Mix Examples-Sexual Reproduction in Flowering Plants Questions in Gujarati

(D) સપુષ્પી વનસ્પતિના જીવનચક્રમાં થતી ઘટનાઓનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. લઘુબીજાણુજનન: અર્ધીકરણ દ્વારા પરાગ માતૃકોષમાંથી લઘુબીજાણુઓ બનવાની પ્રક્રિયા.
$2$. અર્ધીકરણ: આ એક ન્યૂનકારી વિભાજન છે જે લઘુબીજાણુજનન દરમિયાન એકકીય લઘુબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે.
$3$. પરાગનયન: પરાગાશયમાંથી પરાગરજનું સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થાનાંતરણ.
$4$. સંયુગ્મન: દ્વિકીય યુગ્મનજ બનાવવા માટે નર અને માદા જન્યુઓનું જોડાણ.
તેથી,સાચો ક્રમ લઘુબીજાણુજનન $\rightarrow$ અર્ધીકરણ $\rightarrow$ પરાગનયન $\rightarrow$ સંયુગ્મન છે.

(D) સહાયકકોષો એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના ભ્રૂણપુટમાં આવેલા વિશિષ્ટ કોષો છે.
તેઓ અંડકછિદ્ર તરફના છેડે એક વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ ધરાવે છે,જેને તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) કહે છે.
તંતુમય પ્રસાધન પરાગનલિકાને સહાયકકોષોમાં પ્રવેશવા માટે માર્ગદર્શન આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
વધુમાં,સહાયકકોષો આસપાસના પ્રદેહ (nucellus) માંથી પોષક તત્વોનું શોષણ કરી તેને ભ્રૂણપુટ સુધી પહોંચાડવામાં મદદ કરે છે,આમ તે પોષણ પૂરું પાડે છે.
તેથી,પરાગનલિકાનો પ્રવેશ અને પોષણ પૂરું પાડવું એ બંને સહાયકકોષો સાથે સંકળાયેલા કાર્યો છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ જેવી કે કેપ્સેલામાં,એક બીજનું નિર્માણ એક અંડકમાંથી થાય છે.
એક બીજના નિર્માણ માટે,એક મહાબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધસૂત્રીભાજન પામીને $4$ મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાંથી $3$ નાશ પામે છે અને $1$ સક્રિય બનીને ભ્રૂણપુટ બનાવે છે. આમ,માદા જન્યુજનક માટે $1$ અર્ધસૂત્રીભાજન જરૂરી છે.
નર જન્યુજનક માટે,એક લઘુબીજાણુ માતૃકોષ અર્ધસૂત્રીભાજન પામીને $4$ લઘુબીજાણુઓ (પરાગરજ) ઉત્પન્ન કરે છે. આમ,એક પરાગરજ માટે $1/4$ અર્ધસૂત્રીભાજન જરૂરી છે.
$1$ બીજ માટે જરૂરી કુલ અર્ધસૂત્રીભાજન = $1$ (માદા માટે) + $1/4$ (નર માટે) = $5/4$ વિભાજન.
$200$ બીજ માટે,કુલ અર્ધસૂત્રીભાજન = $200 \times (5/4) = 250$.

(C) સંવૃત પુષ્પતા (Cleistogamy) ધરાવતા પુષ્પો એવા ઉભયલિંગી પુષ્પો છે જે ક્યારેય ખુલતા નથી.
આ પુષ્પોમાં પરાગાશય અને પરાગાસન એકબીજાની ખૂબ નજીક હોય છે.
જ્યારે પુષ્પકલિકામાં પરાગાશયનું સ્ફોટન થાય છે,ત્યારે પરાગરજ પરાગાસનના સંપર્કમાં આવે છે અને ફલન થાય છે.
આમ,સંવૃત પુષ્પોમાં પર-પરાગનયનની કોઈ શક્યતા હોતી નથી,તેથી તેમાં હંમેશા સ્વ-પરાગનયન (Autogamy) જોવા મળે છે.

(A) $1$. એકકીય $(n)$ અવસ્થા: પ્રતિધ્રૂવીય કોષો એ ભ્રૂણપુટનો ભાગ છે અને અર્ધીકરણ પછી બને છે,તેથી તે એકકીય હોય છે.
$2$. દ્વિકીય $(2n)$ અવસ્થા: પ્રદેહ એ દ્વિકીય કોષોનો બનેલો હોય છે જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણપુટને પોષણ પૂરું પાડે છે.
$3$. ત્રિકીય $(3n)$ અવસ્થા: ભ્રૂણપોષ એ એક નર જન્યુ અને બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણ (ત્રિ-ફલન) દ્વારા બને છે,પરિણામે તે ત્રિકીય રચના ધરાવે છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,એકકીય $(n)$ રચનાઓ તે છે જે અર્ધીકરણ પછી બને છે અથવા જે માદા જન્યુજનક અવસ્થાનો ભાગ છે.
$1$. પ્રદેહ એ અંડકની દ્વિતીય $(2n)$ પેશી છે.
$2$. મહાબીજાણુ માતૃકોષ દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે.
$3$. દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે કારણ કે તે બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બને છે.
$4$. અંડકોષ એકકીય $(n)$ છે અને પ્રતિધ્રુવીય કોષો પણ એકકીય $(n)$ છે કારણ કે તેઓ ભ્રૂણપુટ (માદા જન્યુજનક) નો ભાગ છે.
તેથી,અંડકોષ અને પ્રતિધ્રુવીય કોષોની જોડી એકકીય રચનાઓ દર્શાવે છે.

(C) જ્યારે પરાગરજની અસર ભ્રૂણપોષ પેશી પર જોવા મળે છે,ત્યારે તે ઘટનાને $Xenia$ (ઝેનિયા) કહેવામાં આવે છે. આ એટલા માટે થાય છે કારણ કે નર જન્યુ ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો સાથે જોડાઈને ત્રિકીય ભ્રૂણપોષ બનાવે છે,અને પરાગરજનું જનીનિક યોગદાન ભ્રૂણપોષના લક્ષણો (જેમ કે રંગ અથવા પોત) ને અસર કરી શકે છે. $Metaxenia$ (મેટાઝેનિયા) એ ભ્રૂણપૂટની બહારના માતૃ પેશીઓ પર પરાગરજની અસરને દર્શાવે છે,જ્યારે $Nemec$ $phenomenon$ (નેમેક ફિનોમેનન) અમુક પ્રજાતિઓના ભ્રૂણપૂટમાં ભ્રૂણપોષ જેવી પેશીઓની હાજરી સાથે સંબંધિત છે.

(D) ક્લેઈસ્ટોગેમસ પુષ્પો એવા પુષ્પો છે જે ક્યારેય ખુલતા નથી. આવા પુષ્પોમાં પરાગાશય અને પરાગાસન એકબીજાની ખૂબ નજીક હોય છે. જ્યારે પુષ્પકલિકામાં પરાગાશયનું સ્ફોટન થાય છે,ત્યારે પરાગરજ પરાગાસનના સંપર્કમાં આવે છે અને પરાગનયન થાય છે. આમ,ક્લેઈસ્ટોગેમસ પુષ્પોમાં હંમેશા સ્વ-પરાગનયન થાય છે કારણ કે તેમાં પર-પરાગનયનની કોઈ શક્યતા હોતી નથી. ક્લેઈસ્ટોગેમસ પુષ્પો ઉત્પન્ન કરતી વનસ્પતિઓના ઉદાહરણોમાં $Viola$,$Oxalis$ અને $Commelina$ નો સમાવેશ થાય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) પરાગનલિકાની શોધ સૌપ્રથમ $G.B. Amici$ (જેમને કેટલાક સંદર્ભોમાં $G.B.M.C.$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) દ્વારા $1824$ માં કરવામાં આવી હતી.
તેમણે $Portulaca$ $oleracea$ વનસ્પતિના પરાગાસન અને પરાગવાહિનીમાં પરાગનલિકાની વૃદ્ધિનું અવલોકન કર્યું હતું.

(C) $Capsella$ એ આવૃત બીજધારી (પુષ્પધારી) વનસ્પતિ છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં નર જન્યુઓ અચલિત હોય છે અને પરાગનલિકા દ્વારા અંડકોષ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
માદા જન્યુ (અંડકોષ) પણ અચલિત હોય છે.
તેથી,$Capsella$ માં જન્યુઓ અચલિત હોય છે.

(C) પરાગાશય સંવર્ધનમાં,સામાન્ય રીતે એકકીય વનસ્પતિઓ લઘુબીજાણુઓ (પરાગરજ) માંથી ઉત્પન્ન થાય છે,જે એકકીય હોય છે.
જો કે,દ્વિકિય વનસ્પતિઓની હાજરી એ સૂચવે છે કે તેઓ એકકીય લઘુબીજાણુઓમાંથી ઉદ્ભવ્યા નથી.
તેના બદલે,આ દ્વિકિય વનસ્પતિઓ પરાગાશયની દીવાલના દૈહિક કોષો (જેમ કે પોષકસ્તર,મધ્યસ્તર અથવા સ્ફોટીસ્તર) માંથી ઉદ્ભવે છે.
આ કોષો પિતૃ વનસ્પતિના બીજાણુજનક પેશીનો ભાગ હોવાથી,તેઓ દ્વિકિય $(2n)$ હોય છે અને પેશી સંવર્ધન પદ્ધતિઓ દ્વારા દ્વિકિય વનસ્પતિઓમાં પુનઃજનિત થઈ શકે છે.

(C) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિના ભ્રૂણપૂટમાં:
$1$. $n$ (એકકીય) સ્થિતિ અંડકોષ,સહાયક કોષો અને પ્રતિધ્રુવીય કોષોમાં જોવા મળે છે.
$2$. $2n$ (દ્વિકીય) સ્થિતિ યુગ્મનજમાં જોવા મળે છે (જે અંડકોષ અને નર જન્યુના ફલનથી બને છે).
$3$. $3n$ (ત્રિકીય) સ્થિતિ પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર $(PEN)$ માં જોવા મળે છે,જેમાંથી ભ્રૂણપોષ વિકસે છે.
તેથી,$n, 2n, 3n$ નો ક્રમ પ્રતિધ્રુવીય કોષો,યુગ્મનજ અને ભ્રૂણપોષને અનુરૂપ છે.

(C) ઘણી જાતિઓની પરાગરજ,જેમ કે પાર્થેનિયમ (ગાજર ઘાસ),મનુષ્યોમાં ગંભીર એલર્જી અને શ્વાસનળીના રોગો પેદા કરવા માટે જાણીતી છે. આ એલર્જીક પ્રતિક્રિયાઓ અસ્થમા અને બ્રોન્કાઇટિસ જેવા ક્રોનિક રેસ્પિરેટરી ડિસીઝ (શ્વાસ્ય સંબંધિત રોગો) તરફ દોરી શકે છે. તેથી,અસ્થમા અને બ્રોન્કાઇટિસ બંને આ પ્રકારની પરાગરજથી થતી શ્વસન સમસ્યાઓના પરિણામો છે.

(A) $Capsella$ જેવી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,દરેક બીજ ફલિત અંડકમાંથી બને છે.
લઘુબીજાણુ માતૃકોષમાં એક અર્ધસૂત્રીભાજન દ્વારા $4$ સક્રિય પરાગરજ ઉત્પન્ન થાય છે.
ગુરુબીજાણુ માતૃકોષમાં એક અર્ધસૂત્રીભાજન દ્વારા $1$ સક્રિય અંડકોષ ઉત્પન્ન થાય છે (કારણ કે $3$ અવનત પામે છે).
$1$ બીજ ઉત્પન્ન કરવા માટે,$1$ નર જન્યુ અને $1$ માદા જન્યુની જરૂર પડે છે.
$40$ બીજ માટે,$40$ નર જન્યુ અને $40$ માદા જન્યુની જરૂર પડે.
નર જન્યુ માટે જરૂરી અર્ધસૂત્રીભાજન = $40 / 4 = 10$.
માદા જન્યુ માટે જરૂરી અર્ધસૂત્રીભાજન = $40 / 1 = 40$.
કુલ અર્ધસૂત્રીભાજન = $10 + 40 = 50$.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,એક અર્ધસૂત્રીભાજન દ્વારા $4$ લઘુબીજાણુ (પરાગરજ) અને $1$ સક્રિય ગુરુબીજાણુ (ભ્રૂણપુટ) ઉત્પન્ન થાય છે.
$1$ બીજના નિર્માણ માટે $1$ નર જન્યુ અને $1$ માદા જન્યુની જરૂર હોય છે.
સાયેપરેસી કુળમાં,$1$ બીજ બનાવવા માટે માદા જન્યુ માટે $1$ અર્ધસૂત્રીભાજન અને નર જન્યુ માટે $1/4$ અર્ધસૂત્રીભાજનની જરૂર પડે છે.
તેથી,$100$ બીજ માટે:
માદા જન્યુ માટે જરૂરી અર્ધસૂત્રીભાજન = $100$
નર જન્યુ માટે જરૂરી અર્ધસૂત્રીભાજન = $100 / 4 = 25$
કુલ અર્ધસૂત્રીભાજન = $100 + 25 = 125$.

(A) સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,બીજાણુઓના નિર્માણ દરમિયાન અર્ધીકરણ થાય છે.
$1$. પરાગાશયમાં રહેલા લઘુબીજાણુ માતૃકોષો $(MMC)$ લઘુબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે અર્ધીકરણ પામે છે.
$2$. અંડકમાં રહેલો મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે અર્ધીકરણ પામે છે.
આથી,લઘુબીજાણુ માતૃકોષ અને મહાબીજાણુ માતૃકોષ બંને અર્ધીકરણ પામતા કોષો છે.

(A) પરાગભ્રૂણ (Pollen-embryo) એ પરાગરજ (લઘુબીજાણુ) માંથી એન્ડ્રોજેનેસિસ (androgenesis) ની પ્રક્રિયા દ્વારા વિકસતી ભ્રૂણ જેવી રચના છે. આ પ્રક્રિયામાં,લઘુબીજાણુ નર જન્યુજનક તરીકે વિકસવાને બદલે,વારંવાર વિભાજન પામીને ભ્રૂણ જેવો કોષસમૂહ બનાવે છે,જે અંતે એકીય (haploid) છોડમાં વિકસી શકે છે.

(B) પુષ્પીય વનસ્પતિના મૂળના કોષો દ્વિતીય $(2n)$ હોય છે.
આપેલ છે કે મૂળના કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2n = 24$ છે.
જન્યુઓ અર્ધીકરણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા એકકીય $(n)$ કોષો છે.
તેથી,જન્યુઓમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $n = 24 / 2 = 12$ થશે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) અનિપત્રી (Cleistogamous) પુષ્પો એવા પુષ્પો છે જે ક્યારેય ખીલતા નથી. આવા પુષ્પોમાં પરાગાશય અને પરાગાસન એકબીજાની ખૂબ નજીક હોય છે. જ્યારે પુષ્પકલિકામાં પરાગાશયનું સ્ફોટન થાય છે,ત્યારે પરાગરજ પરાગાસનના સંપર્કમાં આવે છે અને પરાગનયન થાય છે. આમ,અનિપત્રી પુષ્પો હંમેશા સ્વપરાગિત હોય છે કારણ કે તેમાં પર-પરાગનયનની કોઈ શક્યતા હોતી નથી. આ સ્થિતિ સામાન્ય રીતે $Commelina$,$Viola$ અને $Oxalis$ જેવી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે. આપેલા વિકલ્પોમાં કોઈ ચોક્કસ કુળનો ઉલ્લેખ નથી જે મુખ્યત્વે અનિપત્રી પુષ્પો માટે જાણીતું હોય,પરંતુ $Commelina$ એ આ ઘટનાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,રચનાઓની $n$ (એકકીય) અને $2n$ (દ્વિકીય) સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:
$1$. મહાબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ એ $2n$ (દ્વિકીય) છે.
$2$. પ્રતિધ્રુવ કોષો $n$ (એકકીય) છે.
$3$. અંડકોષ $n$ (એકકીય) છે.
$4$. દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર (અથવા મધ્યસ્થ કોષનું કોષકેન્દ્ર) $2n$ (દ્વિકીય) છે.
$5$. પ્રદેહ $2n$ (દ્વિકીય) છે.
તેથી,અંડકોષ અને પ્રતિધ્રુવ કોષો બંને એકકીય $(n)$ છે.

(A) વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,જે પરાગરજ સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર સ્થાપિત થયા પછી અને પરાગનલિકાના નિર્માણ પછી થાય છે. પરાગરજનું દ્વિકોષીય અવસ્થામાં (વનસ્પતિક અને જનનકોષ) મુક્ત થવું એ બેવડા ફલનને અટકાવતું નથી; વાસ્તવમાં,પરાગનલિકાની વૃદ્ધિ દરમિયાન જનનકોષ વિભાજન પામીને બે નર જન્યુઓ બનાવે છે. વિધાન $B$ સાચું છે કારણ કે વનસ્પતિક કોષ મોટો હોય છે અને તેમાં પુષ્કળ ખોરાકનો સંગ્રહ હોય છે. વિધાન $C$ સાચું છે કારણ કે પરાગરજની જીવંતતા વનસ્પતિની જાતિના આધારે મિનિટોથી લઈને મહિનાઓ સુધીની હોઈ શકે છે. વિધાન $D$ સાચું છે કારણ કે અંતઃઆવરણ એ પરાગરજની અંદરની દીવાલ છે જે સેલ્યુલોઝ અને પેક્ટિનની બનેલી હોય છે.

(C) ક્રાયોપ્રીઝર્વેશન એ પરાગરજ, બીજ અથવા પેશીઓ જેવી જૈવિક સામગ્રીને અત્યંત નીચા તાપમાને સંગ્રહિત કરવા માટે વપરાતી તકનીક છે.
આ પ્રક્રિયામાં સામાન્ય રીતે સામગ્રીને $-196^{\circ}C$ તાપમાને પ્રવાહી નાઇટ્રોજનમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે।
આ તાપમાને, કોષોની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ અટકી જાય છે, જેનાથી સામગ્રી તેની જીવંતતા ગુમાવ્યા વિના લાંબા સમય સુધી સંગ્રહિત કરી શકાય છે।

(D) જે વનસ્પતિઓ બીજ ઉત્પન્ન કરે છે તેને સ્પરમેટોફાઇટ્સ (Spermatophytes) કહેવામાં આવે છે,જેમાં અનાવૃત્ત બીજધારી અને આવૃત્ત બીજધારીનો સમાવેશ થાય છે.
આ જૂથોમાં,નર જન્યુઓ અચલિત હોય છે અને પરાગનલિકા દ્વારા માદા જન્યુ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
આ સ્થિતિને સિફોનોગેમી (Siphonogamy) કહેવામાં આવે છે.
અનાવૃત્ત બીજધારી અને આવૃત્ત બીજધારી બંને આ લક્ષણ દર્શાવે છે,અને 'સિફોનોગામા' એ બીજ ધરાવતી વનસ્પતિઓ માટે વપરાતો સામૂહિક શબ્દ છે જે ફલન માટે પરાગનલિકાનો ઉપયોગ કરે છે,તેથી તે સૌથી સચોટ જવાબ છે.

(D) યુગ્મનજ (Zygote) એ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં ફલન (Fertilization) ની પ્રક્રિયા દ્વારા બનતી પ્રથમ રચના છે.
$1$. તે નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી બને છે,તેથી તે દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે.
$2$. બહુકોષીય સજીવોમાં,આ એક કોષ વિભાજન પામીને સમગ્ર સજીવનું નિર્માણ કરે છે,તેથી તે જીવનની શરૂઆત કરનાર કોષ છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) બહુકોષી સજીવોમાં લિંગી પ્રજનન દરમિયાન નર અને માદા જન્યુઓ (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) નું ફલન થાય છે.
આ ફલનની પ્રક્રિયાના પરિણામે એકકોષી રચના બને છે જેને $\text{યુગ્મનજ}$ (Zygote) કહેવામાં આવે છે।
બધા જ બહુકોષી સજીવો તેમના જીવનચક્રની શરૂઆત આ એક કોષથી કરતા હોવાથી, $\text{યુગ્મનજ}$ ને આવા સજીવો માટે જીવનનો પ્રારંભિક બિંદુ માનવામાં આવે છે।

(B) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે તમામ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોના જીવનની શરૂઆત એકકોષીય યુગ્મનજથી થાય છે.
કારણ $(R)$ સાચું છે કારણ કે જનીનદ્રવ્ય $(DNA)$ પિતૃઓમાંથી સંતતિમાં આનુવંશિક માહિતીનું વહન કરે છે.
જોકે,કારણ $(R)$ એ સમજાવતું નથી કે જીવનની શરૂઆત યુગ્મનજથી કેમ થાય છે; તે આનુવંશિકતાની પ્રક્રિયા સમજાવે છે. તેથી,$R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી નથી.

(A) $Totipotency$ (સંપૂર્ણ ક્ષમતા) એ વનસ્પતિ અથવા પ્રાણી કોષની સમગ્ર સજીવ ઉત્પન્ન કરવાની આનુવંશિક ક્ષમતા છે.
વનસ્પતિઓમાં, આ એક સામાન્ય ઘટના છે જ્યાં એકલ દૈહિક કોષ તમામ પ્રકારના કોષોમાં વિભેદિત થઈ શકે છે અને અંતે સંપૂર્ણ વનસ્પતિ બનાવી શકે છે.
પ્રાણીઓમાં, સાચી $Totipotency$ સામાન્ય રીતે યુગ્મનજ $(Zygote)$ અને પ્રારંભિક ગર્ભીય કોષો સુધી મર્યાદિત હોય છે.
તેથી, જૈવિક સંદર્ભમાં સૌથી સચોટ વ્યાખ્યા એ કોષની, ખાસ કરીને યુગ્મનજની, સંપૂર્ણ સજીવમાં વિકસિત થવાની ક્ષમતાનો ઉલ્લેખ કરે છે.

(C) ઑર્કિડનાં બીજ અત્યંત સૂક્ષ્મ હોય છે અને તેમાં ભ્રૂણપોષ કે પૂરતો સંચિત ખોરાક હોતો નથી,જેના કારણે કુદરતી રીતે અંકુરણ માટે તેઓ માયકોરાઈઝા ફૂગ પર આધાર રાખે છે. તેથી વિધાન $P$ સાચું છે.
સંચિત ખોરાકના અભાવને કારણે,સામાન્ય પરિસ્થિતિમાં આ બીજનું અંકુરણ કરવું મુશ્કેલ છે. પ્રયોગશાળામાં,સફળ વિકાસ સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેમના બીજમાંથી ભ્રૂણને બહાર કાઢીને પોષકતત્વોથી ભરપૂર સંવર્ધન-માધ્યમ (ટિશ્યુ કલ્ચર) માં ઉછેરવામાં આવે છે. તેથી વિધાન $Q$ પણ સાચું છે.
આમ,બંને વિધાનો સાચાં છે.

(A) મધમાખીઓમાં,અફલિત અંડકોષમાંથી સજીવના વિકાસની પ્રક્રિયાને અસંયોગીજનન (parthenogenesis) કહેવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,નર મધમાખી (ડ્રોન) રાણી મધમાખી દ્વારા મૂકવામાં આવેલા અફલિત અંડકોષમાંથી વિકાસ પામે છે.
આ એક એકકીય $(n)$ સજીવ છે જે ફલન વગર ઉત્પન્ન થાય છે,જ્યારે માદાઓ (રાણી અને કામદાર મધમાખીઓ) ફલિત અંડકોષો $(2n)$ માંથી વિકાસ પામે છે.

(B) જે કોષ અર્ધીકરણની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે તેને $Meiocyte$ (અર્ધસૂત્રિત કોષ) કહેવામાં આવે છે.
$Meiocyte$ એ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં દ્વિતીય $(2n)$ કોષો છે જે અર્ધીકરણ દ્વારા એકકીય $(n)$ જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$Androcyte$ એ કેટલીક વનસ્પતિઓમાં શુક્રકોષ ઉત્પન્ન કરતા કોષને દર્શાવે છે.
$Zygote$ (યુગ્મનજ) એ બે જન્યુઓના જોડાણથી બનતો દ્વિતીય કોષ છે.
$Zoospore$ (ચલબીજાણુ) એ પ્રચલન કરી શકતા અલિંગી બીજાણુ છે.

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,એક લઘુબીજાણુ માતૃકોષ $(MMC)$ અર્ધીકરણ પામીને $4$ લઘુબીજાણુઓ (પરાગરજ) ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$n$ પરાગરજ ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી અર્ધીકરણ વિભાજનની સંખ્યા $n/4$ થાય.
$100$ પરાગરજ માટે,જરૂરી અર્ધીકરણ વિભાજનની સંખ્યા $100 / 4 = 25$ થાય.
આમ,$25$ અર્ધીકરણ વિભાજનની જરૂર પડે છે.

(C) વિધાન $(X)$ ખોટું છે કારણ કે આવૃત બીજધારી (Angiosperms) વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ ફલન પછી ત્રિકીય જોડાણ (Triple fusion) ની પ્રક્રિયા દ્વારા બને છે.
વિધાન $(Y)$ વિધાન $(X)$ ના સંદર્ભમાં ખોટું છે કારણ કે બેવડું ફલન એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે,અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) નું નહીં.
અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ એકકીય હોય છે અને તે ફલન પહેલાં બને છે,પરંતુ તેમાં બેવડું ફલન જોવા મળતું નથી.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ભ્રૂણપોષ ત્રિકીય હોય છે અને તે ફલન પછી બને છે,અને તેમાં બેવડું ફલન જોવા મળે છે.
આમ,બંને વિધાનો આપેલ સંદર્ભમાં ખોટા છે.

(B) વનસ્પતિઓમાં જન્યુજનક અવસ્થા એકકીય $(n)$ હોય છે.
અર્ધીકરણ એ ન્યૂનકારી વિભાજન છે જે ફક્ત દ્વિકીય $(2n)$ કે તેથી વધુ રંગસૂત્ર ધરાવતા કોષોમાં જ થઈ શકે છે,જેથી એકકીય કોષો ઉત્પન્ન થાય.
જન્યુજનક અવસ્થા પહેલેથી જ એકકીય $(n)$ હોવાથી,તેમાં અર્ધીકરણ થઈ શકતું નથી.
તેના બદલે,જન્યુજનક અવસ્થા સમભાજન દ્વારા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ પ્રક્રિયા જન્યુજનક અવસ્થામાં થતી નથી.
જો કે,જો પ્રશ્નનો અર્થ એ હોય કે જીવનચક્રમાં કયા પ્રકારના કોષો અર્ધીકરણ પામે છે,તો તે દ્વિકીય $(2n)$ યુગ્મનજ અથવા બીજાણુ માતૃકોષ છે.
આપેલા વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,પ્રશ્ન તકનીકી રીતે ક્ષતિપૂર્ણ છે,પરંતુ સામાન્ય જીવવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,અર્ધીકરણ દ્વિકીય કોષોમાં થાય છે.

(B) આકૃતિમાં મકાઈ $(Zea \ mays)$ ની વનસ્પતિ દર્શાવેલ છે.
મકાઈ એક એકસદની (monoecious) વનસ્પતિ છે,જેનો અર્થ છે કે તે એક જ છોડ પર નર અને માદા બંને પુષ્પો ધરાવે છે.
નર પુષ્પવિન્યાસ (tassel) છોડની ટોચ પર હોય છે,જ્યારે માદા પુષ્પવિન્યાસ (ear) પર્ણના કક્ષમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) જીવવિજ્ઞાનમાં મૃત્યુને એક અર્થપૂર્ણ ઘટના માનવામાં આવે છે કારણ કે તે નિવસનતંત્રમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે દરેક જાતિના સજીવોની સંખ્યાને મર્યાદિત રાખીને વસ્તી વધારાને અટકાવે છે.
વધુમાં,તે પોષક દ્રવ્યોના પુનઃચક્રીયકરણમાં મદદ કરે છે.
જ્યારે સજીવ મૃત્યુ પામે છે,ત્યારે તેના શરીરના જટિલ કાર્બનિક દ્રવ્યોનું વિઘટકો દ્વારા વિઘટન થાય છે,જેનાથી આવશ્યક તત્વો ફરીથી પર્યાવરણમાં પાછા ફરે છે અને અન્ય સજીવો દ્વારા તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(A) મૃત્યુને એક અર્થપૂર્ણ જૈવિક ઘટના માનવામાં આવે છે કારણ કે તે સજીવોના જીવનચક્રનો એક અનિવાર્ય ભાગ છે.
તે વસ્તી વિસ્ફોટને અટકાવીને અને જૂની પેઢીના સ્થાને નવી,સંભવિત રીતે વધુ અનુકૂલિત વ્યક્તિઓને આવવા દઈને જીવનની સાતત્યતા જાળવી રાખે છે.
દરેક જાતિની વસ્તીને નિવસનતંત્રની વહન ક્ષમતાની અંદર રાખીને,મૃત્યુ નિવસનતંત્રનું સંતુલન જાળવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(C) વિધાન સાચું છે.
$1$. ઘાસના બીજ (જેમ કે મકાઈ,ઘઉં) ભ્રૂણપોષી (endospermic) હોય છે.
$2$. કેરી એ અષ્ઠિલ ફળ (drupe) છે,અફલિત ફળ નથી.
$3$. મકાઈના દાણામાં,ભ્રૂણપોષનું બહારનું આવરણ એક પ્રોટીનયુક્ત સ્તર દ્વારા અલગ પડે છે જેને સમિતા (aleurone) સ્તર કહેવાય છે. આ સ્તર પ્રોટીન અને ઉત્સેચકોથી સમૃદ્ધ હોય છે જે અંકુરણ દરમિયાન સંગ્રહિત પોષક તત્વોના વહન કરવામાં મદદ કરે છે.
$4$. વંધ્ય સ્ત્રીકેસરને પિસ્ટિલોડ (pistillode) કહેવામાં આવે છે,જ્યારે વંધ્ય પુંકેસરને સ્ટેમિનોડ (staminode) કહેવામાં આવે છે.

(D) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ જોડાયેલા સ્ત્રીકેસરોને $\text{યુક્તસ્ત્રીકેસરી}$ $(iii)$ કહેવામાં આવે છે।
$(B)$ જન્યુઓના નિર્માણની પ્રક્રિયાને $\text{જન્યુજનન}$ $(i)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
$(C)$ ઉચ્ચ કક્ષાની $\text{એસ્કોમાયસેટીસ}$ ફૂગની કવકજાળ $\text{દ્વિકોષકેન્દ્રી}$ $(iv)$ તબક્કામાંથી પસાર થાય છે।
$(D)$ એકલિંગી માદા પુષ્પને $\text{સ્ત્રીકેસરી}$ $(ii)$ પુષ્પ કહેવાય છે।
તેથી, સાચો ક્રમ $A-(iii), B-(i), C-(iv), D-(ii)$ છે।

(C) : વિધાન "ટેપેટમ પરાગાશયના સ્ફોટનમાં મદદ કરે છે" તે ખોટું છે.
$1$. ટેપેટમ એ લઘુબીજાણુધાનીનું સૌથી અંદરનું સ્તર છે, જે વિકાસ પામતી પરાગરજને પોષણ પૂરું પાડે છે.
$2$. પરાગાશયનું સ્ફોટન મુખ્યત્વે એન્ડોથેસિયમ સ્તર દ્વારા થાય છે, જેમાં $\alpha$-સેલ્યુલોઝના તંતુમય જાડા સ્તરો વિકસે છે જે પરાગરજના મુક્ત થવામાં મદદ કરે છે.
$3$. ઘણી જાતિની પરાગરજ (દા.ત., પાર્થેનિયમ) ગંભીર એલર્જી પેદા કરે છે.
$4$. પાક સંવર્ધન કાર્યક્રમોમાં ઉપયોગ માટે પરાગરજને પ્રવાહી નાઈટ્રોજન $(-196^{\circ}C)$ માં વર્ષો સુધી સંગ્રહિત કરી શકાય છે.
$5$. પરાગરજનું બાહ્ય આવરણ (Exine) સ્પોરોપોલેનિનનું બનેલું હોય છે, જે જાણીતા સૌથી પ્રતિરોધક કાર્બનિક પદાર્થોમાંનું એક છે.

(A) : આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,લઘુબીજાણુજનન એટલે કે લઘુબીજાણુઓ (અથવા પરાગરજ) નું નિર્માણ દ્વિતીય લઘુબીજાણુ માતૃકોષો (અથવા પરાગ માતૃકોષો) ના અર્ધીકરણ વિભાજન દ્વારા થાય છે. લઘુબીજાણુજનન પરાગાશયમાં થાય છે.
મહાબીજાણુજનન એટલે કે મહાબીજાણુઓનું નિર્માણ દ્વિતીય મહાબીજાણુ માતૃકોષોના અર્ધીકરણ વિભાજન દ્વારા થાય છે. મહાબીજાણુજનન અંડકમાં થાય છે.
બંને પ્રક્રિયાઓમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યાને દ્વિતીય $(2n)$ થી એકકીય $(n)$ માં ઘટાડવા માટે અર્ધીકરણનો સમાવેશ થાય છે.

(C) $Geitonogamy$ (સપુષ્પી પરાગનયન) માં એક જ વનસ્પતિના એક પુષ્પના પરાગરજનું તે જ વનસ્પતિના બીજા પુષ્પના પરાગાસન પર સ્થળાંતર થાય છે.
પરાગરજને એક પુષ્પમાંથી બીજા પુષ્પમાં જવાનું હોવાથી,તેને પરાગવાહકની જરૂર પડે છે.
જોકે,તે આનુવંશિક રીતે $autogamy$ (સ્વફલન) જેવું જ છે કારણ કે વનસ્પતિના બંને પુષ્પો એક જ જનીન પ્રકાર $(genotype)$ ધરાવે છે.

(B) : મધ એ ફૂલોના રસ (nectar) માંથી રીગર્જીટેશન (regurgitation) અને બાષ્પીભવનની પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. મધમાખીઓ શર્કરા (કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ) ને મધમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે તેને ઘણી વખત રીગર્જીટેટ કરે છે,જ્યાં સુધી તે આંશિક રીતે પાચન ન થાય. મધમાખીઓ આ પ્રક્રિયા સમૂહમાં કરે છે. છેલ્લી વખત રીગર્જીટેશન પછી,દ્રાવણમાં પાણીનું પ્રમાણ વધુ હોય છે; ત્યારબાદ બાષ્પીભવન અને ઉત્સેચકીય રૂપાંતરણ દ્વારા મધ તૈયાર થાય છે. મધ એ પરાગરજના પાચનથી નહીં,પરંતુ ફૂલોના રસમાંથી બને છે.

(C) સાચો જવાબ $(C)$ છે. પરાગરજ પોષક તત્વોથી ભરપૂર હોય છે,જેમાં પ્રોટીન $(7-26 \%)$,કાર્બોદિતો $(24-48 \%)$ અને ચરબી $(0.9-14.5 \%)$ હોય છે.
તેનો ઉપયોગ સ્વાસ્થ્ય સુધારવા માટે ગોળીઓ અથવા સીરપના સ્વરૂપમાં ખોરાકના પૂરક તરીકે કરવામાં આવે છે.
વધુમાં,તેનો ઉપયોગ રમતવીરો અને રેસના ઘોડાઓની કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે પણ થાય છે.

(A) : ક્લેઇસ્ટોગેમી એ પુષ્પ ખીલે તે પહેલાં થતી પરાગનયન અને ફલનની પ્રક્રિયા છે. આવા પુષ્પોમાં,પરાગાશય અને પરાગાસન એકબીજાની ખૂબ નજીક હોય છે. જ્યારે પુષ્પકલિકાઓમાં પરાગાશયનું સ્ફોટન થાય છે,ત્યારે પરાગરજ પરાગાસનના સંપર્કમાં આવે છે અને પરાગનયન થાય છે. આમ,ક્લેઇસ્ટોગેમસ પુષ્પો હંમેશા સ્વપરાગિત હોય છે કારણ કે તેમાં પર-પરાગરજ પરાગાસન પર આવવાની કોઈ શક્યતા હોતી નથી. ક્લેઇસ્ટોગેમસ પુષ્પો પરાગવાહકોની ગેરહાજરીમાં પણ ખાતરીપૂર્વક બીજનું નિર્માણ કરે છે.

(A) : સંવૃતપુષ્પી (Cleistogamy) માં,પુષ્પો ક્યારેય ખુલતા નથી,તેથી સ્વ-પરાગનયન સિવાય કોઈ વિકલ્પ રહેતો નથી. તે હંમેશા સ્વફલિત (autogamous) હોય છે.
$B$: પરફલન (Xenogamy) એ એક છોડના પરાગાશયમાંથી બીજા છોડના સ્ત્રીકેસર પર પરાગરજનું સ્થળાંતર છે. તે પવન,પાણી,કીટકો અને પ્રાણીઓ જેવા વિવિધ વાહકો દ્વારા થઈ શકે છે.
$C$: અનવૃતપુષ્પી (Chasmogamous) પુષ્પો એવા પુષ્પો છે જે તેમના પરિપક્વ પરાગાશય અને સ્ત્રીકેસરને પર્યાવરણ માટે ખુલ્લા રાખે છે.
$D$: સહપુષ્પી પરાગનયન (Geitonogamy) એ એક જ છોડના એક પુષ્પના પરાગાશયમાંથી બીજા પુષ્પના સ્ત્રીકેસર પર પરાગરજનું સ્થળાંતર છે. આનુવંશિક રીતે,તે સ્વ-પરાગનયન છે,પરંતુ નિવસનતંત્રની દ્રષ્ટિએ,તેમાં પરાગવાહકની જરૂર પડે છે.

(A) : કેટલીક વનસ્પતિઓ જેવી કે $Viola$ (કોમન પેન્સી),$Oxalis$,અને $Commelina$ બે પ્રકારના પુષ્પો ઉત્પન્ન કરે છે: ખુલ્લા પુષ્પો (chasmogamous flowers),જે અન્ય જાતિઓના પુષ્પો જેવા જ હોય છે જેમાં પરાગાશય અને પરાગાસન ખુલ્લા હોય છે,અને સંવૃત પુષ્પો (cleistogamous flowers),જે ક્યારેય ખુલતા નથી.
આવા સંવૃત પુષ્પોમાં,પરાગાશય અને પરાગાસન એકબીજાની ખૂબ નજીક હોય છે.
જ્યારે પુષ્પકલિકામાં પરાગાશયનું સ્ફોટન થાય છે,ત્યારે પરાગરજ પરાગાસનના સંપર્કમાં આવે છે અને પરાગનયન થાય છે.
આમ,સંવૃત પુષ્પો હંમેશા સ્વ-પરાગિત હોય છે કારણ કે તેમાં પર-પરાગરજ પરાગાસન પર આવવાની કોઈ શક્યતા હોતી નથી.
તેથી,સંવૃત પુષ્પો પરાગવાહકોની ગેરહાજરીમાં પણ બીજનું નિર્માણ નિશ્ચિત કરે છે.

(A) : $60\%$ સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં,પરાગરજ બે-કોષીય અવસ્થામાં (નલિકા કોષ + જનન કોષ) મુક્ત થાય છે.
નર જન્યુજનક (પરાગરજ) નો આગળનો વિકાસ સ્ત્રીકેસરના પરાગાસન પર થાય છે.
પરાગરજ પરાગનલિકા ઉત્પન્ન કરે છે,જે તેની વૃદ્ધિ માટે પરાગવાહિનીના કોષોમાંથી પોષણ મેળવે છે.
જનન કોષ વિભાજન પામીને બે નર જન્યુઓ બનાવે છે.
આમાંથી એક અંડકોષ સાથે જોડાઈને દ્વિતીય ફલિતાંડ (સંયુગ્મન) બનાવે છે,જ્યારે બીજો નર જન્યુ બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો અથવા મધ્યસ્થ કોષના દ્વિતીય કોષકેન્દ્ર સાથે જોડાઈને પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર (ત્રિ-ફલન) બનાવે છે.
ફલનની આ બંને પ્રક્રિયાઓ એક જ ભ્રૂણપુટમાં થાય છે અને તેને સામૂહિક રીતે બેવડું ફલન કહેવામાં આવે છે.
તેથી,જ્યારે પરાગરજ બે-કોષીય અવસ્થામાં મુક્ત થાય ત્યારે બેવડું ફલન થતું નથી તેવું વિધાન ખોટું છે.

(C) રચનાઓની સાચી ઓળખ નીચે મુજબ છે:
$A$ એ જળકુંભી $(Eichhornia)$ ની ભૂસ્તારિકા (offset) દર્શાવે છે,જે વાનસ્પતિક પ્રજનન એકમ છે.
$B$ એ $Marchantia$ નો પુજન્યુધાનીધર (Antheridiophore) દર્શાવે છે,જે લીવરવર્ટ્સમાં નર પ્રજનન રચના છે.
$C$ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં પરિપક્વ ભ્રૂણપુટના અંડતલીય છેડે આવેલા પ્રતિધ્રુવીય કોષો (Antipodals) દર્શાવે છે.
$D$ એ લીલી લીલ $Chara$ માં માદા પ્રજનન અંગ,અંડધાની (Oogonium) દર્શાવે છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.

(D) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,$n$ (એકકીય) રચનાઓ તે છે જે અર્ધીકરણ પછી બને છે અથવા જે જન્યુજનક અવસ્થાનો ભાગ છે.
$1$. અંડકોષ એ માદા જન્યુ છે,જે એકકીય $(n)$ હોય છે.
$2$. પ્રતિધ્રુવીય કોષો ભ્રૂણપુટનો ભાગ છે અને તે પણ એકકીય $(n)$ હોય છે.
$3$. પ્રદેહ અને મહાલઘુ બીજાણુ માતૃકોષ દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે કારણ કે તે બીજાણુજનક પેશીનો ભાગ છે.
$4$. દ્વિતીયક કોષકેન્દ્ર દ્વિકીય $(2n)$ હોય છે કારણ કે તે બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રોના જોડાણથી બને છે.
તેથી,અંડકોષ અને પ્રતિધ્રુવીય કોષોની જોડી એવી રચનાઓ દર્શાવે છે જે બંને એકકીય $(n)$ છે.