0 = 2(1 - (-1)) = 2(2) = 4$.
491
EasyMCQ
$\int_{-\pi/4}^{\pi/4} \sin^{103} x \cdot \cos^{101} x \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$(\pi/4)^{103}$
B
$(\pi/4)^{101}$
C
$12$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $f(x) = \sin^{103} x \cdot \cos^{101} x$.
આપણે $f(-x)$ ની ગણતરી કરીને ચકાસીએ કે વિધેય યુગ્મ છે કે અયુગ્મ:
$f(-x) = \sin^{103}(-x) \cdot \cos^{101}(-x)$
કારણ કે $\sin(-x) = -\sin x$ અને $\cos(-x) = \cos x$,તેથી:
$f(-x) = (-\sin x)^{103} \cdot (\cos x)^{101} = -\sin^{103} x \cdot \cos^{101} x = -f(x)$.
$f(-x) = -f(x)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય,તો $\int_{-a}^{a} f(x) \, dx = 0$ થાય.
તેથી,$\int_{-\pi/4}^{\pi/4} \sin^{103} x \cdot \cos^{101} x \, dx = 0$.
492
MediumMCQ
$ \int_{2}^{8} \frac{\sqrt{10-x}}{\sqrt{x}+\sqrt{10-x}} d x $ ની કિંમત શોધો.
A
$ 10 $
B
$ 00 $
C
$ 08 $
D
$ 03 $

Solution

(D) ધારો કે $ I = \int_{2}^{8} \frac{\sqrt{10-x}}{\sqrt{x}+\sqrt{10-x}} d x \quad (1) $
ગુણધર્મ $ \int_{a}^{b} f(x) d x = \int_{a}^{b} f(a+b-x) d x $ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $ a=2 $ અને $ b=8 $,તેથી $ a+b-x = 2+8-x = 10-x $.
આ કિંમત સંકલનમાં મૂકતા:
$ I = \int_{2}^{8} \frac{\sqrt{10-(10-x)}}{\sqrt{10-x}+\sqrt{10-(10-x)}} d x $
$ I = \int_{2}^{8} \frac{\sqrt{x}}{\sqrt{10-x}+\sqrt{x}} d x \quad (2) $
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$ 2I = \int_{2}^{8} \frac{\sqrt{10-x}+\sqrt{x}}{\sqrt{x}+\sqrt{10-x}} d x $
$ 2I = \int_{2}^{8} 1 d x $
$ 2I = [x]_{2}^{8} = 8 - 2 = 6 $
$ I = \frac{6}{2} = 3 $
493
EasyMCQ
$\int_{-1}^1 \sin^5 x \cos^4 x \, dx$ ની કિંમત શું છે?
A
$-\pi / 2$
B
$\pi$
C
$\pi / 2$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $f(x) = \sin^5 x \cos^4 x$.
આપણે $f(-x)$ ની કિંમત શોધીને વિધેય યુગ્મ છે કે અયુગ્મ તે ચકાસીએ.
$f(-x) = \sin^5(-x) \cos^4(-x) = (-\sin x)^5 (\cos x)^4 = -\sin^5 x \cos^4 x = -f(x)$.
અહીં $f(-x) = -f(x)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય,તો $\int_{-a}^a f(x) \, dx = 0$ થાય.
તેથી,$\int_{-1}^1 \sin^5 x \cos^4 x \, dx = 0$.
494
MediumMCQ
$\int_0^1 \log \left(\frac{1}{x}-1\right) d x$ ની કિંમત શું છે?
A
$1$
B
$0$
C
$\log _2 2$
D
$\log _e\left(\frac{1}{2}\right)$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_0^1 \log \left(\frac{1-x}{x}\right) d x$.
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) d x = \int_0^a f(a-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$I = \int_0^1 \log \left(\frac{1-(1-x)}{1-x}\right) d x$
$I = \int_0^1 \log \left(\frac{x}{1-x}\right) d x$
$I$ માટેના બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_0^1 \left[ \log \left(\frac{1-x}{x}\right) + \log \left(\frac{x}{1-x}\right) \right] d x$
$2I = \int_0^1 \log \left( \frac{1-x}{x} \times \frac{x}{1-x} \right) d x$
$2I = \int_0^1 \log(1) d x$
કારણ કે $\log(1) = 0$,તેથી $2I = 0$,જેનો અર્થ છે કે $I = 0$.
495
EasyMCQ
$\int_{-\pi}^{\pi} (1-x^2) \sin x \cdot \cos^2 x \, dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pi - \frac{\pi^2}{3}$
B
$2\pi - \pi^3$
C
$\pi - \frac{\pi^3}{2}$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $f(x) = (1-x^2) \sin x \cdot \cos^2 x$.
આપણે $f(-x)$ ની કિંમત શોધીને વિધેય યુગ્મ છે કે અયુગ્મ તે તપાસીએ:
$f(-x) = (1-(-x)^2) \sin(-x) \cdot \cos^2(-x)$
કારણ કે $(-x)^2 = x^2$,$\sin(-x) = -\sin x$,અને $\cos(-x) = \cos x$:
$f(-x) = (1-x^2) (-\sin x) \cdot (\cos x)^2$
$f(-x) = -(1-x^2) \sin x \cdot \cos^2 x = -f(x)$.
અહીં $f(-x) = -f(x)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય,તો $\int_{-a}^{a} f(x) \, dx = 0$ થાય.
તેથી,$\int_{-\pi}^{\pi} (1-x^2) \sin x \cdot \cos^2 x \, dx = 0$.
496
EasyMCQ
$\int_2^8 \frac{5^{\sqrt{10-x}}}{5^{\sqrt{x}}+5^{\sqrt{10-x}}} d x$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$4$
C
$3$
D
$5$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int_2^8 \frac{5^{\sqrt{10-x}}}{5^{\sqrt{x}} + 5^{\sqrt{10-x}}} dx$ $(i)$
ગુણધર્મ $\int_a^b f(x) dx = \int_a^b f(a+b-x) dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_2^8 \frac{5^{\sqrt{10-(2+8-x)}}}{5^{\sqrt{2+8-x}} + 5^{\sqrt{10-(2+8-x)}}} dx$
$I = \int_2^8 \frac{5^{\sqrt{10-10+x}}}{5^{\sqrt{10-x}} + 5^{\sqrt{10-10+x}}} dx$
$I = \int_2^8 \frac{5^{\sqrt{x}}}{5^{\sqrt{10-x}} + 5^{\sqrt{x}}} dx$ (ii)
સમીકરણ $(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_2^8 \frac{5^{\sqrt{10-x}} + 5^{\sqrt{x}}}{5^{\sqrt{x}} + 5^{\sqrt{10-x}}} dx$
$2I = \int_2^8 1 dx$
$2I = [x]_2^8 = 8 - 2 = 6$
$I = \frac{6}{2} = 3$
497
MediumMCQ
$\int_0^\pi \frac{x \tan x}{\sec x \cdot \operatorname{cosec} x} d x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pi^2 / 4$
B
$\pi / 2$
C
$\pi^2 / 2$
D
$\pi / 4$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_0^\pi \frac{x \tan x}{\sec x \cdot \operatorname{cosec} x} d x$ $(i)$
ગુણધર્મ $\int_0^a f(x) d x = \int_0^a f(a-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_0^\pi \frac{(\pi-x) \tan(\pi-x)}{\sec(\pi-x) \operatorname{cosec}(\pi-x)} d x$
કારણ કે $\tan(\pi-x) = -\tan x$,$\sec(\pi-x) = -\sec x$,અને $\operatorname{cosec}(\pi-x) = \operatorname{cosec} x$,તેથી:
$I = \int_0^\pi \frac{(\pi-x)(-\tan x)}{(-\sec x)(\operatorname{cosec} x)} d x = \int_0^\pi \frac{(\pi-x) \tan x}{\sec x \operatorname{cosec} x} d x$ (ii)
$(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_0^\pi \frac{x \tan x + (\pi-x) \tan x}{\sec x \operatorname{cosec} x} d x = \int_0^\pi \frac{\pi \tan x}{\sec x \operatorname{cosec} x} d x$
કારણ કે $\frac{\tan x}{\sec x \operatorname{cosec} x} = \sin^2 x$ હોવાથી:
$2I = \pi \int_0^\pi \sin^2 x d x = \pi \int_0^\pi \frac{1 - \cos 2x}{2} d x$
$2I = \frac{\pi}{2} \left[ x - \frac{\sin 2x}{2} \right]_0^\pi = \frac{\pi}{2} [(\pi - 0) - (0 - 0)] = \frac{\pi^2}{2}$
$I = \frac{\pi^2}{4}$
498
EasyMCQ
$\int_{0}^{4042} \frac{\sqrt{x} \, dx}{\sqrt{x}+\sqrt{4042-x}}$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$4042$
B
$2021$
C
$8084$
D
$1010$

Solution

(B) ધારો કે $I = \int_{0}^{4042} \frac{\sqrt{x}}{\sqrt{x}+\sqrt{4042-x}} \, dx \quad \dots (i)$
ગુણધર્મ $\int_{0}^{a} f(x) \, dx = \int_{0}^{a} f(a-x) \, dx$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int_{0}^{4042} \frac{\sqrt{4042-x}}{\sqrt{4042-x}+\sqrt{x}} \, dx \quad \dots (ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{0}^{4042} \frac{\sqrt{x}+\sqrt{4042-x}}{\sqrt{x}+\sqrt{4042-x}} \, dx$
$2I = \int_{0}^{4042} 1 \, dx$
$2I = [x]_{0}^{4042} = 4042$
$I = \frac{4042}{2} = 2021$

7-2.Definite Integral — Properties of definite integration · Frequently Asked Questions

1Are these 7-2.Definite Integral questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 7-2.Definite Integral Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.