Gujarati

Addition and Subtraction of Vectors Questions in Gujarati

Class 11 Physics · 3-1.Vectors · Addition and Subtraction of Vectors

221+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 46 of 221 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
જો સદિશ $\overrightarrow{A}$ ની દિશા ઉલટાવવામાં આવે,તો $\Delta \overrightarrow{A}$ અને $|\Delta \overrightarrow{A}|$ શોધો.
A
$-2\overrightarrow{A}, 2A$
B
$2\overrightarrow{A}, 2A$
C
$-2\overrightarrow{A}, 0$
D
$\overrightarrow{A}, A$

Solution

(A) ધારો કે પ્રારંભિક સદિશ $\overrightarrow{A_{1}} = \overrightarrow{A}$ છે.
દિશા ઉલટાવવામાં આવતી હોવાથી,અંતિમ સદિશ $\overrightarrow{A_{2}} = -\overrightarrow{A}$ થશે.
$(i)$ સદિશમાં થતો ફેરફાર નીચે મુજબ છે:
$\Delta \overrightarrow{A} = \overrightarrow{A_{2}} - \overrightarrow{A_{1}}$
$\Delta \overrightarrow{A} = -\overrightarrow{A} - \overrightarrow{A} = -2\overrightarrow{A}$.
$(ii)$ સદિશમાં થતા ફેરફારનું મૂલ્ય:
$|\Delta \overrightarrow{A}| = |-2\overrightarrow{A}| = 2|\overrightarrow{A}| = 2A$.
152
EasyMCQ
પાંચ સદિશો છે,દરેકનું મૂલ્ય $8$ એકમ છે. આ સદિશો આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક નિયમિત પંચકોણ બનાવે છે. પરિણામી સદિશનું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$8$
C
$16$
D
$40$

Solution

(A) સદિશ સરવાળાના બહુકોણના નિયમ મુજબ,જો ઘણા બધા સદિશોને એક બંધ બહુકોણની બાજુઓ દ્વારા સમાન ક્રમમાં દર્શાવવામાં આવે,તો તેમનો પરિણામી સદિશ શૂન્ય થાય છે.
આપેલ આકૃતિમાં,પાંચ સદિશો $\vec{A}, \vec{B}, \vec{C}, \vec{D},$ અને $\vec{E}$ ને ચક્રીય ક્રમમાં ગોઠવેલા છે જે એક બંધ નિયમિત પંચકોણ બનાવે છે.
તેથી,પરિણામી સદિશ $\vec{R} = \vec{A} + \vec{B} + \vec{C} + \vec{D} + \vec{E} = 0$.
પરિણામી સદિશનું મૂલ્ય $0$ છે.
Solution diagram
153
MediumMCQ
યામાક્ષ પદ્ધતિના ઊગમબિંદુ પર રહેલા સ્થિર કણ પર ચાર બળો લાગે છે: $\overrightarrow{F_1} = 3\hat{i} - \hat{j} + 9\hat{k}$,$\overrightarrow{F_2} = 2\hat{i} - 2\hat{j} + 16\hat{k}$,$\overrightarrow{F_3} = 9\hat{i} + \hat{j} + 18\hat{k}$ અને $\overrightarrow{F_4} = \hat{i} + 2\hat{j} - 18\hat{k}$. આ બળોની અસર હેઠળ કણ કયા સમતલમાં ગતિ કરશે?
A
$xy$-સમતલ
B
$yz$-સમતલ
C
$xz$-સમતલ
D
તે ગતિ કરશે નહીં

Solution

(C) પરિણામી બળ $\overrightarrow{F}$ એ કણ પર લાગતા તમામ વ્યક્તિગત બળોનો સદિશ સરવાળો છે.
$\overrightarrow{F} = \overrightarrow{F_1} + \overrightarrow{F_2} + \overrightarrow{F_3} + \overrightarrow{F_4}$
$\overrightarrow{F} = (3\hat{i} - \hat{j} + 9\hat{k}) + (2\hat{i} - 2\hat{j} + 16\hat{k}) + (9\hat{i} + \hat{j} + 18\hat{k}) + (\hat{i} + 2\hat{j} - 18\hat{k})$
ઘટકોનો સરવાળો કરતા:
$x$-ઘટક: $3 + 2 + 9 + 1 = 15$
$y$-ઘટક: $-1 - 2 + 1 + 2 = 0$
$z$-ઘટક: $9 + 16 + 18 - 18 = 25$
આમ,$\overrightarrow{F} = 15\hat{i} + 0\hat{j} + 25\hat{k}$.
અહીં $y$-ઘટક $0$ હોવાથી,કણ એવા સમતલમાં ગતિ કરશે જ્યાં $y = 0$ હોય,જે $xz$-સમતલ છે.
154
Medium
નીચે કોલમ $-I$ માં સદિશો $\vec a$,$\vec b$ અને $\vec c$ વચ્ચેના સંબંધો આપેલા છે અને કોલમ $-II$ માં $XY-$ સમતલમાં $\vec a$,$\vec b$ અને $\vec c$ ના દિશાઓ આપેલી છે. કોલમ $-I$ ના સંબંધને કોલમ $-II$ ની સાચી દિશાઓ સાથે જોડો.
કોલમ $-I$ કોલમ $-II$
$(a) \vec a + \vec b = \vec c$ $(i)$ સદિશ $\vec a$ એ $+Y$ દિશામાં,$\vec c$ એ $+X$ દિશામાં છે અને $\vec b$ એ ઉગમબિંદુને $\vec c$ ના શીર્ષ સાથે જોડે છે
$(b) \vec a - \vec c = \vec b$ $(ii)$ સદિશ $\vec a$ એ $+X$ દિશામાં,$\vec b$ એ $+Y$ દિશામાં છે અને $\vec c$ એ ઉગમબિંદુને $\vec b$ ના શીર્ષ સાથે જોડે છે
$(c) \vec b - \vec a = \vec c$ $(iii)$ સદિશ $\vec c$ એ $+X$ દિશામાં,$\vec a$ એ $+Y$ દિશામાં છે અને $\vec b$ એ $\vec c$ ના શીર્ષને $\vec a$ ના શીર્ષ સાથે જોડે છે
$(d) \vec a + \vec b + \vec c = 0$ $(iv)$ સદિશ $\vec a$ એ $-X$ દિશામાં,$\vec b$ એ $-Y$ દિશામાં છે અને $\vec c$ એ ઉગમબિંદુને $\vec b$ ના શીર્ષ સાથે જોડે છે
Question diagram

Solution

(A-II, B-III, C-I, D-IV) સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં પરિણામી સદિશ એ છે જે અન્ય બે સદિશોને શીર્ષ-થી-પૂંછડી જોડીને ત્રિકોણ પૂર્ણ કરે છે.
$(a) \vec a + \vec b = \vec c$ માટે,સદિશો $\vec a$ અને $\vec b$ ને શીર્ષ-થી-પૂંછડી જોડવા જોઈએ,અને $\vec c$ એ પરિણામી સદિશ છે. આકૃતિ $(ii)$ માં,$\vec a$ એ $+X$ દિશામાં,$\vec b$ એ $+Y$ દિશામાં છે અને $\vec c$ એ પરિણામી સદિશ છે. તેથી,$(a) \rightarrow (ii)$.
$(b) \vec a - \vec c = \vec b$ માટે,આપણે $\vec a = \vec b + \vec c$ લખી શકીએ છીએ. આકૃતિ $(iii)$ માં,$\vec c$ એ $+X$ દિશામાં,$\vec a$ એ $+Y$ દિશામાં છે અને $\vec b$ એ $\vec c$ ના શીર્ષને $\vec a$ ના શીર્ષ સાથે જોડે છે. તેથી,$\vec c + \vec b = \vec a$,જેનો અર્થ છે કે $\vec a - \vec c = \vec b$. તેથી,$(b) \rightarrow (iii)$.
$(c) \vec b - \vec a = \vec c$ માટે,આપણે $\vec b = \vec a + \vec c$ લખી શકીએ છીએ. આકૃતિ $(i)$ માં,$\vec a$ એ $+Y$ દિશામાં,$\vec c$ એ $+X$ દિશામાં છે અને $\vec b$ એ પરિણામી સદિશ છે. તેથી,$(c) \rightarrow (i)$.
$(d) \vec a + \vec b + \vec c = 0$ માટે,સદિશોએ બંધ લૂપ બનાવવી જોઈએ. આકૃતિ $(iv)$ માં,$\vec a$ એ $-X$ દિશામાં,$\vec b$ એ $-Y$ દિશામાં છે અને $\vec c$ એ લૂપ પૂર્ણ કરતો સદિશ છે. તેથી,$(d) \rightarrow (iv)$.
155
EasyMCQ
કોલમ-$I$ ને કોલમ-$II$ સાથે જોડો.
કોલમ-$I$ કોલમ-$II$
$(1)$ બે સદિશોનું પરિણામી મહત્તમ હોય $(a)$ $180^o$
$(2)$ બે સદિશોનું પરિણામી ન્યૂનતમ હોય $(b)$ $90^o$
$(c)$ $0^o$
A
$(1-c), (2-b)$
B
$(1-c), (2-a)$
C
$(1-b), (2-a)$
D
$(1-a), (2-c)$

Solution

(B) બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ નું પરિણામી $R$ એ $R = \sqrt{A^2 + B^2 + 2AB \cos \theta}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\theta$ એ તેમની વચ્ચેનો ખૂણો છે.
પરિણામી મહત્તમ હોવા માટે,$\cos \theta$ મહત્તમ હોવું જોઈએ,એટલે કે $\cos \theta = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = 0^o$. તેથી,$(1-c)$.
પરિણામી ન્યૂનતમ હોવા માટે,$\cos \theta$ ન્યૂનતમ હોવું જોઈએ,એટલે કે $\cos \theta = -1$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = 180^o$. તેથી,$(2-a)$.
તેથી,સાચી જોડ $(1-c), (2-a)$ છે.
156
DifficultMCQ
સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ એવા છે કે $|\vec{A}+\vec{B}|=|\vec{A}-\vec{B}|$ થાય છે. તો આ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?
A
$60$
B
$75$
C
$45$
D
$90$

Solution

(D) બે સદિશોના સરવાળાનું માન $|\vec{A}+\vec{B}|^2 = |\vec{A}|^2 + |\vec{B}|^2 + 2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તે જ રીતે,બે સદિશોની બાદબાકીનું માન $|\vec{A}-\vec{B}|^2 = |\vec{A}|^2 + |\vec{B}|^2 - 2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $|\vec{A}+\vec{B}| = |\vec{A}-\vec{B}|$,તેથી બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\vec{A}+\vec{B}|^2 = |\vec{A}-\vec{B}|^2$ મળે.
આ કિંમતો મૂકતા,$|\vec{A}|^2 + |\vec{B}|^2 + 2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta = |\vec{A}|^2 + |\vec{B}|^2 - 2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta$ થાય.
બંને બાજુથી સમાન પદો $|\vec{A}|^2$ અને $|\vec{B}|^2$ ને દૂર કરતા,$2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta = -2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta$ મળે.
પદોને ગોઠવતા,$4|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta = 0$ મળે.
સદિશો શૂન્યતર હોવાથી,$|\vec{A}| \neq 0$ અને $|\vec{B}| \neq 0$,તેથી $\cos \theta = 0$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $\theta = 90^{\circ}$.
157
DifficultMCQ
સદિશ $\overrightarrow{A}$ અને પરિણામી સદિશ $(\overrightarrow{A}-\overrightarrow{B})$ વચ્ચેનો ખૂણો $\beta$ નીચે મુજબ છે:
Question diagram
A
$\tan^{-1}\left(\frac{-B/2}{A-B\sqrt{3}/2}\right)$
B
$\tan^{-1}\left(\frac{A}{0.7B}\right)$
C
$\tan^{-1}\left(\frac{B\sin 120^{\circ}}{A+B\cos 120^{\circ}}\right)$
D
$\tan^{-1}\left(\frac{B\cos \theta}{A-B\sin \theta}\right)$

Solution

(C) આપેલ આકૃતિ પરથી,$\overrightarrow{A}$ અને $\overrightarrow{B}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે.
$\overrightarrow{A}$ અને $(\overrightarrow{A}-\overrightarrow{B})$ વચ્ચેનો ખૂણો $\beta$ શોધવા માટે,આપણે સદિશ બાદબાકી $\overrightarrow{R} = \overrightarrow{A} + (-\overrightarrow{B})$ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ.
$\overrightarrow{A}$ અને $(-\overrightarrow{B})$ વચ્ચેનો ખૂણો $180^{\circ} - 60^{\circ} = 120^{\circ}$ છે.
પરિણામી સદિશનો $\overrightarrow{A}$ સાથેનો ખૂણો $\beta$ શોધવા માટેનું સૂત્ર:
$\tan \beta = \frac{|-\overrightarrow{B}| \sin(120^{\circ})}{A + |-\overrightarrow{B}| \cos(120^{\circ})}$
અહીં $|-\overrightarrow{B}| = B$ હોવાથી:
$\tan \beta = \frac{B \sin(120^{\circ})}{A + B \cos(120^{\circ})}$
$\sin(120^{\circ}) = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $\cos(120^{\circ}) = -\frac{1}{2}$ મૂકતા:
$\tan \beta = \frac{B(\sqrt{3}/2)}{A + B(-1/2)} = \frac{\sqrt{3}B}{2A - B}$
આમ,$\beta = \tan^{-1}\left(\frac{\sqrt{3}B}{2A - B}\right)$.
Solution diagram
158
DifficultMCQ
વિધાન $I:$ બે બળો $(\overrightarrow{P}+\overrightarrow{Q})$ અને $(\overrightarrow{P}-\overrightarrow{Q})$,જ્યાં $\overrightarrow{P} \perp \overrightarrow{Q}$,એકબીજા સાથે $\theta_{1}$ ખૂણે કાર્ય કરે છે,ત્યારે તેમના પરિણામી બળનું મૂલ્ય $\sqrt{3(P^{2}+Q^{2})}$ છે. જ્યારે તેઓ $\theta_{2}$ ખૂણે કાર્ય કરે છે,ત્યારે તેમના પરિણામી બળનું મૂલ્ય $\sqrt{2(P^{2}+Q^{2})}$ થાય છે. આ માત્ર ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે $\theta_{1} < \theta_{2}$ હોય.
વિધાન $II:$ ઉપર આપેલી પરિસ્થિતિમાં,$\theta_{1} = 60^{\circ}$ અને $\theta_{2} = 90^{\circ}$ છે.
ઉપરના વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો.
A
વિધાન-$I$ ખોટું છે પણ વિધાન-$II$ સાચું છે.
B
વિધાન-$I$ અને વિધાન-$II$ બંને સાચા છે.
C
વિધાન-$I$ સાચું છે પણ વિધાન-$II$ ખોટું છે.
D
વિધાન-$I$ અને વિધાન-$II$ બંને ખોટા છે.

Solution

(B) ધારો કે $\overrightarrow{A} = \overrightarrow{P} + \overrightarrow{Q}$ અને $\overrightarrow{B} = \overrightarrow{P} - \overrightarrow{Q}$. કારણ કે $\overrightarrow{P} \perp \overrightarrow{Q}$,તેથી મૂલ્યો $|\overrightarrow{A}| = |\overrightarrow{B}| = \sqrt{P^{2} + Q^{2}}$ થાય.
પરિણામી બળનું મૂલ્ય $R = \sqrt{|\overrightarrow{A}|^{2} + |\overrightarrow{B}|^{2} + 2|\overrightarrow{A}||\overrightarrow{B}| \cos \theta} = \sqrt{2(P^{2} + Q^{2}) + 2(P^{2} + Q^{2}) \cos \theta} = \sqrt{2(P^{2} + Q^{2})(1 + \cos \theta)}$ છે.
$\theta_{1}$ માટે,$R_{1} = \sqrt{3(P^{2} + Q^{2})} \implies 2(1 + \cos \theta_{1}) = 3 \implies \cos \theta_{1} = 0.5 \implies \theta_{1} = 60^{\circ}$.
$\theta_{2}$ માટે,$R_{2} = \sqrt{2(P^{2} + Q^{2})} \implies 2(1 + \cos \theta_{2}) = 2 \implies \cos \theta_{2} = 0 \implies \theta_{2} = 90^{\circ}$.
કારણ કે $60^{\circ} < 90^{\circ}$,તેથી $\theta_{1} < \theta_{2}$ સાચું છે. આમ,બંને વિધાનો સાચા છે.
159
MediumMCQ
યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો.
Question diagram
A
$(a) \rightarrow (iv), (b) \rightarrow (i), (c) \rightarrow (iii), (d) \rightarrow (ii)$
B
$(a) \rightarrow (iv), (b) \rightarrow (iii), (c) \rightarrow (i), (d) \rightarrow (ii)$
C
$(a) \rightarrow (iii), (b) \rightarrow (ii), (c) \rightarrow (iv), (d) \rightarrow (i)$
D
$(a) \rightarrow (i), (b) \rightarrow (iv), (c) \rightarrow (ii), (d) \rightarrow (iii)$

Solution

(A) સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,જો બે સદિશોને ત્રિકોણની બે બાજુઓ દ્વારા ક્રમમાં દર્શાવવામાં આવે,તો તેમનો સરવાળો ત્રીજી બાજુ દ્વારા વિરુદ્ધ ક્રમમાં દર્શાવવામાં આવે છે.
$(a)$ $\vec{C} - \vec{A} - \vec{B} = 0 \implies \vec{C} = \vec{A} + \vec{B}$. આ આકૃતિ (iv) ને અનુરૂપ છે જ્યાં $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ ક્રમમાં છે અને $\vec{C}$ એ વિરુદ્ધ ક્રમમાં પરિણામી સદિશ છે.
$(b)$ $\vec{A} - \vec{C} - \vec{B} = 0 \implies \vec{A} = \vec{B} + \vec{C}$. આ આકૃતિ $(i)$ ને અનુરૂપ છે જ્યાં $\vec{B}$ અને $\vec{C}$ ક્રમમાં છે અને $\vec{A}$ એ પરિણામી સદિશ છે.
$(c)$ $\vec{B} - \vec{A} - \vec{C} = 0 \implies \vec{B} = \vec{A} + \vec{C}$. આ આકૃતિ (ii) ને અનુરૂપ છે જ્યાં $\vec{A}$ અને $\vec{C}$ ક્રમમાં છે અને $\vec{B}$ એ પરિણામી સદિશ છે.
$(d)$ $\vec{A} + \vec{B} = -\vec{C} \implies \vec{A} + \vec{B} + \vec{C} = 0$. આ આકૃતિ (iii) ને અનુરૂપ છે જ્યાં બધા સદિશો ચક્રીય ક્રમમાં છે.
આમ,સાચી જોડ $(a) \rightarrow (iv), (b) \rightarrow (i), (c) \rightarrow (iii), (d) \rightarrow (ii)$ છે.
160
DifficultMCQ
બે એકમ સદિશો $\hat{A}$ અને $\hat{B}$ જે એકબીજા સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે,તેમના માટે નીચેનામાંથી કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$|\hat{A}+\hat{B}|=|\hat{A}-\hat{B}| \tan \frac{\theta}{2}$
B
$|\hat{A}-\hat{B}|=|\hat{A}+\hat{B}| \tan \frac{\theta}{2}$
C
$|\hat{A}+\hat{B}|=|\hat{A}-\hat{B}| \cos \frac{\theta}{2}$
D
$|\hat{A}-\hat{B}|=|\hat{A}+\hat{B}| \cos \frac{\theta}{2}$

Solution

(B) બે એકમ સદિશો $\hat{A}$ અને $\hat{B}$ માટે જેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે:
$|\hat{A}+\hat{B}| = \sqrt{|\hat{A}|^2 + |\hat{B}|^2 + 2|\hat{A}||\hat{B}| \cos \theta} = \sqrt{1+1+2 \cos \theta} = \sqrt{2(1+\cos \theta)} = \sqrt{2(2 \cos^2 \frac{\theta}{2})} = 2 \cos \frac{\theta}{2}$.
$|\hat{A}-\hat{B}| = \sqrt{|\hat{A}|^2 + |\hat{B}|^2 - 2|\hat{A}||\hat{B}| \cos \theta} = \sqrt{1+1-2 \cos \theta} = \sqrt{2(1-\cos \theta)} = \sqrt{2(2 \sin^2 \frac{\theta}{2})} = 2 \sin \frac{\theta}{2}$.
બંને મૂલ્યોનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{|\hat{A}-\hat{B}|}{|\hat{A}+\hat{B}|} = \frac{2 \sin \frac{\theta}{2}}{2 \cos \frac{\theta}{2}} = \tan \frac{\theta}{2}$.
તેથી,$|\hat{A}-\hat{B}| = |\hat{A}+\hat{B}| \tan \frac{\theta}{2}$.
161
MediumMCQ
બે સદિશો $\overrightarrow{A}$ અને $\overrightarrow{B}$ ના મૂલ્યો સમાન છે. જો $\overrightarrow{A} + \overrightarrow{B}$ નું મૂલ્ય $\overrightarrow{A} - \overrightarrow{B}$ ના મૂલ્ય કરતા બમણું હોય,તો $\overrightarrow{A}$ અને $\overrightarrow{B}$ વચ્ચેનો ખૂણો ....................... હશે.
A
$\sin^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$
B
$\sin^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$

Solution

(C) ધારો કે સદિશો $\overrightarrow{A}$ અને $\overrightarrow{B}$ ના મૂલ્યો $A = B = a$ છે.
સરવાળાનું મૂલ્ય $|\overrightarrow{A} + \overrightarrow{B}| = \sqrt{a^2 + a^2 + 2a^2 \cos \theta} = 2a \cos(\theta/2)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તફાવતનું મૂલ્ય $|\overrightarrow{A} - \overrightarrow{B}| = \sqrt{a^2 + a^2 - 2a^2 \cos \theta} = 2a \sin(\theta/2)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$|\overrightarrow{A} + \overrightarrow{B}| = 2|\overrightarrow{A} - \overrightarrow{B}|$.
કિંમતો મૂકતા,$2a \cos(\theta/2) = 2(2a \sin(\theta/2))$.
આથી,$\cos(\theta/2) = 2 \sin(\theta/2)$,એટલે કે $\tan(\theta/2) = 1/2$.
નિત્યસમ $\cos \theta = \frac{1 - \tan^2(\theta/2)}{1 + \tan^2(\theta/2)}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos \theta = \frac{1 - (1/2)^2}{1 + (1/2)^2} = \frac{3/4}{5/4} = \frac{3}{5}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}(3/5)$.
162
EasyMCQ
જો $\vec{P}+\vec{Q}=\vec{0}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન ચોક્કસપણે સાચું છે?
A
$\vec{P}=\vec{0}$
B
$\vec{P}=-\vec{Q}$
C
$\vec{Q}=\vec{0}$
D
$\vec{P}=\vec{Q}$

Solution

(B) આપેલ સદિશ સમીકરણ: $\vec{P} + \vec{Q} = \vec{0}$.
પદોની પુનઃગોઠવણી કરતા,આપણે સમીકરણની બંને બાજુએથી $\vec{Q}$ બાદ કરીએ છીએ.
આનાથી આપણને મળે છે: $\vec{P} = -\vec{Q}$.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $\vec{P}$ એ સદિશ $\vec{Q}$ ના મૂલ્યમાં સમાન છે પરંતુ દિશામાં વિરુદ્ધ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
163
EasyMCQ
જો $\vec{P}+\vec{Q}=\vec{P}-\vec{Q}$ હોય,તો
A
$\vec{P}=\vec{0}$
B
$\vec{Q}=\vec{0}$
C
$|\vec{P}|=1$
D
$|\vec{Q}|=1$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\vec{P}+\vec{Q} = \vec{P}-\vec{Q}$.
સમીકરણની બંને બાજુએથી $\vec{P}$ બાદ કરતા,આપણને મળે છે:
$\vec{Q} = -\vec{Q}$.
બંને બાજુએ $\vec{Q}$ ઉમેરતા,આપણને મળે છે:
$2\vec{Q} = \vec{0}$.
$2$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\vec{Q} = \vec{0}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
164
EasyMCQ
$2 \hat{i} + 4 \hat{j}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બિંદુથી $5 \hat{i} + 1 \hat{j}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતા બીજા બિંદુ સુધી કણનું સ્થાનાંતર ........ એકમ છે.
A
$3$
B
$3 \sqrt{2}$
C
$5$
D
$5 \sqrt{3}$

Solution

(B) સ્થાનાંતર સદિશ $\vec{d}$ એ અંતિમ સ્થાન સદિશ $\vec{r}_f$ અને પ્રારંભિક સ્થાન સદિશ $\vec{r}_i$ વચ્ચેનો તફાવત છે.
આપેલ છે કે $\vec{r}_i = 2 \hat{i} + 4 \hat{j}$ અને $\vec{r}_f = 5 \hat{i} + 1 \hat{j}$.
$\vec{d} = \vec{r}_f - \vec{r}_i = (5 \hat{i} + 1 \hat{j}) - (2 \hat{i} + 4 \hat{j})$.
$\vec{d} = (5 - 2) \hat{i} + (1 - 4) \hat{j} = 3 \hat{i} - 3 \hat{j}$.
સ્થાનાંતરનું મૂલ્ય $|\vec{d}| = \sqrt{(3)^2 + (-3)^2}$ છે.
$|\vec{d}| = \sqrt{9 + 9} = \sqrt{18} = 3 \sqrt{2}$ એકમ.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.
165
DifficultMCQ
$150^{\circ}$ ના ખૂણે રહેલા બે સદિશોનું પરિણામી સદિશ $10$ એકમ છે અને તે એક સદિશને લંબ છે. નાના સદિશનું મૂલ્ય ....... એકમ છે.
A
$10$
B
$10 \sqrt{3}$
C
$10 \sqrt{2}$
D
$5 \sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ છે. પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ એ $\vec{A}$ ને લંબ છે.
આપેલ છે કે $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ વચ્ચેનો ખૂણો $150^{\circ}$ છે.
સદિશ ત્રિકોણની ભૂમિતિ પરથી,$\vec{R}$ અને $\vec{B}$ વચ્ચેનો ખૂણો $180^{\circ} - 150^{\circ} = 30^{\circ}$ થાય.
$\vec{A}$,$\vec{B}$ અને $\vec{R}$ દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$\tan 30^{\circ} = \frac{R}{A} \Rightarrow \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{10}{A} \Rightarrow A = 10\sqrt{3}$.
તેમજ,$\sin 30^{\circ} = \frac{R}{B} \Rightarrow \frac{1}{2} = \frac{10}{B} \Rightarrow B = 20$.
અહીં સદિશોના મૂલ્યો $A = 10\sqrt{3} \approx 17.32$ અને $B = 20$ છે. તેથી નાનો સદિશ $\vec{A}$ છે જેનું મૂલ્ય $10\sqrt{3}$ છે.
Solution diagram
166
EasyMCQ
$8 \, N$ અને $15 \, N$ મૂલ્યના બે બળો એક બિંદુ પર કાર્ય કરે છે. જો પરિણામી બળ $17 \, N$ હોય,તો બળો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?
A
$60$
B
$45$
C
$90$
D
$30$

Solution

(C) બે સદિશો $A$ અને $B$ વચ્ચે $\theta$ ખૂણો હોય ત્યારે તેમનું પરિણામી બળ $R$ શોધવાનું સૂત્ર: $R = \sqrt{A^2 + B^2 + 2AB \cos \theta}$ છે.
આપેલ છે: $A = 8 \, N$,$B = 15 \, N$,અને $R = 17 \, N$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$17^2 = 8^2 + 15^2 + 2(8)(15) \cos \theta$
$289 = 64 + 225 + 240 \cos \theta$
$289 = 289 + 240 \cos \theta$
બંને બાજુથી $289$ બાદ કરતા:
$0 = 240 \cos \theta$
$\cos \theta = 0$
તેથી,$\theta = 90^{\circ}$ થાય.
167
EasyMCQ
$10 \,N$ અને $6 \,N$ ના બે બળો એક પદાર્થ પર લાગે છે. બળોની દિશા અજ્ઞાત છે. પદાર્થ પરનું પરિણામી બળ .........$N$ હોઈ શકે છે.
A
$15$
B
$3$
C
$17$
D
$2$

Solution

(A) બે સદિશો $A$ અને $B$ નું પરિણામી બળ $R$ એ $|A - B| \leq R \leq |A + B|$ ની રેન્જમાં હોય છે.
અહીં $A = 10 \,N$ અને $B = 6 \,N$ આપેલ છે.
ન્યૂનતમ પરિણામી બળ $|10 - 6| = 4 \,N$ છે.
મહત્તમ પરિણામી બળ $|10 + 6| = 16 \,N$ છે.
તેથી,પરિણામી બળ $4 \,N$ અને $16 \,N$ ની વચ્ચે (સહિત) હોવું જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,માત્ર $15 \,N$ એ $[4 \,N, 16 \,N]$ ની રેન્જમાં આવે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
168
MediumMCQ
જો બે એકમ સદિશોનો સરવાળો પણ એક એકમ સદિશ હોય,તો તેમના તફાવતનું મૂલ્ય અને બે આપેલા એકમ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો ............... છે.
A
$\sqrt{3}, 60^{\circ}$
B
$\sqrt{3}, 120^{\circ}$
C
$\sqrt{2}, 60^{\circ}$
D
$\sqrt{2}, 120^{\circ}$

Solution

(B) ધારો કે બે એકમ સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ છે,જ્યાં $|\vec{A}| = 1$ અને $|\vec{B}| = 1$ છે.
આપેલ છે કે તેમનો સરવાળો $\vec{R} = \vec{A} + \vec{B}$ પણ એક એકમ સદિશ છે,તેથી $|\vec{R}| = 1$.
પરિણામી સદિશનું મૂલ્ય $|\vec{R}| = \sqrt{A^2 + B^2 + 2AB \cos \theta} = 1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $1^2 + 1^2 + 2(1)(1) \cos \theta = 1^2$.
$2 + 2 \cos \theta = 1 \Rightarrow 2 \cos \theta = -1 \Rightarrow \cos \theta = -1/2$.
આમ,ખૂણો $\theta = 120^{\circ}$ છે.
હવે,તેમના તફાવતનું મૂલ્ય $|\vec{A} - \vec{B}| = \sqrt{A^2 + B^2 - 2AB \cos \theta}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $|\vec{A} - \vec{B}| = \sqrt{1^2 + 1^2 - 2(1)(1) \cos 120^{\circ}}$.
કારણ કે $\cos 120^{\circ} = -1/2$,તેથી $|\vec{A} - \vec{B}| = \sqrt{1 + 1 - 2(-1/2)} = \sqrt{1 + 1 + 1} = \sqrt{3}$.
તેથી,તફાવતનું મૂલ્ય $\sqrt{3}$ અને ખૂણો $120^{\circ}$ છે.
169
EasyMCQ
$A$ અને $\frac{A}{2}$ મૂલ્ય ધરાવતા બે બળો એકબીજાને લંબ છે. તેમના પરિણામી બળનું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{\sqrt{5}A}{4}$
B
$\frac{5A}{2}$
C
$\frac{\sqrt{5}A^2}{2}$
D
$\frac{\sqrt{5}A}{2}$

Solution

(D) ધારો કે બે બળો $\vec{F}_1$ અને $\vec{F}_2$ છે,જ્યાં $|\vec{F}_1| = A$ અને $|\vec{F}_2| = \frac{A}{2}$ છે.
બળો એકબીજાને લંબ હોવાથી,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 90^{\circ}$ છે.
પરિણામી બળ $\vec{F} = \vec{F}_1 + \vec{F}_2$ નું મૂલ્ય નીચે મુજબ મળે:
$|\vec{F}| = \sqrt{F_1^2 + F_2^2 + 2F_1F_2 \cos 90^{\circ}}$
કારણ કે $\cos 90^{\circ} = 0$ હોવાથી,સમીકરણ આ રીતે સાદું બને છે:
$|\vec{F}| = \sqrt{F_1^2 + F_2^2}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$|\vec{F}| = \sqrt{A^2 + \left(\frac{A}{2}\right)^2} = \sqrt{A^2 + \frac{A^2}{4}}$
$|\vec{F}| = \sqrt{\frac{4A^2 + A^2}{4}} = \sqrt{\frac{5A^2}{4}}$
$|\vec{F}| = \frac{\sqrt{5}A}{2}$
Solution diagram
170
EasyMCQ
જ્યારે સદિશ $\overrightarrow{A} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$ ને સદિશ $\vec{B}$ માંથી બાદ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $2\hat{j}$ જેટલો સદિશ આપે છે. તો સદિશ $\vec{B}$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$\sqrt{13}$
B
$\sqrt{33}$
C
$\sqrt{6}$
D
$\sqrt{5}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{B} - \overrightarrow{A} = 2\hat{j}$.
સમીકરણમાં $\overrightarrow{A} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$ ની કિંમત મૂકતા:
$\vec{B} - (2\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}) = 2\hat{j}$
$\vec{B} = 2\hat{j} + (2\hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k})$
$\vec{B} = 2\hat{i} + 5\hat{j} + 2\hat{k}$
સદિશ $\vec{B}$ નું મૂલ્ય $|\vec{B}| = \sqrt{x^2 + y^2 + z^2}$ દ્વારા મળે છે.
$|\vec{B}| = \sqrt{2^2 + 5^2 + 2^2}$
$|\vec{B}| = \sqrt{4 + 25 + 4}$
$|\vec{B}| = \sqrt{33}$
171
MediumMCQ
એક ફૂટબોલ ખેલાડી દક્ષિણ દિશામાં ગતિ કરી રહ્યો છે અને પ્રતિસ્પર્ધીને ટાળવા માટે અચાનક સમાન ઝડપે પૂર્વ દિશામાં વળે છે. વળતી વખતે ખેલાડી પર લાગતું બળ કઈ દિશામાં હશે?
A
દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં
B
પૂર્વ દિશામાં
C
ઉત્તર દિશામાં
D
ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં

Solution

(D) ધારો કે પ્રારંભિક વેગ $\vec{V}_i = V(-\hat{j})$ (દક્ષિણ દિશામાં) છે.
ધારો કે અંતિમ વેગ $\vec{V}_f = V(\hat{i})$ (પૂર્વ દિશામાં) છે.
વેગમાં થતો ફેરફાર $\Delta\vec{V} = \vec{V}_f - \vec{V}_i$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\Delta\vec{V} = V\hat{i} - (-V\hat{j}) = V\hat{i} + V\hat{j}$ મળે છે.
બળ $\vec{F} = m\vec{a} = m\frac{\Delta\vec{V}}{\Delta t}$ હોવાથી,બળની દિશા એ વેગમાં થતા ફેરફાર $\Delta\vec{V}$ ની દિશામાં જ હોય છે.
સદિશ $V\hat{i} + V\hat{j}$ એ ઉત્તર-પૂર્વ દિશા દર્શાવે છે.
તેથી,બળ ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં લાગે છે.
172
MediumMCQ
જો બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ સમાન મૂલ્ય $R$ ધરાવતા હોય અને તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય,તો
A
$|\vec{A}-\vec{B}|=2 R \sin \left(\frac{\theta}{2}\right)$
B
$|\vec{A}+\vec{B}|=2 R \sin \left(\frac{\theta}{2}\right)$
C
$|\vec{A}+\vec{B}|=2 R \cos \left(\frac{\theta}{2}\right)$
D
$|\vec{A}-\vec{B}|=2 R \cos \left(\frac{\theta}{2}\right)$

Solution

(C) બે સદિશોના સરવાળાનું મૂલ્ય $|\vec{A}+\vec{B}| = \sqrt{A^2 + B^2 + 2AB \cos \theta}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $A = B = R$ આપેલ છે,તેથી:
$|\vec{A}+\vec{B}| = \sqrt{R^2 + R^2 + 2R^2 \cos \theta} = \sqrt{2R^2(1 + \cos \theta)}$.
નિત્યસમ $1 + \cos \theta = 2 \cos^2(\theta/2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|\vec{A}+\vec{B}| = \sqrt{2R^2 \cdot 2 \cos^2(\theta/2)} = \sqrt{4R^2 \cos^2(\theta/2)} = 2R \cos(\theta/2)$.
તે જ રીતે,બે સદિશોની બાદબાકી માટે:
$|\vec{A}-\vec{B}| = \sqrt{A^2 + B^2 - 2AB \cos \theta} = \sqrt{2R^2(1 - \cos \theta)}$.
નિત્યસમ $1 - \cos \theta = 2 \sin^2(\theta/2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|\vec{A}-\vec{B}| = \sqrt{2R^2 \cdot 2 \sin^2(\theta/2)} = 2R \sin(\theta/2)$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
173
DifficultMCQ
એક પદાર્થ પર બે બળો $\vec{F}_1$ અને $\vec{F}_2$ કાર્યરત છે. એક બળનું મૂલ્ય બીજા બળ કરતાં ત્રણ ગણું છે અને બંને બળોનું પરિણામી બળ મોટા બળના મૂલ્ય જેટલું છે. $\vec{F}_1$ અને $\vec{F}_2$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\frac{1}{n}\right)$ છે. $|n|$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
A
$6$
B
$7$
C
$8$
D
$9$

Solution

(A) ધારો કે નાના બળનું મૂલ્ય $|\vec{F}_1| = F$ છે.
તેથી મોટા બળનું મૂલ્ય $|\vec{F}_2| = 3F$ થશે.
પરિણામી બળ $\vec{F}_R$ નું મૂલ્ય મોટા બળ જેટલું છે,તેથી $|\vec{F}_R| = 3F$.
પરિણામી બળના મૂલ્યનું સૂત્ર $F_R^2 = F_1^2 + F_2^2 + 2F_1F_2 \cos \theta$ છે,જ્યાં $\theta$ એ બે બળો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
કિંમતો મૂકતા: $(3F)^2 = F^2 + (3F)^2 + 2(F)(3F) \cos \theta$.
$9F^2 = F^2 + 9F^2 + 6F^2 \cos \theta$.
$9F^2 = 10F^2 + 6F^2 \cos \theta$.
$-F^2 = 6F^2 \cos \theta$.
$\cos \theta = -\frac{1}{6}$.
આને $\cos \theta = \frac{1}{n}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $n = -6$ મળે છે.
તેથી,$|n| = |-6| = 6$.
174
MediumMCQ
સદિશ $\vec{Q}$ અને $(2 \vec{Q} + 2 \vec{P})$ તથા $(2 \vec{Q} - 2 \vec{P})$ ના પરિણામી સદિશ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$0^{\circ}$
B
$\tan^{-1} \left( \frac{2 \vec{Q} - 2 \vec{P}}{2 \vec{Q} + 2 \vec{P}} \right)$
C
$\tan^{-1} \left( \frac{P}{Q} \right)$
D
$\tan^{-1} \left( \frac{2Q}{P} \right)$

Solution

(A) ધારો કે બે સદિશો $\vec{A} = (2 \vec{Q} + 2 \vec{P})$ અને $\vec{B} = (2 \vec{Q} - 2 \vec{P})$ છે.
પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ એ આ બે સદિશોનો સરવાળો છે:
$\vec{R} = \vec{A} + \vec{B} = (2 \vec{Q} + 2 \vec{P}) + (2 \vec{Q} - 2 \vec{P})$.
પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$\vec{R} = 2 \vec{Q} + 2 \vec{Q} + 2 \vec{P} - 2 \vec{P} = 4 \vec{Q}$.
અહીં પરિણામી સદિશ $\vec{R} = 4 \vec{Q}$ એ $\vec{Q}$ નો ધન અચળાંક $(4)$ સાથેનો ગુણાકાર હોવાથી,સદિશ $\vec{R}$ એ $\vec{Q}$ ની દિશામાં જ છે.
તેથી,સદિશ $\vec{Q}$ અને પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ વચ્ચેનો ખૂણો $0^{\circ}$ છે.
175
DifficultMCQ
બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ નો પરિણામી સદિશ $\vec{A}$ ને લંબ છે અને તેનું મૂલ્ય $\vec{B}$ ના મૂલ્ય કરતા અડધું છે. સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ વચ્ચેનો ખૂણો . . . . . . છે. ($^{\circ}$ માં)
A
$100$
B
$110$
C
$150$
D
$160$

Solution

(C) ધારો કે પરિણામી સદિશ $\vec{R} = \vec{A} + \vec{B}$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{R} \perp \vec{A}$,તેથી $\vec{R}$ અને $\vec{A}$ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
ભૌમિતિક રીતે,જો $\vec{R}$ એ $\vec{A}$ ને લંબ હોય,તો $\vec{B}$ નો $\vec{A}$ ને લંબ ઘટક એ પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ ના મૂલ્ય જેટલો થાય.
આકૃતિ પરથી,$\sin \phi = \frac{R}{B} = \frac{B/2}{B} = \frac{1}{2}$,જ્યાં $\phi$ એ $\vec{B}$ અને લંબ દિશા વચ્ચેનો ખૂણો છે.
તેથી,$\phi = 30^{\circ}$ અથવા $\cos \phi = \frac{R}{B}$ જેવી ભૂલ ટાળવા માટે,આકૃતિમાં દર્શાવેલ ખૂણો $\theta$ એ $\vec{B}$ અને લંબ દિશા વચ્ચેનો છે,જ્યાં $\cos \theta = \frac{R}{B} = \frac{1}{2}$ મળે છે,તેથી $\theta = 60^{\circ}$.
આમ,$\vec{A}$ અને $\vec{B}$ વચ્ચેનો કુલ ખૂણો $90^{\circ} + 60^{\circ} = 150^{\circ}$ થાય.
Solution diagram
176
MediumMCQ
બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ ને $\vec{A} = a \hat{i}$ અને $\vec{B} = a(\cos \omega t \hat{i} + \sin \omega t \hat{j})$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યા છે,જ્યાં $a$ અચળાંક છે અને $\omega = \pi / 6 \text{ rad s}^{-1}$ છે. જો સમય $t = \tau$ પર પ્રથમ વખત $|\vec{A} + \vec{B}| = \sqrt{3}|\vec{A} - \vec{B}|$ હોય,તો $\tau$ નું મૂલ્ય સેકન્ડમાં કેટલું હશે?
A
$1$
B
$2$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{A} = a \hat{i}$ અને $\vec{B} = a \cos \omega t \hat{i} + a \sin \omega t \hat{j}$.
$\vec{A} + \vec{B} = a(1 + \cos \omega t) \hat{i} + a \sin \omega t \hat{j}$.
$|\vec{A} + \vec{B}|^2 = a^2(1 + \cos \omega t)^2 + a^2 \sin^2 \omega t = a^2(1 + 2 \cos \omega t + \cos^2 \omega t + \sin^2 \omega t) = a^2(2 + 2 \cos \omega t) = 4a^2 \cos^2(\omega t / 2)$.
તેથી,$|\vec{A} + \vec{B}| = 2a \cos(\omega t / 2)$.
તે જ રીતે,$\vec{A} - \vec{B} = a(1 - \cos \omega t) \hat{i} - a \sin \omega t \hat{j}$.
$|\vec{A} - \vec{B}|^2 = a^2(1 - \cos \omega t)^2 + a^2 \sin^2 \omega t = a^2(1 - 2 \cos \omega t + \cos^2 \omega t + \sin^2 \omega t) = a^2(2 - 2 \cos \omega t) = 4a^2 \sin^2(\omega t / 2)$.
તેથી,$|\vec{A} - \vec{B}| = 2a \sin(\omega t / 2)$.
આપેલ છે કે $|\vec{A} + \vec{B}| = \sqrt{3}|\vec{A} - \vec{B}|$,તેથી $2a \cos(\omega t / 2) = \sqrt{3} \cdot 2a \sin(\omega t / 2)$.
$\tan(\omega t / 2) = 1 / \sqrt{3}$.
$\omega t / 2 = \pi / 6 \implies \omega t = \pi / 3$.
કારણ કે $\omega = \pi / 6 \text{ rad s}^{-1}$,આપણને મળે છે $(\pi / 6) \cdot t = \pi / 3$.
તેથી,$t = 2 \text{ s}$.
177
MediumMCQ
જો $|\vec{a}|=2$ અને $|\vec{b}|=3$ હોય,તો આપેલી આકૃતિના આધારે $|3 \vec{a}+2 \vec{b}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
Question diagram
A
$6$
B
$6\sqrt{7}$
C
$\sqrt{97}$
D
$\sqrt{19}$

Solution

(A) આકૃતિ પરથી,સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 180^{\circ} - 60^{\circ} = 120^{\circ}$ છે.
ધારો કે $\vec{A} = 3\vec{a}$ અને $\vec{B} = 2\vec{b}$.
તેથી $|\vec{A}| = 3|\vec{a}| = 3(2) = 6$ અને $|\vec{B}| = 2|\vec{b}| = 2(3) = 6$.
પરિણામી સદિશ $\vec{R} = \vec{A} + \vec{B}$ નું મૂલ્ય નીચે મુજબ મળે છે:
$|\vec{R}| = \sqrt{|\vec{A}|^2 + |\vec{B}|^2 + 2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta}$
$|\vec{R}| = \sqrt{6^2 + 6^2 + 2(6)(6) \cos(120^{\circ})}$
કારણ કે $\cos(120^{\circ}) = -1/2$:
$|\vec{R}| = \sqrt{36 + 36 + 72(-1/2)}$
$|\vec{R}| = \sqrt{72 - 36} = \sqrt{36} = 6$.
178
EasyMCQ
ત્રણ સદિશો $\vec{a} = 4\hat{i} - \hat{j}$,$\vec{b} = -3\hat{i} + 2\hat{j}$ અને $\vec{c} = -\hat{k}$ તરીકે દર્શાવેલ છે. આ સદિશોના સરવાળાની દિશામાં એકમ સદિશ શોધો:
A
$\frac{\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{1}{3}(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j} - \hat{k})$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$

Solution

(A) પ્રથમ,સદિશોનો સરવાળો $\vec{R} = \vec{a} + \vec{b} + \vec{c}$ શોધો.
$\vec{R} = (4\hat{i} - \hat{j}) + (-3\hat{i} + 2\hat{j}) + (-\hat{k})$
$\vec{R} = (4 - 3)\hat{i} + (-1 + 2)\hat{j} - \hat{k} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$.
ત્યારબાદ,પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ નું માન શોધો:
$|\vec{R}| = \sqrt{(1)^2 + (1)^2 + (-1)^2} = \sqrt{1 + 1 + 1} = \sqrt{3}$.
$\vec{R}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u}$ એ $\hat{u} = \frac{\vec{R}}{|\vec{R}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\hat{u} = \frac{\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{3}}$.
179
EasyMCQ
બે સદિશો $\overrightarrow{P}$ અને $\overrightarrow{Q}$ ના પરિણામી સદિશનું મૂલ્ય $R_{1}$ છે. જો $\overrightarrow{Q}$ ની દિશા ઉલટાવવામાં આવે,તો પરિણામી સદિશનું મૂલ્ય $R_{2}$ થાય છે. $(R_{1}^{2} + R_{2}^{2})$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$(P^{2} + Q^{2})$
B
$2(P^{2} + Q^{2})$
C
$2(P^{2} - Q^{2})$
D
$(P^{2} - Q^{2})$

Solution

(B) ધારો કે સદિશો $\overrightarrow{P}$ અને $\overrightarrow{Q}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
સદિશ સરવાળાના નિયમ મુજબ,પરિણામી સદિશ $R_{1}$ નું મૂલ્ય નીચે મુજબ છે:
$R_{1}^{2} = P^{2} + Q^{2} + 2PQ \cos \theta$ --- $(1)$
જ્યારે $\overrightarrow{Q}$ ની દિશા ઉલટાવવામાં આવે,ત્યારે નવો સદિશ $-\overrightarrow{Q}$ બને છે. $\overrightarrow{P}$ અને $-\overrightarrow{Q}$ વચ્ચેનો ખૂણો $(\pi - \theta)$ થાય છે.
નવા પરિણામી સદિશ $R_{2}$ નું મૂલ્ય નીચે મુજબ છે:
$R_{2}^{2} = P^{2} + Q^{2} + 2PQ \cos(\pi - \theta)$
કારણ કે $\cos(\pi - \theta) = -\cos \theta$,તેથી:
$R_{2}^{2} = P^{2} + Q^{2} - 2PQ \cos \theta$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$R_{1}^{2} + R_{2}^{2} = (P^{2} + Q^{2} + 2PQ \cos \theta) + (P^{2} + Q^{2} - 2PQ \cos \theta)$
$R_{1}^{2} + R_{2}^{2} = 2(P^{2} + Q^{2})$
180
MediumMCQ
જો ત્રણ સદિશોના મૂલ્યો સમાન હોય,એટલે કે $A = B = C$,તો $\vec{A}$ અને $\vec{C}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ છે. જો $\vec{A} + \vec{B} + \vec{C} = 0$ હોય,તો $\vec{A}$ અને $\vec{C}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\beta$ છે,તો $\frac{\alpha}{\beta}$ શોધો.
A
$2/3$
B
$2/1$
C
$1/2$
D
$3/2$

Solution

(C) આપેલ છે કે ત્રણેય સદિશોના મૂલ્યો સમાન છે,$A = B = C$.
પ્રથમ કિસ્સામાં,$\vec{A}$ અને $\vec{C}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ આપેલ છે. પ્રથમ કિસ્સા માટે કોઈ ચોક્કસ શરત ન હોવાથી,આપણે ધારીએ છીએ કે સદિશો એવી રીતે ગોઠવાયેલા છે કે જે સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે.
બીજા કિસ્સામાં,$\vec{A} + \vec{B} + \vec{C} = 0$. આનો અર્થ એ છે કે જ્યારે સદિશોને એકબીજાની પાછળ ગોઠવવામાં આવે ત્યારે તેઓ બંધ સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે.
સમબાજુ ત્રિકોણના આંતરિક ખૂણા $60^{\circ}$ હોય છે.
જો કે,બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{C}$ વચ્ચેનો ખૂણો તેમની પૂંછડીઓ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
જો $\vec{A} + \vec{B} + \vec{C} = 0$ હોય,તો $\vec{A} + \vec{C} = -\vec{B}$.
બંને બાજુ વર્ગ લેતા: $|\vec{A} + \vec{C}|^2 = |-\vec{B}|^2$.
$A^2 + C^2 + 2AC \cos(\beta) = B^2$.
$A = B = C$ હોવાથી,$A^2 + A^2 + 2A^2 \cos(\beta) = A^2$.
$2A^2 + 2A^2 \cos(\beta) = A^2$.
$2A^2 \cos(\beta) = -A^2$.
$\cos(\beta) = -1/2$.
તેથી,$\beta = 120^{\circ}$.
પ્રારંભિક સ્થિતિ $\alpha$ એ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો દર્શાવે છે,જે સામાન્ય રીતે $60^{\circ}$ લેવામાં આવે છે.
આમ,$\frac{\alpha}{\beta} = \frac{60^{\circ}}{120^{\circ}} = \frac{1}{2}$.
181
EasyMCQ
બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ ના માનનો સરવાળો $8$ છે અને પરિણામી સદિશનું માન $4$ છે. જો પરિણામી સદિશ કોઈ એક સદિશને લંબ હોય,તો બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ ના માન કેટલા હશે?
A
$3, 5$
B
$2, 6$
C
$4, 4$
D
$1, 7$

Solution

(A) ધારો કે સદિશોના માન $A$ અને $B$ છે. આપેલ છે કે $A + B = 8$,તેથી $B = 8 - A$.
ધારો કે પરિણામી સદિશ $\vec{R} = \vec{A} + \vec{B}$ છે,જેનું માન $R = 4$ છે.
પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ એ $\vec{A}$ ને લંબ હોવાથી,$\vec{A}$ અને $\vec{R}$ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,$B^2 = A^2 + R^2$ સંબંધ મળે છે.
$B = 8 - A$ અને $R = 4$ મુકતા:
$(8 - A)^2 = A^2 + 4^2$
$64 - 16A + A^2 = A^2 + 16$
$64 - 16 = 16A$
$48 = 16A$
$A = 3$.
તેથી $B = 8 - 3 = 5$.
આમ,સદિશોના માન $3$ અને $5$ છે.
182
EasyMCQ
ધારો કે બે બળોનું મૂલ્ય સમાન '$A$' છે. જો પરિણામી બળનું મૂલ્ય $\frac{2A}{3}$ હોય,તો તે બે બળો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હશે?
A
$\cos^{-1}\left(+\frac{7}{9}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(-\frac{7}{9}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(-\frac{5}{9}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(+\frac{5}{9}\right)$

Solution

(B) સમાન મૂલ્ય $A$ ધરાવતા બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય,તો તેમના પરિણામી સદિશ $R$ નું મૂલ્ય શોધવાનું સૂત્ર: $R = \sqrt{A^2 + A^2 + 2A^2 \cos \theta}$ છે.
અહીં $R = \frac{2A}{3}$ આપેલ છે,તેથી:
$\frac{2A}{3} = \sqrt{2A^2 + 2A^2 \cos \theta}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{4A^2}{9} = 2A^2(1 + \cos \theta)$.
બંને બાજુ $2A^2$ વડે ભાગતા:
$\frac{2}{9} = 1 + \cos \theta$.
$\cos \theta$ માટે ઉકેલતા:
$\cos \theta = \frac{2}{9} - 1 = \frac{2-9}{9} = -\frac{7}{9}$.
તેથી,ખૂણો $\theta = \cos^{-1}\left(-\frac{7}{9}\right)$ મળે છે.
183
EasyMCQ
જ્યારે એક સદિશ $\overrightarrow{A}$ ને સદિશો $(\hat{\imath}-2 \hat{\jmath}+2 \hat{k})$ અને $(-2 \hat{\imath}+\hat{\jmath}-\hat{k})$ ના સરવાળામાં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $y$-અક્ષની દિશામાં એકમ સદિશ આપે છે. સદિશ $\overrightarrow{A}$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$\sqrt{3}$
B
$\sqrt{6}$
C
$\sqrt{8}$
D
$\sqrt{10}$

Solution

(B) ધારો કે આપેલા સદિશો $\vec{B} = (\hat{\imath}-2 \hat{\jmath}+2 \hat{k})$ અને $\vec{C} = (-2 \hat{\imath}+\hat{\jmath}-\hat{k})$ છે.
આ સદિશોનો સરવાળો $\vec{B} + \vec{C} = (1-2)\hat{\imath} + (-2+1)\hat{\jmath} + (2-1)\hat{k} = -\hat{\imath} - \hat{\jmath} + \hat{k}$ થાય છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$\vec{A} + (\vec{B} + \vec{C}) = \hat{\jmath}$ ($y$-અક્ષની દિશામાં એકમ સદિશ).
સરવાળાની કિંમત મૂકતા: $\vec{A} + (-\hat{\imath} - \hat{\jmath} + \hat{k}) = \hat{\jmath}$.
$\vec{A}$ માટે ઉકેલતા: $\vec{A} = \hat{\jmath} - (-\hat{\imath} - \hat{\jmath} + \hat{k}) = \hat{\jmath} + \hat{\imath} + \hat{\jmath} - \hat{k} = \hat{\imath} + 2\hat{\jmath} - \hat{k}$.
$\vec{A}$ નું મૂલ્ય $|\vec{A}| = \sqrt{(1)^2 + (2)^2 + (-1)^2} = \sqrt{1 + 4 + 1} = \sqrt{6}$ છે.
184
EasyMCQ
બે સમાન મૂલ્ય $R$ ધરાવતા બળો વચ્ચેનો ખૂણો શોધો,જો તેમનું પરિણામી બળ $\frac{R}{2}$ હોય.
A
$\cos ^{-1}\left(-\frac{7}{8}\right)$
B
$\cos ^{-1}\left(-\frac{5}{7}\right)$
C
$\cos ^{-1}\left(-\frac{3}{7}\right)$
D
$\cos ^{-1}\left(-\frac{3}{4}\right)$

Solution

(A) ધારો કે બે બળો $\vec{F_1}$ અને $\vec{F_2}$ છે,જ્યાં $|\vec{F_1}| = |\vec{F_2}| = R$ છે. પરિણામી બળનું મૂલ્ય $|\vec{R_{res}}| = \sqrt{R^2 + R^2 + 2R^2 \cos \theta}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે કે $|\vec{R_{res}}| = \frac{R}{2}$,તેથી બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\left(\frac{R}{2}\right)^2 = R^2 + R^2 + 2R^2 \cos \theta$.
$\frac{R^2}{4} = 2R^2 + 2R^2 \cos \theta$.
$R^2$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{4} = 2 + 2 \cos \theta$.
$\frac{1}{4} - 2 = 2 \cos \theta$.
$-\frac{7}{4} = 2 \cos \theta$.
$\cos \theta = -\frac{7}{8}$.
તેથી,$\theta = \cos ^{-1}\left(-\frac{7}{8}\right)$.
185
EasyMCQ
સમાન મૂલ્યના બે સદિશોનું પરિણામી સદિશ તે બે સદિશો પૈકીના કોઈપણ એક સદિશ જેટલું જ છે. તો તે બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?
A
$120$
B
$90$
C
$60$
D
$180$

Solution

(A) ધારો કે દરેક સદિશનું મૂલ્ય $A$ છે. પરિણામી સદિશ $R$ પણ $A$ જેટલો છે.
બે સદિશોના પરિણામી સદિશનું સૂત્ર વાપરતા: $R = \sqrt{A^2 + A^2 + 2AA \cos \theta}$.
અહીં $R = A$ આપેલ છે,તેથી $A = \sqrt{2A^2 + 2A^2 \cos \theta}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $A^2 = 2A^2 + 2A^2 \cos \theta$.
$A^2$ વડે ભાગતા: $1 = 2 + 2 \cos \theta$.
$2 \cos \theta = 1 - 2 = -1$.
$\cos \theta = -1/2$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}(-0.5) = 120^{\circ}$.
186
MediumMCQ
બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ નું પરિણામી સદિશ $\vec{C}$ છે. જો $\vec{B}$ નું મૂલ્ય બમણું કરવામાં આવે,તો નવો પરિણામી સદિશ $\vec{A}$ ને લંબ બને છે. તો $\vec{C}$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$3B$
B
$2B$
C
$B$
D
$4B$

Solution

(C) ધારો કે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ છે. પરિણામી સદિશ $\vec{C} = \vec{A} + \vec{B}$ છે.
$\vec{C}$ નો તેની સાથે ડોટ ગુણાકાર લેતા,આપણને $C^2 = A^2 + B^2 + 2\vec{A} \cdot \vec{B}$ મળે છે.
જ્યારે $\vec{B}$ નું મૂલ્ય બમણું કરવામાં આવે,ત્યારે નવો પરિણામી સદિશ $\vec{C}' = \vec{A} + 2\vec{B}$ થાય છે.
આપેલ છે કે $\vec{C}'$ એ $\vec{A}$ ને લંબ છે,તેથી $\vec{A} \cdot \vec{C}' = 0$.
$\vec{A} \cdot (\vec{A} + 2\vec{B}) = 0 \implies A^2 + 2\vec{A} \cdot \vec{B} = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $2\vec{A} \cdot \vec{B} = -A^2$.
આ કિંમતને $C^2$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$C^2 = A^2 + B^2 - A^2 = B^2$.
તેથી,$\vec{C}$ નું મૂલ્ય $B$ છે.
187
MediumMCQ
સદિશ $\vec{P}$ ના $x$ અને $y$ ઘટકોના મૂલ્યો અનુક્રમે $1$ અને $3$ છે,અને $\vec{P}$ તથા $\vec{Q}$ ના પરિણામી સદિશના $x$ અને $y$ ઘટકોના મૂલ્યો અનુક્રમે $5$ અને $6$ છે. તો સદિશ $\vec{Q}$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$4$
B
$5$
C
$3$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ છે કે સદિશ $\vec{P}$ ના ઘટકો $P_x = 1$ અને $P_y = 3$ છે. તેથી,$\vec{P} = 1\hat{i} + 3\hat{j}$.
ધારો કે પરિણામી સદિશ $\vec{R} = \vec{P} + \vec{Q}$ છે. $\vec{R}$ ના ઘટકો $R_x = 5$ અને $R_y = 6$ આપેલ છે. તેથી,$\vec{R} = 5\hat{i} + 6\hat{j}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{Q} = \vec{R} - \vec{P}$.
કિંમતો મૂકતા: $\vec{Q} = (5\hat{i} + 6\hat{j}) - (1\hat{i} + 3\hat{j}) = (5-1)\hat{i} + (6-3)\hat{j} = 4\hat{i} + 3\hat{j}$.
$\vec{Q}$ નું મૂલ્ય $|\vec{Q}| = \sqrt{Q_x^2 + Q_y^2} = \sqrt{4^2 + 3^2} = \sqrt{16 + 9} = \sqrt{25} = 5$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
188
MediumMCQ
બે સદિશો $\vec{P}$ અને $\vec{Q}$ નું પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ છે. જ્યારે $\vec{Q}$ ની દિશા ઉલટાવવામાં આવે છે,ત્યારે પરિણામી સદિશ $\vec{S}$ મળે છે. સદિશો $\vec{R}$ અને $\vec{S}$ માટે નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$R^2 - S^2 = (P^2 + Q^2)$
B
$R^2 - S^2 = 2(\vec{P} \cdot \vec{Q})$
C
$R^2 + S^2 = 4(\vec{P} \cdot \vec{Q})$
D
$R^2 + S^2 = 2(P^2 + Q^2)$

Solution

(D) ધારો કે સદિશો $\vec{P}$ અને $\vec{Q}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
સદિશ સરવાળાના નિયમ મુજબ,પરિણામી સદિશ $\vec{R} = \vec{P} + \vec{Q}$ છે.
તેના માનનો વર્ગ $R^2 = P^2 + Q^2 + 2PQ \cos \theta$ થાય ... $(1)$
જ્યારે $\vec{Q}$ ની દિશા ઉલટાવવામાં આવે,ત્યારે નવો સદિશ $-\vec{Q}$ બને છે. નવો પરિણામી સદિશ $\vec{S} = \vec{P} - \vec{Q}$ છે.
તેના માનનો વર્ગ $S^2 = P^2 + Q^2 - 2PQ \cos \theta$ થાય ... $(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ નો સરવાળો કરતા:
$R^2 + S^2 = (P^2 + Q^2 + 2PQ \cos \theta) + (P^2 + Q^2 - 2PQ \cos \theta)$
$R^2 + S^2 = 2(P^2 + Q^2)$
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
189
EasyMCQ
બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ ના સરવાળાનું માન,તે બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ ના તફાવતનાં માન જેટલું છે. તો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?
A
$30$
B
$45$
C
$90$
D
$180$

Solution

(C) ધારો કે બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ છે,જેમના માન અનુક્રમે $A$ અને $B$ છે.
તેમના સરવાળાનું માન નીચે મુજબ મળે છે:
$|\vec{A}+\vec{B}| = \sqrt{A^{2}+B^{2}+2AB \cos \theta}$,જ્યાં $\theta$ એ સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો છે.
તેમના તફાવતનું માન નીચે મુજબ મળે છે:
$|\vec{A}-\vec{B}| = \sqrt{A^{2}+B^{2}-2AB \cos \theta}$.
આપેલ છે કે $|\vec{A}+\vec{B}| = |\vec{A}-\vec{B}|$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$A^{2}+B^{2}+2AB \cos \theta = A^{2}+B^{2}-2AB \cos \theta$.
બંને બાજુથી $A^{2}+B^{2}$ બાદ કરતા:
$2AB \cos \theta = -2AB \cos \theta$.
$4AB \cos \theta = 0$.
અહીં $A$ અને $B$ એ સદિશોના માન હોવાથી,$A \neq 0$ અને $B \neq 0$,તેથી $\cos \theta = 0$.
આમ,$\theta = 90^{\circ}$ થાય.
190
EasyMCQ
એક સદિશ $P$ ના $X$ અને $Y$ ઘટકોનું મૂલ્ય અનુક્રમે $2$ એકમ અને $4$ એકમ છે. ઋણ $X$-અક્ષની દિશામાં એક સદિશ $Q$ નું મૂલ્ય $6$ એકમ છે. તો સદિશ $(Q - P)$ શું થશે?
A
$4(2 \hat{i}-\hat{j})$
B
$-4(2 \hat{i}-\hat{j})$
C
$4(2 \hat{i}+\hat{j})$
D
$-4(2 \hat{i}+\hat{j})$

Solution

(D) પ્રશ્ન મુજબ,સદિશ $P$ અને $Q$ ને નીચે મુજબ લખી શકાય:
$P = 2 \hat{i} + 4 \hat{j}$
$Q = -6 \hat{i}$
હવે,સદિશ $(Q - P)$ ની ગણતરી કરીએ:
$Q - P = (-6 \hat{i}) - (2 \hat{i} + 4 \hat{j})$
$Q - P = -6 \hat{i} - 2 \hat{i} - 4 \hat{j}$
$Q - P = -8 \hat{i} - 4 \hat{j}$
$-4$ ને સામાન્ય અવયવ તરીકે લેતા:
$Q - P = -4(2 \hat{i} + \hat{j})$
191
MediumMCQ
જો $\sqrt{A^2+B^2}$ એ બે સદિશો $(\vec{A}+\vec{B})$ અને $(\vec{A}-\vec{B})$ ના પરિણામી સદિશનું મૂલ્ય દર્શાવતું હોય,તો બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos ^{-1}\left[-\frac{2\left(A^2-B^2\right)}{\left(A^2+B^2\right)}\right]$
B
$\cos ^{-1}\left[-\frac{A^2-B^2}{A^2 B^2}\right]$
C
$\cos ^{-1}\left[-\frac{\left(A^2+B^2\right)}{2\left(A^2-B^2\right)}\right]$
D
$\cos ^{-1}\left[-\frac{\left(A^2-B^2\right)}{A^2+B^2}\right]$

Solution

(C) ધારો કે $\vec{P} = \vec{A} + \vec{B}$ અને $\vec{Q} = \vec{A} - \vec{B}$.
પરિણામી સદિશ $|\vec{R}|^2 = |\vec{P}|^2 + |\vec{Q}|^2 + 2|\vec{P}||\vec{Q}| \cos \phi$.
આપેલ છે કે $|\vec{R}|^2 = A^2 + B^2$.
સદિશ સરવાળાના નિયમ મુજબ,ગણતરી કરતા:
$A^2+B^2 = (A+B)^2 + (A-B)^2 + 2(A+B)(A-B) \cos \theta$.
$A^2+B^2 = 2(A^2+B^2) + 2(A^2-B^2) \cos \theta$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{-(A^2+B^2)}{2(A^2-B^2)}$.
આમ,$\theta = \cos ^{-1}\left[\frac{-(A^2+B^2)}{2(A^2-B^2)}\right]$.
192
MediumMCQ
જો $\vec{A}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$,$\vec{B}=\hat{i}-3 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને $\vec{C}=2 \hat{i}+\hat{j}-4 \hat{k}$ કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$\vec{A}=\vec{B}+\vec{C}$ અને $A^2=B^2+C^2$
B
$\vec{A}=\vec{B}+\vec{C}$ અને $B^2=A^2+C^2$
C
$\vec{B}=\vec{A}+\vec{C}$ અને $B^2=A^2+C^2$
D
$\vec{B}=\vec{A}+\vec{C}$ અને $A^2=B^2+C^2$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,સદિશોના માનનો વર્ગ શોધો:
$A^2 = |\vec{A}|^2 = 3^2 + (-2)^2 + 1^2 = 9 + 4 + 1 = 14$
$B^2 = |\vec{B}|^2 = 1^2 + (-3)^2 + 5^2 = 1 + 9 + 25 = 35$
$C^2 = |\vec{C}|^2 = 2^2 + 1^2 + (-4)^2 = 4 + 1 + 16 = 21$
અહીં આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $B^2 = A^2 + C^2$ $(35 = 14 + 21)$,જે કાટકોણ ત્રિકોણ માટે પાયથાગોરસનો પ્રમેય સંતોષે છે.
હવે,સદિશ સરવાળાનો સંબંધ ચકાસો:
$\vec{B} + \vec{C} = (1+2)\hat{i} + (-3+1)\hat{j} + (5-4)\hat{k} = 3\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k} = \vec{A}$
આમ,$\vec{A} = \vec{B} + \vec{C}$ અને $B^2 = A^2 + C^2$ એ સાચી શરત છે.
193
EasyMCQ
સદિશ $\vec{A} = -2 \hat{i} + 3 \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{B} = \hat{i} + 2 \hat{j} - 4 \hat{k}$ ના પરિણામી સદિશની દિશામાં એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{-\hat{i} + 5 \hat{j} - 3 \hat{k}}{\sqrt{35}}$
B
$\frac{\hat{i} + 2 \hat{j} - 4 \hat{k}}{\sqrt{35}}$
C
$\frac{-2 \hat{i} + 3 \hat{j} + \hat{k}}{\sqrt{35}}$
D
$\frac{-3 \hat{i} + \hat{j} + 5 \hat{k}}{\sqrt{35}}$

Solution

(A) પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ એ સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ ના સરવાળા દ્વારા મળે છે.
$\vec{R} = \vec{A} + \vec{B} = (-2 \hat{i} + 3 \hat{j} + \hat{k}) + (\hat{i} + 2 \hat{j} - 4 \hat{k})$
$\vec{R} = (-2 + 1) \hat{i} + (3 + 2) \hat{j} + (1 - 4) \hat{k} = -\hat{i} + 5 \hat{j} - 3 \hat{k}$
હવે,પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ નું માન શોધો:
$|\vec{R}| = \sqrt{(-1)^2 + (5)^2 + (-3)^2} = \sqrt{1 + 25 + 9} = \sqrt{35}$
$\vec{R}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{R} = \frac{\vec{R}}{|\vec{R}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\hat{R} = \frac{-\hat{i} + 5 \hat{j} - 3 \hat{k}}{\sqrt{35}}$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
194
MediumMCQ
બે સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ નું પરિણામી સદિશ $\vec{C}$ છે. જો $\vec{B}$ નું મૂલ્ય બમણું કરવામાં આવે,તો નવો પરિણામી સદિશ $\vec{A}$ ને લંબ બને છે. તો $\vec{C}$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$A$
B
$B$
C
$A/2$
D
$2B$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. પરિણામી સદિશ $\vec{C} = \vec{A} + \vec{B}$ છે.
જ્યારે $\vec{B}$ નું મૂલ્ય બમણું કરવામાં આવે,ત્યારે નવો પરિણામી સદિશ $\vec{C}' = \vec{A} + 2\vec{B}$ થાય છે.
આપેલ છે કે $\vec{C}'$ એ $\vec{A}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $\vec{A} \cdot (\vec{A} + 2\vec{B}) = 0$.
$A^2 + 2(\vec{A} \cdot \vec{B}) = 0 \implies A^2 + 2AB \cos \theta = 0$.
આમ,$2AB \cos \theta = -A^2$.
મૂળ પરિણામી સદિશ $\vec{C}$ નું મૂલ્ય $C^2 = A^2 + B^2 + 2AB \cos \theta$ દ્વારા મળે છે.
સમીકરણમાં $2AB \cos \theta = -A^2$ મૂકતા:
$C^2 = A^2 + B^2 - A^2 = B^2$.
તેથી,$\vec{C}$ નું મૂલ્ય $B$ છે.
195
EasyMCQ
આપેલ $\vec{A}=(2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k})$,$\vec{B}=(3 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k})$ અને $\vec{C}=(3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$ માટે $(\vec{A}+\vec{B}) \cdot \vec{C}$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે?
A
$10$
B
$12$
C
$18$
D
$20$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,સદિશ $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ નો સરવાળો શોધો:
$\vec{A}+\vec{B} = (2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k}) + (3 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k})$
$\vec{A}+\vec{B} = (2+3) \hat{i} + (-3+1) \hat{j} + (1-2) \hat{k}$
$\vec{A}+\vec{B} = 5 \hat{i} - 2 \hat{j} - \hat{k}$
હવે,$(\vec{A}+\vec{B})$ નો $\vec{C}$ સાથેનો અદિશ ગુણાકાર (dot product) શોધો:
$(\vec{A}+\vec{B}) \cdot \vec{C} = (5 \hat{i} - 2 \hat{j} - \hat{k}) \cdot (3 \hat{i} + 2 \hat{j} + \hat{k})$
ગુણધર્મ $\hat{i} \cdot \hat{i} = 1$,$\hat{j} \cdot \hat{j} = 1$,$\hat{k} \cdot \hat{k} = 1$ અને અન્ય પદો $0$ થાય છે તેનો ઉપયોગ કરતા:
$(\vec{A}+\vec{B}) \cdot \vec{C} = (5)(3) + (-2)(2) + (-1)(1)$
$(\vec{A}+\vec{B}) \cdot \vec{C} = 15 - 4 - 1 = 10$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
196
MediumMCQ
$\vec{P}$ અને $\vec{Q}$ નું પરિણામી સદિશ $\vec{R}$ એ $\vec{P}$ ને લંબ છે. વળી,$|\vec{P}| = |\vec{R}|$ છે. $\vec{P}$ અને $\vec{Q}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{5 \pi}{4}$
B
$\frac{7 \pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{3 \pi}{4}$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{P}$ અને $\vec{Q}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
પરિણામી સદિશ $\vec{R} = \vec{P} + \vec{Q}$ એ $\vec{P}$ ને લંબ હોવાથી,$\vec{R}$ અને $\vec{P}$ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે.
પરિણામી સદિશની દિશા માટેનું સૂત્ર $\tan \alpha = \frac{Q \sin \theta}{P + Q \cos \theta}$ છે,જ્યાં $\alpha$ એ $\vec{R}$ અને $\vec{P}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
$\alpha = 90^{\circ}$ હોવાથી,$\tan 90^{\circ}$ અવ્યાખ્યાયિત છે,જેનો અર્થ છે કે છેદ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$P + Q \cos \theta = 0 \Rightarrow \cos \theta = -\frac{P}{Q} \dots (1)$
આપેલ છે કે $|\vec{P}| = |\vec{R}|$,તેથી આપણે માનનું સૂત્ર $R^2 = P^2 + Q^2 + 2PQ \cos \theta$ વાપરીએ.
$R = P$ મૂકતા:
$P^2 = P^2 + Q^2 + 2PQ \cos \theta$
$0 = Q^2 + 2PQ \cos \theta$
$Q^2 = -2PQ \cos \theta$
$\cos \theta = -\frac{Q}{2P} \dots (2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ પરથી:
$-\frac{P}{Q} = -\frac{Q}{2P} \Rightarrow Q^2 = 2P^2 \Rightarrow Q = \sqrt{2}P$.
$Q = \sqrt{2}P$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$\cos \theta = -\frac{P}{\sqrt{2}P} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = 135^{\circ} = \frac{3 \pi}{4}$ રેડિયન.

3-1.Vectors — Addition and Subtraction of Vectors · Frequently Asked Questions

1Are these 3-1.Vectors questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3-1.Vectors Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.