TS EAMCET 2013 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

194 QuestionsGujaratiWith Solutions

ChemistryQ51100 of 194 questions

Page 2 of 4 · Gujarati

51
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $x$ નાનું હોય,જેથી $x^2$ અને તેનાથી મોટી ઘાતોને અવગણી શકાય,તો $\frac{(1-2 x)^{-1}(1-3 x)^{-2}}{(1-4 x)^{-3}}$ નું આશરે મૂલ્ય શું થાય?
A
$1-2 x$
B
$1-3 x$
C
$1-4 x$
D
$1-5 x$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ $E = \frac{(1-2 x)^{-1}(1-3 x)^{-2}}{(1-4 x)^{-3}}$ છે.
નાના $x$ માટે દ્વિપદી વિસ્તરણ $(1+ax)^n \approx 1+nax$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(1-2 x)^{-1} \approx 1 + 2x$.
$(1-3 x)^{-2} \approx 1 + 6x$.
$(1-4 x)^{-3} \approx 1 + 12x$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$E \approx \frac{(1+2x)(1+6x)}{1+12x} = \frac{1 + 8x + 12x^2}{1+12x}$.
$x^2$ અને તેનાથી મોટી ઘાતોને અવગણતા:
$E \approx \frac{1+8x}{1+12x} = (1+8x)(1+12x)^{-1}$.
ફરીથી દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા:
$E \approx (1+8x)(1-12x) = 1 - 12x + 8x - 96x^2$.
$x^2$ ને અવગણતા:
$E \approx 1 - 4x$.
52
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
ઉપવલય $x^2+4y^2-2x+20y=0$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ $(2, -4)$ છે. તો જીવાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x-6y=26$
B
$x+6y=26$
C
$6x-y=26$
D
$6x+y=26$

Solution

(A) શંકુ $S=0$ માટે મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ છે.
આપેલ ઉપવલય: $S: x^2+4y^2-2x+20y=0$.
મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1) = (2, -4)$.
$T = x(2) + 4y(-4) - (x+2) + 10(y-4) = 2x - 16y - x - 2 + 10y - 40 = x - 6y - 42$.
$S_1 = (2)^2 + 4(-4)^2 - 2(2) + 20(-4) = 4 + 64 - 4 - 80 = -16$.
$T=S_1$ લેતા:
$x - 6y - 42 = -16$.
$x - 6y = 26$.
53
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ અને અતિવલય $\frac{x^2}{4}-\frac{y^2}{b^2}=1$ ના નાભિઓ સંપાતી હોય,તો $b^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$8$
D
$9$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{25}+\frac{y^2}{16}=1$ છે. અહીં $a^2=25$ અને $b^2=16$ છે.
ઉપવલય માટે,$b^2=a^2(1-e^2)$,તેથી $16=25(1-e^2)$,જે $e^2=1-\frac{16}{25}=\frac{9}{25}$ આપે છે,તેથી $e=\frac{3}{5}$.
ઉપવલયની નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm 5 \times \frac{3}{5}, 0) = (\pm 3, 0)$ છે.
અતિવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{4}-\frac{y^2}{b^2}=1$ છે. અહીં $a^2=4$,તેથી $a=2$.
અતિવલયની નાભિઓ ઉપવલયની નાભિઓ સાથે સંપાતી હોવાથી,અતિવલયની નાભિઓ $(\pm 3, 0)$ છે.
અતિવલય માટે,નાભિઓ $(\pm ae_1, 0)$ છે,તેથી $ae_1=3$. $a=2$ હોવાથી,$2e_1=3$,જેનો અર્થ છે $e_1=\frac{3}{2}$.
અતિવલય માટે,$b^2=a^2(e_1^2-1)$.
કિંમતો મૂકતા,$b^2=4((\frac{3}{2})^2-1) = 4(\frac{9}{4}-1) = 4(\frac{5}{4}) = 5$.
આમ,$b^2=5$.
54
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $x=9$ એ અતિવલય $x^2-y^2=9$ ની સ્પર્શકની જીવા (chord of contact) હોય,તો સ્પર્શબિંદુઓ પૈકીના એક બિંદુએ સ્પર્શકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x+\sqrt{3} y+2=0$
B
$3 x+2 \sqrt{2} y-3=0$
C
$3 x-\sqrt{2} y+6=0$
D
$x-\sqrt{3} y+2=0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x=9$ એ અતિવલય $x^2-y^2=9$ ની સ્પર્શકની જીવા છે.
$x=9$ ને અતિવલયના સમીકરણમાં મૂકતા:
$81-y^2=9$
$y^2=72$
$y = \pm 6\sqrt{2}$.
તેથી,સ્પર્શબિંદુઓ $(9, 6\sqrt{2})$ અને $(9, -6\sqrt{2})$ છે.
$x^2-y^2=9$ નું $x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા:
$2x - 2y \frac{dy}{dx} = 0 \implies \frac{dy}{dx} = \frac{x}{y}$.
બિંદુ $(9, 6\sqrt{2})$ આગળ ઢાળ $m = \frac{9}{6\sqrt{2}} = \frac{3}{2\sqrt{2}}$.
બિંદુ $(9, 6\sqrt{2})$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ:
$y - 6\sqrt{2} = \frac{3}{2\sqrt{2}}(x-9) \implies 3x - 2\sqrt{2}y - 3 = 0$.
બિંદુ $(9, -6\sqrt{2})$ આગળ ઢાળ $m = -\frac{3}{2\sqrt{2}}$.
બિંદુ $(9, -6\sqrt{2})$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ:
$y + 6\sqrt{2} = -\frac{3}{2\sqrt{2}}(x-9) \implies 3x + 2\sqrt{2}y - 3 = 0$.
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
55
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan ^3 x-\sin ^3 x}{x^5}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5}{2}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{3}{5}$
D
$\frac{2}{5}$

Solution

(B) આપણી પાસે લક્ષ $L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan ^3 x-\sin ^3 x}{x^5}$ છે.
ટેલર શ્રેણીનો ઉપયોગ કરતા: $\tan x = x + \frac{x^3}{3} + \frac{2x^5}{15} + O(x^7)$ અને $\sin x = x - \frac{x^3}{6} + \frac{x^5}{120} + O(x^7)$.
અંશનું અવયવીકરણ કરતા: $\tan^3 x - \sin^3 x = (\tan x - \sin x)(\tan^2 x + \tan x \sin x + \sin^2 x)$.
હવે,$\tan x - \sin x = \sin x (\sec x - 1) = \sin x \cdot \frac{2 \sin^2(x/2)}{\cos x}$.
જ્યારે $x \rightarrow 0$,ત્યારે $\sin x \approx x$,$\sin(x/2) \approx x/2$,અને $\cos x \approx 1$.
તેથી,$\tan x - \sin x \approx x \cdot \frac{2(x/2)^2}{1} = \frac{x^3}{2}$.
આ કિંમત લક્ષમાં મૂકતા:
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{(\frac{x^3}{2})(\tan^2 x + \tan x \sin x + \sin^2 x)}{x^5}$.
$L = \lim _{x \rightarrow 0} \frac{1}{2} \cdot \frac{\tan^2 x + \tan x \sin x + \sin^2 x}{x^2}$.
કારણ કે $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\tan x}{x} = 1$ અને $\lim _{x \rightarrow 0} \frac{\sin x}{x} = 1$,તેથી:
$L = \frac{1}{2} (1^2 + 1 \cdot 1 + 1^2) = \frac{1}{2} (3) = \frac{3}{2}$.
56
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
બાયોડિગ્રેડેબલ પોલિમરની જોડીનું ઉદાહરણ કયું છે?
A
નાયલોન-$6,6$ અને ટેરીલીન
B
$PHBV$ અને $Dextron$
C
બેકેલાઇટ અને $PVC$
D
$PET$ અને પોલીઇથિલિન

Solution

(B) $PHBV$ અને $Dextron$ એ બાયોડિગ્રેડેબલ પોલિમરના ઉદાહરણો છે.
બાયોડિગ્રેડેબલ પોલિમર એવા પોલિમર છે જે ઉત્સેચકીય જળવિભાજન અને ઓક્સિડેશન દ્વારા સમય જતાં વિઘટિત થાય છે.
$PHBV$ (Poly-$\beta$-hydroxybutyrate-co-$\beta$-hydroxyvalerate) નો ઉપયોગ ઓર્થોપેડિક ઉપકરણો અને નિયંત્રિત દવા મુક્તિમાં થાય છે.
$Dextron$ (ગ્લાયકોલિક એસિડ અને લેક્ટિક એસિડનો કોપોલિમર) નો ઉપયોગ સર્જરી પછી ઘા સીવવા માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડી $PHBV$ અને $Dextron$ છે.
57
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
યાદચ્છિક ચલ $X$ એ $1, 2, 3, \ldots, m$ કિંમતો ધારણ કરે છે. જો દરેક $n$ માટે $P(X=n) = \frac{1}{m}$ હોય,તો $X$ નું વિચરણ શું થાય?
A
$\frac{(m+1)(2m+1)}{6}$
B
$\frac{m^2-1}{12}$
C
$\frac{m+1}{2}$
D
$\frac{m^2+1}{12}$

Solution

(B) યાદચ્છિક ચલ $X$ એ ગણ $\{1, 2, \ldots, m\}$ પર અસતત સમાન વિતરણ અનુસરે છે.
મધ્યક $\bar{X} = E[X] = \sum_{n=1}^{m} n \cdot P(X=n) = \frac{1}{m} \sum_{n=1}^{m} n = \frac{1}{m} \cdot \frac{m(m+1)}{2} = \frac{m+1}{2}$.
વિચરણ $\operatorname{Var}(X) = E[X^2] - (E[X])^2$ દ્વારા મળે છે.
$E[X^2] = \sum_{n=1}^{m} n^2 \cdot P(X=n) = \frac{1}{m} \sum_{n=1}^{m} n^2 = \frac{1}{m} \cdot \frac{m(m+1)(2m+1)}{6} = \frac{(m+1)(2m+1)}{6}$.
તેથી,$\operatorname{Var}(X) = \frac{(m+1)(2m+1)}{6} - \left(\frac{m+1}{2}\right)^2 = \frac{m^2-1}{12}$.
58
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $\triangle ABC$ માં,$\frac{1}{a+c} + \frac{1}{b+c} = \frac{3}{a+b+c}$ હોય,તો $\angle C$ નું મૂલ્ય શું થાય ($^{\circ}$ માં)?
A
$30$
B
$45$
C
$60$
D
$90$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $\frac{1}{a+c} + \frac{1}{b+c} = \frac{3}{a+b+c}$.
ડાબી બાજુ લસાઅ લેતા: $\frac{(b+c) + (a+c)}{(a+c)(b+c)} = \frac{3}{a+b+c}$.
$\frac{a+b+2c}{ab+ac+bc+c^2} = \frac{3}{a+b+c}$.
ગુણાકાર કરતા: $(a+b+2c)(a+b+c) = 3(ab+ac+bc+c^2)$.
$(a+b)^2 + 3c(a+b) + 2c^2 = 3ab + 3ac + 3bc + 3c^2$.
$a^2 + b^2 + 2ab + 3ac + 3bc + 2c^2 = 3ab + 3ac + 3bc + 3c^2$.
$a^2 + b^2 - ab = c^2$.
કોસાઇનના નિયમ મુજબ: $c^2 = a^2 + b^2 - 2ab \cos C$.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા: $a^2 + b^2 - ab = a^2 + b^2 - 2ab \cos C$.
$-ab = -2ab \cos C$.
$\cos C = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\angle C = 60^{\circ}$.
59
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$\triangle ABC$ માં,જો $\frac{1}{b+c} + \frac{1}{c+a} = \frac{3}{a+b+c}$ હોય,તો $C$ ની કિંમત શોધો. ($^{\circ}$ માં)
A
$90$
B
$60$
C
$45$
D
$30$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\frac{1}{b+c} + \frac{1}{c+a} = \frac{3}{a+b+c}$.
ડાબી બાજુ સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{(c+a) + (b+c)}{(b+c)(c+a)} = \frac{3}{a+b+c}$
$\frac{a+b+2c}{bc + ab + c^2 + ac} = \frac{3}{a+b+c}$
ગુણાકાર કરતા:
$(a+b+2c)(a+b+c) = 3(bc + ab + c^2 + ac)$
$a^2 + b^2 + 2ab + 3ac + 3bc + 2c^2 = 3bc + 3ab + 3c^2 + 3ac$
બંને બાજુથી $3ac + 3bc$ બાદ કરતા:
$a^2 + b^2 - c^2 = ab$
કોસાઇનના નિયમ મુજબ,$\cos C = \frac{a^2 + b^2 - c^2}{2ab}$:
$\cos C = \frac{ab}{2ab} = \frac{1}{2}$
તેથી,$C = 60^{\circ}$.
60
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
કોઈપણ $\triangle ABC$ માં,$r_1 r_2 + r_2 r_3 + r_3 r_1$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{\Delta^2}{r^2}$
B
$\frac{\Delta}{r}$
C
$\frac{2 \Delta}{r}$
D
$\Delta^2$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે બહિર ત્રિજ્યાઓ $r_1 = \frac{\Delta}{s-a}$,$r_2 = \frac{\Delta}{s-b}$,અને $r_3 = \frac{\Delta}{s-c}$ છે.
$r_1 r_2 + r_2 r_3 + r_3 r_1$ પદમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{\Delta^2}{(s-a)(s-b)} + \frac{\Delta^2}{(s-b)(s-c)} + \frac{\Delta^2}{(s-c)(s-a)}$
$= \frac{\Delta^2(s-c + s-a + s-b)}{(s-a)(s-b)(s-c)}$
$2s = a+b+c$ હોવાથી,$s-a+s-b+s-c = 3s - (a+b+c) = 3s - 2s = s$ મળે.
વળી,આપણે જાણીએ છીએ કે $\Delta^2 = s(s-a)(s-b)(s-c)$,તેથી $(s-a)(s-b)(s-c) = \frac{\Delta^2}{s}$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{\Delta^2 \cdot s}{\frac{\Delta^2}{s}} = s^2$
$r = \frac{\Delta}{s}$ હોવાથી,$s = \frac{\Delta}{r}$ થાય,તેથી $s^2 = \frac{\Delta^2}{r^2}$.
61
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $A = \begin{bmatrix} -8 & 5 \\ 2 & 4 \end{bmatrix}$ એ સમીકરણ $x^2 + 4x - p = 0$ નું સમાધાન કરતું હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$64$
B
$42$
C
$36$
D
$24$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} -8 & 5 \\ 2 & 4 \end{bmatrix}$ છે.
શ્રેણિક $A$ એ સમીકરણ $x^2 + 4x - p = 0$ નું સમાધાન કરે છે,તેથી $A^2 + 4A - pI = 0$ થાય,જ્યાં $I$ એ એકમ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$ છે.
પ્રથમ,$A^2$ ની ગણતરી કરીએ:
$A^2 = \begin{bmatrix} -8 & 5 \\ 2 & 4 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -8 & 5 \\ 2 & 4 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} (-8)(-8) + (5)(2) & (-8)(5) + (5)(4) \\ (2)(-8) + (4)(2) & (2)(5) + (4)(4) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 64 + 10 & -40 + 20 \\ -16 + 8 & 10 + 16 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 74 & -20 \\ -8 & 26 \end{bmatrix}$.
હવે,$4A$ ની ગણતરી કરીએ:
$4A = 4 \begin{bmatrix} -8 & 5 \\ 2 & 4 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -32 & 20 \\ 8 & 16 \end{bmatrix}$.
હવે,આ કિંમતોને $A^2 + 4A - pI = 0$ સમીકરણમાં મૂકતા:
$\begin{bmatrix} 74 & -20 \\ -8 & 26 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} -32 & 20 \\ 8 & 16 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} p & 0 \\ 0 & p \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}$.
શ્રેણિકોનો સરવાળો અને બાદબાકી કરતા:
$\begin{bmatrix} 74 - 32 - p & -20 + 20 - 0 \\ -8 + 8 - 0 & 26 + 16 - p \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}$.
$\begin{bmatrix} 42 - p & 0 \\ 0 & 42 - p \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા,આપણને $42 - p = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $p = 42$.
62
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $I$ એ $2$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક (identity matrix) હોય અને $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $n \geq 1$ માટે,ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ શું મળે?
A
$A^n = nA - (n-1)I$
B
$A^n = nA + (n-1)I$
C
$A^n = 2^n A - (n+1)I$
D
$A^n = 2^{n-1} A - (n-1)I$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
આપણે $A$ ના ઘાતની ગણતરી કરીએ:
$A^2 = \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
$A^3 = A^2 \cdot A = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 3 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
અવલોકન કરતા,$A^n = \begin{bmatrix} 1 & n \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
હવે,વિકલ્પ $A$ તપાસીએ: $nA - (n-1)I = n \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} - (n-1) \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$
$= \begin{bmatrix} n & n \\ 0 & n \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} n-1 & 0 \\ 0 & n-1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} n-(n-1) & n-0 \\ 0-0 & n-(n-1) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & n \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = A^n$.
આમ,સાચો સંબંધ $A^n = nA - (n-1)I$ છે.
63
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$\left|\begin{array}{ccc}x+2 & x+3 & x+5 \\ x+4 & x+6 & x+9 \\ x+8 & x+11 & x+15\end{array}\right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$3x^2+4x+5$
B
$x^3+8x+2$
C
$0$
D
$-2$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}x+2 & x+3 & x+5 \\ x+4 & x+6 & x+9 \\ x+8 & x+11 & x+15\end{array}\right|$.
પ્રક્રિયા $R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}x+2 & x+3 & x+5 \\ 2 & 3 & 4 \\ 6 & 8 & 10\end{array}\right|$.
હવે,$C_2 \rightarrow C_2 - C_1$ અને $C_3 \rightarrow C_3 - C_1$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}x+2 & 1 & 3 \\ 2 & 1 & 2 \\ 6 & 2 & 4\end{array}\right|$.
$R_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (x+2)(4-4) - 1(8-12) + 3(4-6)$
$\Delta = (x+2)(0) - 1(-4) + 3(-2)$
$\Delta = 0 + 4 - 6 = -2$.
64
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
સમીકરણોની સિસ્ટમ $3x + 2y + z = 6$,$3x + 4y + 3z = 14$ અને $6x + 10y + 8z = a$ ને અનંત ઉકેલો હોય,જો $a$ ની કિંમત કેટલી હોય?
A
$8$
B
$12$
C
$24$
D
$36$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણોની સિસ્ટમ:
$3x + 2y + z = 6$
$3x + 4y + 3z = 14$
$6x + 10y + 8z = a$
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 3 & 2 & 1 \\ 3 & 4 & 3 \\ 6 & 10 & 8 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 6 \\ 14 \\ a \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,આપણે $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = 3(32 - 30) - 2(24 - 18) + 1(30 - 24) = 3(2) - 2(6) + 6 = 6 - 12 + 6 = 0$.
કારણ કે $|A| = 0$,સિસ્ટમને કાં તો કોઈ ઉકેલ નથી અથવા અનંત ઉકેલો છે.
અનંત ઉકેલો માટે,$(\text{adj } A) \cdot B = 0$ હોવું જોઈએ.
$A$ નો સહઅવયવ શ્રેણિક:
$C_{11} = 2, C_{12} = -6, C_{13} = 6$
$C_{21} = -6, C_{22} = 18, C_{23} = -18$
$C_{31} = 2, C_{32} = -6, C_{33} = 6$
તેથી,$\text{adj } A = \begin{bmatrix} 2 & -6 & 2 \\ -6 & 18 & -6 \\ 6 & -18 & 6 \end{bmatrix}$.
હવે,$(\text{adj } A) \cdot B = \begin{bmatrix} 2 & -6 & 2 \\ -6 & 18 & -6 \\ 6 & -18 & 6 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 6 \\ 14 \\ a \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2a - 72 \\ 216 - 6a \\ 6a - 216 \end{bmatrix}$.
આને શૂન્ય સદિશ સાથે સરખાવતા,$2a - 72 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $a = 36$.
65
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $\cos ^{-1}\left(\frac{5}{13}\right)+\cos ^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)=\cos ^{-1} x$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{65}$
B
$\frac{-36}{65}$
C
$\frac{-33}{65}$
D
$-1$

Solution

(C) આપણે સૂત્ર $\cos ^{-1} A + \cos ^{-1} B = \cos ^{-1} (AB - \sqrt{1-A^2} \sqrt{1-B^2})$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
આપેલ છે કે $\cos ^{-1}\left(\frac{5}{13}\right)+\cos ^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)=\cos ^{-1} x$.
અહીં $A = \frac{5}{13}$ અને $B = \frac{3}{5}$ છે.
તેથી $\sqrt{1-A^2} = \sqrt{1-\left(\frac{5}{13}\right)^2} = \sqrt{1-\frac{25}{169}} = \sqrt{\frac{144}{169}} = \frac{12}{13}$.
અને $\sqrt{1-B^2} = \sqrt{1-\left(\frac{3}{5}\right)^2} = \sqrt{1-\frac{9}{25}} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5}$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\cos ^{-1} x = \cos ^{-1} \left( \frac{5}{13} \cdot \frac{3}{5} - \frac{12}{13} \cdot \frac{4}{5} \right)$.
$\cos ^{-1} x = \cos ^{-1} \left( \frac{15}{65} - \frac{48}{65} \right)$.
$\cos ^{-1} x = \cos ^{-1} \left( \frac{-33}{65} \right)$.
તેથી,$x = \frac{-33}{65}$.
66
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$\tanh ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)+\operatorname{coth}^{-1}(2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2} \log 3$
B
$\frac{1}{2} \log 6$
C
$\frac{1}{2} \log 12$
D
$\log 3$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $|x| > 1$ માટે $\operatorname{coth}^{-1}(x) = \tanh^{-1}\left(\frac{1}{x}\right)$ થાય છે.
તેથી,$\operatorname{coth}^{-1}(2) = \tanh^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\tanh ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)+\operatorname{coth}^{-1}(2) = \tanh ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)+\tanh ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) = 2 \tanh ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$.
સૂત્ર $\tanh ^{-1}(x) = \frac{1}{2} \log \left(\frac{1+x}{1-x}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2 \tanh ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) = 2 \cdot \frac{1}{2} \log \left(\frac{1+\frac{1}{2}}{1-\frac{1}{2}}\right)$.
$= \log \left(\frac{\frac{3}{2}}{\frac{1}{2}}\right) = \log 3$.
67
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$\left\{x \in R \mid \log_{10} ((1.6)^{1-x^2} - (0.625)^{6(1+x)}) \in R\right\}$ ની કિંમત શોધો.
A
$(-\infty, -1) \cup (7, \infty)$
B
$(-1, 5)$
C
$(1, 7)$
D
$(-1, 7)$

Solution

(D) લઘુગણક વ્યાખ્યાયિત થવા માટે,તેનો આર્ગ્યુમેન્ટ $0$ કરતા મોટો હોવો જોઈએ.
$(1.6)^{1-x^2} - (0.625)^{6(1+x)} > 0$
$(1.6)^{1-x^2} > (0.625)^{6(1+x)}$
અહીં $1.6 = \frac{8}{5}$ અને $0.625 = \frac{5}{8} = (\frac{8}{5})^{-1}$ હોવાથી:
$(\frac{8}{5})^{1-x^2} > (\frac{8}{5})^{-6(1+x)}$
આધાર $\frac{8}{5} > 1$ હોવાથી,અસમતાની દિશા બદલાશે નહીં:
$1 - x^2 > -6(1 + x)$
$x^2 - 6x - 7 < 0$
$(x - 7)(x + 1) < 0$
તેથી,$x \in (-1, 7)$.
68
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$f(x)=\cos \left(\frac{x}{3}\right)+\sin \left(\frac{x}{2}\right)$ નો આવર્તકાળ (period) શોધો. ($pi$ માં)
A
$2$
B
$4$
C
$8$
D
$12$

Solution

(D) આપેલ છે કે,$f(x)=\cos \left(\frac{x}{3}\right)+\sin \left(\frac{x}{2}\right)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos(ax)$ અને $\sin(ax)$ નો આવર્તકાળ $\frac{2\pi}{|a|}$ છે.
પદ $\cos \left(\frac{x}{3}\right)$ માટે,આવર્તકાળ $T_1 = \frac{2\pi}{1/3} = 6\pi$ થાય.
પદ $\sin \left(\frac{x}{2}\right)$ માટે,આવર્તકાળ $T_2 = \frac{2\pi}{1/2} = 4\pi$ થાય.
બે આવર્તિય વિધેયોના સરવાળાનો આવર્તકાળ તેમના વ્યક્તિગત આવર્તકાળનો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ હોય છે.
તેથી,$f(x)$ નો આવર્તકાળ = $\text{LCM}(6\pi, 4\pi)$.
અહીં $6\pi = 2 \times 3\pi$ અને $4\pi = 2 \times 2\pi$ હોવાથી,$\text{LCM}(6\pi, 4\pi) = 12\pi$ થાય.
આમ,$f(x)$ નો આવર્તકાળ $12\pi$ છે.
69
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $f(x) = (p - x^n)^{1/n}$,$p > 0$ અને $n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોય,તો $f[f(x)]$ ની કિંમત શું થાય?
A
$x$
B
$x^n$
C
$p^{1/n}$
D
$p - x^n$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$f(x) = (p - x^n)^{1/n}$,જ્યાં $p > 0$.
$f[f(x)]$ શોધવા માટે,આપણે $f(x)$ ને વિધેય $f$ માં મૂકીશું:
$f[f(x)] = f((p - x^n)^{1/n})$
$= (p - ((p - x^n)^{1/n})^n)^{1/n}$
$= (p - (p - x^n))^{1/n}$
$= (p - p + x^n)^{1/n}$
$= (x^n)^{1/n}$
$= x$
70
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
ધારો કે $f$ એ શૂન્યતર વાસ્તવિક મૂલ્ય ધરાવતું સતત વિધેય છે જે તમામ $x, y \in R$ માટે $f(x+y)=f(x) \cdot f(y)$ નું પાલન કરે છે. જો $f(2)=9$ હોય,તો $f(6)$ ની કિંમત શોધો.
A
$3^2$
B
$3^6$
C
$3^4$
D
$3^3$

Solution

(B) આપેલ વિધેય સમીકરણ $f(x+y)=f(x) \cdot f(y)$ છે,જ્યાં $x, y \in R$.
આ ગુણધર્મનું પાલન કરતું સતત વિધેય $f(x) = a^x$ સ્વરૂપનું હોય છે.
આપેલ છે કે $f(2) = 9$,તેથી $a^2 = 9$.
વિધેય $f$ શૂન્યતર હોવાથી,$a^2 = 3^2$,જેનો અર્થ છે કે $a = 3$.
આમ,$f(x) = 3^x$.
હવે,$f(6)$ શોધવા માટે:
$f(6) = 3^6$.
71
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $f(x) = \frac{1}{1+\frac{1}{x}}$ અને $g(x) = \frac{1}{1+\frac{1}{f(x)}}$ હોય,તો $g^{\prime}(2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{5}$
B
$\frac{1}{25}$
C
$5$
D
$\frac{1}{16}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = \frac{1}{1+\frac{1}{x}} = \frac{x}{x+1}$.
તેથી $g(x) = \frac{1}{1+\frac{1}{f(x)}} = \frac{1}{1+\frac{x+1}{x}} = \frac{1}{\frac{x+x+1}{x}} = \frac{x}{2x+1}$.
$g^{\prime}(x)$ શોધવા માટે,આપણે ભાગાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીશું: $\frac{d}{dx} \left( \frac{u}{v} \right) = \frac{v u^{\prime} - u v^{\prime}}{v^2}$.
$g^{\prime}(x) = \frac{(2x+1)(1) - x(2)}{(2x+1)^2} = \frac{2x+1-2x}{(2x+1)^2} = \frac{1}{(2x+1)^2}$.
$x = 2$ મૂકતા,આપણને $g^{\prime}(2) = \frac{1}{(2(2)+1)^2} = \frac{1}{5^2} = \frac{1}{25}$ મળે છે.
72
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $\sqrt{\frac{y}{x}}+\sqrt{\frac{x}{y}}=2$ હોય,તો $\frac{d y}{d x}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{x^2+y^2}{x+y}$
B
$\frac{x^2-y^2}{x+y}$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $\sqrt{\frac{y}{x}}+\sqrt{\frac{x}{y}}=2$
$\sqrt{xy}$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે: $y+x=2\sqrt{xy}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(x+y)^2 = (2\sqrt{xy})^2$
$x^2+y^2+2xy = 4xy$
$x^2+y^2-2xy = 0$
$(x-y)^2 = 0$
આનો અર્થ એ છે કે $x-y=0$,અથવા $y=x$
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}(x) = 1$
73
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $\frac{d}{d x}\left[(x+1)\left(x^2+1\right)\left(x^4+1\right)\left(x^8+1\right)\right] = \left(15 x^p-16 x^q+1\right)(x-1)^{-2}$ હોય,તો $(p, q)$ ની કિંમત શોધો.
A
$(12, 11)$
B
$(15, 14)$
C
$(16, 14)$
D
$(16, 15)$

Solution

(D) ધારો કે $f(x) = (x+1)(x^2+1)(x^4+1)(x^8+1)$.
$(x-1)$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$f(x) = \frac{(x-1)(x+1)(x^2+1)(x^4+1)(x^8+1)}{(x-1)} = \frac{(x^2-1)(x^2+1)(x^4+1)(x^8+1)}{(x-1)} = \frac{(x^4-1)(x^4+1)(x^8+1)}{(x-1)} = \frac{(x^8-1)(x^8+1)}{(x-1)} = \frac{x^{16}-1}{x-1}$.
હવે,ભાગાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને $f(x)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dx} \left[ \frac{x^{16}-1}{x-1} \right] = \frac{(x-1)(16x^{15}) - (x^{16}-1)(1)}{(x-1)^2} = \frac{16x^{16} - 16x^{15} - x^{16} + 1}{(x-1)^2} = \frac{15x^{16} - 16x^{15} + 1}{(x-1)^2}$.
આને આપેલ પદ $\left(15 x^p-16 x^q+1\right)(x-1)^{-2}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $p=16$ અને $q=15$ મળે છે.
તેથી,$(p, q) = (16, 15)$.
74
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
દબાણ $p$ અને કદ $V$ વચ્ચેનો સંબંધ $p V^{1/4} = \text{constant}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. જો કદમાં થતો પ્રતિશત ઘટાડો $\frac{1}{2} \%$ હોય,તો દબાણમાં થતો પ્રતિશત વધારો કેટલો હશે?
A
$\frac{1}{8} \%$
B
$\frac{1}{16} \%$
C
$\frac{1}{4} \%$
D
$\frac{1}{2} \%$

Solution

(A) આપેલ સંબંધ $p V^{1/4} = C$ છે,જ્યાં $C$ અચળાંક છે.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\ln p + \frac{1}{4} \ln V = \ln C$.
બંને બાજુ $V$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{1}{p} \frac{dp}{dV} + \frac{1}{4V} = 0$.
આનાથી મળે છે: $\frac{dp}{p} = -\frac{1}{4} \frac{dV}{V}$.
આપણને આપેલ છે કે કદમાં થતો પ્રતિશત ઘટાડો $\frac{dV}{V} \times 100 = -\frac{1}{2} \%$ છે.
આ કિંમતને વિકલન સંબંધમાં મૂકતા: $\frac{dp}{p} \times 100 = -\frac{1}{4} \left( \frac{dV}{V} \times 100 \right)$.
$\frac{dp}{p} \times 100 = -\frac{1}{4} \left( -\frac{1}{2} \% \right) = \frac{1}{8} \%$.
આમ,દબાણમાં થતો પ્રતિશત વધારો $\frac{1}{8} \%$ છે.
75
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ $\frac{2}{f} = \frac{1}{v} - \frac{1}{u}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $u$ અને $v$ ના મૂલ્યો શોધવામાં,ભૂલો $p$ જેટલી છે. તો,$f$ માં સાપેક્ષ ત્રુટિ કેટલી છે?
A
$\frac{p}{2}\left(\frac{1}{u} + \frac{1}{v}\right)$
B
$p\left(\frac{1}{u} + \frac{1}{v}\right)$
C
$\frac{p}{2}\left(\frac{1}{u} - \frac{1}{v}\right)$
D
$p\left(\frac{1}{u} - \frac{1}{v}\right)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\frac{2}{f} = \frac{1}{v} - \frac{1}{u}$ $(i)$
બંને બાજુ વિકલન લેતા:
$-\frac{2}{f^2} df = -\frac{1}{v^2} dv + \frac{1}{u^2} du$
આપેલ છે કે $u$ અને $v$ માં ભૂલો $p$ છે,તેથી $dv = p$ અને $du = p$.
આ કિંમતોને વિકલન સમીકરણમાં મૂકતા:
$-\frac{2}{f^2} df = -\frac{1}{v^2} p + \frac{1}{u^2} p$
$-\frac{2}{f^2} df = p \left( \frac{1}{u^2} - \frac{1}{v^2} \right)$
નિત્યસમ $a^2 - b^2 = (a - b)(a + b)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$-\frac{2}{f^2} df = p \left( \frac{1}{u} - \frac{1}{v} \right) \left( \frac{1}{u} + \frac{1}{v} \right)$
સમીકરણ $(i)$ પરથી,$\frac{1}{u} - \frac{1}{v} = -\frac{2}{f}$. આ કિંમત મૂકતા:
$-\frac{2}{f^2} df = p \left( -\frac{2}{f} \right) \left( \frac{1}{u} + \frac{1}{v} \right)$
બંને બાજુ $-\frac{2}{f}$ વડે ભાગતા:
$\frac{df}{f} = p \left( \frac{1}{u} + \frac{1}{v} \right)$
આમ,$f$ માં સાપેક્ષ ત્રુટિ $p \left( \frac{1}{u} + \frac{1}{v} \right)$ છે.
76
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
એક વ્યક્તિ જમીન પરના બિંદુ $A$ થી ટાવરની ટોચનું અવલોકન કરે છે. આ બિંદુથી ટાવરનો ઉત્સેધકોણ $60^{\circ}$ છે. તે $A$ અને ટાવરના પાયાને જોડતી રેખાને લંબ દિશામાં $60 \ m$ ચાલે છે. આ નવા બિંદુથી ટાવરનો ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ છે. તો,ટાવરની ઊંચાઈ (મીટરમાં) કેટલી છે?
A
$60 \sqrt{\frac{3}{2}}$
B
$60 \sqrt{2}$
C
$60 \sqrt{3}$
D
$30 \sqrt{6}$

Solution

(D) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે અને ટાવરના પાયા $(B)$ થી બિંદુ $A$ નું અંતર $x$ છે.
$\triangle ABD$ માં,$\tan 60^{\circ} = \frac{h}{x}$ $\Rightarrow h = x \sqrt{3}$ $\Rightarrow x = \frac{h}{\sqrt{3}}$.
વ્યક્તિ $AB$ ને લંબ દિશામાં $60 \ m$ ચાલીને બિંદુ $C$ પર પહોંચે છે. તેથી,$AC = 60 \ m$ અને $\angle CAB = 90^{\circ}$.
$\triangle ABC$ માં,$C$ થી પાયા $B$ સુધીનું અંતર $CB = \sqrt{AC^2 + AB^2} = \sqrt{60^2 + x^2}$ છે.
$\triangle CBD$ માં,ઉત્સેધકોણ $45^{\circ}$ છે,તેથી $\tan 45^{\circ} = \frac{h}{CB} = 1$.
તેથી,$h = CB = \sqrt{3600 + x^2} \Rightarrow h^2 = 3600 + x^2$.
$x^2 = \frac{h^2}{3}$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $h^2 = 3600 + \frac{h^2}{3}$.
$\frac{2h^2}{3} = 3600 \Rightarrow h^2 = 1800 \times 3 = 5400$.
$h = \sqrt{5400} = \sqrt{900 \times 6} = 30 \sqrt{6} \ m$.
Solution diagram
77
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જો $\int \frac{d x}{x(\log x-2)(\log x-3)}=I+C$ હોય,તો $I$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{x} \log \left|\frac{\log x-3}{\log x-2}\right|$
B
$\log \left|\frac{\log x-3}{\log x-2}\right|$
C
$\log \left|\frac{\log x-2}{\log x-3}\right|$
D
$\log |(\log x-3)(\log x-2)|$

Solution

(B) ધારો કે $I_1 = \int \frac{d x}{x(\log x-2)(\log x-3)}$.
$t = \log x$ આદેશ લેતા,$d t = \frac{1}{x} d x$ મળે.
તેથી સંકલન $I_1 = \int \frac{d t}{(t-2)(t-3)}$ થશે.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{(t-2)(t-3)} = \frac{1}{t-3} - \frac{1}{t-2}$.
તેથી $I_1 = \int \left( \frac{1}{t-3} - \frac{1}{t-2} \right) d t$.
$I_1 = \log |t-3| - \log |t-2| + C = \log \left| \frac{t-3}{t-2} \right| + C$.
$t = \log x$ પાછું મૂકતા,$I = \log \left| \frac{\log x - 3}{\log x - 2} \right|$ મળે.
78
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$\int e^x \left( \frac{2+\sin 2x}{1+\cos 2x} \right) dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$e^x \cot x + C$
B
$2 e^x \sec^2 x + C$
C
$e^x \cos 2x + C$
D
$e^x \tan x + C$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int e^x \left( \frac{2+\sin 2x}{1+\cos 2x} \right) dx$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $1+\cos 2x = 2\cos^2 x$ અને $\sin 2x = 2\sin x \cos x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$I = \int e^x \left( \frac{2 + 2\sin x \cos x}{2\cos^2 x} \right) dx$
$I = \int e^x \left( \frac{2}{2\cos^2 x} + \frac{2\sin x \cos x}{2\cos^2 x} \right) dx$
$I = \int e^x (\sec^2 x + \tan x) dx$.
આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રમાણિત સંકલન સ્વરૂપ $\int e^x (f(x) + f'(x)) dx = e^x f(x) + C$ છે.
અહીં,$f(x) = \tan x$ લેતા,$f'(x) = \sec^2 x$ મળે છે.
તેથી,$I = e^x \tan x + C$.
79
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા કાચના બનેલા અંતર્ગોળ લેન્સની બે સપાટીઓની વક્રતા ત્રિજ્યા સમાન $R$ છે. હવે તેને $1.75$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા માધ્યમમાં ડૂબાડવામાં આવે છે,તો લેન્સ:
A
$3.5 R$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો અભિસારી લેન્સ બને છે
B
$3.0 R$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો અભિસારી લેન્સ બને છે
C
$3.5 R$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો અપસારી લેન્સ તરીકે વર્તે છે
D
$3.0 R$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો અપસારી લેન્સ તરીકે વર્તે છે

Solution

(A) લેન્સ મેકરના સૂત્ર મુજબ:
$\frac{1}{f} = \left( \frac{\mu_g}{\mu_m} - 1 \right) \left( \frac{1}{R_1} - \frac{1}{R_2} \right)$
અહીં કાચના લેન્સનો વક્રીભવનાંક $\mu_g = 1.5$ અને માધ્યમનો વક્રીભવનાંક $\mu_m = 1.75$ છે.
અંતર્ગોળ લેન્સ માટે,વક્રતા ત્રિજ્યાઓ $R_1 = -R$ અને $R_2 = +R$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{1}{f} = \left( \frac{1.5}{1.75} - 1 \right) \left( \frac{1}{-R} - \frac{1}{R} \right)$
$\frac{1}{f} = \left( \frac{1.5 - 1.75}{1.75} \right) \left( -\frac{2}{R} \right)$
$\frac{1}{f} = \left( \frac{-0.25}{1.75} \right) \left( -\frac{2}{R} \right)$
$\frac{1}{f} = \left( -\frac{1}{7} \right) \left( -\frac{2}{R} \right) = \frac{2}{7R}$
$f = +3.5 R$
કેન્દ્રલંબાઈની ધન નિશાની દર્શાવે છે કે લેન્સ અભિસારી લેન્સ તરીકે વર્તે છે.
Solution diagram
80
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
એક માઇક્રોસ્કોપમાં $1.9 \ cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો ઓબ્જેક્ટિવ અને $5 \ cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો આઈપીસ (નેત્રકાચ) છે. બંને લેન્સ $10.5 \ cm$ ના અંતરે રાખવામાં આવ્યા છે. જો પ્રતિબિંબ સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિના લઘુત્તમ અંતરે $(25 \ cm)$ રચવાનું હોય,તો વસ્તુને ઓબ્જેક્ટિવની સામે કેટલા અંતરે મૂકવી જોઈએ ($cm$ માં)?
A
$6.2$
B
$2.7$
C
$21.0$
D
$4.17$

Solution

(B) આઈપીસ માટે,પ્રતિબિંબ અંતર $v_e = -25 \ cm$ અને કેન્દ્રલંબાઈ $f_e = 5 \ cm$ છે. લેન્સના સૂત્ર $\frac{1}{v_e} - \frac{1}{u_e} = \frac{1}{f_e}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{-25} - \frac{1}{u_e} = \frac{1}{5} \Rightarrow \frac{1}{u_e} = -\frac{1}{25} - \frac{1}{5} = -\frac{6}{25} \Rightarrow u_e = -\frac{25}{6} \ cm$.
ઓબ્જેક્ટિવ દ્વારા રચાતા પ્રતિબિંબનું ઓબ્જેક્ટિવથી અંતર $v_0 = L - |u_e| = 10.5 - \frac{25}{6} = \frac{63-25}{6} = \frac{38}{6} \ cm$ થાય.
ઓબ્જેક્ટિવ માટે,$f_0 = 1.9 \ cm$ અને $v_0 = \frac{38}{6} \ cm$ છે. લેન્સના સૂત્ર $\frac{1}{v_0} - \frac{1}{u_0} = \frac{1}{f_0}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{38/6} - \frac{1}{u_0} = \frac{1}{1.9} \Rightarrow \frac{6}{38} - \frac{1}{u_0} = \frac{10}{19} \Rightarrow \frac{3}{19} - \frac{10}{19} = \frac{1}{u_0}$.
$\frac{1}{u_0} = -\frac{7}{19} \Rightarrow u_0 = -\frac{19}{7} \approx -2.71 \ cm$.
આમ,વસ્તુને ઓબ્જેક્ટિવથી $2.7 \ cm$ અંતરે મૂકવી જોઈએ.
81
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
ક્લોરોફોર્મને જલીય સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના દ્રાવણ સાથે ગરમ કરતા શું બને છે?
A
સોડિયમ એસીટેટ
B
સોડિયમ ઓક્સાલેટ
C
સોડિયમ ફોર્મેટ
D
ક્લોરલ

Solution

(C) જ્યારે ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ ને જલીય સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું જળવિભાજન થઈને અસ્થાયી મધ્યવર્તી સંયોજન,મિથેનટ્રાયોલ $(HC(OH)_3)$ બને છે.
આ મધ્યવર્તી સંયોજન પાણીનો એક અણુ ગુમાવીને ફોર્મિક એસિડ $(HCOOH)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ ફોર્મિક એસિડ બાકી રહેલા $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ફોર્મેટ $(HCOONa)$ બનાવે છે.
સમગ્ર પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $CHCl_3 + 4NaOH \rightarrow HCOONa + 3NaCl + 2H_2O$.
82
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
એક ટ્રાન્ઝિસ્ટર સર્કિટમાં બેઝ પ્રવાહ $45 \mu A$ થી બદલાઈને $140 \mu A$ થાય છે. તે મુજબ,કલેક્ટર પ્રવાહ $0.2 \text{ mA}$ થી બદલાઈને $4.0 \text{ mA}$ થાય છે. તો પ્રવાહ ગેઇન કેટલો હશે?
A
$9.5$
B
$1$
C
$40$
D
$20$

Solution

(C) ટ્રાન્ઝિસ્ટરનો પ્રવાહ ગેઇન $\beta$ એ કલેક્ટર પ્રવાહમાં થતા ફેરફાર અને બેઝ પ્રવાહમાં થતા ફેરફારના ગુણોત્તર તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે: $\beta = \frac{\Delta I_C}{\Delta I_B}$.
આપેલ છે:
બેઝ પ્રવાહમાં ફેરફાર $\Delta I_B = 140 \mu A - 45 \mu A = 95 \mu A = 95 \times 10^{-6} \text{ A}$.
કલેક્ટર પ્રવાહમાં ફેરફાર $\Delta I_C = 4.0 \text{ mA} - 0.2 \text{ mA} = 3.8 \text{ mA} = 3.8 \times 10^{-3} \text{ A}$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\beta = \frac{3.8 \times 10^{-3}}{95 \times 10^{-6}} = \frac{3800 \times 10^{-6}}{95 \times 10^{-6}} = 40$.
તેથી,પ્રવાહ ગેઇન $40$ છે.
83
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
જેના સ્થાન સદિશો $2i+3j+4k$,$3i+4j+2k$ અને $4i+2j+3k$ છે તે બિંદુઓ શેના શિરોબિંદુઓ છે?
A
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ
B
કાટકોણ ત્રિકોણ
C
સમબાજુ ત્રિકોણ
D
કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 2i+3j+4k$,$\vec{b} = 3i+4j+2k$,અને $\vec{c} = 4i+2j+3k$ છે.
બાજુઓના સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = (3-2)i + (4-3)j + (2-4)k = i + j - 2k$.
$\vec{BC} = \vec{c} - \vec{b} = (4-3)i + (2-4)j + (3-2)k = i - 2j + k$.
$\vec{CA} = \vec{a} - \vec{c} = (2-4)i + (3-2)j + (4-3)k = -2i + j + k$.
બાજુઓની લંબાઈ:
$|\vec{AB}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{1+1+4} = \sqrt{6}$.
$|\vec{BC}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{1+4+1} = \sqrt{6}$.
$|\vec{CA}| = \sqrt{(-2)^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{4+1+1} = \sqrt{6}$.
અહીં $|\vec{AB}| = |\vec{BC}| = |\vec{CA}| = \sqrt{6}$ હોવાથી,ત્રણેય બાજુઓ સમાન લંબાઈની છે.
તેથી,આ ત્રિકોણ સમબાજુ ત્રિકોણ છે.
84
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
બે રેખાઓ $AB$ અને $AC$ ના દિકગુણોત્તરો $1, -1, -1$ અને $2, -1, 1$ છે. સમતલ $ABC$ ના અભિલંબના દિકગુણોત્તરો શોધો.
A
$2, 3, -1$
B
$2, 2, 1$
C
$3, 2, -1$
D
$-1, 2, 3$

Solution

(A) ધારો કે બે રેખાઓ $AB$ અને $AC$ ના દિકગુણોત્તરો અનુક્રમે $\vec{v_1} = \langle 1, -1, -1 \rangle$ અને $\vec{v_2} = \langle 2, -1, 1 \rangle$ છે.
રેખાઓ $AB$ અને $AC$ સમતલ $ABC$ માં આવેલી હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ આ રેખાઓની દિશામાં રહેલા સદિશોના સદિશ ગુણાકાર (cross product) દ્વારા મળે છે:
$\vec{n} = \vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -1 & -1 \\ 2 & -1 & 1 \end{vmatrix}$
$\vec{n} = \hat{i}(-1 - 1) - \hat{j}(1 - (-2)) + \hat{k}(-1 - (-2))$
$\vec{n} = \hat{i}(-2) - \hat{j}(3) + \hat{k}(1)$
$\vec{n} = -2\hat{i} - 3\hat{j} + \hat{k}$
આમ,અભિલંબના દિકગુણોત્તરો $\langle -2, -3, 1 \rangle$ છે. તેને $-1$ વડે ગુણતા,આપણને $\langle 2, 3, -1 \rangle$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
Solution diagram
85
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$(-1, 2, 3)$ માંથી પસાર થતું અને જેનો અભિલંબ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણા બનાવે છે તેવું સમતલ કયું છે?
A
$x+y+z+4=0$
B
$x-y+z+4=0$
C
$x+y+z-4=0$
D
$x+y+z=0$

Solution

(C) બિંદુ $(x_0, y_0, z_0)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \langle a, b, c \rangle$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ $a(x-x_0) + b(y-y_0) + c(z-z_0) = 0$ છે.
અહીં આપેલ બિંદુ $(-1, 2, 3)$ છે,તેથી સમીકરણ $a(x+1) + b(y-2) + c(z-3) = 0$ થશે.
અભિલંબ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણા $\alpha$ બનાવે છે,તેથી દિકકોસાઇન $\cos \alpha, \cos \alpha, \cos \alpha$ થશે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^2 \alpha + \cos^2 \alpha + \cos^2 \alpha = 1$,તેથી $3 \cos^2 \alpha = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\cos \alpha = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આમ,દિકગુણોત્તર $\langle a, b, c \rangle$ ને $\langle 1, 1, 1 \rangle$ તરીકે લઈ શકાય.
આ કિંમતોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા: $1(x+1) + 1(y-2) + 1(z-3) = 0$.
સાદુરૂપ આપતા,$x + 1 + y - 2 + z - 3 = 0$,જે $x + y + z - 4 = 0$ આપે છે.
86
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
એક ચલ સમતલ નિશ્ચિત બિંદુ $(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે. તો ઉગમબિંદુથી સમતલ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ કયા પર આવેલો છે?
A
વર્તુળ
B
ગોલક
C
ઉપવલય
D
પરવલય

Solution

(B) ધારો કે ચલ સમતલનું સમીકરણ $a(x - 1) + b(y - 2) + c(z - 3) = 0$ છે,જ્યાં $(a, b, c)$ એ સમતલના અભિલંબના દિકગુણોત્તરો છે.
ધારો કે $P(x_0, y_0, z_0)$ એ ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી સમતલ પરનો લંબપાદ છે.
સદિશ $\vec{OP} = (x_0, y_0, z_0)$ એ સમતલને લંબ છે,તેથી તે અભિલંબ સદિશ $(a, b, c)$ ને સમાંતર છે.
આમ,આપણે કોઈ અચળાંક $k$ માટે $(a, b, c) = k(x_0, y_0, z_0)$ લખી શકીએ.
જેમ કે $P$ સમતલ પર આવેલું છે,તે સમીકરણનું પાલન કરે છે: $x_0(x_0 - 1) + y_0(y_0 - 2) + z_0(z_0 - 3) = 0$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $x_0^2 - x_0 + y_0^2 - 2y_0 + z_0^2 - 3z_0 = 0$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $(x_0^2 - x_0 + \frac{1}{4}) + (y_0^2 - 2y_0 + 1) + (z_0^2 - 3z_0 + \frac{9}{4}) = \frac{1}{4} + 1 + \frac{9}{4} = 3.5$ મળે છે.
આ કેન્દ્ર $(\frac{1}{2}, 1, \frac{3}{2})$ અને ત્રિજ્યા $\sqrt{3.5}$ ધરાવતા ગોલકનું સમીકરણ છે.
87
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$\{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8\}$ માંથી એકસાથે બે સંખ્યાઓ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. બે સંખ્યાઓમાંથી નાની સંખ્યા $4$ કરતા ઓછી હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{7}{14}$
B
$\frac{8}{14}$
C
$\frac{9}{14}$
D
$\frac{10}{14}$

Solution

(C) $8$ માંથી $2$ સંખ્યાઓ પસંદ કરવાની કુલ રીતો ${}^8C_2 = \frac{8 \times 7}{2} = 28$ છે.
ધારો કે બે સંખ્યાઓ $x$ અને $y$ છે જ્યાં $x < y$. આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે નાની સંખ્યા $x$ એ $4$ કરતા ઓછી હોય,એટલે કે $x \in \{1, 2, 3\}$.
કિસ્સો $I$: જો $x = 1$ હોય,તો $y$ બાકીની $7$ સંખ્યાઓ $\{2, 3, 4, 5, 6, 7, 8\}$ માંથી કોઈ પણ હોઈ શકે. રીતોની સંખ્યા $= 7$.
કિસ્સો $II$: જો $x = 2$ હોય,તો $y$ બાકીની $6$ સંખ્યાઓ $\{3, 4, 5, 6, 7, 8\}$ માંથી કોઈ પણ હોઈ શકે. રીતોની સંખ્યા $= 6$.
કિસ્સો $III$: જો $x = 3$ હોય,તો $y$ બાકીની $5$ સંખ્યાઓ $\{4, 5, 6, 7, 8\}$ માંથી કોઈ પણ હોઈ શકે. રીતોની સંખ્યા $= 5$.
કુલ સાનુકૂળ કિસ્સાઓ $= 7 + 6 + 5 = 18$.
જરૂરી સંભાવના $= \frac{18}{28} = \frac{9}{14}$.
88
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
બે સમતોલ પાસા ફેંકવામાં આવે છે. તેમના અંકોનો સરવાળો $10$ કે તેથી વધુ હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{5}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(D) કુલ શક્ય પરિણામો,$n(S) = 6 \times 6 = 36$.
સરવાળો $\ge 10$ હોય તેવા સાનુકૂળ પરિણામો:
$E = [(4,6), (5,5), (5,6), (6,4), (6,5), (6,6)]$.
કુલ સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા,$n(E) = 6$.
જરૂરી સંભાવના $P(E) = \frac{n(E)}{n(S)} = \frac{6}{36} = \frac{1}{6}$.
89
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
એક થેલીમાં $2n+1$ સિક્કા છે. તે જાણીતું છે કે આમાંથી $n$ સિક્કાઓની બંને બાજુ છાપ (head) છે,જ્યારે બાકીના $n+1$ સિક્કા સામાન્ય છે. થેલીમાંથી એક સિક્કો યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે અને ઉછાળવામાં આવે છે. જો સિક્કો ઉછાળતા છાપ મળવાની સંભાવના $\frac{31}{42}$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$11$
C
$12$
D
$13$

Solution

(A) ધારો કે $H$ એ ઘટના છે કે સિક્કો ઉછાળતા છાપ મળે છે. થેલીમાં કુલ $2n+1$ સિક્કા છે.
$n$ સિક્કાઓ એવા છે જેની બંને બાજુ છાપ છે (પક્ષપાતી) અને $n+1$ સિક્કા સામાન્ય છે.
પક્ષપાતી સિક્કો પસંદ કરવાની સંભાવના $P(B) = \frac{n}{2n+1}$ છે અને સામાન્ય સિક્કો પસંદ કરવાની સંભાવના $P(F) = \frac{n+1}{2n+1}$ છે.
જો પક્ષપાતી સિક્કો પસંદ કરવામાં આવે,તો છાપ મળવાની સંભાવના $1$ છે.
જો સામાન્ય સિક્કો પસંદ કરવામાં આવે,તો છાપ મળવાની સંભાવના $\frac{1}{2}$ છે.
કુલ સંભાવનાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$P(H) = P(H|B)P(B) + P(H|F)P(F)$
$\frac{31}{42} = (1) \times \frac{n}{2n+1} + \left(\frac{1}{2}\right) \times \frac{n+1}{2n+1}$
$\frac{31}{42} = \frac{2n + n + 1}{2(2n+1)} = \frac{3n+1}{4n+2}$
$31(4n+2) = 42(3n+1)$
$124n + 62 = 126n + 42$
$20 = 2n$
$n = 10$
90
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
'$X$' પરમાણુઓના હેક્સાગોનલ ક્લોઝ પેક્ડ $(hcp)$ સ્ફટિકમાં અનુક્રમે અષ્ટફલકીય અને ચતુષ્ફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$X, 2X$
B
$X, X$
C
$2X, X$
D
$2X, 2X$

Solution

(A) ક્લોઝ પેક્ડ રચના ($hcp$ અથવા $ccp$) માં:
$(i)$ અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા = ક્લોઝ પેકિંગમાં હાજર કણોની સંખ્યા $(N)$.
(ii) ચતુષ્ફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા = $2 \times$ અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા.
અહીં '$X$' પરમાણુઓ આપેલા હોવાથી,અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા '$X$' અને ચતુષ્ફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા '$2X$' થશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
91
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$100^{\circ} C$ તાપમાને $180 \ g$ પાણીમાં $18 \ g$ ગ્લુકોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ ઉમેરીને બનાવેલા જલીય દ્રાવણનું $mm \ Hg$ માં બાષ્પદબાણ કેટલું હશે?
A
$7.60$
B
$76.0$
C
$759$
D
$752.4$

Solution

(D) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો: $\frac{p^{\circ} - p_s}{p^{\circ}} = \frac{n_2}{n_1 + n_2}$
જ્યાં,$p^{\circ} = 100^{\circ} C$ તાપમાને શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પદબાણ $= 760 \ mmHg$.
$p_s = 100^{\circ} C$ તાપમાને દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ.
$n_2 = \text{ગ્લુકોઝના મોલ} = \frac{18}{180} = 0.1 \ mol$.
$n_1 = \text{પાણીના મોલ} = \frac{180}{18} = 10 \ mol$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{760 - p_s}{760} = \frac{0.1}{10 + 0.1} = \frac{0.1}{10.1}$.
$760 - p_s = 760 \times \frac{0.1}{10.1} = \frac{76}{10.1} \approx 7.524 \ mmHg$.
$p_s = 760 - 7.524 = 752.476 \ mmHg \approx 752.4 \ mmHg$.
92
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$0.10 \ M$ લેક્ટિક એસિડના આયનીકરણની માત્રા $4.0 \ \%$ છે. $K_a$ નું મૂલ્ય કેટલું થશે?
Question diagram
A
$1.66 \times 10^{-5}$
B
$1.66 \times 10^{-4}$
C
$1.66 \times 10^{-3}$
D
$1.66 \times 10^{-2}$

Solution

(B) આપેલ છે: સાંદ્રતા $(C) = 0.10 \ M$,આયનીકરણની માત્રા $(\alpha) = 4.0 \ \% = 0.04$.
લેક્ટિક એસિડના વિયોજન માટે: $CH_3CH(OH)COOH \rightleftharpoons CH_3CH(OH)COO^{-} + H^{+}$.
સંતુલન અચળાંક $K_a$ નું સૂત્ર: $K_a = \frac{C\alpha^2}{1-\alpha}$.
કિંમતો મૂકતા: $K_a = \frac{0.1 \times (0.04)^2}{1 - 0.04}$.
$K_a = \frac{0.1 \times 0.0016}{0.96} = \frac{0.00016}{0.96} = \frac{1.6 \times 10^{-4}}{0.96} \approx 1.66 \times 10^{-4}$.
93
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
નીચેનામાંથી કયું દ્રાવણનું આઈસોટોનિક (isotonic) જોડ છે?
A
$0.15 \ M \ NaCl$ અને $0.1 \ M \ Na_2SO_4$
B
$0.2 \ M$ યુરિયા અને $0.1 \ M$ ખાંડ
C
$0.1 \ M \ BaCl_2$ અને $0.2 \ M$ યુરિયા
D
$0.4 \ M \ MgSO_4$ અને $0.1 \ M \ NH_4Cl$

Solution

(A) બે દ્રાવણો આઈસોટોનિક હોય છે જો તેમની પાસે કણોની મોલર સાંદ્રતા સમાન હોય.
$0.15 \ M \ NaCl$ માટે: $NaCl$ એ $2$ આયનો ($Na^+$ અને $Cl^-$) માં વિયોજિત થાય છે. કણોની સાંદ્રતા $= 0.15 \times 2 = 0.30 \ M$ થાય છે.
$0.1 \ M \ Na_2SO_4$ માટે: $Na_2SO_4$ એ $3$ આયનો ($2Na^+$ અને $SO_4^{2-}$) માં વિયોજિત થાય છે. કણોની સાંદ્રતા $= 0.1 \times 3 = 0.30 \ M$ થાય છે.
બંને દ્રાવણોમાં કણોની સાંદ્રતા સમાન હોવાથી,તેઓ આઈસોટોનિક છે.
94
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$T \text{ K}$ તાપમાને,$4 \text{ g}$ $H_{2(g)}$ અને $8 \text{ g}$ $O_{2(g)}$ ની ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1: 4$
B
$4: 1$
C
$2: 1$
D
$8: 1$

Solution

(D) $n$ મોલ આદર્શ વાયુ માટે $T$ તાપમાને ગતિઊર્જા $(KE)$ નું સૂત્ર $KE = n \times \frac{3}{2} RT$ છે.
$4 \text{ g}$ $H_2$ માટે: મોલ $n_1 = \frac{4 \text{ g}}{2 \text{ g/mol}} = 2 \text{ mol}$.
$KE_{H_2} = 2 \times \frac{3}{2} RT = 3RT$.
$8 \text{ g}$ $O_2$ માટે: મોલ $n_2 = \frac{8 \text{ g}}{32 \text{ g/mol}} = 0.25 \text{ mol} = \frac{1}{4} \text{ mol}$.
$KE_{O_2} = \frac{1}{4} \times \frac{3}{2} RT = \frac{3}{8} RT$.
ગુણોત્તર $KE_{H_2} : KE_{O_2} = 3RT : \frac{3}{8} RT = 1 : \frac{1}{8} = 8 : 1$.
95
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
પરમાણુના ક્વોન્ટમ યાંત્રિક મોડેલનો આધાર શું છે?
A
ઇલેક્ટ્રોનનું કોણીય વેગમાન
B
ક્વોન્ટમ આંક
C
ઇલેક્ટ્રોનનું દ્વૈત સ્વરૂપ
D
બ્લેક બોડી રેડિયેશન

Solution

(C) પરમાણુનું ક્વોન્ટમ અથવા તરંગ યાંત્રિક મોડેલ ઇલેક્ટ્રોનના દ્વૈત સ્વરૂપ પર આધારિત છે,એટલે કે,ઇલેક્ટ્રોન કણ અને તરંગ બંને ગુણધર્મો ધરાવે છે.
આ મોડેલમાં દ્રવ્યના તરંગ સ્વરૂપ અંગેની ડી બ્રોગ્લીની ઉત્કલ્પના અને હાઇઝનબર્ગના અનિશ્ચિતતાના સિદ્ધાંતનો સમાવેશ થાય છે.
96
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$3s$ અને $2p$ કક્ષકો માટે રેડિયલ નોડ્સની સંખ્યા અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$0, 2$
B
$2, 0$
C
$1, 2$
D
$2, 1$

Solution

(B) કોઈપણ કક્ષકમાં રેડિયલ નોડ્સની સંખ્યા શોધવાનું સૂત્ર: $n - l - 1$ છે.
$3s$ કક્ષક માટે:
$n = 3$,$l = 0$.
રેડિયલ નોડ્સની સંખ્યા $= 3 - 0 - 1 = 2$.
$2p$ કક્ષક માટે:
$n = 2$,$l = 1$.
રેડિયલ નોડ્સની સંખ્યા $= 2 - 1 - 1 = 0$.
આમ,$3s$ અને $2p$ કક્ષકો માટે રેડિયલ નોડ્સની સંખ્યા અનુક્રમે $2$ અને $0$ છે.
97
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
સમાન સપાટીનું ક્ષેત્રફળ ધરાવતા બે પદાર્થો $A$ અને $B$ ની થર્મલ ઉત્સર્જકતા અનુક્રમે $0.01$ અને $0.81$ છે. બંને પદાર્થો સમાન દરે ઉર્જાનું ઉત્સર્જન કરે છે. પદાર્થ $A$ અને $B$ માંથી મહત્તમ ઉર્જા અનુક્રમે $\lambda_A$ અને $\lambda_B$ તરંગલંબાઇ પર ઉત્સર્જિત થાય છે. આ બે તરંગલંબાઇઓ વચ્ચેનો તફાવત $1 \mu m$ છે. જો પદાર્થ $A$ નું તાપમાન $5802 \ K$ હોય,તો $\lambda_B$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{1}{2} \mu m$
B
$1 \mu m$
C
$2 \mu m$
D
$\frac{3}{2} \mu m$

Solution

(D) સ્ટીફન-બોલ્ટ્ઝમેન નિયમ મુજબ,ઉર્જા ઉત્સર્જનનો દર $E = e A \sigma T^4$ છે. બંને પદાર્થો માટે સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $A$ અને ઉર્જા ઉત્સર્જનનો દર $E$ સમાન હોવાથી,$e_A T_A^4 = e_B T_B^4$ થાય.
આપેલ છે કે $e_A = 0.01$,$e_B = 0.81$,અને $T_A = 5802 \ K$,તેથી:
$T_B^4 = \frac{e_A}{e_B} T_A^4 = \frac{0.01}{0.81} (5802)^4 = \frac{1}{81} (5802)^4$.
ચતુર્થ મૂળ લેતા,$T_B = \frac{5802}{3} = 1934 \ K$.
વીનનો સ્થાનાંતરનો નિયમ મુજબ,$\lambda_A T_A = \lambda_B T_B = b$ (અચળ).
તેથી,$\lambda_A = \lambda_B \frac{T_B}{T_A} = \lambda_B \frac{1934}{5802} = \frac{\lambda_B}{3}$.
આપેલ છે કે તફાવત $\lambda_B - \lambda_A = 1 \mu m$,તેથી $\lambda_A$ ની કિંમત મૂકતા:
$\lambda_B - \frac{\lambda_B}{3} = 1 \mu m \Rightarrow \frac{2}{3} \lambda_B = 1 \mu m$.
આમ,$\lambda_B = \frac{3}{2} \mu m$.
98
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
$Y$ તાપમાનના માપક્રમ પર,પાણી $-160^{\circ} Y$ પર થીજી જાય છે અને $-50^{\circ} Y$ પર ઉકળે છે. આ $Y$ માપક્રમ પર,$340 \ K$ તાપમાન કેટલું થાય ($^{\circ} Y$ માં)?
A
$-160.3$
B
$-96.3$
C
$-86.3$
D
$-76.3$

Solution

(C) કોઈપણ તાપમાનના માપક્રમ $X$ અને કેલ્વિન માપક્રમ $K$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\frac{X - X_{freezing}}{X_{boiling} - X_{freezing}} = \frac{K - 273}{373 - 273}$.
$Y$ માપક્રમ માટે આપેલ છે: $Y_{freezing} = -160^{\circ} Y$ અને $Y_{boiling} = -50^{\circ} Y$.
$K = 340 \ K$ માટે આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{Y - (-160)}{-50 - (-160)} = \frac{340 - 273}{373 - 273}$
$\frac{Y + 160}{110} = \frac{67}{100}$
$Y + 160 = \frac{67 \times 110}{100}$
$Y + 160 = 73.7$
$Y = 73.7 - 160 = -86.3^{\circ} Y$.
99
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
એક હીટ એન્જિન જેનો સિંક $300 ~K$ તાપમાને છે તેની કાર્યક્ષમતા $40 \%$ છે. સિંકનું તાપમાન અચળ રાખીને કાર્યક્ષમતા $60 \%$ સુધી વધારવા માટે,સોર્સનું તાપમાન કેટલું વધારવું પડે ($~K$ માં)?
A
$750$
B
$500$
C
$250$
D
$1000$

Solution

(C) કાર્નોટ એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $\eta = 1 - \frac{T_2}{T_1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T_1$ એ સોર્સનું તાપમાન છે અને $T_2$ એ સિંકનું તાપમાન છે.
આપેલ છે કે $\eta_1 = 40 \% = 0.4$ અને $T_2 = 300 ~K$:
$0.4 = 1 - \frac{300}{T_1} \Rightarrow \frac{300}{T_1} = 0.6 \Rightarrow T_1 = \frac{300}{0.6} = 500 ~K$.
હવે,સિંકનું તાપમાન $T_2 = 300 ~K$ અચળ રાખીને કાર્યક્ષમતા $\eta_2 = 60 \% = 0.6$ કરવા માટે:
$0.6 = 1 - \frac{300}{T_1^{\prime}} \Rightarrow \frac{300}{T_1^{\prime}} = 0.4 \Rightarrow T_1^{\prime} = \frac{300}{0.4} = 750 ~K$.
સોર્સના તાપમાનમાં વધારો $\Delta T = T_1^{\prime} - T_1 = 750 ~K - 500 ~K = 250 ~K$ થાય.
100
ChemistryMCQTS EAMCET · 2013
ત્રણ મોલ આદર્શ એકપરમાણ્વીય વાયુ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ચક્રીય પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે। $1, 2, 3$ અને $4$ તરીકે ચિહ્નિત વિવિધ અવસ્થાઓમાં વાયુનું તાપમાન અનુક્રમે $400 \ K, 700 \ K, 2500 \ K$ અને $1100 \ K$ છે। પ્રક્રિયા $1-2-3-4-1$ દરમિયાન વાયુ દ્વારા થયેલ કાર્ય (સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક $R$ છે) શોધો: ($R$ માં)
Question diagram
A
$1650$
B
$550$
C
$1100$
D
$2200$

Solution

(A) $P-V$ આલેખ પર ચક્રીય પ્રક્રિયામાં વાયુ દ્વારા થયેલ કાર્ય ચક્ર દ્વારા ઘેરાયેલા ક્ષેત્રફળ જેટલું હોય છે।
આપેલ પ્રક્રિયા $1-2-3-4-1$ માટે, ક્ષેત્રફળ એ બિંદુઓ $(P_2, V_2), (P_2, V_3), (P_1, V_4), (P_1, V_1)$ દ્વારા બનતા સમલંબ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ છે।
રેખાઓ $1-2$ અને $3-4$ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી હોવાથી, તે એવી પ્રક્રિયાઓ દર્શાવે છે જ્યાં $P \propto V$, એટલે કે $P/V = \text{અચળ}$.
આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા, $P = (nR/V)T$. $P/V$ અચળ હોવાથી, $T/V^2$ અચળ છે।
કુલ કાર્યની ગણતરી નીચે મુજબ કરી શકાય:
$W_{1-2} = \frac{nR}{2}(T_2 - T_1)$, $W_{2-3} = nR(T_3 - T_2)$, $W_{3-4} = \frac{nR}{2}(T_4 - T_3)$, $W_{4-1} = nR(T_1 - T_4)$.
કુલ કાર્ય $W = \frac{nR}{2} (T_1 - T_2 + T_3 - T_4)$.
અહીં $n = 3, T_1 = 400 \ K, T_2 = 700 \ K, T_3 = 2500 \ K, T_4 = 1100 \ K$.
$W = \frac{3R}{2} (400 - 700 + 2500 - 1100) = \frac{3R}{2} (1100) = 1650 R$.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real TS EAMCET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live TS EAMCET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Chemistry questions are in TS EAMCET 2013?

There are 194 Chemistry questions from the TS EAMCET 2013 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are TS EAMCET 2013 Chemistry solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice TS EAMCET 2013 Chemistry as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full TS EAMCET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Chemistry papers from TS EAMCET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix TS EAMCET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Chemistry Paper

Pick TS EAMCET 2013 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.