Gujarati

Ellipse Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Ellipse

754+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 754 questions in Gujarati

701
MediumMCQ
ઉપવલય $x^2+4y^2-2x+20y=0$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ $(2,-4)$ છે. તો તે જીવાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x-6y=26$
B
$x+6y=26$
C
$6x-y=26$
D
$6x+y=26$

Solution

(A) શંકુ $S=0$ માટે મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ છે.
આપેલ ઉપવલય: $S = x^2+4y^2-2x+20y = 0$.
મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1) = (2, -4)$.
$T = x(x_1) + 4y(y_1) - (x+x_1) + 10(y+y_1) = 0$.
$(x_1, y_1) = (2, -4)$ મુકતા:
$T = 2x + 4y(-4) - (x+2) + 10(y-4) = 2x - 16y - x - 2 + 10y - 40 = x - 6y - 42$.
$S_1 = (2)^2 + 4(-4)^2 - 2(2) + 20(-4) = 4 + 64 - 4 - 80 = -16$.
$T = S_1$ લેતા:
$x - 6y - 42 = -16$.
$x - 6y = 42 - 16$.
$x - 6y = 26$.
702
DifficultMCQ
ધારો કે $P$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{4}=1$ પરનું એક બિંદુ છે અને ધારો કે $P$ માંથી મુખ્ય અક્ષ પર દોરેલો લંબ તેના સહાયક વર્તુળને $Q$ માં મળે છે. જો ઉપવલય અને સહાયક વર્તુળ પર અનુક્રમે $P$ અને $Q$ આગળ દોરેલા અભિલંબ $R$ માં મળતા હોય,તો $R$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2+y^2=5$
B
$x^2+y^2=13$
C
$x^2+y^2=25$
D
$x^2+y^2=1$

Solution

(C) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરનું બિંદુ $P$ એ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ છે. અહીં $a^2=9$ અને $b^2=4$ છે,તેથી $a=3, b=2$. આમ $P = (3 \cos \theta, 2 \sin \theta)$.
સહાયક વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2 = 9$ છે. $P$ ને અનુરૂપ સહાયક વર્તુળ પરનું બિંદુ $Q$ એ $(3 \cos \theta, 3 \sin \theta)$ છે.
$P(3 \cos \theta, 2 \sin \theta)$ આગળ ઉપવલયનો અભિલંબ $\frac{3x}{\cos \theta} - \frac{2y}{\sin \theta} = 5$ છે.
$Q(3 \cos \theta, 3 \sin \theta)$ આગળ વર્તુળનો અભિલંબ $x \sin \theta - y \cos \theta = 0$ છે.
$R = (h, k)$ લેતા,બંને સમીકરણો ઉકેલતા આપણને $\cos \theta = \frac{h}{5}$ અને $\sin \theta = \frac{k}{5}$ મળે છે.
$\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$h^2 + k^2 = 25$ મળે છે.
આમ,$R$ નો બિંદુપથ $x^2 + y^2 = 25$ છે.
703
DifficultMCQ
જો $P(\theta)$ અને $Q\left(\frac{\pi}{2}+\theta\right)$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ પરના બે બિંદુઓ હોય અને $PQ$ ના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ $\frac{x^2}{\alpha^2}+\frac{y^2}{\beta^2}=1$ હોય,તો $\frac{a+b}{\alpha+\beta}=$
A
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\sqrt{3}$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(D) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના યામ $P = (a \cos \theta, b \sin \theta)$ અને $Q = (-a \sin \theta, b \cos \theta)$ છે.
ધારો કે $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $(x, y)$ છે. તેથી,
$x = \frac{a(\cos \theta - \sin \theta)}{2} \Rightarrow \frac{2x}{a} = \cos \theta - \sin \theta$
$y = \frac{b(\sin \theta + \cos \theta)}{2} \Rightarrow \frac{2y}{b} = \sin \theta + \cos \theta$
આ સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(\frac{2x}{a})^2 + (\frac{2y}{b})^2 = (\cos \theta - \sin \theta)^2 + (\sin \theta + \cos \theta)^2$
$\frac{4x^2}{a^2} + \frac{4y^2}{b^2} = 2$
$\frac{x^2}{a^2/2} + \frac{y^2}{b^2/2} = 1$
આને $\frac{x^2}{\alpha^2} + \frac{y^2}{\beta^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$\alpha = \frac{a}{\sqrt{2}}$ અને $\beta = \frac{b}{\sqrt{2}}$ મળે.
તેથી,$\frac{a+b}{\alpha+\beta} = \frac{a+b}{\frac{a}{\sqrt{2}} + \frac{b}{\sqrt{2}}} = \sqrt{2}$.
704
MediumMCQ
$P$ એ શાંકવ $a^2 x^2+b^2 y^2=a^2(a^2+b^2-y^2)$ પરનું એક બિંદુ છે અને $S$ એ તે શાંકવનું નાભિ છે. $M$ એ $P$ માંથી તે શાંકવની $S$ ની નજીકની નિયામિકા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. જો $PM = K SP$ હોય,તો $K=$
A
$\frac{b}{\sqrt{a^2+b^2}}$
B
$\frac{\sqrt{a^2+b^2}}{b}$
C
$\frac{a}{\sqrt{a^2+b^2}}$
D
$\frac{\sqrt{a^2+b^2}}{a}$

Solution

(B) આપેલ શાંકવનું સમીકરણ:
$a^2 x^2 + b^2 y^2 = a^2(a^2 + b^2 - y^2)$
$\Rightarrow a^2 x^2 + y^2(a^2 + b^2) = a^2(a^2 + b^2)$
$\frac{x^2}{a^2 + b^2} + \frac{y^2}{a^2} = 1$
આ એક ઉપવલય છે જેની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{a^2}{a^2 + b^2}} = \frac{b}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ છે.
શાંકવની વ્યાખ્યા મુજબ,$SP = e \cdot PM$ થાય.
તેથી,$PM = \frac{1}{e} SP$.
આમ,$K = \frac{1}{e} = \frac{\sqrt{a^2 + b^2}}{b}$.
705
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{2}+\frac{y^2}{1}=1$ ના યામ અક્ષો વચ્ચે કપાયેલા સ્પર્શકોના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો.
A
$\frac{1}{4x^2}+\frac{1}{2y^2}=1$
B
$2x^2+y^2=1$
C
$\frac{1}{2x^2}+\frac{1}{4y^2}=1$
D
$x^2+2y^2=4$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{2}+\frac{y^2}{1}=1$ છે,જ્યાં $a^2=2$ અને $b^2=1$ છે.
કોઈપણ બિંદુ $(\sqrt{2}\cos \theta, \sin \theta)$ પર સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{\sqrt{2}} + y \sin \theta = 1$ છે.
સ્પર્શક $x$-અક્ષને બિંદુ $A$ પર છેદે છે જ્યાં $y=0$,તેથી $A = (\frac{\sqrt{2}}{\cos \theta}, 0)$.
સ્પર્શક $y$-અક્ષને બિંદુ $B$ પર છેદે છે જ્યાં $x=0$,તેથી $B = (0, \frac{1}{\sin \theta})$.
ધારો કે $(h, k)$ એ રેખાખંડ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી $h = \frac{\sqrt{2}}{2 \cos \theta}$ અને $k = \frac{1}{2 \sin \theta}$ મળે.
આના પરથી,$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2}h}$ અને $\sin \theta = \frac{1}{2k}$ મળે.
નિત્યસમ $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$(\frac{1}{2k})^2 + (\frac{1}{\sqrt{2}h})^2 = 1$ મળે.
આનું સાદું રૂપ $\frac{1}{4k^2} + \frac{1}{2h^2} = 1$ થાય છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{4y^2} = 1$ મળે છે.
706
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ને સ્પર્શતી એક ચલ સ્પર્શક બંને અક્ષો પર અંતઃખંડ બનાવે છે. યામ અક્ષો વચ્ચેના સ્પર્શકના ભાગના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$\frac{x^2}{b^2}+\frac{y^2}{a^2}=1$
B
$\frac{a^2}{x^2}+\frac{b^2}{y^2}=1$
C
$b^2 x^2+a^2 y^2=4$
D
$\frac{a^2}{x^2}+\frac{b^2}{y^2}=4$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ છે.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{a}+\frac{y \sin \theta}{b}=1$ છે.
સ્પર્શક $x$-અક્ષને $A\left(\frac{a}{\cos \theta}, 0\right)$ અને $y$-અક્ષને $B\left(0, \frac{b}{\sin \theta}\right)$ માં મળે છે.
ધારો કે $(x, y)$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તો:
$x = \frac{a}{2 \cos \theta} \Rightarrow \cos \theta = \frac{a}{2x}$
$y = \frac{b}{2 \sin \theta} \Rightarrow \sin \theta = \frac{b}{2y}$
નિત્યસમ $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\left(\frac{b}{2y}\right)^2 + \left(\frac{a}{2x}\right)^2 = 1$
$\frac{b^2}{4y^2} + \frac{a^2}{4x^2} = 1$
$\frac{a^2}{x^2} + \frac{b^2}{y^2} = 4$.
આમ,મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ $\frac{a^2}{x^2} + \frac{b^2}{y^2} = 4$ છે.
707
DifficultMCQ
$L_1^{\prime}$ એ ઉપવલય $3x^2 + 4y^2 = 12$ ના નાભિલંબનું અંત્યબિંદુ છે જે ત્રીજા ચરણમાં આવેલું છે. જો આ ઉપવલય પર $L_1^{\prime}$ આગળ દોરેલો અભિલંબ ઉપવલયને ફરીથી બિંદુ $P(a, b)$ માં છેદે,તો $a =$
A
$\frac{63}{38}$
B
$\frac{11}{19}$
C
$-\frac{11}{19}$
D
$-\frac{63}{38}$

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $3x^2 + 4y^2 = 12$ છે,જેને $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{3} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a^2 = 4$ અને $b^2 = 3$,તેથી $a = 2$ અને $b = \sqrt{3}$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{3}{4}} = \frac{1}{2}$.
ત્રીજા ચરણમાં નાભિલંબના અંત્યબિંદુના યામ $(-ae, -\frac{b^2}{a}) = (-2 \times \frac{1}{2}, -\frac{3}{2}) = (-1, -\frac{3}{2})$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પર બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2x}{x_1} - \frac{b^2y}{y_1} = a^2 - b^2$ છે.
$(x_1, y_1) = (-1, -\frac{3}{2})$,$a^2 = 4$,અને $b^2 = 3$ મૂકતા:
$\frac{4x}{-1} - \frac{3y}{-3/2} = 4 - 3$ $\Rightarrow -4x + 2y = 1$ $\Rightarrow y = 2x + \frac{1}{2}$.
$y = 2x + \frac{1}{2}$ ને ઉપવલયના સમીકરણ $3x^2 + 4y^2 = 12$ માં મૂકતા:
$3x^2 + 4(2x + \frac{1}{2})^2 = 12$ $\Rightarrow 3x^2 + 4(4x^2 + 2x + \frac{1}{4}) = 12$ $\Rightarrow 19x^2 + 8x - 11 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(x + 1)(19x - 11) = 0$.
ઉકેલ $x = -1$ ($L_1^{\prime}$ બિંદુ) અને $x = \frac{11}{19}$ ($P$ બિંદુ) મળે છે.
તેથી,$a = \frac{11}{19}$.
708
MediumMCQ
રેખા $y = x + 1$ દ્વારા ઉપવલય $\frac{x^2}{4} + y^2 = 1$ પર બનતી જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\frac{2}{5} \sqrt{2}$
B
$\frac{4}{5} \sqrt{2}$
C
$\frac{6}{5} \sqrt{2}$
D
$\frac{8}{5} \sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{4} + y^2 = 1$ અને રેખા $y = x + 1$ છે.
$y = x + 1$ ને ઉપવલયના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{x^2}{4} + (x + 1)^2 = 1$
$\frac{x^2}{4} + x^2 + 2x + 1 = 1$
$\frac{5x^2}{4} + 2x = 0$
$x(\frac{5x}{4} + 2) = 0$
તેથી,$x_1 = 0$ અને $x_2 = -\frac{8}{5}$.
અનુરૂપ $y$ કિંમતો $y_1 = 1$ અને $y_2 = -\frac{3}{5}$ છે.
છેદબિંદુઓ $P(0, 1)$ અને $Q(-\frac{8}{5}, -\frac{3}{5})$ છે.
જીવા $PQ$ ની લંબાઈ $\sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ છે.
લંબાઈ $= \sqrt{(-\frac{8}{5})^2 + (-\frac{8}{5})^2} = \sqrt{\frac{128}{25}} = \frac{8\sqrt{2}}{5}$.
709
MediumMCQ
જો $S$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{4}=1$ નું ધન $X$-અક્ષ પર આવેલું નાભિ હોય અને $P(\theta)$ એ ઉપવલય પરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી $SP=1$ થાય,તો $\cos \theta=$
A
$\frac{1}{\sqrt{5}}$
B
$\frac{2}{\sqrt{5}}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{4}=1$ માટે,$a^2=9$ અને $b^2=4$ છે.
તેથી,$a=3$ અને $b=2$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{4}{9}} = \frac{\sqrt{5}}{3}$ છે.
ધન $X$-અક્ષ પરનું નાભિ $S = (ae, 0) = (\sqrt{5}, 0)$ છે.
ઉપવલય પરનું બિંદુ $P = (3 \cos \theta, 2 \sin \theta)$ છે.
નાભિ અંતરનું સૂત્ર $SP = a - ex$ મુજબ,$SP = 3 - (\frac{\sqrt{5}}{3})(3 \cos \theta) = 3 - \sqrt{5} \cos \theta$.
$SP = 1$ આપેલ હોવાથી,$1 = 3 - \sqrt{5} \cos \theta$.
$\sqrt{5} \cos \theta = 2$.
$\cos \theta = \frac{2}{\sqrt{5}}$.
710
EasyMCQ
વક્ર $4x^2 + 9y^2 = 36$ માટે બિંદુ જ્યાં પ્રાચલિત ખૂણો $\theta = \frac{7\pi}{4}$ હોય,ત્યાં અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$2x - 3y - 6\sqrt{2} = 0$
B
$2x + 3y = 0$
C
$3\sqrt{2}x + 2\sqrt{2}y - 5 = 0$
D
$3\sqrt{2}x - 2\sqrt{2}y - 13 = 0$

Solution

(C) આપેલ વક્ર $4x^2 + 9y^2 = 36$ છે. $36$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ મળે છે.
આ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સ્વરૂપનું ઉપવલય છે જ્યાં $a^2 = 9$ $(a = 3)$ અને $b^2 = 4$ $(b = 2)$.
ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુના પ્રાચલિત યામ $(a \cos \theta, b \sin \theta) = (3 \cos \theta, 2 \sin \theta)$ છે.
બિંદુ $\theta$ આગળ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના અભિલંબનું સમીકરણ $ax \sec \theta - by \operatorname{cosec} \theta = a^2 - b^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$a = 3$,$b = 2$,અને $\theta = \frac{7\pi}{4}$ મૂકતા:
$3x \sec(\frac{7\pi}{4}) - 2y \operatorname{cosec}(\frac{7\pi}{4}) = 9 - 4$
કારણ કે $\sec(\frac{7\pi}{4}) = \sqrt{2}$ અને $\operatorname{cosec}(\frac{7\pi}{4}) = -\sqrt{2}$:
$3x(\sqrt{2}) - 2y(-\sqrt{2}) = 5$
$3\sqrt{2}x + 2\sqrt{2}y = 5$
આમ,અભિલંબનું સમીકરણ $3\sqrt{2}x + 2\sqrt{2}y - 5 = 0$ છે.
711
MediumMCQ
જો વક્રો $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ અને $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ એકબીજાને લંબરૂપે છેદે,તો $a^2-b^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$9$
B
$400$
C
$75$
D
$41$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે બે શંકુચ્છેદ $\frac{x^2}{a_1^2}+\frac{y^2}{b_1^2}=1$ અને $\frac{x^2}{a_2^2}+\frac{y^2}{b_2^2}=1$ એકબીજાને લંબરૂપે છેદે તો તેની શરત $a_1^2-b_1^2 = a_2^2-b_2^2$ છે,જેને $a_1^2-a_2^2 = b_1^2-b_2^2$ તરીકે પણ લખી શકાય.
અહીં આપેલા વક્રો $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ અને $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ છે.
લંબરૂપે છેદવાની શરત લાગુ પાડતા:
$a^2-25 = b^2-16$
$a^2-b^2$ ની કિંમત મેળવવા માટે પદોને ગોઠવતા:
$a^2-b^2 = 25-16$
$a^2-b^2 = 9$
આમ,જવાબ $9$ છે.
712
EasyMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(a > b)$ ના નાભિઓને તેના ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુ સાથે જોડતી રેખાઓ એકબીજા સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{\sqrt{7}}{3}$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(B) ધારો કે નાભિઓ $F_1 = (ae, 0)$ અને $F_2 = (-ae, 0)$ છે અને ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ $B = (0, b)$ છે.
રેખાઓ $BF_1$ અને $BF_2$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે,તેથી $y$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $30^{\circ}$ થાય.
તેથી,$\frac{ae}{b} = \tan 30^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આથી,$b = ae\sqrt{3}$.
સંબંધ $e^2 = 1 - \frac{b^2}{a^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$e^2 = 1 - \frac{3a^2e^2}{a^2} = 1 - 3e^2$.
$4e^2 = 1 \Rightarrow e = \frac{1}{2}$.
713
MediumMCQ
જો $B$ અને $B^{\prime}$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{25}+\frac{y^{2}}{9}=1$ ના ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુઓ હોય અને $S$ અને $S^{\prime}$ તેના નાભિઓ હોય,તો સમબાજુ ચતુષ્કોણ $SBS^{\prime}B^{\prime}$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થશે?
A
$12 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$48 \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$24 \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$36 \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{25}+\frac{y^{2}}{9}=1$ છે.
તેને $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ સાથે સરખાવતા,$a^{2}=25$ અને $b^{2}=9$ મળે,તેથી $a=5$ અને $b=3$.
ગૌણ અક્ષના અંત્યબિંદુઓ $B(0, 3)$ અને $B^{\prime}(0, -3)$ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^{2}}{a^{2}}} = \sqrt{1 - \frac{9}{25}} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5}$ છે.
નાભિઓ $S$ અને $S^{\prime}$ એ $(\pm ae, 0) = (\pm 5 \times \frac{4}{5}, 0) = (\pm 4, 0)$ છે.
આમ,$S(4, 0)$ અને $S^{\prime}(-4, 0)$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણ $SBS^{\prime}B^{\prime}$ ના વિકર્ણો $SS^{\prime}$ અને $BB^{\prime}$ છે.
વિકર્ણ $SS^{\prime}$ ની લંબાઈ $= 4 - (-4) = 8$.
વિકર્ણ $BB^{\prime}$ ની લંબાઈ $= 3 - (-3) = 6$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{વિકર્ણોનો ગુણાકાર} = \frac{1}{2} \times 8 \times 6 = 24 \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
714
EasyMCQ
$S$ અને $T$ એ ઉપવલયના નાભિઓ છે અને $B$ એ ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ છે. જો $\triangle STB$ સમબાજુ ત્રિકોણ હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(C) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ છે.
નાભિઓ $S(ae, 0)$ અને $T(-ae, 0)$ છે.
$B(0, b)$ એ ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ છે.
$\triangle STB$ સમબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,$SB = ST = TB$ થાય.
$ST = ae - (-ae) = 2ae$.
$SB = \sqrt{(ae-0)^{2} + (0-b)^{2}} = \sqrt{a^{2}e^{2} + b^{2}}$.
$SB = ST$ હોવાથી,$SB^{2} = ST^{2}$ થાય.
$a^{2}e^{2} + b^{2} = (2ae)^{2} = 4a^{2}e^{2}$.
$b^{2} = 3a^{2}e^{2}$.
સંબંધ $b^{2} = a^{2}(1-e^{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a^{2}(1-e^{2}) = 3a^{2}e^{2}$.
$1 - e^{2} = 3e^{2}$.
$4e^{2} = 1$.
$e^{2} = \frac{1}{4}$.
$e = \frac{1}{2}$ (કારણ કે ઉત્કેન્દ્રતા $e > 0$).
Solution diagram
715
EasyMCQ
$P$ એ પ્રથમ ચરણમાં ઉપવલય $3x^{2} + 4y^{2} = 48$ ના નાભિલંબનું અંત્યબિંદુ છે. $P$ નો ઉત્કેન્દ્રિય કોણ કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{8}$
B
$\frac{3\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{2\pi}{3}$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $3x^{2} + 4y^{2} = 48$ છે.
$48$ વડે ભાગતા,$\frac{x^{2}}{16} + \frac{y^{2}}{12} = 1$ મળે.
અહીં,$a^{2} = 16$ અને $b^{2} = 12$,તેથી $a = 4$ અને $b = 2\sqrt{3}$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^{2}}{a^{2}}} = \sqrt{1 - \frac{12}{16}} = \sqrt{\frac{4}{16}} = \frac{1}{2}$.
પ્રથમ ચરણમાં નાભિલંબના અંત્યબિંદુ $P$ ના યામ $(ae, \frac{b^{2}}{a}) = (4 \times \frac{1}{2}, \frac{12}{4}) = (2, 3)$ છે.
ધારો કે $P$ નો ઉત્કેન્દ્રિય કોણ $\theta$ છે. તો $P = (a \cos \theta, b \sin \theta) = (4 \cos \theta, 2\sqrt{3} \sin \theta)$.
યામ સરખાવતા: $4 \cos \theta = 2 \Rightarrow \cos \theta = \frac{1}{2}$ અને $2\sqrt{3} \sin \theta = 3 \Rightarrow \sin \theta = \frac{3}{2\sqrt{3}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
716
MediumMCQ
ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{144}+\frac{y^{2}}{25}=1$ છે. તો,$(0, \sqrt{2})$ કેન્દ્ર ધરાવતા અને ઉપવલયના નાભિઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$9$
B
$7$
C
$11$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{144}+\frac{y^{2}}{25}=1$ છે.
અહીં,$a^{2}=144$ અને $b^{2}=25$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1-\frac{b^{2}}{a^{2}}} = \sqrt{1-\frac{25}{144}} = \sqrt{\frac{119}{144}} = \frac{\sqrt{119}}{12}$.
ઉપવલયની નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm 12 \times \frac{\sqrt{119}}{12}, 0) = (\pm \sqrt{119}, 0)$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(0, \sqrt{2})$ છે અને તે નાભિઓ $(\pm \sqrt{119}, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $(0, \sqrt{2})$ અને નાભિ $(\sqrt{119}, 0)$ વચ્ચેનું અંતર છે.
$r = \sqrt{(\sqrt{119}-0)^{2} + (0-\sqrt{2})^{2}}$
$r = \sqrt{119 + 2} = \sqrt{121} = 11$.
717
EasyMCQ
જો ઉપવલય (ellipse) ના નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર તેના લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ જેટલું હોય,તો તેની ઉત્કેન્દ્રતા (eccentricity) કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{4}(\sqrt{5}-1)$
B
$\frac{1}{2}(\sqrt{5}+1)$
C
$\frac{1}{2}(\sqrt{5}-1)$
D
$\frac{1}{4}(\sqrt{5}+1)$

Solution

(C) આપેલ છે કે ઉપવલયના નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ જેટલું છે.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae$ છે અને લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ $\frac{2b^2}{a}$ છે.
તેથી,$2ae = \frac{2b^2}{a} \implies ae = \frac{b^2}{a} \implies b^2 = a^2e$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ઉપવલય માટે,$b^2 = a^2(1 - e^2)$.
આ સમીકરણમાં $b^2 = a^2e$ મૂકતા,આપણને $a^2e = a^2(1 - e^2)$ મળે છે.
$a^2$ વડે ભાગતા,$e = 1 - e^2$ મળે.
આથી દ્વિઘાત સમીકરણ $e^2 + e - 1 = 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$e = \frac{-1 \pm \sqrt{5}}{2}$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e$ ધન હોવી જોઈએ $(0 < e < 1)$,તેથી $e = \frac{\sqrt{5} - 1}{2}$.
718
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^{2}}{10}+\frac{y^{2}}{8}=1$ પરના એક બિંદુનો પ્રથમ ચરણમાં ઉત્કેન્દ્રિય કોણ,જે ઉપવલયના કેન્દ્રથી $3$ એકમ અંતરે છે,તે શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(B) ધારો કે $P(\sqrt{10} \cos \theta, \sqrt{8} \sin \theta)$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{10}+\frac{y^{2}}{8}=1$ પરનું બિંદુ છે.
આપેલ છે કે કેન્દ્ર $(0,0)$ થી બિંદુ $P$ નું અંતર $3$ એકમ છે.
તેથી,$OP^2 = 3^2 = 9$.
$10 \cos^2 \theta + 8 \sin^2 \theta = 9$.
નિત્યસમ $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$9 = 9(\sin^2 \theta + \cos^2 \theta)$ લખી શકાય.
$10 \cos^2 \theta + 8 \sin^2 \theta = 9 \sin^2 \theta + 9 \cos^2 \theta$.
પદોને ગોઠવતા,$\cos^2 \theta = \sin^2 \theta$ મળે.
$\tan^2 \theta = 1$.
બિંદુ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,$\theta = \frac{\pi}{4}$.
719
EasyMCQ
ઉપવલય $16x^2 + 25y^2 = 400$ ના લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$5/16$ એકમ
B
$32/5$ એકમ
C
$16/5$ એકમ
D
$5/32$ એકમ

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $16x^2 + 25y^2 = 400$.
બંને બાજુ $400$ વડે ભાગતા પ્રમાણિત સ્વરૂપ મળે છે: $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{16} = 1$.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^2 = 25$ અને $b^2 = 16$ મળે છે.
ઉપવલયના લેટસ રેક્ટમની લંબાઈનું સૂત્ર $\frac{2b^2}{a}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\text{લંબાઈ} = \frac{2 \times 16}{5} = \frac{32}{5}$ એકમ.
720
MediumMCQ
ઉપવલયના નાભિઓને ગૌણ અક્ષના એક અંત્યબિંદુ સાથે જોડતી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ છે. ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા કેટલી છે?
A
$\frac{1}{8}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$\sqrt{\frac{2}{3}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(D) ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે. નાભિઓ $S(ae, 0)$ અને $S'(-ae, 0)$ છે,અને ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ $B(0, b)$ છે.
આપેલ છે કે ખૂણો $\angle SBS' = 90^{\circ}$.
ત્રિકોણ $\triangle SBS'$ સમદ્વિબાજુ હોવાથી,$B$ માંથી $SS'$ પરનો વેધ ખૂણા $\angle SBS'$ ને દુભાગે છે.
તેથી,$\angle OBS = 45^{\circ}$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OBS$ માં,$\tan(45^{\circ}) = \frac{OB}{OS} = \frac{b}{ae}$.
$\tan(45^{\circ}) = 1$ હોવાથી,$1 = \frac{b}{ae}$,જેનો અર્થ છે $b = ae$.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરીને,$b^2 = a^2e^2$ મૂકતા:
$a^2e^2 = a^2(1 - e^2)$
$e^2 = 1 - e^2$
$2e^2 = 1$
$e^2 = \frac{1}{2}$
$e = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
Solution diagram
721
MediumMCQ
$B$ એ ઉપવલયના ગૌણ અક્ષનું એક અંત્યબિંદુ છે જેના નાભિઓ $S$ અને $S^{\prime}$ છે. જો $\angle SBS^{\prime}$ કાટખૂણો હોય,તો ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(B) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે,જ્યાં $a > b$ છે.
નાભિઓના યામ $S(ae, 0)$ અને $S^{\prime}(-ae, 0)$ છે.
ગૌણ અક્ષનું અંત્યબિંદુ $B(0, b)$ છે.
$SB$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{b - 0}{0 - ae} = -\frac{b}{ae}$ છે.
$S^{\prime}B$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{b - 0}{0 - (-ae)} = \frac{b}{ae}$ છે.
$\angle SBS^{\prime} = 90^{\circ}$ હોવાથી,ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય,તેથી $m_1 \times m_2 = -1$.
$(-\frac{b}{ae}) \times (\frac{b}{ae}) = -1$.
$\frac{b^2}{a^2 e^2} = 1 \Rightarrow b^2 = a^2 e^2$.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $a^2(1 - e^2) = a^2 e^2$ મળે છે.
$1 - e^2 = e^2$ $\Rightarrow 2e^2 = 1$ $\Rightarrow e^2 = \frac{1}{2}$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e > 0$ હોવાથી,$e = \frac{1}{\sqrt{2}}$ મળે.
Solution diagram
722
EasyMCQ
ઉપવલય $x^{2}+2y^{2}=4$ ના સહાયક વર્તુળ પરના બિંદુના યામ,જે ઉપવલય પરના બિંદુને અનુરૂપ છે જેનો ઉત્કેન્દ્રિય કોણ $60^{\circ}$ છે,તે શું હશે?
A
$(\sqrt{3}, 1)$
B
$(1, \sqrt{3})$
C
$(1, 1)$
D
$(1, 2)$

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $x^{2}+2y^{2}=4$ છે.
$4$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^{2}}{4}+\frac{y^{2}}{2}=1$ મળે છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ સાથે સરખાવતા,$a^{2}=4$,તેથી $a=2$ મળે છે.
ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ નું સહાયક વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=a^{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,સહાયક વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}=4$ છે.
ઉત્કેન્દ્રિય કોણ $\theta$ ને અનુરૂપ સહાયક વર્તુળ પરના બિંદુના યામ $(a \cos \theta, a \sin \theta)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $\theta = 60^{\circ}$ અને $a=2$,તેથી યામ $(2 \cos 60^{\circ}, 2 \sin 60^{\circ})$ થશે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $(2 \times \frac{1}{2}, 2 \times \frac{\sqrt{3}}{2}) = (1, \sqrt{3})$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
723
EasyMCQ
ઉપવલય $16 x^{2}+25 y^{2}+32 x-100 y=284$ ના સહાયક વર્તુળનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^{2}+y^{2}+2 x-4 y-20=0$
B
$x^{2}+y^{2}+2 x-4 y=0$
C
$(x+1)^{2}+(y-2)^{2}=400$
D
$(x+1)^{2}+(y-2)^{2}=225$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $16 x^{2}+25 y^{2}+32 x-100 y=284$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$16(x^{2}+2 x)+25(y^{2}-4 y)=284$ મળે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$16(x^{2}+2 x+1)+25(y^{2}-4 y+4)=284+16+100$ મળે.
$16(x+1)^{2}+25(y-2)^{2}=400$.
$400$ વડે ભાગતા,$\frac{(x+1)^{2}}{25}+\frac{(y-2)^{2}}{16}=1$ મળે.
અહીં,$a^{2}=25$. ઉપવલય $\frac{(x-h)^{2}}{a^{2}}+\frac{(y-k)^{2}}{b^{2}}=1$ નું સહાયક વર્તુળ $(x-h)^{2}+(y-k)^{2}=a^{2}$ છે.
તેથી,સહાયક વર્તુળનું સમીકરણ $(x+1)^{2}+(y-2)^{2}=25$ થાય.
વિસ્તરણ કરતા,$x^{2}+2 x+1+y^{2}-4 y+4=25$ મળે.
આમ,$x^{2}+y^{2}+2 x-4 y-20=0$.
724
MediumMCQ
$AB$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ની એક ચલ જીવા છે. જો $AB$ ઉગમબિંદુ $O$ આગળ કાટખૂણો આંતરે,તો $\frac{1}{OA^2} + \frac{1}{OB^2}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2}$
B
$\frac{1}{a^2} - \frac{1}{b^2}$
C
$a^2 + b^2$
D
$a^2 - b^2$

Solution

(A) ધારો કે જીવા $AB$ નું સમીકરણ $lx + my = 1$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના સમીકરણને જીવાના સમીકરણ $lx + my = 1$ ની મદદથી સમઘાત બનાવતા:
$\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = (lx + my)^2$
$\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = l^2x^2 + m^2y^2 + 2lmxy$
$x^2(\frac{1}{a^2} - l^2) + y^2(\frac{1}{b^2} - m^2) - 2lmxy = 0$
કારણ કે $AB$ ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થવો જોઈએ.
$(\frac{1}{a^2} - l^2) + (\frac{1}{b^2} - m^2) = 0$
$l^2 + m^2 = \frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2}$
આમ,$\frac{1}{OA^2} + \frac{1}{OB^2}$ ની કિંમત $\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2}$ થાય છે.
Solution diagram
725
MediumMCQ
રેખા $y = 2t^2$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ ને વાસ્તવિક બિંદુઓમાં છેદે તો
A
$|t| \leq 1$
B
$|t| < 1$
C
$|t| > 1$
D
$|t| \geq 1$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ અને રેખા $y = 2t^2$.
$y = 2t^2$ ને ઉપવલયના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{x^2}{9} + \frac{(2t^2)^2}{4} = 1$
$\frac{x^2}{9} + \frac{4t^4}{4} = 1$
$\frac{x^2}{9} + t^4 = 1$
$x^2 = 9(1 - t^4)$
છેદબિંદુઓ વાસ્તવિક હોવા માટે,$x^2 \geq 0$ હોવું જોઈએ:
$9(1 - t^4) \geq 0$
$1 - t^4 \geq 0$
$t^4 \leq 1$
$(t^2 - 1)(t^2 + 1) \leq 0$
કારણ કે $t^2 + 1 > 0$ તમામ વાસ્તવિક $t$ માટે,તેથી $t^2 - 1 \leq 0$ હોવું જોઈએ.
$t^2 \leq 1$
$|t| \leq 1$
726
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના બિંદુ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$,જ્યાં $0 < \theta < \frac{\pi}{2}$,આગળનો સ્પર્શક $x$-અક્ષને $T$ માં અને $y$-અક્ષને $T_1$ માં છેદે છે. તો $\min_{0 < \theta < \frac{\pi}{2}} (OT)(OT_1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$ab$
B
$2ab$
C
$0$
D
$1$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના બિંદુ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{a} + \frac{y \sin \theta}{b} = 1$ છે.
$x$-અંતઃખંડ $T$ મેળવવા માટે,$y = 0$ લેતા: $x = \frac{a}{\cos \theta}$. તેથી,$OT = \frac{a}{\cos \theta}$.
$y$-અંતઃખંડ $T_1$ મેળવવા માટે,$x = 0$ લેતા: $y = \frac{b}{\sin \theta}$. તેથી,$OT_1 = \frac{b}{\sin \theta}$.
ગુણાકાર $(OT)(OT_1) = \frac{ab}{\sin \theta \cos \theta} = \frac{2ab}{\sin 2\theta}$.
$0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ માટે,$\sin 2\theta$ ની મહત્તમ કિંમત $1$ છે,તેથી $\frac{2ab}{\sin 2\theta}$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $2ab$ થાય.
727
MediumMCQ
વક્ર $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ ધ્યાનમાં લો. વક્રના કોઈપણ બિંદુએ સ્પર્શકનો ભાગ જે સંપર્ક બિંદુ અને નિયામિકા (directrix) વચ્ચે આવેલો છે,તે અનુરૂપ નાભિ (focus) પર કેટલા માપનો ખૂણો આંતરે છે?
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ છે.
સ્પર્શક અને નિયામિકા વચ્ચેનો ભાગ નાભિ પર $\frac{\pi}{2}$ નો ખૂણો આંતરે છે,જે ઉપવલયનો એક પ્રમાણિત ગુણધર્મ છે.
728
MediumMCQ
ઉપવલય $4x^{2} + 9y^{2} = 1$ પરના જે બિંદુઓ આગળના સ્પર્શકો રેખા $8x = 9y$ ને સમાંતર હોય તે બિંદુઓ કયા છે?
A
$\left(\frac{2}{5}, \frac{1}{5}\right)$
B
$\left(-\frac{2}{5}, \frac{1}{5}\right)$
C
$\left(-\frac{2}{5}, -\frac{1}{5}\right)$
D
$\left(\frac{2}{5}, -\frac{1}{5}\right)$

Solution

(B, D) ઉપવલયનું સમીકરણ $4x^{2} + 9y^{2} = 1$ છે.
$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા,$8x + 18yy' = 0$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $y' = -\frac{8x}{18y} = -\frac{4x}{9y}$.
રેખા $8x = 9y$ નો ઢાળ $y = \frac{8}{9}x$ પરથી $m = \frac{8}{9}$ મળે છે.
સ્પર્શકો રેખાને સમાંતર હોવાથી,તેમના ઢાળ સમાન હોવા જોઈએ: $-\frac{4x}{9y} = \frac{8}{9}$.
આ સાદું રૂપ આપતા $-4x = 8y$ અથવા $x = -2y$ મળે છે.
$x = -2y$ ને ઉપવલયના સમીકરણમાં મૂકતા: $4(-2y)^{2} + 9y^{2} = 1$.
$4(4y^{2}) + 9y^{2} = 1$ $\Rightarrow 16y^{2} + 9y^{2} = 1$ $\Rightarrow 25y^{2} = 1$.
આમ,$y^{2} = \frac{1}{25}$,જે $y = \pm \frac{1}{5}$ આપે છે.
જો $y = \frac{1}{5}$ હોય,તો $x = -2(\frac{1}{5}) = -\frac{2}{5}$.
જો $y = -\frac{1}{5}$ હોય,તો $x = -2(-\frac{1}{5}) = \frac{2}{5}$.
માગેલ બિંદુઓ $\left(-\frac{2}{5}, \frac{1}{5}\right)$ અને $\left(\frac{2}{5}, -\frac{1}{5}\right)$ છે.
729
EasyMCQ
બિંદુ $(3,5)$ માંથી ઉપવલયો $3x^2 + 5y^2 = 32$ અને $25x^2 + 9y^2 = 450$ પર દોરી શકાય તેવા સ્પર્શકોની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) ઉપવલય $E_1: 3x^2 + 5y^2 = 32$ માટે,બિંદુ $(3,5)$ નું સ્થાન ચકાસો: $3(3)^2 + 5(5)^2 = 27 + 125 = 152$. $152 > 32$ હોવાથી,બિંદુ $(3,5)$ એ $E_1$ ની બહાર છે. તેથી,$E_1$ પર $2$ સ્પર્શકો દોરી શકાય.
ઉપવલય $E_2: 25x^2 + 9y^2 = 450$ માટે,બિંદુ $(3,5)$ નું સ્થાન ચકાસો: $25(3)^2 + 9(5)^2 = 225 + 225 = 450$. પરિણામ $450$ હોવાથી,બિંદુ $(3,5)$ એ $E_2$ પર છે. તેથી,$E_2$ પર માત્ર $1$ સ્પર્શક દોરી શકાય.
સ્પર્શકોની કુલ સંખ્યા $2 + 1 = 3$ છે.
730
MediumMCQ
રેખા $y=x+\lambda$ એ ઉપવલય $2x^{2}+3y^{2}=1$ ને સ્પર્શક છે. તો,$\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2$
B
$1$
C
$\sqrt{\frac{5}{6}}$
D
$\sqrt{\frac{2}{3}}$

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $y=x+\lambda$ છે.
તેને $y=mx+c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $m=1$ અને $c=\lambda$ મળે છે.
ઉપવલયનું સમીકરણ $2x^{2}+3y^{2}=1$ છે,જેને $\frac{x^{2}}{1/2} + \frac{y^{2}}{1/3} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
તેને $\frac{x^{2}}{a^{2}} + \frac{y^{2}}{b^{2}} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^{2}=\frac{1}{2}$ અને $b^{2}=\frac{1}{3}$ મળે છે.
જો રેખા ઉપવલયને સ્પર્શતી હોય,તો સ્પર્શકની શરત $c^{2}=a^{2}m^{2}+b^{2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\lambda^{2} = \frac{1}{2}(1)^{2} + \frac{1}{3} = \frac{1}{2} + \frac{1}{3} = \frac{5}{6}$.
તેથી,$\lambda = \pm \sqrt{\frac{5}{6}}$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $\lambda = \sqrt{\frac{5}{6}}$ છે.
731
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^{2}}{9}+\frac{y^{2}}{5}=1$ ના બંને નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ આગળ સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. આ રીતે બનતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$27 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$\frac{13}{2} \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$\frac{15}{4} \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$45 \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{9}+\frac{y^{2}}{5}=1$ માટે,$a^{2}=9$ અને $b^{2}=5$ છે,તેથી $a=3$ અને $b=\sqrt{5}$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1-\frac{b^{2}}{a^{2}}} = \sqrt{1-\frac{5}{9}} = \sqrt{\frac{4}{9}} = \frac{2}{3}$.
નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm 3 \times \frac{2}{3}, 0) = (\pm 2, 0)$ છે.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(\pm 2, \pm \frac{5}{3})$ છે.
પ્રથમ ચરણમાં બિંદુ $P(2, \frac{5}{3})$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x(2)}{9} + \frac{y(5/3)}{5} = 1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{2x}{9} + \frac{y}{3} = 1$ એટલે કે $2x + 3y = 9$ થાય.
આ રેખા $x$-અક્ષને $A(\frac{9}{2}, 0)$ અને $y$-અક્ષને $B(0, 3)$ માં છેદે છે.
ચાર સ્પર્શકો દ્વારા બનતો ચતુષ્કોણ બંને અક્ષોની સાપેક્ષ સંમિત છે. ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $4 \times \text{Area}(\Delta OAB) = 4 \times (\frac{1}{2} \times OA \times OB) = 4 \times \frac{1}{2} \times \frac{9}{2} \times 3 = 27 \text{ ચોરસ એકમ}$ થાય.
Solution diagram
732
MediumMCQ
$a + b$ લંબાઈની એક નિશ્ચિત રેખા,જ્યાં $a \neq b$,એવી રીતે ગતિ કરે છે કે તેના અંત્યબિંદુઓ હંમેશા બે નિશ્ચિત પરસ્પર લંબ રેખાઓ પર રહે. આ રેખાને $a$ અને $b$ લંબાઈના બે ભાગમાં વિભાજિત કરતા બિંદુનો બિંદુપથ શું છે?
A
પરવલય
B
વર્તુળ
C
ઉપવલય
D
અતિવલય

Solution

(C) ધારો કે બે લંબ રેખાઓ યામ અક્ષો છે. રેખાખંડના અંત્યબિંદુઓ $A(0, m)$ અને $B(n, 0)$ છે.
રેખાખંડની લંબાઈ $AB = \sqrt{m^2 + n^2} = a + b$ છે,તેથી $m^2 + n^2 = (a + b)^2$.
ધારો કે $P(h, k)$ એ રેખાખંડ $AB$ પરનું બિંદુ છે જે તેને $a$ અને $b$ લંબાઈના ભાગોમાં વિભાજિત કરે છે. વિભાજનના સૂત્ર મુજબ,$P$ એ $AB$ ને $b : a$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે (કારણ કે $AP = a$ અને $PB = b$).
તેથી,$h = \frac{b(0) + a(n)}{a + b} = \frac{an}{a + b} \Rightarrow n = \frac{(a + b)h}{a}$.
અને $k = \frac{b(m) + a(0)}{a + b} = \frac{bm}{a + b} \Rightarrow m = \frac{(a + b)k}{b}$.
આ કિંમતોને $m^2 + n^2 = (a + b)^2$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\left(\frac{(a + b)k}{b}\right)^2 + \left(\frac{(a + b)h}{a}\right)^2 = (a + b)^2$.
$(a + b)^2$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{k^2}{b^2} + \frac{h^2}{a^2} = 1$ મળે છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ મળે છે,જે એક ઉપવલય છે.
Solution diagram
733
MediumMCQ
ઉગમબિંદુને નાભિ તરીકે અને $x = 4$ ને અનુરૂપ નિયામિકા તરીકે લઈને ઉપવલયોનું એક કુળ દોરવામાં આવે છે. તો લઘુ અક્ષના અંત્યબિંદુનો બિંદુપથ શું છે?
A
વર્તુળ
B
પરવલય
C
સીધી રેખા
D
અતિવલય

Solution

(B) ધારો કે નાભિ $F(0, 0)$ છે અને નિયામિકા $x = 4$ છે. ધારો કે લઘુ અક્ષનું અંત્યબિંદુ $B(h, k)$ છે.
ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,નાભિથી બિંદુ $B$ નું અંતર એ $B$ થી નિયામિકાના અંતરના $e$ ગણું છે.
$BF = e \cdot BM$
$BF = \sqrt{h^2 + k^2}$ અને $BM = |4 - h|$.
તેથી,$\sqrt{h^2 + k^2} = e(4 - h)$.
ઉપવલય માટે,કેન્દ્રથી નાભિનું અંતર $ae$ છે અને કેન્દ્રથી નિયામિકાનું અંતર $a/e$ છે. નાભિ $(0,0)$ પર છે અને નિયામિકા $x=4$ છે,તેથી તેમની વચ્ચેનું અંતર $a/e - ae = 4$ છે.
લઘુ અક્ષના અંત્યબિંદુ માટે,કેન્દ્રથી નાભિનું અંતર $ae$ છે,તેથી $h = -ae$ અને $k = b$.
$a/e - ae = 4$ પરથી,આપણને $a(1 - e^2) = 4e$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $b^2/a = 4e$,તેથી $b^2 = 4ae$.
$h = -ae$ અને $k = b$ મૂકતા,આપણને $k^2 = 4(-h) = -4h$ મળે છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2 = -4x$ મળે છે,જે એક પરવલય છે.
Solution diagram
734
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ની જીવાઓ ગૌણ અક્ષના ધન અંત્યબિંદુ $(0, b)$ માંથી દોરવામાં આવે છે. તેમના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શેના પર આવેલો છે?
A
એક વર્તુળ
B
એક પરવલય
C
એક ઉપવલય
D
એક અતિવલય

Solution

(C) ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે. ગૌણ અક્ષનું ધન અંત્યબિંદુ $P(0, b)$ છે.
ધારો કે $(h, k)$ એ $(0, b)$ અને ઉપવલય પરના કોઈ બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી પસાર થતી જીવાનું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી,$h = \frac{x_1 + 0}{2} \Rightarrow x_1 = 2h$ અને $k = \frac{y_1 + b}{2} \Rightarrow y_1 = 2k - b$.
ચૂંક $(x_1, y_1)$ ઉપવલય પર આવેલું છે,તેથી $\frac{x_1^2}{a^2} + \frac{y_1^2}{b^2} = 1$.
$x_1$ અને $y_1$ ની કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{(2h)^2}{a^2} + \frac{(2k - b)^2}{b^2} = 1$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $\frac{4h^2}{a^2} + \frac{4(k - b/2)^2}{b^2} = 1$ થાય છે,જેને $\frac{h^2}{(a/2)^2} + \frac{(k - b/2)^2}{(b/2)^2} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $\frac{x^2}{(a/2)^2} + \frac{(y - b/2)^2}{(b/2)^2} = 1$ મળે છે,જે એક ઉપવલય દર્શાવે છે.
Solution diagram
735
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^{2}}{2}+\frac{y^{2}}{1}=1$ પરના કોઈપણ બિંદુએ સ્પર્શક ધ્યાનમાં લો. અક્ષો વચ્ચે કપાયેલા ભાગના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શું છે?
A
$\frac{x^{2}}{2}+\frac{y^{2}}{4}=1$
B
$\frac{x^{2}}{4}+\frac{y^{2}}{2}=1$
C
$\frac{1}{3 x^{2}}+\frac{1}{4 y^{2}}=1$
D
$\frac{1}{2 x^{2}}+\frac{1}{4 y^{2}}=1$

Solution

(D) ધારો કે ઉપવલય પરનું બિંદુ $P(x_0, y_0)$ છે. $P$ પરના સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x x_0}{2} + y y_0 = 1$ છે.
આ સ્પર્શકના $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ પરના અંતઃખંડો અનુક્રમે $y=0$ અને $x=0$ મૂકીને મેળવી શકાય છે.
$y=0$ માટે,$x = \frac{2}{x_0}$. $x=0$ માટે,$y = \frac{1}{y_0}$.
ધારો કે કપાયેલા ભાગનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે. તેથી $h = \frac{1}{x_0}$ અને $k = \frac{1}{2 y_0}$.
આથી $x_0 = \frac{1}{h}$ અને $y_0 = \frac{1}{2 k}$ મળે.
કારણ કે $(x_0, y_0)$ એ ઉપવલય $\frac{x_0^2}{2} + y_0^2 = 1$ પર આવેલું છે,આપણે કિંમતો મૂકીએ:
$\frac{(1/h)^2}{2} + (1/2k)^2 = 1$
$\frac{1}{2h^2} + \frac{1}{4k^2} = 1$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{4y^2} = 1$ મળે છે.
736
DifficultMCQ
ઉપવલય $x^{2}+4y^{2}=4$ ની ગૌણ અક્ષના ધન છેડામાંથી દોરવામાં આવતી જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો.
A
કેન્દ્ર $\left(\frac{1}{2}, 0\right)$ અને ત્રિજ્યા $1$ વાળું વર્તુળ
B
નાભિ $\left(\frac{1}{2}, 0\right)$ અને નિયામિકા $x=-1$ વાળું પરવલય
C
કેન્દ્ર $\left(0, \frac{1}{2}\right)$,મુખ્ય અક્ષ $1$ અને ગૌણ અક્ષ $\frac{1}{2}$ વાળું ઉપવલય
D
કેન્દ્ર $\left(0, \frac{1}{2}\right)$,ટ્રાન્સવર્સ અક્ષ $1$ અને કોન્જુગેટ અક્ષ $\frac{1}{2}$ વાળું અતિવલય

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $x^{2}+4y^{2}=4$ છે.
$4$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^{2}}{4}+\frac{y^{2}}{1}=1$ મળે છે.
ગૌણ અક્ષનો ધન છેડો $B(0, 1)$ છે.
ધારો કે જીવા $BP$ નું મધ્યબિંદુ $M(h, k)$ છે,જ્યાં $P(x, y)$ એ ઉપવલય પરનું બિંદુ છે.
તેથી,$(h, k) = \left(\frac{0+x}{2}, \frac{1+y}{2}\right)$.
આનો અર્થ એ છે કે $h = \frac{x}{2} \Rightarrow x = 2h$ અને $k = \frac{1+y}{2} \Rightarrow y = 2k-1$.
કારણ કે $P(x, y)$ એ ઉપવલય $x^{2}+4y^{2}=4$ પર આવેલું છે,$x$ અને $y$ ની કિંમતો મૂકતા:
$(2h)^{2} + 4(2k-1)^{2} = 4$
$4h^{2} + 4(4k^{2} - 4k + 1) = 4$
$4h^{2} + 16k^{2} - 16k + 4 = 4$
$4h^{2} + 16k^{2} - 16k = 0$
$4$ વડે ભાગતા,આપણને $h^{2} + 4k^{2} - 4k = 0$ મળે છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^{2} + 4(y^{2} - y) = 0$ છે.
પૂર્ણ વર્ગ બનાવતા: $x^{2} + 4(y^{2} - y + \frac{1}{4}) = 4(\frac{1}{4}) = 1$.
$x^{2} + 4(y - \frac{1}{2})^{2} = 1$.
$1$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^{2}}{1} + \frac{(y - 1/2)^{2}}{1/4} = 1$ મળે છે.
આ એક ઉપવલય છે જેનું કેન્દ્ર $(0, 1/2)$,અર્ધ-મુખ્ય અક્ષ $a=1$ અને અર્ધ-ગૌણ અક્ષ $b=1/2$ છે.
Solution diagram
737
MediumMCQ
ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^{2}}{9}+y^{2}=1$ ના નાભિઓ બિંદુ $P$ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે. તો,$P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}=1$
B
$x^{2}+y^{2}=2$
C
$x^{2}+y^{2}=4$
D
$x^{2}+y^{2}=8$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^{2}}{9}+\frac{y^{2}}{1}=1$ છે.
$\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ સાથે સરખાવતા,$a^{2}=9$ અને $b^{2}=1$ મળે છે.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e=\sqrt{1-\frac{b^{2}}{a^{2}}}=\sqrt{1-\frac{1}{9}}=\frac{2\sqrt{2}}{3}$ છે.
નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm 2\sqrt{2}, 0)$ છે.
ધારો કે $P(h, k)$ એવું બિંદુ છે કે જેથી નાભિઓ $F_{1}(2\sqrt{2}, 0)$ અને $F_{2}(-2\sqrt{2}, 0)$ બિંદુ $P$ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે.
તેથી,$PF_{1}$ અને $PF_{2}$ ના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
$\frac{k-0}{h-2\sqrt{2}} \times \frac{k-0}{h+2\sqrt{2}} = -1$.
$\frac{k^{2}}{h^{2}-8} = -1$.
$h^{2}+k^{2} = 8$.
આમ,$P$ નો બિંદુપથ $x^{2}+y^{2}=8$ છે.
738
DifficultMCQ
રેખાઓ $x+y=1$ અને $3y=x+3$ એ ઉપવલય $x^{2}+9y^{2}=9$ ને બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ માં છેદે છે. $\triangle PQR$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{36}{5}$
B
$\frac{18}{5}$
C
$\frac{9}{5}$
D
$\frac{1}{5}$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $x^{2}+9y^{2}=9$ છે,જેને $\frac{x^{2}}{9}+\frac{y^{2}}{1}=1$ તરીકે લખી શકાય.
પ્રથમ,છેદબિંદુઓ શોધો:
$1$. $x+y=1$ અને $3y=x+3$ નું છેદબિંદુ: $x=1-y$ ને $3y=x+3$ માં મૂકતા,$3y=(1-y)+3$ $\Rightarrow 4y=4$ $\Rightarrow y=1$. તેથી $x=0$. આમ,બિંદુ $P$ એ $(0, 1)$ છે.
$2$. $x+y=1$ અને $x^{2}+9y^{2}=9$ નું છેદબિંદુ: $x=1-y$ ને ઉપવલયના સમીકરણમાં મૂકતા,$(1-y)^{2}+9y^{2}=9$ $\Rightarrow 10y^{2}-2y-8=0$ $\Rightarrow 5y^{2}-y-4=0$ $\Rightarrow (5y+4)(y-1)=0$. તેથી $y=1$ (જે $P(0,1)$ આપે છે) અથવા $y=-4/5$. જો $y=-4/5$ હોય,તો $x=1-(-4/5)=9/5$. આમ,બિંદુ $R$ એ $(9/5, -4/5)$ છે.
$3$. $3y=x+3$ અને $x^{2}+9y^{2}=9$ નું છેદબિંદુ: $y=(x+3)/3$ ને ઉપવલયના સમીકરણમાં મૂકતા,$x^{2}+(x+3)^{2}=9$ $\Rightarrow 2x^{2}+6x=0$ $\Rightarrow 2x(x+3)=0$. તેથી $x=0$ (જે $P(0,1)$ આપે છે) અથવા $x=-3$. જો $x=-3$ હોય,તો $y=0$. આમ,બિંદુ $Q$ એ $(-3, 0)$ છે.
$\triangle PQR$ ના શિરોબિંદુઓ $P(0, 1)$,$Q(-3, 0)$ અને $R(9/5, -4/5)$ છે.
$\triangle PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |0(0 - (-4/5)) + (-3)(-4/5 - 1) + (9/5)(1 - 0)| = \frac{1}{2} |27/5 + 9/5| = \frac{18}{5}$.
Solution diagram
739
MediumMCQ
ધારો કે $f$ એ $\mathbb{R}$ પર વ્યાખ્યાયિત એક ચુસ્ત ઘટતું વિધેય છે,જેથી $f(x) > 0, \forall x \in \mathbb{R}$. ધારો કે $\frac{x^2}{f(a^2+5a+3)} + \frac{y^2}{f(a+15)} = 1$ એ $y$-અક્ષ પર મુખ્ય અક્ષ ધરાવતું ઉપવલય છે. તો $a$ ની કિંમત કયા અંતરાલ(ઓ) માં હોઈ શકે?
A
$(-\infty, -6)$
B
$(-6, 2)$
C
$(2, \infty)$
D
$(-\infty, -6) \cup (2, \infty)$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f$ એ $\mathbb{R}$ પર ચુસ્ત ઘટતું વિધેય છે.
સમીકરણ $\frac{x^2}{f(a^2+5a+3)} + \frac{y^2}{f(a+15)} = 1$ એ $y$-અક્ષ પર મુખ્ય અક્ષ ધરાવતું ઉપવલય દર્શાવે તે માટે,$y^2$ પદનો છેદ એ $x^2$ પદના છેદ કરતા મોટો હોવો જોઈએ.
તેથી,$f(a+15) > f(a^2+5a+3)$.
કારણ કે $f$ એ ચુસ્ત ઘટતું વિધેય છે,$f(x_1) > f(x_2)$ નો અર્થ છે કે $x_1 < x_2$.
તેથી,$a+15 < a^2+5a+3$.
અસમતાને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $a^2+4a-12 > 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા,$(a+6)(a-2) > 0$ મળે છે.
આ અસમતા ઉકેલતા,આપણને $a < -6$ અથવા $a > 2$ મળે છે.
આમ,$a$ માટેનો અંતરાલ $(-\infty, -6) \cup (2, \infty)$ છે.
740
DifficultMCQ
એક ઉપવલયનું કેન્દ્ર $(1, -2)$ પર,એક નાભિ $(3, -2)$ પર અને એક શિરોબિંદુ $(5, -2)$ પર છે. તો તેના નાભિલંબની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{16}{\sqrt{3}}$
B
$6$
C
$4\sqrt{3}$
D
$6\sqrt{3}$

Solution

(B) આપેલ કેન્દ્ર $C = (1, -2)$,નાભિ $F_1 = (3, -2)$,અને શિરોબિંદુ $A_1 = (5, -2)$ છે.
$y$-યામ સમાન હોવાથી,મુખ્ય અક્ષ સમક્ષિતિજ છે.
કેન્દ્રથી શિરોબિંદુનું અંતર $a = |5 - 1| = 4$ છે.
કેન્દ્રથી નાભિનું અંતર $ae = |3 - 1| = 2$ છે.
તેથી,$e = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$.
સંબંધ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા,$b^2 = 4^2(1 - (\frac{1}{2})^2) = 16(1 - \frac{1}{4}) = 16(\frac{3}{4}) = 12$ મળે.
નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2b^2}{a} = \frac{2 \times 12}{4} = \frac{24}{4} = 6$ થાય.
Solution diagram
741
DifficultMCQ
ધારો કે બે ઉપવલયો $E_1: \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1, (a > b)$ અને $E_2: \frac{x^2}{A^2} + \frac{y^2}{B^2} = 1, (A < B)$ દરેકની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{4}{5}$ છે. જો $E_1$ અને $E_2$ ના નાભિલંબની લંબાઈ અનુક્રમે $\ell_1$ અને $\ell_2$ હોય,જેથી $2\ell_1^2 = 9\ell_2$ થાય. જો $E_1$ ની નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $8$ હોય,તો $E_2$ ની નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર શોધો:
A
$\frac{96}{5}$
B
$\frac{32}{5}$
C
$\frac{16}{5}$
D
$\frac{8}{5}$

Solution

(B) $E_1$ માટે,નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = 8$ છે. આપેલ છે $e = \frac{4}{5}$,તેથી $2a(\frac{4}{5}) = 8 \Rightarrow a = 5$.
$b^2 = a^2(1 - e^2)$ નો ઉપયોગ કરતા,$b^2 = 25(1 - \frac{16}{25}) = 25(\frac{9}{25}) = 9$.
નાભિલંબની લંબાઈ $\ell_1 = \frac{2b^2}{a} = \frac{2 \times 9}{5} = \frac{18}{5}$.
$E_2$ માટે,$A < B$,તેથી ઉત્કેન્દ્રતાનું સૂત્ર $A^2 = B^2(1 - e^2) = B^2(1 - \frac{16}{25}) = \frac{9}{25}B^2$ છે,જે $A = \frac{3}{5}B$ આપે છે.
નાભિલંબની લંબાઈ $\ell_2 = \frac{2A^2}{B} = \frac{2(9/25)B^2}{B} = \frac{18}{25}B$.
આપેલ છે $2\ell_1^2 = 9\ell_2$,તેથી $2(\frac{18}{5})^2 = 9(\frac{18}{25}B) \Rightarrow 2 \times \frac{324}{25} = \frac{162}{25}B$.
$B$ માટે ઉકેલતા,$B = \frac{2 \times 324}{162} = 4$.
$E_2$ ની નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2Be = 2 \times 4 \times \frac{4}{5} = \frac{32}{5}$ છે.
742
MediumMCQ
ધારો કે $(h, k)$ એ વર્તુળ $C: x^2 + y^2 = 4$ પર આવેલું છે અને બિંદુ $(2h + 1, 3k + 2)$ એ $e$ ઉત્કેન્દ્રતા ધરાવતા ઉપવલય પર આવેલું છે. તો $\frac{5}{e^2}$ ની કિંમત . . . . . . . જેટલી થાય.
A
$5$
B
$7$
C
$9$
D
$11$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4$ પરનું બિંદુ $(h, k)$ એ $(2 \cos \theta, 2 \sin \theta)$ છે.
ધારો કે બિંદુ $(x, y) = (2h + 1, 3k + 2)$.
$h = 2 \cos \theta$ અને $k = 2 \sin \theta$ મૂકતા,આપણને $x = 4 \cos \theta + 1$ અને $y = 6 \sin \theta + 2$ મળે છે.
ગોઠવતા,$\cos \theta = \frac{x - 1}{4}$ અને $\sin \theta = \frac{y - 2}{6}$ મળે છે.
નિત્યસમ $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$(\frac{x - 1}{4})^2 + (\frac{y - 2}{6})^2 = 1$ મળે છે.
આ $a = 6$ અને $b = 4$ અર્ધ-અક્ષો ધરાવતા ઉપવલયનું સમીકરણ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e$ માટે $e^2 = 1 - \frac{b^2}{a^2} = 1 - \frac{16}{36} = 1 - \frac{4}{9} = \frac{5}{9}$.
તેથી,$\frac{5}{e^2} = \frac{5}{5/9} = 9$.
743
DifficultMCQ
ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^{2}}{a^{2}}+\frac{y^{2}}{b^{2}}=1$ $(a>b)$ ની નાભિલંબની લંબાઈ $30$ છે. જો તેની ઉત્કેન્દ્રતા વિધેય $f(t)=-\frac{3}{4}+2t-t^{2}$ નું મહત્તમ મૂલ્ય હોય,તો $(a^{2}+b^{2})$ ની કિંમત શોધો.
A
$516$
B
$256$
C
$496$
D
$276$

Solution

(C) વિધેય $f(t) = -t^{2} + 2t - \frac{3}{4}$ છે.
મહત્તમ મૂલ્ય શોધવા માટે,પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $f(t) = -(t-1)^{2} + \frac{1}{4}$.
મહત્તમ મૂલ્ય $e = \frac{1}{4}$ છે,તેથી $e^{2} = \frac{1}{16}$.
ઉપવલય માટે,$e^{2} = 1 - \frac{b^{2}}{a^{2}}$,તેથી $\frac{b^{2}}{a^{2}} = 1 - \frac{1}{16} = \frac{15}{16} \Rightarrow b^{2} = \frac{15}{16}a^{2}$.
નાભિલંબની લંબાઈ $\frac{2b^{2}}{a} = 30$ છે,તેથી $b^{2} = 15a$.
$b^{2}$ માટેના સમીકરણોને સરખાવતા: $\frac{15}{16}a^{2} = 15a$.
$a \neq 0$ હોવાથી,$\frac{a}{16} = 1 \Rightarrow a = 16$.
તેથી $b^{2} = 15(16) = 240$.
આમ,$a^{2} + b^{2} = 16^{2} + 240 = 256 + 240 = 496$.
744
DifficultMCQ
જો રેખા $\alpha x+4y=\sqrt{7}$,જ્યાં $\alpha \in R$,ઉપવલય $3x^{2}+4y^{2}=1$ ને પ્રથમ ચરણમાં બિંદુ $P$ આગળ સ્પર્શે છે,તો $P$ ના નાભિ અંતરો પૈકીનું એક અંતર શોધો:
A
$\frac{1}{\sqrt{3}}-\frac{1}{2\sqrt{11}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}+\frac{1}{2\sqrt{5}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{3}}-\frac{1}{2\sqrt{5}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}+\frac{1}{2\sqrt{7}}$

Solution

(D) રેખાનું સમીકરણ $\alpha x+4y-\sqrt{7}=0$ છે. આ રેખા ઉપવલય $3x^{2}+4y^{2}=1$ ને સ્પર્શે છે.
સ્પર્શકની શરત $c^{2}=a^{2}m^{2}+b^{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\alpha = \pm 3$ મળે છે.
પ્રથમ ચરણમાં બિંદુ $P$ માટે,સ્પર્શક $3x+4y=\sqrt{7}$ છે.
સ્પર્શબિંદુ $P$ ના યામ $(\frac{1}{\sqrt{7}}, \frac{1}{\sqrt{7}})$ મળે છે.
ઉપવલય માટે ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \frac{1}{2}$ છે.
નાભિ અંતરો $a \pm ex_{1}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જે $\frac{1}{\sqrt{3}} \pm \frac{1}{2\sqrt{7}}$ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
Solution diagram
745
DifficultMCQ
ધારો કે $S$ અને $S^{\prime}$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{9}=1$ ના નાભિઓ છે અને $P(\alpha, \beta)$ એ પ્રથમ ચરણમાં ઉપવલય પરનું એક બિંદુ છે. જો $(SP)^2+(S^{\prime}P)^2-SP \cdot S^{\prime}P=37$ હોય,તો $\alpha^2+\beta^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$15$
B
$11$
C
$17$
D
$13$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{9}=1$ માટે,$a=5$ અને $b=3$ છે.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \frac{4}{5}$ છે.
નાભિઓ $S(4, 0)$ અને $S^{\prime}(-4, 0)$ છે.
$P(\alpha, \beta)$ ઉપવલય પર હોવાથી $SP+S^{\prime}P=10$.
આપેલ સમીકરણ $(SP)^2+(S^{\prime}P)^2-SP \cdot S^{\prime}P=37$ માં $(SP+S^{\prime}P)^2-3SP \cdot S^{\prime}P=37$ મૂકતા,
$100-3SP \cdot S^{\prime}P=37 \Rightarrow SP \cdot S^{\prime}P=21$.
$SP \cdot S^{\prime}P = a^2-e^2\alpha^2 = 25-\frac{16}{25}\alpha^2 = 21$.
$\frac{16}{25}\alpha^2 = 4 \Rightarrow \alpha^2 = \frac{25}{4}$.
$\frac{\alpha^2}{25}+\frac{\beta^2}{9}=1$ માં કિંમત મૂકતા,$\beta^2=\frac{27}{4}$.
તેથી $\alpha^2+\beta^2 = \frac{25}{4}+\frac{27}{4} = 13$.
746
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $y-x=1$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{2}+\frac{y^{2}}{1}=1$ ને બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે. તો ઉપવલયના કેન્દ્ર આગળ રેખાખંડ $AB$ દ્વારા બનતો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\pi-\tan^{-1}(\frac{1}{4})$
B
$\frac{\pi}{2}+\tan^{-1}(\frac{1}{4})$
C
$\frac{\pi}{2}+2\tan^{-1}(\frac{1}{4})$
D
$\frac{\pi}{2}-\tan^{-1}(\frac{1}{4})$

Solution

(B) રેખાનું સમીકરણ $y = x + 1$ છે. તેને ઉપવલયના સમીકરણ $\frac{x^2}{2} + y^2 = 1$ માં મૂકતા:
$\frac{x^2}{2} + (x+1)^2 = 1$
$\frac{x^2}{2} + x^2 + 2x + 1 = 1$
$\frac{3x^2}{2} + 2x = 0$
$x(\frac{3x}{2} + 2) = 0$
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = -\frac{4}{3}$.
જો $x = 0$,તો $y = 1$,તેથી $A = (0, 1)$.
જો $x = -\frac{4}{3}$,તો $y = -\frac{4}{3} + 1 = -\frac{1}{3}$,તેથી $B = (-\frac{4}{3}, -\frac{1}{3})$.
ઉપવલયનું કેન્દ્ર $O(0, 0)$ છે.
$OA$ નો ઢાળ $m_1 = \infty$ છે (ઊભી રેખા,ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે).
$OB$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{1}{4}$ છે.
ખૂણો $\angle AOB = \frac{\pi}{2} + \tan^{-1}(\frac{1}{4})$.
Solution diagram
747
DifficultMCQ
ધારો કે $x = 9$ એ ઉપવલય $E$ ની નિયામિકા છે,જેનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ પર છે અને ઉત્કેન્દ્રિયતા $1/3$ છે. ધારો કે $P(\alpha, 0), \alpha > 0$,એ $E$ નું નાભિ છે અને $AB$ એ $P$ માંથી પસાર થતી જીવા છે. તો $AB$ ના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો:
A
$9y^2 = 8x(1 - x)$
B
$3y^2 = 4x(1 - x)$
C
$9y^2 = 8x(x - 1)$
D
$3y^2 = 4x(x - 1)$

Solution

(A) આપેલ નિયામિકા $x = a/e = 9$ અને ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = 1/3$ પરથી,આપણને $a = 9 \times (1/3) = 3$ મળે છે.
નાભિ $P$ એ $(ae, 0) = (3 \times 1/3, 0) = (1, 0)$ પર છે,તેથી $\alpha = 1$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2/a^2 + y^2/b^2 = 1$ છે,જ્યાં $b^2 = a^2(1 - e^2) = 9(1 - 1/9) = 8$.
આમ,ઉપવલય $x^2/9 + y^2/8 = 1$ છે.
ઉપવલય $x^2/a^2 + y^2/b^2 = 1$ માટે $(x_0, y_0)$ માંથી પસાર થતી જીવાના મધ્યબિંદુ $(h, k)$ નો બિંદુપથ $T = S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે $xh/a^2 + yk/b^2 = h^2/a^2 + k^2/b^2$ છે.
જીવા $(1, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $xh/9 + yk/8 = h^2/9 + k^2/8$ છે.
આ સમીકરણમાં $(x, y) = (1, 0)$ મૂકતા,આપણને $h/9 = h^2/9 + k^2/8$ મળે છે.
$72$ વડે ગુણતા,$8h = 8h^2 + 9k^2$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $9k^2 = 8h(1 - h)$ થાય છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $9y^2 = 8x(1 - x)$ મળે છે.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Ellipse · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.