Gujarati

Ellipse Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Ellipse

754+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 41 of 754 questions in Gujarati

651
EasyMCQ
બે ઉપવલયો $\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{5}=1$ અને $\frac{x^2}{5}+\frac{y^2}{9}=1$ ના નાભિઓને જોડવાથી બનતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$4$
B
$2$
C
$6$
D
$8$

Solution

(D) ઉપવલય $\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{5}=1$ માટે,$a^2=9$ અને $b^2=5$. ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1-\frac{5}{9}} = \frac{2}{3}$. નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm 2, 0)$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{5}+\frac{y^2}{9}=1$ માટે,$a^2=9$ અને $b^2=5$ ($y$-અક્ષ પર મુખ્ય અક્ષ). ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1-\frac{5}{9}} = \frac{2}{3}$. નાભિઓ $(0, \pm ae) = (0, \pm 2)$ છે.
ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ $(2, 0), (0, 2), (-2, 0),$ અને $(0, -2)$ છે.
આ ચતુષ્કોણ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેના વિકર્ણોની લંબાઈ $d_1 = 4$ અને $d_2 = 4$ છે.
ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times d_1 \times d_2 = \frac{1}{2} \times 4 \times 4 = 8$ ચોરસ એકમ છે.
652
EasyMCQ
આપેલ ઉપવલય $(E) 4x^2 + 9y^2 - 36 = 0$,વર્તુળ $(C) x^2 + y^2 - 9 = 0$ અને બે બિંદુઓ $A(1, 2), B(2, 1)$ માટે,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$B$ એ $C$ ની અંદર છે પણ $E$ ની બહાર છે
B
$B$ એ $C$ અને $E$ બંનેની બહાર છે
C
$A$ એ $C$ અને $E$ બંનેની અંદર છે
D
$A$ એ $C$ ની અંદર છે,પણ $E$ ની બહાર છે

Solution

(D) આપેલ ઉપવલય $E: 4x^2 + 9y^2 - 36 = 0$ અને વર્તુળ $C: x^2 + y^2 - 9 = 0$.
બિંદુ $A(1, 2)$ માટે:
$E(1, 2) = 4(1)^2 + 9(2)^2 - 36 = 4 + 36 - 36 = 4 > 0$,તેથી $A$ એ $E$ ની બહાર છે.
$C(1, 2) = (1)^2 + (2)^2 - 9 = 1 + 4 - 9 = -4 < 0$,તેથી $A$ એ $C$ ની અંદર છે.
બિંદુ $B(2, 1)$ માટે:
$E(2, 1) = 4(2)^2 + 9(1)^2 - 36 = 16 + 9 - 36 = -11 < 0$,તેથી $B$ એ $E$ ની અંદર છે.
$C(2, 1) = (2)^2 + (1)^2 - 9 = 4 + 1 - 9 = -4 < 0$,તેથી $B$ એ $C$ ની અંદર છે.
આમ,$A$ એ $C$ ની અંદર છે પણ $E$ ની બહાર છે તે વિધાન સાચું છે.
653
DifficultMCQ
ઉપવલય $x^2+4y^2=64$ માં અંતર્ગત મહત્તમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતા લંબચોરસની બાજુઓ છે:
A
$4\sqrt{2}, 8\sqrt{2}$
B
$8\sqrt{2}, 4\sqrt{2}$
C
$8\sqrt{2}, 8\sqrt{2}$
D
$16\sqrt{2}, 4\sqrt{2}$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2+4y^2=64$ છે,જેને $\frac{x^2}{64} + \frac{y^2}{16} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
આ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $a^2=64$ $(a=8)$ અને $b^2=16$ $(b=4)$.
પ્રથમ ચરણમાં લંબચોરસનો એક શિરોબિંદુ $(x, y) = (a \cos \theta, b \sin \theta) = (8 \cos \theta, 4 \sin \theta)$ ધારો.
લંબચોરસની બાજુઓ $2x$ અને $2y$ છે,તેથી ક્ષેત્રફળ $A = (2x)(2y) = 4xy = 4(8 \cos \theta)(4 \sin \theta) = 128 \sin \theta \cos \theta = 64 \sin(2\theta)$.
ક્ષેત્રફળ મહત્તમ ત્યારે થાય જ્યારે $\sin(2\theta) = 1$,એટલે કે $2\theta = 90^\circ$ અથવા $\theta = 45^\circ$.
$\theta = 45^\circ$ મૂકતા,આપણને $x = 8 \cos 45^\circ = 4\sqrt{2}$ અને $y = 4 \sin 45^\circ = 2\sqrt{2}$ મળે.
લંબચોરસની બાજુઓ $2x = 8\sqrt{2}$ અને $2y = 4\sqrt{2}$ છે.
654
MediumMCQ
જેના નાભિઓ $(-2,0)$ અને $(8,0)$ છે અને ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{1}{\sqrt{2}}$ છે તેવા ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુના પ્રચલિત સ્વરૂપમાં યામ શું થાય?
A
$(5 \sqrt{2} \cos \theta, 5 \sin \theta)$
B
$(3+5 \sqrt{2} \cos \theta, 5 \sin \theta)$
C
$(3+5 \cos \theta, 5 \sqrt{2} \sin \theta)$
D
$(5 \cos \theta, 3+5 \sqrt{2} \sin \theta)$

Solution

(B) નાભિઓ $(-2,0)$ અને $(8,0)$ છે.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $2ae = 8 - (-2) = 10$ છે.
$\Rightarrow ae = 5$.
આપેલ છે કે $e = \frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી $a \left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right) = 5 \Rightarrow a = 5\sqrt{2}$.
હવે,$b^2 = a^2(1 - e^2) = (5\sqrt{2})^2 \left(1 - \frac{1}{2}\right) = 50 \left(\frac{1}{2}\right) = 25$.
તેથી,$b = 5$.
ઉપવલયનું કેન્દ્ર એ બે નાભિઓને જોડતી રેખાનું મધ્યબિંદુ છે: $\left(\frac{-2+8}{2}, \frac{0+0}{2}\right) = (3,0)$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{(x-3)^2}{a^2} + \frac{(y-0)^2}{b^2} = 1$ છે,જે $\frac{(x-3)^2}{50} + \frac{y^2}{25} = 1$ થાય.
પ્રચલિત યામ $(x, y) = (h + a \cos \theta, k + b \sin \theta)$ છે,જ્યાં $(h, k)$ કેન્દ્ર છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $(3 + 5\sqrt{2} \cos \theta, 5 \sin \theta)$ મળે છે.
655
MediumMCQ
રેખા $y = x + 1$ પર બનેલા ઉપવલય $x^2 + \frac{y^2}{4} = 1$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ શું છે?
A
$(\frac{4}{5}, \frac{9}{5})$
B
$(-\frac{1}{5}, \frac{4}{5})$
C
$(\frac{1}{5}, \frac{6}{5})$
D
$(-\frac{6}{5}, -\frac{1}{5})$

Solution

(B) ધારો કે જીવાનું મધ્યબિંદુ $M(h, k)$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ છે.
અહીં $a^2 = 1$ અને $b^2 = 4$ છે,તેથી સમીકરણ $xh + \frac{yk}{4} = h^2 + \frac{k^2}{4}$ થાય.
આ જીવા રેખા $y = x + 1$ એટલે કે $x - y = -1$ છે.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$\frac{h}{1} = \frac{k/4}{-1} = \frac{h^2 + k^2/4}{-1}$.
તેથી $k = -4h$ અને $-h = h^2 + 4h^2 = 5h^2$.
$h = -1/5$ અને $k = 4/5$ મળે.
આમ,મધ્યબિંદુ $(-\frac{1}{5}, \frac{4}{5})$ છે.
656
DifficultMCQ
$P(\theta_1)$ અને $Q(\theta_2)$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ પરના બે બિંદુઓ છે,જેની ઉત્કેન્દ્રતા $e$ છે. જો $PSQ$ એ નાભિ જીવા હોય અને $\tan \left(\frac{\theta_1}{2}\right) \tan \left(\frac{\theta_2}{2}\right)=-(2 \sqrt{2}+3)$ હોય,તો $e$ અને $S$ શું છે?
A
$\frac{1}{\sqrt{3}},\left(\frac{a}{\sqrt{3}}, 0\right)$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}},\left(\frac{-a}{\sqrt{3}}, 0\right)$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}},\left(\frac{a}{\sqrt{2}}, 0\right)$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}},\left(\frac{-a}{\sqrt{2}}, 0\right)$

Solution

(C) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ માટે નાભિ $S(ae, 0)$ માંથી પસાર થતી જીવા માટે,$\tan \left(\frac{\theta_1}{2}\right) \tan \left(\frac{\theta_2}{2}\right) = \frac{e-1}{e+1}$ સંબંધ મળે છે.
આપેલ છે કે $\tan \left(\frac{\theta_1}{2}\right) \tan \left(\frac{\theta_2}{2}\right) = -(2\sqrt{2}+3)$.
તેથી,$\frac{e-1}{e+1} = -(2\sqrt{2}+3)$.
ઉકેલતા,$e = \frac{1}{\sqrt{2}}$ મળે છે.
આમ,$S = \left(\pm \frac{a}{\sqrt{2}}, 0\right)$ થાય છે.
657
DifficultMCQ
$\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(b > a)$ એ $\frac{1}{\sqrt{2}}$ ઉત્કેન્દ્રતા ધરાવતું ઉપવલય છે. જો ઉપવલય અને પરવલય $y^2 = 4ax$ વચ્ચેનો છેદકોણ $\theta$ હોય,તો ઉપવલય પરના બિંદુના યામ શોધો:
A
$(\frac{a}{2}, \frac{a}{2})$
B
$(\frac{a}{2}, \frac{3a}{2})$
C
$(\frac{\sqrt{3}a}{2}, \frac{3\sqrt{3}a}{\sqrt{2}})$
D
$(\frac{a}{2}, \frac{\sqrt{3}a}{\sqrt{2}})$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે $b > a$ અને ઉત્કેન્દ્રતા $e = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
તેથી $b^2 = 2a^2$ મળે.
છેદબિંદુ માટે $2x^2 + y^2 = 2a^2$ અને $y^2 = 4ax$ ઉકેલતા $\theta = \frac{\pi}{2}$ મળે છે.
આથી ઉપવલય પરનું બિંદુ $(\frac{a}{2}, \frac{\sqrt{3}a}{\sqrt{2}})$ છે.
658
EasyMCQ
જો રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = 2 \sqrt{3}$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{8} = 1$ નો સ્પર્શક હોય અને $\alpha$ લઘુકોણ હોય,તો $\alpha = $
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(B) આપેલ રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = 2 \sqrt{3}$ છે અને ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{8} = 1$ છે.
$\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^2 = 16$ અને $b^2 = 8$ મળે છે.
રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = p$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નો સ્પર્શક હોવાની શરત $p^2 = a^2 \cos^2 \alpha + b^2 \sin^2 \alpha$ છે.
અહીં $p = 2 \sqrt{3}$,તેથી $p^2 = (2 \sqrt{3})^2 = 12$.
કિંમતો મૂકતા: $12 = 16 \cos^2 \alpha + 8 \sin^2 \alpha$.
$\cos^2 \alpha = 1 - \sin^2 \alpha$ નો ઉપયોગ કરતા,$12 = 16(1 - \sin^2 \alpha) + 8 \sin^2 \alpha$ મળે.
$12 = 16 - 16 \sin^2 \alpha + 8 \sin^2 \alpha$.
$8 \sin^2 \alpha = 4$.
$\sin^2 \alpha = \frac{4}{8} = \frac{1}{2}$.
$\alpha$ લઘુકોણ હોવાથી,$\sin \alpha = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\alpha = \frac{\pi}{4}$.
659
EasyMCQ
$c$ ની કઈ કિંમતો માટે રેખા $y=4x+c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{1}=1$ ને સ્પર્શે છે?
A
$\pm 13$
B
$\pm 7$
C
$\pm \sqrt{65}$
D
$\pm \sqrt{74}$

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $y=mx+c$ છે,જ્યાં $m=4$.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ છે,જ્યાં $a^2=4$ અને $b^2=1$.
રેખા $y=mx+c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ને સ્પર્શે જો $c^2=a^2m^2+b^2$ હોય.
$a^2=4$,$b^2=1$,અને $m=4$ કિંમતો મૂકતા:
$c^2 = 4(4)^2 + 1$
$c^2 = 4(16) + 1$
$c^2 = 64 + 1 = 65$
તેથી,$c = \pm \sqrt{65}$.
660
DifficultMCQ
જો $\frac{\pi}{3}$ અને $\theta$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{12}=1$ ની નાભિસ્થ જીવાના અંત્યબિંદુઓના ઉત્કેન્દ્રિય ખૂણા હોય,તો $\tan \theta=$
A
$-\sqrt{3}$
B
$\sqrt{3}$
C
$-1$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{12}=1$ માટે,$a^2=16$ અને $b^2=12$ છે.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e$ માટે $b^2=a^2(1-e^2)$,તેથી $12=16(1-e^2)$,જે $1-e^2=\frac{3}{4}$ આપે છે,તેથી $e^2=\frac{1}{4}$ અને $e=\frac{1}{2}$.
નાભિસ્થ જીવા માટે ઉત્કેન્દ્રિય ખૂણા $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો શરત $\tan(\frac{\alpha}{2}) \tan(\frac{\beta}{2}) = \frac{e-1}{e+1}$ છે.
અહીં $\alpha = \frac{\pi}{3}$,તેથી $\frac{\alpha}{2} = \frac{\pi}{6}$.
$\tan(\frac{\pi}{6}) \tan(\frac{\theta}{2}) = \frac{1/2 - 1}{1/2 + 1} = \frac{-1/2}{3/2} = -\frac{1}{3}$.
$\tan(\frac{\pi}{6}) = \frac{1}{\sqrt{3}}$ હોવાથી,$\frac{1}{\sqrt{3}} \tan(\frac{\theta}{2}) = -\frac{1}{3}$,તેથી $\tan(\frac{\theta}{2}) = -\frac{\sqrt{3}}{3} = -\frac{1}{\sqrt{3}}$.
આમ,$\frac{\theta}{2} = -\frac{\pi}{6}$,જેનો અર્થ છે કે $\theta = -\frac{\pi}{3}$.
તેથી,$\tan \theta = \tan(-\frac{\pi}{3}) = -\sqrt{3}$.
661
DifficultMCQ
જો $x+y+n=0, n>0$ એ ઉપવલય $x^2+3y^2=3$ નો અભિલંબ હોય અને $x+my+3=0, m < 0$ એ ઉપવલય $x^2+5y^2=5$ નો સ્પર્શક હોય,તો આ બે રેખાઓનું છેદબિંદુ કયા સમીકરણનું સમાધાન કરે છે?
A
$\frac{x^2}{64}-\frac{y^2}{25}=1$
B
$x-5y+5=0$
C
$x^2=\frac{2}{3}y+1$
D
$y^2=-25x+3$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2+3y^2=3$ છે,જેને $\frac{x^2}{3}+y^2=1$ તરીકે લખી શકાય. અહીં $a^2=3$ અને $b^2=1$ છે.
$lx+my+n=0$ એ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ નો અભિલંબ હોવાની શરત $\frac{a^2}{l^2}+\frac{b^2}{m^2}=\frac{(a^2-b^2)^2}{n^2}$ છે.
$l=1, m=1, a^2=3, b^2=1$ મૂકતા,આપણને $\frac{3}{1^2}+\frac{1}{1^2}=\frac{(3-1)^2}{n^2} \Rightarrow 4=\frac{4}{n^2} \Rightarrow n^2=1$ મળે છે.
$n>0$ હોવાથી,$n=1$. અભિલંબ $x+y+1=0$ છે.
ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2+5y^2=5$ છે,અથવા $\frac{x^2}{5}+y^2=1$.
$lx+my+n=0$ એ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ નો સ્પર્શક હોવાની શરત $n^2=a^2l^2+b^2m^2$ છે.
$l=1, n=3, a^2=5, b^2=1$ મૂકતા,આપણને $3^2=5(1)^2+1(m)^2 \Rightarrow 9=5+m^2 \Rightarrow m^2=4$ મળે છે.
$m<0$ હોવાથી,$m=-2$. સ્પર્શક $x-2y+3=0$ છે.
$x+y+1=0$ અને $x-2y+3=0$ ને ઉકેલતા: સમીકરણોની બાદબાકી કરતા $3y-2=0 \Rightarrow y=\frac{2}{3}$ મળે છે.
પછી $x=-1-y=-1-\frac{2}{3}=-\frac{5}{3}$.
વિકલ્પોમાં બિંદુ $(-\frac{5}{3}, \frac{2}{3})$ તપાસતા: $x-5y+5=0$ માટે,આપણને $-\frac{5}{3}-5(\frac{2}{3})+5 = \frac{-5-10+15}{3} = 0$ મળે છે.
આમ,બિંદુ $x-5y+5=0$ નું સમાધાન કરે છે.
662
EasyMCQ
જો સીધી રેખા $8x + 3\sqrt{2}y = 36$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 2$ ને $(a, b)$ બિંદુએ સ્પર્શતી હોય,તો $a + \sqrt{2}b =$
A
$\frac{36}{5\sqrt{2}}$
B
$\frac{8}{3}$
C
$\frac{12 + 2\sqrt{2}}{3}$
D
$\frac{16}{3}$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{18} + \frac{y^2}{8} = 1$ છે.
ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $(a, b)$ છે. ઉપવલય $\frac{x^2}{18} + \frac{y^2}{8} = 1$ માટે $(a, b)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{ax}{18} + \frac{by}{8} = 1$ થાય.
આપેલ સ્પર્શકનું સમીકરણ $8x + 3\sqrt{2}y = 36$ છે,જેને $\frac{8x}{36} + \frac{3\sqrt{2}y}{36} = 1$ એટલે કે $\frac{2x}{9} + \frac{\sqrt{2}y}{12} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
સ્પર્શકના બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા:
$\frac{a}{18} = \frac{2}{9} \implies a = \frac{18 \times 2}{9} = 4$.
$\frac{b}{8} = \frac{\sqrt{2}}{12} \implies b = \frac{8\sqrt{2}}{12} = \frac{2\sqrt{2}}{3}$.
હવે,$a + \sqrt{2}b = 4 + \sqrt{2} \times \frac{2\sqrt{2}}{3} = 4 + \frac{4}{3} = \frac{12 + 4}{3} = \frac{16}{3}$.
Solution diagram
663
MediumMCQ
જો $4x+y+p=0$ $(p>0)$ એ ઉપવલય $x^2+3y^2=3$ નો સ્પર્શક હોય અને $16x+qy+14=0$ $(q>0)$ એ ઉપવલય $x^2+8y^2=33$ નો અભિલંબ હોય,તો $p+q=$
A
$8$
B
$5$
C
$9$
D
$6$

Solution

(A) રેખા $y=mx+c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ નો સ્પર્શક હોય તેની શરત $c^2=a^2m^2+b^2$ છે.
આપેલ $4x+y+p=0$ પરથી $y=-4x-p$.
ઉપવલય $x^2+3y^2=3$ એટલે કે $\frac{x^2}{3}+\frac{y^2}{1}=1$ માટે,$a^2=3, b^2=1, m=-4, c=-p$.
આ કિંમતો મૂકતા: $(-p)^2 = 3(-4)^2 + 1 \Rightarrow p^2 = 49$.
$p>0$ હોવાથી,$p=7$.
રેખા $y=mx+c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ નો અભિલંબ હોય તેની શરત $c^2=\frac{m^2(a^2-b^2)^2}{a^2+b^2m^2}$ છે.
આપેલ $16x+qy+14=0$ પરથી $y=-\frac{16}{q}x-\frac{14}{q}$.
ઉપવલય $x^2+8y^2=33$ એટલે કે $\frac{x^2}{33}+\frac{y^2}{33/8}=1$ માટે,$a^2=33, b^2=\frac{33}{8}, m=-\frac{16}{q}, c=-\frac{14}{q}$.
ગણતરી કરતા $q^2=1$ મળે છે.
$q>0$ હોવાથી,$q=1$.
તેથી,$p+q = 7+1 = 8$.
664
DifficultMCQ
ઉપવલય $9x^2+4y^2-18x-8y-23=0$ ના નાભિલંબના સમીકરણો કયા છે?
A
$y = \pm \sqrt{5}$
B
$x = \pm \sqrt{5}$
C
$y = 1 \pm \sqrt{5}$
D
$x = -1 \pm \sqrt{5}$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^2 + 4y^2 - 18x - 8y - 23 = 0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$9(x^2 - 2x) + 4(y^2 - 2y) = 23$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$9(x - 1)^2 + 4(y - 1)^2 = 36$.
$36$ વડે ભાગતા,$\frac{(x - 1)^2}{4} + \frac{(y - 1)^2}{9} = 1$.
અહીં,$a^2 = 4$ અને $b^2 = 9$,તેથી $a < b$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{4}{9}} = \frac{\sqrt{5}}{3}$.
નાભિલંબના સમીકરણો $y - k = \pm be$ છે,જ્યાં $(h, k) = (1, 1)$.
$y - 1 = \pm 3 \times \frac{\sqrt{5}}{3} = \pm \sqrt{5}$.
તેથી,$y = 1 \pm \sqrt{5}$.
665
DifficultMCQ
એક કણ લંબવૃત્ત $\frac{x^2}{100} + \frac{y^2}{25} = 1$ પર ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ગતિ કરે છે. જો કણ $(-8, 3)$ બિંદુએ લંબવૃત્ત છોડીને તે બિંદુએ સ્પર્શકની દિશામાં ગતિ કરે,તો તે કણ $Y$-અક્ષને કયા બિંદુએ છેદશે?
A
$\left(0, \frac{7}{3}\right)$
B
$\left(0, \frac{25}{3}\right)$
C
$(0, 9)$
D
$\left(0, -\frac{25}{3}\right)$

Solution

(B) લંબવૃત્તનું સમીકરણ $\frac{x^2}{100} + \frac{y^2}{25} = 1$ છે.
$(-8, 3)$ બિંદુએ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x x_1}{a^2} + \frac{y y_1}{b^2} = 1$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{x(-8)}{100} + \frac{y(3)}{25} = 1$.
સમીકરણનું સાદું રૂપ: $-\frac{2x}{25} + \frac{3y}{25} = 1$,જે $-2x + 3y = 25$ આપે છે.
કણ $Y$-અક્ષને જ્યાં છેદે તે બિંદુ શોધવા માટે,$x = 0$ લેતા.
સ્પર્શકના સમીકરણમાં $x = 0$ મૂકતા: $3y = 25$,જે $y = \frac{25}{3}$ આપે છે.
આમ,બિંદુ $\left(0, \frac{25}{3}\right)$ છે.
666
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{5}=1$ ના નાભિલંબના તમામ અંત્યબિંદુઓ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. આ રીતે બનતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$27$
B
$36$
C
$42$
D
$45$

Solution

(A) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ માટે,નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(\pm ae, \pm \frac{b^2}{a})$ છે.
આપેલ $\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{5}=1$ માટે,$a^2=9, b^2=5$.
$e^2 = 1 - \frac{5}{9} = \frac{4}{9} \Rightarrow e = \frac{2}{3}$.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(\pm 2, \pm \frac{5}{3})$ છે.
બિંદુ $P(2, \frac{5}{3})$ પરના સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{2x}{9} + \frac{y}{3} = 1$ છે.
આ રેખા અક્ષોને $A(\frac{9}{2}, 0)$ અને $C(0, 3)$ માં છેદે છે.
પ્રથમ ચરણમાં બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \frac{9}{2} \times 3 = \frac{27}{4}$ છે.
નાભિલંબના ચાર અંત્યબિંદુઓ પરના સ્પર્શકો દ્વારા આવા ચાર સમાન ત્રિકોણ બને છે,તેથી કુલ ક્ષેત્રફળ $4 \times \frac{27}{4} = 27$ ચોરસ એકમ થાય.
667
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{25}=1$ ના બે નાભિઓમાંથી ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુએ દોરેલા સ્પર્શક પરના લંબની લંબાઈનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$6$
B
$7$
C
$8$
D
$9$

Solution

(D) ઉપવલયની બે નાભિઓમાંથી કોઈપણ સ્પર્શક પર દોરેલા લંબની લંબાઈનો ગુણાકાર એ અર્ધ-ગૌણ અક્ષના વર્ગ જેટલો હોય છે.
આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{25}=1$ માટે,$a^2 = 9$ અને $b^2 = 25$ છે. અહીં $b^2 > a^2$ હોવાથી,અર્ધ-ગૌણ અક્ષ $b = \sqrt{9} = 3$ છે.
તેથી,લંબની લંબાઈનો ગુણાકાર $b^2 = 3^2 = 9$ થાય.
Solution diagram
668
DifficultMCQ
ઉપવલય $x^2+2y^2=2$ ને દોરેલા સ્પર્શકો દ્વારા યામ અક્ષો પર કપાતા ભાગના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો.
A
$\frac{1}{2x^2}+\frac{1}{4y^2}=1$
B
$\frac{1}{4x^2}+\frac{1}{2y^2}=1$
C
$\frac{x^2}{2}+\frac{y^2}{4}=1$
D
$\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{2}=1$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2+2y^2=2$ છે,જેને $\frac{x^2}{2}+\frac{y^2}{1}=1$ તરીકે લખી શકાય. અહીં $a^2=2$ અને $b^2=1$ છે,તેથી $a=\sqrt{2}$ અને $b=1$ થાય.
બિંદુ $P(a \cos \theta, b \sin \theta)$ આગળ ઉપવલયના સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{a} + \frac{y \sin \theta}{b} = 1$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{x \cos \theta}{\sqrt{2}} + y \sin \theta = 1$ મળે છે.
$x$-અંત:ખંડ $(A)$ માટે,$y=0$ લેતા: $\frac{x \cos \theta}{\sqrt{2}} = 1 \Rightarrow x = \sqrt{2} \sec \theta$. તેથી,$A = (\sqrt{2} \sec \theta, 0)$.
$y$-અંત:ખંડ $(B)$ માટે,$x=0$ લેતા: $y \sin \theta = 1 \Rightarrow y = \operatorname{cosec} \theta$. તેથી,$B = (0, \operatorname{cosec} \theta)$.
ધારો કે $M(h, k)$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તો:
$h = \frac{\sqrt{2} \sec \theta + 0}{2} = \frac{\sec \theta}{\sqrt{2}} \Rightarrow \sec \theta = \sqrt{2}h$
$k = \frac{0 + \operatorname{cosec} \theta}{2} = \frac{\operatorname{cosec} \theta}{2} \Rightarrow \operatorname{cosec} \theta = 2k$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{1}{\sec^2 \theta} + \frac{1}{\operatorname{cosec}^2 \theta} = 1$.
$\sec \theta$ અને $\operatorname{cosec} \theta$ ની કિંમતો મૂકતા:
$\frac{1}{(\sqrt{2}h)^2} + \frac{1}{(2k)^2} = 1$
$\frac{1}{2h^2} + \frac{1}{4k^2} = 1$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{4y^2} = 1$ મળે છે.
Solution diagram
669
MediumMCQ
જો વર્તુળ $(x-1)^2+y^2=r^2$ એ ઉપવલય $x^2+4y^2=16$ ને અંદરની તરફ સ્પર્શે છે,તો $r=$
A
$\sqrt{\frac{11}{3}}$
B
$\frac{11}{3}$
C
$\sqrt{\frac{15}{2}}$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $(x-1)^2+y^2=r^2 \dots (i)$ છે.
અહીં,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(1,0)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
આપેલ ઉપવલય $x^2+4y^2=16$ છે,જેને $\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{4}=1$ તરીકે લખી શકાય.
$\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ સાથે સરખાવતા,$a=4$ અને $b=2$ મળે છે.
વર્તુળ ઉપવલયને અંદરની તરફ સ્પર્શતું હોવાથી,સ્પર્શબિંદુ $P$ આગળનો અભિલંબ વર્તુળના કેન્દ્ર $(1,0)$ માંથી પસાર થશે.
ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $P(4\cos\theta, 2\sin\theta)$ છે.
ઉપવલયના અભિલંબનું સમીકરણ $ax\sec\theta - by\operatorname{cosec}\theta = a^2-b^2$ છે.
$a=4, b=2$ અને $a^2-b^2 = 12$ મૂકતા,$4x\sec\theta - 2y\operatorname{cosec\theta} = 12$ મળે.
આ અભિલંબ $(1,0)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી,$4(1)\sec\theta - 2(0)\operatorname{cosec\theta} = 12$,એટલે કે $4\sec\theta = 12$,તેથી $\sec\theta = 3$.
આમ,$\cos\theta = \frac{1}{3}$ અને $\sin\theta = \frac{2\sqrt{2}}{3}$.
બિંદુ $P$ એ $\left(\frac{4}{3}, \frac{4\sqrt{2}}{3}\right)$ છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $(1,0)$ અને બિંદુ $P\left(\frac{4}{3}, \frac{4\sqrt{2}}{3}\right)$ વચ્ચેનું અંતર છે.
$r^2 = \left(\frac{4}{3}-1\right)^2 + \left(\frac{4\sqrt{2}}{3}-0\right)^2 = \frac{1}{9} + \frac{32}{9} = \frac{33}{9} = \frac{11}{3}$.
તેથી,$r = \sqrt{\frac{11}{3}}$.
Solution diagram
670
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ પરના કોઈ બિંદુએ દોરેલો સ્પર્શક $X$-અક્ષને બિંદુ $A$ માં છેદે છે. જો $A^{\prime}$ એ રેખા $y=x$ ની સાપેક્ષે $A$ નું પ્રતિબિંબ હોય,તો $AA^{\prime}$ ને વ્યાસ તરીકે લેતું વર્તુળ કયા નિશ્ચિત બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(0, -4)$
B
$(0, 4)$
C
$(0, 0)$
D
$(1, 1)$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{16} = 1$ છે.
ધારો કે $P(5 \cos \theta, 4 \sin \theta)$ એ ઉપવલય પરનું બિંદુ છે.
$P$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{5} + \frac{y \sin \theta}{4} = 1$ છે.
આ સ્પર્શક $X$-અક્ષને $A(5 \sec \theta, 0)$ બિંદુમાં છેદે છે.
રેખા $y=x$ ની સાપેક્ષે $A(5 \sec \theta, 0)$ નું પ્રતિબિંબ $A^{\prime} = (0, 5 \sec \theta)$ છે.
$AA^{\prime}$ ને વ્યાસ તરીકે લેતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 5 \sec \theta)(x - 0) + (y - 0)(y - 5 \sec \theta) = 0$ થાય.
જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 5 \sec \theta (x + y) = 0$ મળે છે.
આ વર્તુળ હંમેશા $(0, 0)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
671
DifficultMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના સ્પર્શક $y = \frac{-3}{4}x + 3\sqrt{2}$ પર નાભિઓમાંથી દોરેલા લંબની લંબાઈનો ગુણાકાર $9$ હોય,તો તે ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા શોધો.
A
$\frac{\sqrt{2}}{3}$
B
$\frac{\sqrt{5}}{6}$
C
$\frac{1}{9}$
D
$\frac{\sqrt{7}}{4}$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના કોઈપણ સ્પર્શક પર નાભિઓમાંથી દોરેલા લંબની લંબાઈનો ગુણાકાર $b^2$ થાય છે.
આપેલ છે કે ગુણાકાર $9$ છે,તેથી $b^2 = 9$.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = \frac{-3}{4}x + 3\sqrt{2}$ છે.
આને પ્રમાણિત સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{a^2m^2 + b^2}$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $m = \frac{-3}{4}$,આપણને $3\sqrt{2} = \sqrt{a^2(\frac{-3}{4})^2 + b^2}$ મળે છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$18 = a^2(\frac{9}{16}) + 9$.
બંને બાજુથી $9$ બાદ કરતા,$9 = \frac{9a^2}{16}$,જે આપણને $a^2 = 16$ આપે છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{9}{16}} = \sqrt{\frac{7}{16}} = \frac{\sqrt{7}}{4}$.
672
MediumMCQ
જો $x+2y+k=0, k>0$ એ ઉપવલય $2x^2+y^2=2$ નો સ્પર્શક હોય,તો આપેલ ઉપવલયના બિંદુ $\left(\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{k}{3}\right)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ શોધો.
A
$\sqrt{2}x-2y+1=0$
B
$3\sqrt{2}x-y-2=0$
C
$2\sqrt{2}x-5y+3=0$
D
$\sqrt{2}x+3y-4=0$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $2x^2+y^2=2$,જેને $x^2+\frac{y^2}{2}=1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a^2=1$ અને $b^2=2$.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $x+2y+k=0$ છે,જેનો અર્થ છે $y=-\frac{1}{2}x-\frac{k}{2}$.
આને $y=mx+c$ સાથે સરખાવતા,$m=-\frac{1}{2}$ અને $c=-\frac{k}{2}$ મળે છે.
રેખા $y=mx+c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ નો સ્પર્શક હોવાની શરત $c^2=a^2m^2+b^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(-\frac{k}{2})^2 = (1)(-\frac{1}{2})^2 + 2$.
$\frac{k^2}{4} = \frac{1}{4} + 2 = \frac{9}{4}$.
$k^2=9$,તેથી $k=\pm 3$. $k>0$ હોવાથી,$k=3$.
સ્પર્શબિંદુ $\left(\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{3}{3}\right) = \left(\frac{1}{\sqrt{2}}, 1\right)$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ના બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2x}{x_1}-\frac{b^2y}{y_1}=a^2-b^2$ છે.
$a^2=1, b^2=2, x_1=\frac{1}{\sqrt{2}}, y_1=1$ મૂકતા:
$\frac{1 \cdot x}{1/\sqrt{2}} - \frac{2 \cdot y}{1} = 1-2$.
$\sqrt{2}x - 2y = -1$,જેનું સાદું રૂપ $\sqrt{2}x-2y+1=0$ થાય છે.
673
EasyMCQ
ઉપવલય $S \equiv \frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{12}=1$ ના નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$96$
B
$16$
C
$128$
D
$64$

Solution

(D) આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{12}=1$ છે. અહીં $a^2=16$ અને $b^2=12$.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1-\frac{12}{16}} = \frac{1}{2}$.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(\pm ae, \pm \frac{b^2}{a}) = (\pm 2, \pm 3)$ છે.
$(2, 3)$ બિંદુએ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{2x}{16}+\frac{3y}{12}=1$ એટલે કે $\frac{x}{8}+\frac{y}{4}=1$ છે.
આ રેખા $x$-અક્ષને $(8, 0)$ અને $y$-અક્ષને $(0, 4)$ માં છેદે છે.
સંમિતિને કારણે,ચાર સ્પર્શકો દ્વારા બનતો ચતુષ્કોણ એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ છે જેના શિરોબિંદુઓ $(\pm 8, 0)$ અને $(0, \pm 4)$ છે.
આ સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $4 \times (\frac{1}{2} \times 8 \times 4) = 64$ ચોરસ એકમ થાય.
Solution diagram
674
DifficultMCQ
જો ઉપવલય $x^2+2y^2=2$ ને સ્પર્શકો દોરવામાં આવે,તો તે સ્પર્શકો દ્વારા યામ અક્ષો વચ્ચે બનતા અંતઃખંડોના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શું છે?
A
$\frac{x^2}{2}+\frac{y^2}{4}=1$
B
$\frac{x^2}{4}+\frac{y^2}{2}=1$
C
$\frac{1}{2x^2}+\frac{1}{4y^2}=1$
D
$\frac{1}{4x^2}+\frac{1}{2y^2}=1$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $x^2+2y^2=2$ છે,જેને $\frac{x^2}{2}+\frac{y^2}{1}=1$ તરીકે લખી શકાય.
ઉપવલય પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(\sqrt{2}\cos\theta, \sin\theta)$ છે.
$P$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x\cos\theta}{\sqrt{2}} + y\sin\theta = 1$ છે.
સ્પર્શક દ્વારા યામ અક્ષો પર બનતા અંતઃખંડો $A\left(\frac{\sqrt{2}}{\cos\theta}, 0\right)$ અને $B\left(0, \frac{1}{\sin\theta}\right)$ છે.
ધારો કે $(h, k)$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી $h = \frac{\sqrt{2}}{2\cos\theta}$ અને $k = \frac{1}{2\sin\theta}$.
આથી $\cos\theta = \frac{1}{\sqrt{2}h}$ અને $\sin\theta = \frac{1}{2k}$.
નિત્યસમ $\cos^2\theta + \sin^2\theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$\left(\frac{1}{\sqrt{2}h}\right)^2 + \left(\frac{1}{2k}\right)^2 = 1$ મળે.
આમ,બિંદુપથ $\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{4y^2} = 1$ છે.
675
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{27}+\frac{y^2}{1}=1$ પર બિંદુ $(3 \sqrt{3} \cos \theta, \sin \theta)$ $\left(0 < \theta < \frac{\pi}{2}\right)$ આગળ સ્પર્શક દોરવામાં આવે છે. $\theta$ ની કઈ કિંમત માટે આ સ્પર્શક દ્વારા યામ અક્ષો પરના અંતઃખંડોનો સરવાળો ન્યૂનતમ થાય છે?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{2 \pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(A) ઉપવલય $\frac{x^2}{27}+\frac{y^2}{1}=1$ પર બિંદુ $(3 \sqrt{3} \cos \theta, \sin \theta)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x(3 \sqrt{3} \cos \theta)}{27} + \frac{y \sin \theta}{1} = 1$ છે,જે $\frac{x \cos \theta}{3 \sqrt{3}} + y \sin \theta = 1$ તરીકે સરળ બને છે.
$x$-અંતઃખંડ $a = 3 \sqrt{3} \sec \theta$ અને $y$-અંતઃખંડ $b = \operatorname{cosec} \theta$ છે.
અંતઃખંડોનો સરવાળો $L(\theta) = 3 \sqrt{3} \sec \theta + \operatorname{cosec} \theta$ છે.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે $\theta$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ: $\frac{dL}{d\theta} = 3 \sqrt{3} \sec \theta \tan \theta - \operatorname{cosec} \theta \cot \theta$.
$\frac{dL}{d\theta} = 0$ લેતા,આપણને $3 \sqrt{3} \frac{\sin \theta}{\cos^2 \theta} = \frac{\cos \theta}{\sin^2 \theta}$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\tan^3 \theta = \frac{1}{3 \sqrt{3}} = \left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)^3$.
આમ,$\tan \theta = \frac{1}{\sqrt{3}}$,જે $\theta = \frac{\pi}{6}$ આપે છે.
676
MediumMCQ
વિધાન $(A)$: જો ઉપવલય $9x^2 + 16y^2 = 144$ પરના બિંદુ $P(\frac{\pi}{3})$ આગળ દોરેલ સ્પર્શક અને અભિલંબ મુખ્ય અક્ષને અનુક્રમે $Q$ અને $R$ માં મળે,તો $QR = \frac{57}{8}$ થાય.
કારણ $(R)$: જો ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ પરના બિંદુ $P(\theta)$ આગળ દોરેલ સ્પર્શક અને અભિલંબ મુખ્ય અક્ષને અનુક્રમે $Q$ અને $R$ માં મળે,તો $QR = \left| \frac{a^2 \sin^2 \theta + b^2 \cos^2 \theta}{a \cos \theta} \right|$ થાય.
A
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.
D
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે.

Solution

(A) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ છે,તેથી $a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$ છે.
$P(a \cos \theta, b \sin \theta)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{a} + \frac{y \sin \theta}{b} = 1$ છે. તે મુખ્ય અક્ષ $(y=0)$ ને $Q(\frac{a}{\cos \theta}, 0)$ માં મળે છે.
$P$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{ax}{\cos \theta} - \frac{by}{\sin \theta} = a^2 - b^2$ છે. તે મુખ્ય અક્ષને $R(\frac{(a^2 - b^2) \cos \theta}{a}, 0)$ માં મળે છે.
અંતર $QR = \left| \frac{a}{\cos \theta} - \frac{(a^2 - b^2) \cos \theta}{a} \right| = \left| \frac{a^2 \sin^2 \theta + b^2 \cos^2 \theta}{a \cos \theta} \right|$ થાય.
આમ,કારણ $(R)$ સાચું છે.
$a=4, b=3, \theta = \frac{\pi}{3}$ માટે,$QR = \frac{57}{8}$ મળે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ પણ સાચું છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
677
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{64}+\frac{y^2}{4}=1$ ના સ્પર્શક દ્વારા યામ અક્ષો વચ્ચે બનતા અંતઃખંડની ન્યૂનતમ લંબાઈ કેટલી છે?
A
$10$
B
$\frac{17}{2}$
C
$8$
D
$\frac{15}{2}$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{64}+\frac{y^2}{4}=1$ છે.
ઉપવલય પરનું પ્રાચલ બિંદુ $P(8 \cos \theta, 2 \sin \theta)$ લો.
બિંદુ $P$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{8}+\frac{y \sin \theta}{2}=1$ છે.
આને $\frac{x}{8/\cos \theta} + \frac{y}{2/\sin \theta} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
યામ અક્ષો વચ્ચે બનતા અંતઃખંડની લંબાઈ $l = \sqrt{(\frac{8}{\cos \theta})^2 + (\frac{2}{\sin \theta})^2} = \sqrt{64 \sec^2 \theta + 4 \operatorname{cosec}^2 \theta}$ છે.
$\sec^2 \theta = 1 + \tan^2 \theta$ અને $\operatorname{cosec}^2 \theta = 1 + \cot^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$l = \sqrt{68 + 64 \tan^2 \theta + 4 \cot^2 \theta}$ મળે.
$AM-GM$ અસમતા મુજબ,$64 \tan^2 \theta + 4 \cot^2 \theta \geq 2 \sqrt{64 \tan^2 \theta \cdot 4 \cot^2 \theta} = 32$.
તેથી,$l$ નું ન્યૂનતમ મૂલ્ય $\sqrt{68 + 32} = 10$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
678
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ ના નાભિલંબના ચારેય અંત્યબિંદુઓ આગળ સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. આ સ્પર્શકો દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{125}{6}$
B
$\frac{250}{3}$
C
$\frac{80}{3}$
D
$\frac{260}{3}$

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ છે,જ્યાં $a^2=25$ અને $b^2=16$,તેથી $a=5$ અને $b=4$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{16}{25}} = \frac{3}{5}$.
નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $(\pm ae, \pm \frac{b^2}{a}) = (\pm 3, \pm \frac{16}{5})$ છે.
$(x_1, y_1)$ બિંદુએ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{xx_1}{a^2} + \frac{yy_1}{b^2} = 1$ છે.
બિંદુ $(3, \frac{16}{5})$ માટે,સ્પર્શક $\frac{3x}{25} + \frac{y}{5} = 1$ મળે છે.
આ રેખા $x$-અક્ષને $P(\frac{25}{3}, 0)$ અને $y$-અક્ષને $Q(0, 5)$ માં છેદે છે.
પ્રથમ ચરણમાં ત્રિકોણ $OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \frac{25}{3} \times 5 = \frac{125}{6}$ છે.
સંમિતિ દ્વારા,ચારેય સ્પર્શકો દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણનું કુલ ક્ષેત્રફળ $4 \times \frac{125}{6} = \frac{250}{3}$ ચોરસ એકમ થાય.
Solution diagram
679
MediumMCQ
જો વક્ર $9x^2 + 16y^2 = 144$ પરના કોઈ ચલ બિંદુ $P(x, y)$ આગળ અભિલંબ દોરવામાં આવે,તો વક્રના કેન્દ્રથી અભિલંબનું મહત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$1$
B
$7$
C
$12$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ વક્રનું સમીકરણ $9x^2 + 16y^2 = 144$ છે. $144$ વડે ભાગતા,$\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ મળે. આ એક ઉપવલય છે જ્યાં $a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$,તેથી $a = 4$ અને $b = 3$. ઉપવલયનું કેન્દ્ર $(0, 0)$ છે. ઉપવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2x}{x_1} - \frac{b^2y}{y_1} = a^2 - b^2$ છે. કિંમતો મૂકતા,$\frac{16x}{x_1} - \frac{9y}{y_1} = 7$ મળે. ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી રેખાનું અંતર $d = \frac{7}{\sqrt{\frac{256}{x_1^2} + \frac{81}{y_1^2}}}$ છે. $x_1 = 4\cos\theta$ અને $y_1 = 3\sin\theta$ લેતા,$d = \frac{7}{\sqrt{16\sec^2\theta + 9\csc^2\theta}}$ મળે. છેદનું ન્યૂનતમ મૂલ્ય શોધતા,મહત્તમ અંતર $1$ મળે છે.
680
MediumMCQ
ધારો કે $e$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ ની ઉત્કેન્દ્રતા છે. જો $a=5, b=4$ હોય અને પ્રથમ ચરણમાં આવેલા નાભિલંબના એક અંત્યબિંદુએ દોરેલા અભિલંબનું સમીકરણ $lx+my=27$ હોય,તો $l+m=$
A
$\frac{3}{e}$
B
$\frac{3}{2e}$
C
$\frac{6}{e}$
D
$\frac{1}{e}$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલય $\frac{x^2}{25} + \frac{y^2}{16} = 1$ માટે,$a=5$ અને $b=4$ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{16}{25}} = \frac{3}{5}$ છે.
પ્રથમ ચરણમાં નાભિલંબનું અંત્યબિંદુ $(ae, \frac{b^2}{a}) = (3, 3.2)$ છે.
અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2x}{x_1} - \frac{b^2y}{y_1} = a^2 - b^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{25x}{3} - \frac{16y}{3.2} = 9 \implies 25x - 15y = 27$.
અહીં $l=25, m=-15$ હોવાથી $l+m=10$ મળે.
$e=0.6$ હોવાથી,$\frac{6}{e} = \frac{6}{0.6} = 10$.
આમ,$l+m = \frac{6}{e}$.
681
EasyMCQ
જો $6x - 5y - 20 = 0$ એ ઉપવલય $x^2 + 3y^2 = k$ નો અભિલંબ હોય,તો $k =$
A
$9$
B
$17$
C
$25$
D
$37$

Solution

(D) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના અભિલંબનું સમીકરણ $y = mx \pm \frac{m(a^2 - b^2)}{\sqrt{a^2 + b^2m^2}}$ છે.
આપેલ અભિલંબનું સમીકરણ $6x - 5y - 20 = 0$ ને $y = \frac{6}{5}x - 4$ તરીકે લખી શકાય. તેથી,$m = \frac{6}{5}$ અને અચળ પદ $-4$ છે.
ઉપવલય $x^2 + 3y^2 = k$ માટે,$\frac{x^2}{k} + \frac{y^2}{k/3} = 1$,તેથી $a^2 = k$ અને $b^2 = \frac{k}{3}$ મળે.
અભિલંબના સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $\frac{m(a^2 - b^2)}{\sqrt{a^2 + b^2m^2}} = 4$.
$\frac{\frac{6}{5}(k - \frac{k}{3})}{\sqrt{k + \frac{k}{3} \cdot (\frac{6}{5})^2}} = 4$.
$\frac{\frac{4k}{5}}{\sqrt{k(1 + \frac{12}{25})}} = 4 \Rightarrow \frac{4\sqrt{k}}{\sqrt{37}} = 4$.
તેથી,$\sqrt{k} = \sqrt{37} \Rightarrow k = 37$.
682
MediumMCQ
જો ઉપવલય $x^2 + 4y^2 = 8$ પર બિંદુ $(2, -1)$ આગળ દોરેલો અભિલંબ ઉપવલયને ફરીથી $(a, b)$ બિંદુએ મળે,તો $17a =$
A
$23$
B
$14$
C
$37$
D
$9$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{8} + \frac{y^2}{2} = 1$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2 x}{x_1} - \frac{b^2 y}{y_1} = a^2 - b^2$ છે.
$(x_1, y_1) = (2, -1)$,$a^2 = 8$ અને $b^2 = 2$ મૂકતા:
$\frac{8x}{2} - \frac{2y}{-1} = 8 - 2
$ $\Rightarrow 4x + 2y = 6
$ $\Rightarrow y = 3 - 2x$.
$y = 3 - 2x$ ને ઉપવલયના સમીકરણ $x^2 + 4y^2 = 8$ માં મૂકતા:
$x^2 + 4(3 - 2x)^2 = 8
\Rightarrow 17x^2 - 48x + 28 = 0$.
બિંદુ $(2, -1)$ એ ઉપવલય પર હોવાથી,$x = 2$ એ આ દ્વિઘાત સમીકરણનું એક બીજ છે.
ધારો કે બીજું બીજ $a$ છે. બીજનો ગુણાકાર $x_1 x_2 = \frac{c}{A}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$2 \times a = \frac{28}{17}
$ $\Rightarrow a = \frac{14}{17}
$ $\Rightarrow 17a = 14$.
683
MediumMCQ
જો $4x + 2y + n = 0$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{36} + \frac{y^2}{16} = 1$ નો અભિલંબ હોય,તો $n = $
A
$\pm \frac{9}{4}$
B
$\pm \frac{9}{\sqrt{10}}$
C
$\pm \frac{5}{4}$
D
$\pm 8$

Solution

(D) રેખાનું સમીકરણ $4x + 2y + n = 0$ છે,જેને $y = -2x - \frac{n}{2}$ તરીકે લખી શકાય.
$y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,$m = -2$ અને $c = -\frac{n}{2}$ મળે.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{36} + \frac{y^2}{16} = 1$ છે,તેથી $a^2 = 36$ અને $b^2 = 16$.
રેખા $y = mx + c$ એ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નો અભિલંબ હોવાની શરત $c^2 = \frac{(a^2 - b^2)^2 m^2}{a^2 + b^2 m^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(-\frac{n}{2})^2 = \frac{(36 - 16)^2 (-2)^2}{36 + 16(-2)^2}$.
$\frac{n^2}{4} = \frac{(20)^2 \times 4}{36 + 64} = \frac{1600}{100} = 16$.
$n^2 = 64$,તેથી $n = \pm 8$.
684
MediumMCQ
જો સમીકરણો $x = 1 + 2 \cos \theta$ અને $y = 2 + \sin \theta$ જ્યાં $0 \leq \theta < 2 \pi$ એક ઉપવલય દર્શાવે છે,તો આ ઉપવલય પરના બિંદુ $P(\theta = \pi/4)$ આગળ દોરેલ અભિલંબ અને તેના મુખ્ય અક્ષનું છેદબિંદુ શોધો.
A
$\left(\frac{8+\sqrt{2}}{2}, 2\right)$
B
$\left(\frac{8-\sqrt{2}}{2}, 2\right)$
C
$\left(\frac{8+\sqrt{2}}{4}, 2\right)$
D
$\left(\frac{8-\sqrt{2}}{4}, 2\right)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો $x = 1 + 2 \cos \theta$ અને $y = 2 + \sin \theta$ છે.
આ એક ઉપવલય દર્શાવે છે જેનું કેન્દ્ર $(1, 2)$ છે અને $a = 2, b = 1$ છે.
ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{(x-1)^2}{4} + \frac{(y-2)^2}{1} = 1$ છે.
$\theta = \pi/4$ આગળ બિંદુ $P$ ના યામ $(1 + \sqrt{2}, 2 + 1/\sqrt{2})$ છે.
અભિલંબનું સમીકરણ $2\sqrt{2}(x-1) - \sqrt{2}(y-2) = 3$ મળે છે.
મુખ્ય અક્ષ $y = 2$ હોવાથી,છેદબિંદુ માટે $y = 2$ મૂકતા,$x = 1 + \frac{3}{2\sqrt{2}} = \frac{4+3\sqrt{2}}{4}$ મળે છે.
685
MediumMCQ
જો $x+\sqrt{3} y=3$ એ ઉપવલય $2 x^2+3 y^2=k$ પરના બિંદુ $P$ આગળનો સ્પર્શક હોય,તો આ ઉપવલય માટે $P$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ શું થાય?
A
$5 x-2 \sqrt{3} y=1$
B
$x-\sqrt{3} y=2$
C
$x-\sqrt{3} y+1=0$
D
$3 x-\sqrt{3} y=1$

Solution

(D) આપેલ સ્પર્શક $x+\sqrt{3} y=3$ ... $(i)$ અને ઉપવલય $2 x^2+3 y^2=k$.
બિંદુ $P(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $2 x x_1+3 y y_1=k$ ... (ii) છે.
$(i)$ અને (ii) ની સરખામણી કરતા,$\frac{2 x_1}{1} = \frac{3 y_1}{\sqrt{3}} = \frac{k}{3}$.
તેથી,$x_1 = \frac{k}{6}$ અને $y_1 = \frac{k}{3 \sqrt{3}}$.
બિંદુ $P(x_1, y_1)$ ઉપવલય પર હોવાથી,$2(\frac{k}{6})^2 + 3(\frac{k}{3 \sqrt{3}})^2 = k$.
$\frac{k^2}{18} + \frac{k^2}{9} = k$ $\Rightarrow \frac{k^2}{6} = k$ $\Rightarrow k = 6$.
તેથી,$x_1 = 1$ અને $y_1 = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m_t = -\frac{1}{\sqrt{3}}$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m_n = -\frac{1}{m_t} = \sqrt{3}$ થાય.
$P(1, \frac{2}{\sqrt{3}})$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y - \frac{2}{\sqrt{3}} = \sqrt{3}(x - 1)$ છે.
$\sqrt{3} y - 2 = 3x - 3 \Rightarrow 3x - \sqrt{3} y = 1$.
686
MediumMCQ
$k>0$ માટે,ઉપવલય $9x^2+4y^2-18x+16y-11=0$ પરના બિંદુ $P(1, k)$ થી તેના કોઈ એક નિયામિકા (directrix) નું લઘુત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$3-\sqrt{5}$
B
$3+\sqrt{5}$
C
$\frac{9}{\sqrt{5}}-3$
D
$\frac{9}{\sqrt{5}}-2$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ: $9x^2+4y^2-18x+16y-11=0$.
બિંદુ $P(1, k)$ ઉપવલય પર હોવાથી,$x=1$ મૂકતા:
$9(1)^2+4k^2-18(1)+16k-11=0$
$4k^2+16k-20=0$
$k^2+4k-5=0$
$(k+5)(k-1)=0$.
$k>0$ હોવાથી,$k=1$ મળે. તેથી,$P(1, 1)$ છે.
ઉપવલયનું પ્રમાણિત સ્વરૂપ:
$9(x-1)^2+4(y+2)^2 = 36$
$\frac{(x-1)^2}{4} + \frac{(y+2)^2}{9} = 1$.
અહીં $a^2=4$ અને $b^2=9$,તેથી $b>a$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1-\frac{4}{9}} = \frac{\sqrt{5}}{3}$.
નિયામિકાઓ: $y+2 = \pm \frac{9}{\sqrt{5}}$.
$P(1, 1)$ થી નિયામિકાઓનું અંતર:
$d_1 = |1 - (-2 + \frac{9}{\sqrt{5}})| = |3 - \frac{9}{\sqrt{5}}| = \frac{9}{\sqrt{5}} - 3$.
$d_2 = |3 + \frac{9}{\sqrt{5}}|$.
લઘુત્તમ અંતર $\frac{9}{\sqrt{5}} - 3$ છે.
687
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{7} = 1$ પરના બિંદુ $\left(\sqrt{9} \cos \frac{\pi}{4}, \sqrt{7} \sin \frac{\pi}{4}\right)$ આગળ દોરેલ અભિલંબ તેના મુખ્ય અક્ષને કયા બિંદુએ છેદે છે?
A
$\left(0, \sqrt{\frac{2}{7}}\right)$
B
$\left(-\sqrt{\frac{2}{9}}, 0\right)$
C
$\left(0, -\sqrt{\frac{2}{7}}\right)$
D
$\left(\sqrt{\frac{2}{9}}, 0\right)$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{7} = 1$ છે,જ્યાં $a^2 = 9$ અને $b^2 = 7$ છે.
આપેલ બિંદુ $(x_1, y_1) = \left(\frac{3}{\sqrt{2}}, \sqrt{\frac{7}{2}}\right)$ છે.
અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2 x}{x_1} - \frac{b^2 y}{y_1} = a^2 - b^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{9x}{3/\sqrt{2}} - \frac{7y}{\sqrt{7/2}} = 2$.
જેનું સાદું રૂપ $3\sqrt{2}x - \sqrt{14}y = 2$ થાય છે.
મુખ્ય અક્ષ ($x$-અક્ષ) પર છેદબિંદુ શોધવા માટે $y = 0$ લેતા:
$3\sqrt{2}x = 2 \implies x = \sqrt{\frac{2}{9}}$.
તેથી,છેદબિંદુ $\left(\sqrt{\frac{2}{9}}, 0\right)$ છે.
688
EasyMCQ
જો $b^2 x^2 + a^2 y^2 = a^2 b^2$ ઉપવલયના નાભિલંબના એક અંત્યબિંદુએ દોરેલો અભિલંબ ગૌણ અક્ષના એક અંત્યબિંદુમાંથી પસાર થતો હોય,જ્યાં $e$ એ ઉત્કેન્દ્રતા છે,તો:
A
$e^4 + e^2 = 2$
B
$e^4 - e^2 = 1$
C
$e^4 + e^2 = 1$
D
$e^2 + e = 1$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
નાભિલંબનું એક અંત્યબિંદુ $(ae, \frac{b^2}{a})$ છે.
$(x_1, y_1)$ બિંદુએ અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2 x}{x_1} - \frac{b^2 y}{y_1} = a^2 - b^2$ છે.
$(ae, \frac{b^2}{a})$ બિંદુએ અભિલંબનું સમીકરણ: $\frac{ax}{e} - ay = a^2 - b^2$ મળે.
આ અભિલંબ $(0, -b)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $ab = a^2 - b^2$.
$b^2 = a^2(1 - e^2)$ હોવાથી,$a^2 - b^2 = a^2 e^2$.
તેથી $ab = a^2 e^2 \Rightarrow b = ae^2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$b^2 = a^2 e^4$.
$a^2(1 - e^2) = a^2 e^4$ $\Rightarrow 1 - e^2 = e^4$ $\Rightarrow e^4 + e^2 = 1$.
689
DifficultMCQ
વક્ર $2x^2+y^2=2x$ થી બિંદુ $(a, 0)$ નું મહત્તમ અંતર કેટલું છે?
A
$1+a$
B
$|1-a|$
C
$\sqrt{1-2a+2a^2}$
D
$\sqrt{1-2a+3a^2}$

Solution

(C) આપેલ વક્ર $2x^2+y^2=2x$ છે.
તેને પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$2(x-\frac{1}{2})^2+y^2=\frac{1}{2}$ મળે છે.
આ એક ઉપવલય (ellipse) છે.
બિંદુ $P(\frac{1}{2}+\frac{1}{2}\cos\theta, \frac{1}{\sqrt{2}}\sin\theta)$ અને $Q(a, 0)$ વચ્ચેનું અંતર શોધતા,મહત્તમ અંતર $\sqrt{1-2a+2a^2}$ મળે છે.
690
DifficultMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2=25$ પરના કોઈપણ બિંદુથી ઉપવલય $\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{9}=1$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે,તો સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\frac{2\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ છે,જ્યાં $a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ નું નિયામક વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2 + b^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$a^2 + b^2 = 16 + 9 = 25$ છે.
આમ,આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 25$ એ ઉપવલયનું નિયામક વર્તુળ છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,ઉપવલયના લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ તેનું નિયામક વર્તુળ છે.
તેથી,નિયામક વર્તુળ પરના કોઈપણ બિંદુથી ઉપવલય પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
691
DifficultMCQ
જો રેખા $2x - 3y + 4 = 0$ એ ઉપવલય $x = 3 \cos \theta, y = 5 \sin \theta$ ને $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે અને $(\alpha, \beta)$ એ $\overline{AB}$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $3\beta - 2\alpha =$
A
$-4$
B
$4$
C
$-5$
D
$5$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{25} = 1$ છે.
આપેલ રેખા $2x - 3y + 4 = 0$ પરથી $y = \frac{2x + 4}{3}$ મળે.
આ કિંમત ઉપવલયના સમીકરણમાં મૂકતા: $25x^2 + 9(\frac{2x + 4}{3})^2 = 225$.
$25x^2 + (2x + 4)^2 = 225 \Rightarrow 29x^2 + 16x - 209 = 0$.
$x$-યામનું મધ્યબિંદુ $\alpha = \frac{x_1 + x_2}{2} = \frac{-16/29}{2} = -\frac{8}{29}$.
તે જ રીતે,$y$-યામ માટે $x = \frac{3y - 4}{2}$ મૂકતા: $261y^2 - 600y - 500 = 0$.
$y$-યામનું મધ્યબિંદુ $\beta = \frac{y_1 + y_2}{2} = \frac{600/261}{2} = \frac{100}{87}$.
હવે,$3\beta - 2\alpha = 3(\frac{100}{87}) - 2(-\frac{8}{29}) = \frac{100}{29} + \frac{16}{29} = \frac{116}{29} = 4$.

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Ellipse · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.