ChemistryQ1–100 of 240 questions
Page 1 of 3 · Gujarati
1
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
જે રેખાઓના દિકકોસાઇન સમીકરણો $l^2+m^2-n^2=0$ અને $l+m+n=0$ દ્વારા આપવામાં આવ્યા છે,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$
Solution
(C) આપેલ છે,$l^2+m^2-n^2=0$ $(i)$ અને $l+m+n=0$ $(ii)$.
સમીકરણ $(ii)$ પરથી,$n=-(l+m)$. આ કિંમત $(i)$ માં મૂકતા:
$l^2+m^2=(-(l+m))^2 = l^2+m^2+2lm$.
આનો અર્થ એ છે કે $2lm=0$,તેથી $l=0$ અથવા $m=0$.
કિસ્સો $1$: જો $l=0$,તો $n=-m$. $l^2+m^2+n^2=1$ હોવાથી,$0^2+m^2+(-m)^2=1 \Rightarrow 2m^2=1 \Rightarrow m=\pm\frac{1}{\sqrt{2}}$. આમ,દિકકોસાઇન $(0, \frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $(0, -\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}})$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: જો $m=0$,તો $n=-l$. $l^2+m^2+n^2=1$ હોવાથી,$l^2+0^2+(-l)^2=1 \Rightarrow 2l^2=1 \Rightarrow l=\pm\frac{1}{\sqrt{2}}$. આમ,દિકકોસાઇન $(\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $(-\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, \frac{1}{\sqrt{2}})$ મળે છે.
ધારો કે બે રેખાઓના દિક સદિશો $\vec{a} = (0, \frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $\vec{b} = (\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = |l_1l_2 + m_1m_2 + n_1n_2|$ દ્વારા મળે છે.
$\cos \theta = |(0)(\frac{1}{\sqrt{2}}) + (\frac{1}{\sqrt{2}})(0) + (-\frac{1}{\sqrt{2}})(-\frac{1}{\sqrt{2}})| = |0 + 0 + \frac{1}{2}| = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}(\frac{1}{2}) = \frac{\pi}{3}$.
સમીકરણ $(ii)$ પરથી,$n=-(l+m)$. આ કિંમત $(i)$ માં મૂકતા:
$l^2+m^2=(-(l+m))^2 = l^2+m^2+2lm$.
આનો અર્થ એ છે કે $2lm=0$,તેથી $l=0$ અથવા $m=0$.
કિસ્સો $1$: જો $l=0$,તો $n=-m$. $l^2+m^2+n^2=1$ હોવાથી,$0^2+m^2+(-m)^2=1 \Rightarrow 2m^2=1 \Rightarrow m=\pm\frac{1}{\sqrt{2}}$. આમ,દિકકોસાઇન $(0, \frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $(0, -\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}})$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: જો $m=0$,તો $n=-l$. $l^2+m^2+n^2=1$ હોવાથી,$l^2+0^2+(-l)^2=1 \Rightarrow 2l^2=1 \Rightarrow l=\pm\frac{1}{\sqrt{2}}$. આમ,દિકકોસાઇન $(\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $(-\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, \frac{1}{\sqrt{2}})$ મળે છે.
ધારો કે બે રેખાઓના દિક સદિશો $\vec{a} = (0, \frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $\vec{b} = (\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = |l_1l_2 + m_1m_2 + n_1n_2|$ દ્વારા મળે છે.
$\cos \theta = |(0)(\frac{1}{\sqrt{2}}) + (\frac{1}{\sqrt{2}})(0) + (-\frac{1}{\sqrt{2}})(-\frac{1}{\sqrt{2}})| = |0 + 0 + \frac{1}{2}| = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}(\frac{1}{2}) = \frac{\pi}{3}$.
0 likesView Solution
2
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
જો બે રેખાઓની દિક્કોસાઇન $l+m+n=0$ અને $l^2-5m^2+n^2=0$ દ્વારા આપવામાં આવેલ હોય,તો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{3}$
Solution
(D) બે રેખાઓની દિક્કોસાઇન $(l, m, n)$ માટે આપેલ સમીકરણો:
$l+m+n=0 \implies n = -(l+m)$
$n$ ની કિંમત બીજા સમીકરણ $l^2-5m^2+n^2=0$ માં મૂકતા:
$l^2-5m^2+(-l-m)^2 = 0$
$l^2-5m^2+l^2+2lm+m^2 = 0$
$2l^2+2lm-4m^2 = 0$
$l^2+lm-2m^2 = 0$
$(l+2m)(l-m) = 0$
આનાથી બે કિસ્સા મળે છે:
કિસ્સો $1$: $l=m$. તો $n = -(l+m) = -2l$. દિક્ગુણોત્તર $(l, l, -2l)$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $(1, 1, -2)$ થાય. દિક્કોસાઇન $(\frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}}, -\frac{2}{\sqrt{6}})$ મળે.
કિસ્સો $2$: $l=-2m$. તો $n = -(-2m+m) = m$. દિક્ગુણોત્તર $(-2m, m, m)$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $(-2, 1, 1)$ થાય. દિક્કોસાઇન $(-\frac{2}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}})$ મળે.
ધારો કે બે રેખાઓની દિક્કોસાઇન $(l_1, m_1, n_1) = (\frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}}, -\frac{2}{\sqrt{6}})$ અને $(l_2, m_2, n_2) = (-\frac{2}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}})$ છે.
તેમની વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ માટે $\cos \theta$ નીચે મુજબ મળે:
$\cos \theta = |l_1 l_2 + m_1 m_2 + n_1 n_2|$
$\cos \theta = |(\frac{1}{\sqrt{6}})(-\frac{2}{\sqrt{6}}) + (\frac{1}{\sqrt{6}})(\frac{1}{\sqrt{6}}) + (-\frac{2}{\sqrt{6}})(\frac{1}{\sqrt{6}})|$
$\cos \theta = |-\frac{2}{6} + \frac{1}{6} - \frac{2}{6}| = |-\frac{3}{6}| = \frac{1}{2}$
તેથી $\cos \theta = \frac{1}{2}$,એટલે કે $\theta = 60^{\circ} = \frac{\pi}{3}$.
$l+m+n=0 \implies n = -(l+m)$
$n$ ની કિંમત બીજા સમીકરણ $l^2-5m^2+n^2=0$ માં મૂકતા:
$l^2-5m^2+(-l-m)^2 = 0$
$l^2-5m^2+l^2+2lm+m^2 = 0$
$2l^2+2lm-4m^2 = 0$
$l^2+lm-2m^2 = 0$
$(l+2m)(l-m) = 0$
આનાથી બે કિસ્સા મળે છે:
કિસ્સો $1$: $l=m$. તો $n = -(l+m) = -2l$. દિક્ગુણોત્તર $(l, l, -2l)$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $(1, 1, -2)$ થાય. દિક્કોસાઇન $(\frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}}, -\frac{2}{\sqrt{6}})$ મળે.
કિસ્સો $2$: $l=-2m$. તો $n = -(-2m+m) = m$. દિક્ગુણોત્તર $(-2m, m, m)$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $(-2, 1, 1)$ થાય. દિક્કોસાઇન $(-\frac{2}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}})$ મળે.
ધારો કે બે રેખાઓની દિક્કોસાઇન $(l_1, m_1, n_1) = (\frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}}, -\frac{2}{\sqrt{6}})$ અને $(l_2, m_2, n_2) = (-\frac{2}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{1}{\sqrt{6}})$ છે.
તેમની વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ માટે $\cos \theta$ નીચે મુજબ મળે:
$\cos \theta = |l_1 l_2 + m_1 m_2 + n_1 n_2|$
$\cos \theta = |(\frac{1}{\sqrt{6}})(-\frac{2}{\sqrt{6}}) + (\frac{1}{\sqrt{6}})(\frac{1}{\sqrt{6}}) + (-\frac{2}{\sqrt{6}})(\frac{1}{\sqrt{6}})|$
$\cos \theta = |-\frac{2}{6} + \frac{1}{6} - \frac{2}{6}| = |-\frac{3}{6}| = \frac{1}{2}$
તેથી $\cos \theta = \frac{1}{2}$,એટલે કે $\theta = 60^{\circ} = \frac{\pi}{3}$.
0 likesView Solution
3
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
જે રેખાઓના દિક્કોસાઇન સમીકરણો $l+m+n=0$ અને $l^2+m^2-n^2=0$ નું સમાધાન કરે છે,તેમની વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$
Solution
(C) આપેલ છે,$l+m+n=0 \implies l = -m-n$ અને $l^2+m^2-n^2=0$.
બીજા સમીકરણમાં $l = -m-n$ મૂકતા:
$(-m-n)^2 + m^2 - n^2 = 0$
$m^2 + 2mn + n^2 + m^2 - n^2 = 0$
$2m^2 + 2mn = 0$
$2m(m+n) = 0$.
આનાથી બે કિસ્સા મળે છે:
કિસ્સો $1$: જો $m=0$,તો $l = -n$. દિક્ગુણોત્તર $(-n, 0, n)$ મળે,જે $(-1, 0, 1)$ તરીકે લખી શકાય. ધારો કે $\vec{v_1} = (-1, 0, 1)$.
કિસ્સો $2$: જો $m+n=0$,તો $m = -n$. $l = -m-n$ માં મૂકતા,$l = -(-n)-n = 0$ મળે. દિક્ગુણોત્તર $(0, -n, n)$ મળે,જે $(0, -1, 1)$ તરીકે લખી શકાય. ધારો કે $\vec{v_2} = (0, -1, 1)$.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
$\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = (-1)(0) + (0)(-1) + (1)(1) = 1$.
$|\vec{v_1}| = \sqrt{(-1)^2 + 0^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
$|\vec{v_2}| = \sqrt{0^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2} \cdot \sqrt{2}} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
બીજા સમીકરણમાં $l = -m-n$ મૂકતા:
$(-m-n)^2 + m^2 - n^2 = 0$
$m^2 + 2mn + n^2 + m^2 - n^2 = 0$
$2m^2 + 2mn = 0$
$2m(m+n) = 0$.
આનાથી બે કિસ્સા મળે છે:
કિસ્સો $1$: જો $m=0$,તો $l = -n$. દિક્ગુણોત્તર $(-n, 0, n)$ મળે,જે $(-1, 0, 1)$ તરીકે લખી શકાય. ધારો કે $\vec{v_1} = (-1, 0, 1)$.
કિસ્સો $2$: જો $m+n=0$,તો $m = -n$. $l = -m-n$ માં મૂકતા,$l = -(-n)-n = 0$ મળે. દિક્ગુણોત્તર $(0, -n, n)$ મળે,જે $(0, -1, 1)$ તરીકે લખી શકાય. ધારો કે $\vec{v_2} = (0, -1, 1)$.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
$\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = (-1)(0) + (0)(-1) + (1)(1) = 1$.
$|\vec{v_1}| = \sqrt{(-1)^2 + 0^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
$|\vec{v_2}| = \sqrt{0^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2} \cdot \sqrt{2}} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
0 likesView Solution
4
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
બેન્ઝીન (benzene) ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
$(i)$ તે $O_3$ સાથે ટ્રાયઓઝોનાઇડ બનાવે છે.
$(ii)$ તે અસમતલીય (non-planar) છે.
$(iii)$ તે નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ સાથે માત્ર એક જ મોનોસબસ્ટીટ્યુટેડ નીપજ બનાવે છે.
$(iv)$ તે ફોટોકેમિકલ પરિસ્થિતિમાં $Cl_2$ સાથે ગરમ કરવાથી હેક્ઝાક્લોરોબેન્ઝીન બનાવે છે.
$(i)$ તે $O_3$ સાથે ટ્રાયઓઝોનાઇડ બનાવે છે.
$(ii)$ તે અસમતલીય (non-planar) છે.
$(iii)$ તે નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ સાથે માત્ર એક જ મોનોસબસ્ટીટ્યુટેડ નીપજ બનાવે છે.
$(iv)$ તે ફોટોકેમિકલ પરિસ્થિતિમાં $Cl_2$ સાથે ગરમ કરવાથી હેક્ઝાક્લોરોબેન્ઝીન બનાવે છે.
A
$(i)$,$(ii)$
B
$(ii)$,$(iii)$
C
$(i)$,$(iii)$
D
$(iii)$,$(iv)$
Solution
(C) $(i)$ બેન્ઝીન $O_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ટ્રાયઓઝોનાઇડ બનાવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(ii)$ બેન્ઝીન એ $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ સાથેનો સમતલીય અણુ છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$(iii)$ બેન્ઝીન નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ સાથે ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઇલેશન પ્રક્રિયા કરીને એસિટોફિનોન (ફિનાઇલઇથેનોન) બનાવે છે,જે મોનોસબસ્ટીટ્યુટેડ નીપજ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(iv)$ બેન્ઝીન ફોટોકેમિકલ પરિસ્થિતિમાં ($UV$ પ્રકાશ) $Cl_2$ સાથે યોગશીલ પ્રક્રિયા કરીને $1,2,3,4,5,6$-હેક્ઝાક્લોરોસાયક્લોહેક્ઝેન (ગેમેક્સેન) બનાવે છે,હેક્ઝાક્લોરોબેન્ઝીન નહીં. આ વિધાન ખોટું છે.
તેથી,વિધાનો $(i)$ અને $(iii)$ સાચા છે.
$(ii)$ બેન્ઝીન એ $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ સાથેનો સમતલીય અણુ છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$(iii)$ બેન્ઝીન નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં $CH_3COCl$ સાથે ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસાઇલેશન પ્રક્રિયા કરીને એસિટોફિનોન (ફિનાઇલઇથેનોન) બનાવે છે,જે મોનોસબસ્ટીટ્યુટેડ નીપજ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(iv)$ બેન્ઝીન ફોટોકેમિકલ પરિસ્થિતિમાં ($UV$ પ્રકાશ) $Cl_2$ સાથે યોગશીલ પ્રક્રિયા કરીને $1,2,3,4,5,6$-હેક્ઝાક્લોરોસાયક્લોહેક્ઝેન (ગેમેક્સેન) બનાવે છે,હેક્ઝાક્લોરોબેન્ઝીન નહીં. આ વિધાન ખોટું છે.
તેથી,વિધાનો $(i)$ અને $(iii)$ સાચા છે.
0 likesView Solution
5
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
B
C
D
Solution
(A) આ પ્રક્રિયા ચક્રીય ઈથરનું $HI$ સાથેનું એસિડિક વિભાજન છે. ઈથરનો ઓક્સિજન $H^+$ દ્વારા પ્રોટોનેટેડ થાય છે. વિભાજન તે બંધ પર થાય છે જે વધુ સ્થાયી કાર્બોકેટાયન બનાવે છે. અહીં,ઓક્સિજન અને તૃતીયક કાર્બન વચ્ચેનો બંધ તૂટીને સ્થાયી બેન્ઝિલિક-તૃતીયક કાર્બોકેટાયન બનાવે છે. ત્યારબાદ આયોડાઈડ આયન $(I^-)$ આ કાર્બોકેટાયન પર હુમલો કરીને મુખ્ય નીપજ બનાવે છે.
0 likesView Solution
6
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
$Si, Ge, Sn$ અને $Pb$ ના ડાયહેલાઈડ્સની સ્થિરતા નીચેનામાંથી કયા ક્રમને અનુસરે છે?
A
$SiX_2 < GeX_2 < PbX_2 < SnX_2$
B
$SiX_2 < GeX_2 < SnX_2 < PbX_2$
C
$PbX_2 < SnX_2 < GeX_2 < SiX_2$
D
$GeX_2 < SiX_2 < SnX_2 < PbX_2$
Solution
(B) નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર (inert pair effect) ને કારણે,સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા વધે છે.
જેમ આપણે $Si$ થી $Pb$ તરફ જઈએ છીએ,તેમ $ns^2$ ઇલેક્ટ્રોન બંધ બનાવવામાં ભાગ લેવા માટે વધુ અનિચ્છા ધરાવે છે.
તેથી,ડાયહેલાઈડ્સ $(MX_2)$ ની સ્થિરતાનો ક્રમ $SiX_2 < GeX_2 < SnX_2 < PbX_2$ છે.
જેમ આપણે $Si$ થી $Pb$ તરફ જઈએ છીએ,તેમ $ns^2$ ઇલેક્ટ્રોન બંધ બનાવવામાં ભાગ લેવા માટે વધુ અનિચ્છા ધરાવે છે.
તેથી,ડાયહેલાઈડ્સ $(MX_2)$ ની સ્થિરતાનો ક્રમ $SiX_2 < GeX_2 < SnX_2 < PbX_2$ છે.
0 likesView Solution
7
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયાઓમાં $X, Y$ અને $Z$ ને ઓળખો:
A
$(H_3C)_2C(OH)CH_2CH_3, \quad CH_3COCH_3, \quad CH_3CHO$
B
$(H_3C)_2CHCH(OH)CH_3, \quad (H_3C)_2CO, \quad CH_3CHO$
C
$(H_3C)_2C(OH)CH_2CH_3, \quad (H_3C)_2CO, \quad CH_3CHO$
D
$CH_3CH_2CH(OH)CH_2CH_3, \quad CH_3CHO, \quad CH_3COOH$
Solution
(C) $2\text{-methylbut-2-ene}$ ની $H_2O/H^+$ સાથેની પ્રક્રિયા માર્કોવનીકોવના નિયમ મુજબ એસિડ-ઉદ્દીપકીય જલીયકરણ પ્રક્રિયા છે. નીપજ $X$ એ $2\text{-methylbutan-2-ol}$ છે,જે $(H_3C)_2C(OH)CH_2CH_3$ છે.
$2\text{-methylbut-2-ene}$ ની $(1) O_3$ અને ત્યારબાદ $(2) Zn-H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયા રિડક્ટિવ ઓઝોનોલિસિસ છે. દ્વિબંધ તૂટીને કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવે છે.
$CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3 \xrightarrow{O_3, Zn/H_2O} (CH_3)_2C=O + CH_3CHO$.
આમ,$Y$ અને $Z$ અનુક્રમે એસિટોન $(CH_3)_2CO$ અને એસિટોલ્ડિહાઈડ $CH_3CHO$ છે.
તેથી,$X = (H_3C)_2C(OH)CH_2CH_3$,$Y = (H_3C)_2CO$,અને $Z = CH_3CHO$.
$2\text{-methylbut-2-ene}$ ની $(1) O_3$ અને ત્યારબાદ $(2) Zn-H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયા રિડક્ટિવ ઓઝોનોલિસિસ છે. દ્વિબંધ તૂટીને કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવે છે.
$CH_3-C(CH_3)=CH-CH_3 \xrightarrow{O_3, Zn/H_2O} (CH_3)_2C=O + CH_3CHO$.
આમ,$Y$ અને $Z$ અનુક્રમે એસિટોન $(CH_3)_2CO$ અને એસિટોલ્ડિહાઈડ $CH_3CHO$ છે.
તેથી,$X = (H_3C)_2C(OH)CH_2CH_3$,$Y = (H_3C)_2CO$,અને $Z = CH_3CHO$.
0 likesView Solution
8
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચે આપેલી પ્રક્રિયામાં કઈ નીપજો બને છે:
$Ph-CH_2-CH=CH-CH_3 \xrightarrow[Zn \text{ dust } + H_2O]{1) O_3} ?$
$Ph-CH_2-CH=CH-CH_3 \xrightarrow[Zn \text{ dust } + H_2O]{1) O_3} ?$
A
એસેટિક એસિડ અને $2-$ફિનાઈલ એસેટિક એસિડ
B
$2-$ફિનાઈલ ઈથેનાલ અને ઈથેનાલ
C
$2-$ફિનાઈલ ઈથેનોલ અને ઈથેનોલ
D
$1-$ફિનાઈલ બ્યુટેન$-2,3-$ડાયોલ
Solution
(B) આ પ્રક્રિયા આલ્કીનનું ઓઝોનોલિસિસ છે,ત્યારબાદ $Zn$ ડસ્ટ અને $H_2O$ સાથે રિડક્ટિવ વર્કઅપ કરવામાં આવે છે.
ઓઝોનોલિસિસ $C=C$ દ્વિબંધને તોડીને કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવે છે.
$Ph-CH_2-CH=CH-CH_3 \xrightarrow[Zn \text{ dust } + H_2O]{1) O_3} Ph-CH_2-CHO + CH_3-CHO$.
બનતી નીપજો $2-$ફિનાઈલ ઈથેનાલ $(Ph-CH_2-CHO)$ અને ઈથેનાલ $(CH_3-CHO)$ છે.
ઓઝોનોલિસિસ $C=C$ દ્વિબંધને તોડીને કાર્બોનિલ સંયોજનો બનાવે છે.
$Ph-CH_2-CH=CH-CH_3 \xrightarrow[Zn \text{ dust } + H_2O]{1) O_3} Ph-CH_2-CHO + CH_3-CHO$.
બનતી નીપજો $2-$ફિનાઈલ ઈથેનાલ $(Ph-CH_2-CHO)$ અને ઈથેનાલ $(CH_3-CHO)$ છે.
0 likesView Solution
9
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી બિન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા ઓળખો.
A
માલ્ટોઝ
B
સુક્રોઝ
C
લેક્ટોઝ
D
ગ્લુકોઝ
Solution
(B) સુક્રોઝ એ બે મોનોસેકેરાઇડ્સ: ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝથી બનેલી ડાયસેકેરાઇડ છે.
આ બે મોનોસેકેરાઇડ્સ ગ્લુકોઝના $C_1$ અને ફ્રુક્ટોઝના $C_2$ વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
કારણ કે રિડ્યુસિંગ સમૂહો (ગ્લુકોઝનો આલ્ડિહાઇડ સમૂહ અને ફ્રુક્ટોઝનો કીટોન સમૂહ) ગ્લાયકોસિડિક બંધના નિર્માણમાં સામેલ હોવાથી,તેઓ રિડક્શન પ્રક્રિયા માટે ઉપલબ્ધ હોતા નથી.
તેથી,સુક્રોઝ એ બિન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
આથી,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.
આ બે મોનોસેકેરાઇડ્સ ગ્લુકોઝના $C_1$ અને ફ્રુક્ટોઝના $C_2$ વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
કારણ કે રિડ્યુસિંગ સમૂહો (ગ્લુકોઝનો આલ્ડિહાઇડ સમૂહ અને ફ્રુક્ટોઝનો કીટોન સમૂહ) ગ્લાયકોસિડિક બંધના નિર્માણમાં સામેલ હોવાથી,તેઓ રિડક્શન પ્રક્રિયા માટે ઉપલબ્ધ હોતા નથી.
તેથી,સુક્રોઝ એ બિન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
આથી,વિકલ્પ $(B)$ સાચો છે.
0 likesView Solution
10
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
B
C
D
Solution
(D) આ પ્રક્રિયા સેલિસિલિક એસિડ $(2-\text{હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝોઇક એસિડ})$ અને મિથેનોલ $(MeOH)$ વચ્ચે સાંદ્ર એસિડ ઉદ્દીપક $(H_2SO_4)$ ની હાજરીમાં થતી એસ્ટરીકરણ પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ આલ્કોહોલ $(-OH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસ્ટર $(-COOCH_3)$ બનાવે છે.
ફિનોલિક $-OH$ સમૂહ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહની તુલનામાં આ પરિસ્થિતિઓમાં એસ્ટરીકરણ માટે ઓછો સક્રિય છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ મિથાઈલ સેલિસિલેટ છે,જેમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહનું મિથાઈલ એસ્ટરમાં રૂપાંતર થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$ આલ્કોહોલ $(-OH)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસ્ટર $(-COOCH_3)$ બનાવે છે.
ફિનોલિક $-OH$ સમૂહ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહની તુલનામાં આ પરિસ્થિતિઓમાં એસ્ટરીકરણ માટે ઓછો સક્રિય છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ મિથાઈલ સેલિસિલેટ છે,જેમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહનું મિથાઈલ એસ્ટરમાં રૂપાંતર થાય છે.
0 likesView Solution
11
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
જે જોડી આઈસોસ્ટ્રક્ચરલ (isostructural) નથી તેને ઓળખો.
A
$PCl_5, BrF_5$
B
$CH_4, SiCl_4$
C
$CO_3^{2-}, NO_3^{-}$
D
$AlF_6^{3-}, SF_6$
Solution
(A) આઈસોસ્ટ્રક્ચરલ સ્પીસીઝ સમાન આકાર અને સંકરણ ધરાવે છે.
$PCl_5$ અને $BrF_5$ આઈસોસ્ટ્રક્ચરલ નથી.
$PCl_5$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $P$ પાસે $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે $sp^3d$ સંકરણ અને ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ આકાર આપે છે.
$BrF_5$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Br$ પાસે $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે $sp^3d^2$ સંકરણ અને ચોરસ પિરામિડલ આકાર આપે છે.
અન્ય જોડીઓ જેવી કે $(CH_4, SiCl_4)$,$(CO_3^{2-}, NO_3^{-})$,અને $(AlF_6^{3-}, SF_6)$ આઈસોસ્ટ્રક્ચરલ છે કારણ કે તેઓ સમાન સંકરણ અને ભૂમિતિ ધરાવે છે.
$PCl_5$ અને $BrF_5$ આઈસોસ્ટ્રક્ચરલ નથી.
$PCl_5$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $P$ પાસે $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે $sp^3d$ સંકરણ અને ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ આકાર આપે છે.
$BrF_5$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Br$ પાસે $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે $sp^3d^2$ સંકરણ અને ચોરસ પિરામિડલ આકાર આપે છે.
અન્ય જોડીઓ જેવી કે $(CH_4, SiCl_4)$,$(CO_3^{2-}, NO_3^{-})$,અને $(AlF_6^{3-}, SF_6)$ આઈસોસ્ટ્રક્ચરલ છે કારણ કે તેઓ સમાન સંકરણ અને ભૂમિતિ ધરાવે છે.
0 likesView Solution
12
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
$NO_2^{+}$,$NO_3^{-}$ અને $NH_4^{+}$ માં $N$ નું સંકરણ અનુક્રમે શું છે?
A
$sp, sp^2, sp^3$
B
$sp, sp^3, sp^3$
C
$sp^2, sp^3, sp^3$
D
$sp, sp, sp^3$
Solution
(A) સંકરણ નક્કી કરવા માટે,આપણે સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\text{સ્ટેરિક નંબર} = \text{બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા} + \text{અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા}$.
$NO_2^{+}$ માટે:
$\text{સ્ટેરિક નંબર} = 2 + 0 = 2$. સંકરણ $sp$ છે.
$NO_3^{-}$ માટે:
$\text{સ્ટેરિક નંબર} = 3 + 0 = 3$. સંકરણ $sp^2$ છે.
$NH_4^{+}$ માટે:
$\text{સ્ટેરિક નંબર} = 4 + 0 = 4$. સંકરણ $sp^3$ છે.
આમ,સંકરણ અવસ્થાઓ અનુક્રમે $sp, sp^2, sp^3$ છે.
$NO_2^{+}$ માટે:
$\text{સ્ટેરિક નંબર} = 2 + 0 = 2$. સંકરણ $sp$ છે.
$NO_3^{-}$ માટે:
$\text{સ્ટેરિક નંબર} = 3 + 0 = 3$. સંકરણ $sp^2$ છે.
$NH_4^{+}$ માટે:
$\text{સ્ટેરિક નંબર} = 4 + 0 = 4$. સંકરણ $sp^3$ છે.
આમ,સંકરણ અવસ્થાઓ અનુક્રમે $sp, sp^2, sp^3$ છે.
0 likesView Solution
13
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચે આપેલા List-$I$ માં રહેલા અણુઓ/આયનોને List-$II$ માં તેમના સંબંધિત બંધ ક્રમાંક (bond order) સાથે જોડો:
| List-$I$ (અણુઓ/આયનો) | List-$II$ (બંધ ક્રમાંક) |
| :--- | :--- |
| $A. N_2^+$ | $I. 1.0$ |
| $B. CO$ | $II. 1.5$ |
| $C. O_2$ | $III. 2.0$ |
| $D. O_2^-$ | $IV. 2.5$ |
| | $V. 3.0$ |
| List-$I$ (અણુઓ/આયનો) | List-$II$ (બંધ ક્રમાંક) |
| :--- | :--- |
| $A. N_2^+$ | $I. 1.0$ |
| $B. CO$ | $II. 1.5$ |
| $C. O_2$ | $III. 2.0$ |
| $D. O_2^-$ | $IV. 2.5$ |
| | $V. 3.0$ |
A
$A-IV, B-V, C-III, D-II$
B
$A-III, B-V, C-IV, D-II$
C
$A-IV, B-V, C-II, D-III$
D
$A-V, B-IV, C-III, D-II$
Solution
(A) બંધ ક્રમાંકનું સૂત્ર: $\text{Bond order} = \frac{1}{2} (N_b - N_a)$,જ્યાં $N_b$ એ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે અને $N_a$ એ બંધપ્રતિકારક ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા છે.
$A. N_2^+$ ($13$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2 < \sigma 2p_z^1$. બંધ ક્રમાંક = $\frac{9-4}{2} = 2.5$ $(IV)$.
$B. CO$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \sigma 2p_z^2 < \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2$. બંધ ક્રમાંક = $\frac{10-4}{2} = 3.0$ $(V)$.
$C. O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \sigma 2p_z^2 < \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2 < \pi^* 2p_x^1 = \pi^* 2p_y^1$. બંધ ક્રમાંક = $\frac{10-6}{2} = 2.0$ $(III)$.
$D. O_2^-$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \sigma 2p_z^2 < \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2 < \pi^* 2p_x^2 = \pi^* 2p_y^1$. બંધ ક્રમાંક = $\frac{10-7}{2} = 1.5$ $(II)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-V, C-III, D-II$ છે.
$A. N_2^+$ ($13$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2 < \sigma 2p_z^1$. બંધ ક્રમાંક = $\frac{9-4}{2} = 2.5$ $(IV)$.
$B. CO$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \sigma 2p_z^2 < \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2$. બંધ ક્રમાંક = $\frac{10-4}{2} = 3.0$ $(V)$.
$C. O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \sigma 2p_z^2 < \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2 < \pi^* 2p_x^1 = \pi^* 2p_y^1$. બંધ ક્રમાંક = $\frac{10-6}{2} = 2.0$ $(III)$.
$D. O_2^-$ ($17$ ઇલેક્ટ્રોન): $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \sigma 2p_z^2 < \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2 < \pi^* 2p_x^2 = \pi^* 2p_y^1$. બંધ ક્રમાંક = $\frac{10-7}{2} = 1.5$ $(II)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-V, C-III, D-II$ છે.
0 likesView Solution
14
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
આણ્વિય કક્ષક સિદ્ધાંત (Molecular Orbital Theory) કોના પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) ગુણધર્મને સમર્થન આપે છે?
A
$Be_2$
B
$C_2$
C
$N_2$
D
$O_2$
Solution
(D) $Be_2$ ની આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2$ છે.
$C_2$ ની આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < [\pi 2p_{x}^2 = \pi 2p_{y}^2]$ છે.
$N_2$ ની આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < [\pi 2p_{x}^2 = \pi 2p_{y}^2] < \sigma 2p_{z}^2$ છે.
$O_2$ ની આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \sigma 2p_{z}^2 < [\pi 2p_{x}^2 = \pi 2p_{y}^2] < [\pi^* 2p_{x}^1 = \pi^* 2p_{y}^1]$ છે.
જે અણુઓમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે તે પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) હોય છે અને જેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોતા નથી તે ડાયામેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય) હોય છે.
$O_2$ માં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તે પેરામેગ્નેટિક છે,જ્યારે $Be_2$,$C_2$ અને $N_2$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ન હોવાથી તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
$C_2$ ની આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < [\pi 2p_{x}^2 = \pi 2p_{y}^2]$ છે.
$N_2$ ની આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < [\pi 2p_{x}^2 = \pi 2p_{y}^2] < \sigma 2p_{z}^2$ છે.
$O_2$ ની આણ્વિય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના: $\sigma 1s^2 < \sigma^* 1s^2 < \sigma 2s^2 < \sigma^* 2s^2 < \sigma 2p_{z}^2 < [\pi 2p_{x}^2 = \pi 2p_{y}^2] < [\pi^* 2p_{x}^1 = \pi^* 2p_{y}^1]$ છે.
જે અણુઓમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે તે પેરામેગ્નેટિક (અનુચુંબકીય) હોય છે અને જેમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોતા નથી તે ડાયામેગ્નેટિક (પ્રતિચુંબકીય) હોય છે.
$O_2$ માં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તે પેરામેગ્નેટિક છે,જ્યારે $Be_2$,$C_2$ અને $N_2$ માં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ન હોવાથી તે ડાયામેગ્નેટિક છે.
0 likesView Solution
15
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
List-$I$ માં આપેલા અણુઓને List-$II$ માં તેમના સંબંધિત બંધ ક્રમાંક (bond order) સાથે જોડો.
| List-$I$ | List-$II$ |
|---|---|
| $A. Li_2$ | $i. 3$ |
| $B. N_2$ | $ii. 1.5$ |
| $C. Be_2$ | $iii. 1.0$ |
| $D. O_2$ | $iv. 0$ |
| $v. 2$ |
A
$A-iii, B-i, C-iv, D-v$
B
$A-ii, B-i, C-iv, D-v$
C
$A-iii, B-v, C-iv, D-i$
D
$A-i, B-iii, C-iv, D-v$
Solution
(A) આણ્વીય કક્ષક સિદ્ધાંત $(MOT)$ મુજબ:
બંધ ક્રમાંક $(B.O.)$ = $\frac{1}{2} (N_b - N_a)$
$Li_2$ ($6$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2$. $B.O. = \frac{1}{2} (4 - 2) = 1.0$ $(iii)$.
$N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^2$. $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 4) = 3$ $(i)$.
$Be_2$ ($8$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2$. $B.O. = \frac{1}{2} (4 - 4) = 0$ $(iv)$.
$O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^1 = \pi^* 2p_y^1$. $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 6) = 2$ $(v)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-iii, B-i, C-iv, D-v$ છે.
બંધ ક્રમાંક $(B.O.)$ = $\frac{1}{2} (N_b - N_a)$
$Li_2$ ($6$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2$. $B.O. = \frac{1}{2} (4 - 2) = 1.0$ $(iii)$.
$N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \sigma 2p_z^2$. $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 4) = 3$ $(i)$.
$Be_2$ ($8$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2$. $B.O. = \frac{1}{2} (4 - 4) = 0$ $(iv)$.
$O_2$ ($16$ ઇલેક્ટ્રોન) માટે: $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2, \sigma 2s^2, \sigma^* 2s^2, \sigma 2p_z^2, \pi 2p_x^2 = \pi 2p_y^2, \pi^* 2p_x^1 = \pi^* 2p_y^1$. $B.O. = \frac{1}{2} (10 - 6) = 2$ $(v)$.
તેથી,સાચી જોડ $A-iii, B-i, C-iv, D-v$ છે.
0 likesView Solution
16
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેના અણુઓ/આયનોને તેમના બંધ ક્રમાંક (bond order) મુજબ જૂથબદ્ધ કરો: $O_2^{2-}, Li_2, O_2^{2+}, F_2, N_2, He_2^{2+}$.
A
$O_2^{2-}, Li_2, O_2^{2+}, F_2, N_2, He_2^{2+}$
B
$F_2, O_2^{2+}, N_2, O_2^{2-}, He_2^{2+}, Li_2$
C
$O_2^{-}, Li_2, F_2, He_2^{2+}, N_2, O_2^{2+}$
D
$Li_2, F_2, O_2^{2+}, N_2, O_2^{2-}, He_2^{2+}$
Solution
(A) બંધ ક્રમાંક $(B.O.)$ શોધવા માટે આણ્વિય કક્ષક સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરતા:
$1$. $O_2^{2-}$ ($18$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(10-8) = 1$
$2$. $Li_2$ ($6$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(4-2) = 1$
$3$. $F_2$ ($18$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(10-8) = 1$
$4$. $He_2^{2+}$ ($2$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(2-0) = 1$
$5$. $N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(10-4) = 3$
$6$. $O_2^{2+}$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(10-4) = 3$
આમ,$B.O. = 1$ ધરાવતી સ્પીસીઝ $(O_2^{2-}, Li_2, F_2, He_2^{2+})$ છે અને $B.O. = 3$ ધરાવતી સ્પીસીઝ $(N_2, O_2^{2+})$ છે.
$1$. $O_2^{2-}$ ($18$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(10-8) = 1$
$2$. $Li_2$ ($6$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(4-2) = 1$
$3$. $F_2$ ($18$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(10-8) = 1$
$4$. $He_2^{2+}$ ($2$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(2-0) = 1$
$5$. $N_2$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(10-4) = 3$
$6$. $O_2^{2+}$ ($14$ ઇલેક્ટ્રોન): $B.O. = \frac{1}{2}(10-4) = 3$
આમ,$B.O. = 1$ ધરાવતી સ્પીસીઝ $(O_2^{2-}, Li_2, F_2, He_2^{2+})$ છે અને $B.O. = 3$ ધરાવતી સ્પીસીઝ $(N_2, O_2^{2+})$ છે.
0 likesView Solution
17
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
$PCl_5$ માં વિષુવવૃત્તીય (equatorial) અને અક્ષીય (axial) $P-Cl$ બંધ લંબાઈ ($pm$ માં) અનુક્રમે કેટલી છે?
A
$202, 240$
B
$240, 202$
C
$200, 400$
D
$200, 410$
Solution
(A) $PCl_5$ નો આકાર ટ્રાયગોનલ બાયપિરામિડલ છે.
આ બંધારણમાં, ત્રણ વિષુવવૃત્તીય $P-Cl$ બંધો બે અક્ષીય $P-Cl$ બંધો કરતા ટૂંકા હોય છે, કારણ કે અક્ષીય બંધો વધુ અપાકર્ષણ અનુભવે છે.
વિષુવવૃત્તીય $P-Cl$ બંધ લંબાઈ $202 \ pm$ છે અને અક્ષીય $P-Cl$ બંધ લંબાઈ $240 \ pm$ છે.
આ બંધારણમાં, ત્રણ વિષુવવૃત્તીય $P-Cl$ બંધો બે અક્ષીય $P-Cl$ બંધો કરતા ટૂંકા હોય છે, કારણ કે અક્ષીય બંધો વધુ અપાકર્ષણ અનુભવે છે.
વિષુવવૃત્તીય $P-Cl$ બંધ લંબાઈ $202 \ pm$ છે અને અક્ષીય $P-Cl$ બંધ લંબાઈ $240 \ pm$ છે.
0 likesView Solution
18
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
$He_2^{+}$ અને $He_2$ ના બંધ ક્રમાંક (bond orders) અનુક્રમે કેટલા છે?
A
$1/2, 0$
B
$0, 1/2$
C
$0, 1$
D
$1, 0$
Solution
(A) $He_2$ ની આણ્વીય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^2$ છે.
બંધ ક્રમાંક $= \frac{(\text{બંધકારક MO માં ઇલેક્ટ્રોન}) - (\text{પ્રતિકારક MO માં ઇલેક્ટ્રોન})}{2}$.
$He_2$ માટે,બંધ ક્રમાંક $= \frac{2-2}{2} = 0$.
બંધ ક્રમાંક $0$ હોવાથી,$He_2$ અણુનું અસ્તિત્વ નથી.
$He_2^{+}$ માટે,આણ્વીય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^1$ છે.
બંધ ક્રમાંક $= \frac{2-1}{2} = 1/2$.
બંધ ક્રમાંક $= \frac{(\text{બંધકારક MO માં ઇલેક્ટ્રોન}) - (\text{પ્રતિકારક MO માં ઇલેક્ટ્રોન})}{2}$.
$He_2$ માટે,બંધ ક્રમાંક $= \frac{2-2}{2} = 0$.
બંધ ક્રમાંક $0$ હોવાથી,$He_2$ અણુનું અસ્તિત્વ નથી.
$He_2^{+}$ માટે,આણ્વીય કક્ષક ઇલેક્ટ્રોન રચના $\sigma 1s^2, \sigma^* 1s^1$ છે.
બંધ ક્રમાંક $= \frac{2-1}{2} = 1/2$.
0 likesView Solution
19
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
$He, Li^{+}, Be^{2+}$ ની આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો સાચો વધતો ક્રમ કયો છે?
A
$He < Li^{+} < Be^{2+}$
B
$Be^{2+} < Li^{+} < He$
C
$Li^{+} < Be^{2+} < He$
D
$Be^{2+} < He < Li^{+}$
Solution
(A) $He, Li^{+}$,અને $Be^{2+}$ એ આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ છે,જેમાં દરેક $2$ ઈલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ માટે,જેમ પરમાણુ ક્રમાંક $(Z)$ વધે તેમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી વધે છે.
પરમાણુ ક્રમાંક છે: $He = 2, Li = 3, Be = 4$.
બધા માટે ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(e)$ સમાન $(2)$ હોવાથી,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર $He < Li^{+} < Be^{2+}$ ના ક્રમમાં વધે છે.
તેથી,આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો ક્રમ $He < Li^{+} < Be^{2+}$ છે.
આઈસોઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ માટે,જેમ પરમાણુ ક્રમાંક $(Z)$ વધે તેમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી વધે છે.
પરમાણુ ક્રમાંક છે: $He = 2, Li = 3, Be = 4$.
બધા માટે ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(e)$ સમાન $(2)$ હોવાથી,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર $He < Li^{+} < Be^{2+}$ ના ક્રમમાં વધે છે.
તેથી,આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો ક્રમ $He < Li^{+} < Be^{2+}$ છે.
0 likesView Solution
20
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
વિધાન $(A)$ $CO_2$ નો ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય છે,જ્યારે $SO_2$ અને $H_2O$ ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવે છે.
વિધાન $(B)$ $SnCl_2$ આયનીય છે,જ્યારે $SnCl_4$ સહસંયોજક છે.
નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
વિધાન $(B)$ $SnCl_2$ આયનીય છે,જ્યારે $SnCl_4$ સહસંયોજક છે.
નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
બંને $(A)$ અને $(B)$ સાચા નથી
B
$(A)$ સાચું છે પણ $(B)$ સાચું નથી
C
બંને $(A)$ અને $(B)$ સાચા છે
D
$(A)$ સાચું નથી પણ $(B)$ સાચું છે
Solution
(C) વિધાન $(A)$: $CO_2$ રેખીય આકાર ધરાવે છે,તેથી બંધના ડાયપોલ એકબીજાને નાબૂદ કરે છે,પરિણામે કુલ ડાયપોલ મોમેન્ટ $0$ મળે છે. $SO_2$ માં $S$ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી તે વળેલો આકાર ધરાવે છે અને $H_2O$ માં $O$ પર બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોવાથી તે પણ વળેલો આકાર ધરાવે છે,તેથી બંનેની ડાયપોલ મોમેન્ટ શૂન્ય નથી. આમ,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
વિધાન $(B)$: ફાજાનના નિયમ મુજબ,ધન આયનનો ધ્રુવીભવન કરવાની ક્ષમતા તેના વીજભાર સાથે વધે છે. $Sn^{4+}$ નો વીજભાર $Sn^{2+}$ કરતા વધારે છે,તેથી $SnCl_4$ નોંધપાત્ર સહસંયોજક લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જ્યારે $SnCl_2$ મુખ્યત્વે આયનીય છે. આમ,વિધાન $(B)$ સાચું છે.
વિધાન $(B)$: ફાજાનના નિયમ મુજબ,ધન આયનનો ધ્રુવીભવન કરવાની ક્ષમતા તેના વીજભાર સાથે વધે છે. $Sn^{4+}$ નો વીજભાર $Sn^{2+}$ કરતા વધારે છે,તેથી $SnCl_4$ નોંધપાત્ર સહસંયોજક લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જ્યારે $SnCl_2$ મુખ્યત્વે આયનીય છે. આમ,વિધાન $(B)$ સાચું છે.
0 likesView Solution
21
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી સાચા વિધાનો ઓળખો. $(1)$ $CO_2$ અને $BF_3$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા શૂન્ય છે. $(2)$ $NF_3$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $NH_3$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા કરતા વધારે છે. $(3)$ $HI$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $HCl$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા કરતા ઓછી છે.
A
$1, 3$
B
$1, 2$
C
$2, 3$
D
$1, 2, 3$
Solution
(A) $1$. $CO_2$ રેખીય છે અને $BF_3$ સમતલીય ત્રિકોણીય છે. તેમની સંમિત ભૂમિતિને કારણે,ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા શૂન્ય છે. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. $NH_3$ માં,$N-H$ બંધની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ એક જ દિશામાં હોય છે,જેનાથી ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા વધારે મળે છે. $NF_3$ માં,$N-F$ બંધની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,જેનાથી ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા ઓછી મળે છે. તેથી,$NF_3$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $NH_3$ કરતા ઓછી છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$3$. દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $\mu = q \times d$. જોકે $HI$ ની બંધ લંબાઈ $HCl$ કરતા વધારે છે,પરંતુ $HCl$ માં વિદ્યુતઋણતાનો તફાવત $HI$ કરતા ઘણો વધારે છે,જે $HCl$ માં વીજભારનું અલગીકરણ $q$ ઘણું વધારે બનાવે છે. તેથી,$HI$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $HCl$ કરતા ઓછી છે. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. $NH_3$ માં,$N-H$ બંધની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ એક જ દિશામાં હોય છે,જેનાથી ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા વધારે મળે છે. $NF_3$ માં,$N-F$ બંધની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય છે,જેનાથી ચોખ્ખી દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા ઓછી મળે છે. તેથી,$NF_3$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $NH_3$ કરતા ઓછી છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$3$. દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $\mu = q \times d$. જોકે $HI$ ની બંધ લંબાઈ $HCl$ કરતા વધારે છે,પરંતુ $HCl$ માં વિદ્યુતઋણતાનો તફાવત $HI$ કરતા ઘણો વધારે છે,જે $HCl$ માં વીજભારનું અલગીકરણ $q$ ઘણું વધારે બનાવે છે. તેથી,$HI$ ની દ્વિધ્રુવીય ચાકમાત્રા $HCl$ કરતા ઓછી છે. આ વિધાન સાચું છે.
0 likesView Solution
22
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
પ્રક્રિયા $2A_{(g)} \rightleftharpoons 2B_{(g)} + C_{(g)}$ માટે,$1069 \ K$ તાપમાને $K_c = 3.75 \times 10^{-6}$ છે. સમાન તાપમાને આ પ્રક્રિયા માટે $K_p$ નું આશરે મૂલ્ય કેટલું થશે? $(R = 0.082 \ L \ bar \ mol^{-1} \ K^{-1})$.
A
$2.4 \times 10^{-4}$
B
$3.3 \times 10^{-4}$
C
$33 \times 10^2$
D
$7.2 \times 10^{34}$
Solution
(B) સાંદ્રતાના સંદર્ભમાં સંતુલન અચળાંક $(K_c)$ અને આંશિક દબાણના સંદર્ભમાં સંતુલન અચળાંક $(K_p)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$K_p = K_c(RT)^{\Delta n}$
અહીં,$\Delta n$ એ વાયુરૂપ મોલની સંખ્યામાં થતો ફેરફાર છે:
$\Delta n = (2 + 1) - 2 = 1$
આપેલ છે કે $K_c = 3.75 \times 10^{-6}$,$R = 0.082 \ L \ bar \ mol^{-1} \ K^{-1}$,અને $T = 1069 \ K$:
$K_p = 3.75 \times 10^{-6} \times (0.082 \times 1069)^{1}$
$K_p = 3.75 \times 10^{-6} \times 87.658$
$K_p \approx 3.287 \times 10^{-4}$
બે સાર્થક અંકો સુધી રાઉન્ડિંગ કરતા,$K_p \approx 3.3 \times 10^{-4}$ મળે છે.
$K_p = K_c(RT)^{\Delta n}$
અહીં,$\Delta n$ એ વાયુરૂપ મોલની સંખ્યામાં થતો ફેરફાર છે:
$\Delta n = (2 + 1) - 2 = 1$
આપેલ છે કે $K_c = 3.75 \times 10^{-6}$,$R = 0.082 \ L \ bar \ mol^{-1} \ K^{-1}$,અને $T = 1069 \ K$:
$K_p = 3.75 \times 10^{-6} \times (0.082 \times 1069)^{1}$
$K_p = 3.75 \times 10^{-6} \times 87.658$
$K_p \approx 3.287 \times 10^{-4}$
બે સાર્થક અંકો સુધી રાઉન્ડિંગ કરતા,$K_p \approx 3.3 \times 10^{-4}$ મળે છે.
0 likesView Solution
23
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
$0.5 \ M$ $CH_3COOH$ નો આશરે $pK_a$ શોધો. વિયોજન (આયનીકરણ) અંશ $0.15$ છે $(\log 1.32 = 0.12)$.
A
$2$
B
$1.5$
C
$1.88$
D
$0.15$
Solution
(C) એસિટિક એસિડનું વિયોજન આ મુજબ છે: $CH_3COOH \rightleftharpoons H^{+} + CH_3COO^{-}$
વિયોજન અચળાંક $K_a = \frac{C\alpha^2}{1-\alpha}$ ના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $C = 0.5 \ M$ અને $\alpha = 0.15$ છે.
$K_a = \frac{0.5 \times (0.15)^2}{1 - 0.15} = \frac{0.5 \times 0.0225}{0.85} = \frac{0.01125}{0.85} \approx 0.0132$.
હવે,$pK_a = -\log K_a$ નો ઉપયોગ કરીને $pK_a$ ની ગણતરી કરો.
$pK_a = -\log(0.0132) = -\log(1.32 \times 10^{-2})$.
$pK_a = -(\log 1.32 + \log 10^{-2}) = -(0.12 - 2) = 1.88$.
વિયોજન અચળાંક $K_a = \frac{C\alpha^2}{1-\alpha}$ ના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $C = 0.5 \ M$ અને $\alpha = 0.15$ છે.
$K_a = \frac{0.5 \times (0.15)^2}{1 - 0.15} = \frac{0.5 \times 0.0225}{0.85} = \frac{0.01125}{0.85} \approx 0.0132$.
હવે,$pK_a = -\log K_a$ નો ઉપયોગ કરીને $pK_a$ ની ગણતરી કરો.
$pK_a = -\log(0.0132) = -\log(1.32 \times 10^{-2})$.
$pK_a = -(\log 1.32 + \log 10^{-2}) = -(0.12 - 2) = 1.88$.
0 likesView Solution
24
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
$500 \ K$ તાપમાને $N_2$ અને $H_2$ માંથી $NH_3$ ના નિર્માણ માટે,સંતુલન સમયે $N_2, H_2$ અને $NH_3$ ની સાંદ્રતા અનુક્રમે $1.5 \times 10^{-2} \ M, 3.0 \times 10^{-2} \ M$ અને $1.2 \times 10^{-2} \ M$ છે. પ્રતિગામી પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક કેટલો હશે?
A
$3.56 \times 10^2$
B
$2.81 \times 10^{-3}$
C
$3.56 \times 10^{-2}$
D
$2.81 \times 10^3$
Solution
(B) $NH_3$ ના નિર્માણ માટે સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g)$ છે.
પ્રતિગામી પ્રક્રિયા માટે સમીકરણ: $2NH_3(g) \rightleftharpoons N_2(g) + 3H_2(g)$ છે.
પ્રતિગામી પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K_C$ નું સૂત્ર: $K_C = \frac{[N_2][H_2]^3}{[NH_3]^2}$ છે.
આપેલ સંતુલન સાંદ્રતા મૂકતા:
$K_C = \frac{(1.5 \times 10^{-2}) \times (3.0 \times 10^{-2})^3}{(1.2 \times 10^{-2})^2}$.
$K_C = \frac{(1.5 \times 10^{-2}) \times (27.0 \times 10^{-6})}{1.44 \times 10^{-4}}$.
$K_C = \frac{40.5 \times 10^{-8}}{1.44 \times 10^{-4}} = 28.125 \times 10^{-4} = 2.81 \times 10^{-3}$.
પ્રતિગામી પ્રક્રિયા માટે સમીકરણ: $2NH_3(g) \rightleftharpoons N_2(g) + 3H_2(g)$ છે.
પ્રતિગામી પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $K_C$ નું સૂત્ર: $K_C = \frac{[N_2][H_2]^3}{[NH_3]^2}$ છે.
આપેલ સંતુલન સાંદ્રતા મૂકતા:
$K_C = \frac{(1.5 \times 10^{-2}) \times (3.0 \times 10^{-2})^3}{(1.2 \times 10^{-2})^2}$.
$K_C = \frac{(1.5 \times 10^{-2}) \times (27.0 \times 10^{-6})}{1.44 \times 10^{-4}}$.
$K_C = \frac{40.5 \times 10^{-8}}{1.44 \times 10^{-4}} = 28.125 \times 10^{-4} = 2.81 \times 10^{-3}$.
0 likesView Solution
25
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
$1 \ L$ ના બંધ પાત્રમાં નીચેની પ્રક્રિયા ધ્યાનમાં લો: $N_2 + 3H_2 \rightleftharpoons 2NH_3$. જો પ્રક્રિયાની શરૂઆતમાં $N_2, H_2$ અને $NH_3$ દરેકના $1 \ mol$ હોય અને જ્યારે પ્રક્રિયા સંતુલનમાં આવે ત્યારે અપ્રતિક્રિયાત્મક $N_2$ નું પ્રમાણ $0.7 \ mol$ હોય,તો સંતુલન અચળાંકનું મૂલ્ય શું હશે?
A
$3600$
B
$3657.14$
C
$2657.14$
D
$1828.57$
Solution
(B) આપેલી પ્રક્રિયા: $N_2 + 3H_2 \rightleftharpoons 2NH_3$
શરૂઆતના મોલ: $n(N_2) = 1, n(H_2) = 1, n(NH_3) = 1$
ધારો કે સંતુલન સમયે $N_2$ ના $x$ મોલ પ્રક્રિયા કરે છે.
સંતુલન સમયે $N_2$ ના મોલ = $1 - x = 0.7 \Rightarrow x = 0.3 \ mol$
સંતુલન સમયે $H_2$ ના મોલ = $1 - 3x = 1 - 3(0.3) = 0.1 \ mol$
સંતુલન સમયે $NH_3$ ના મોલ = $1 + 2x = 1 + 2(0.3) = 1.6 \ mol$
કદ $V = 1 \ L$ હોવાથી,સાંદ્રતા એ મોલની સંખ્યા જેટલી જ થશે.
$[N_2] = 0.7 \ M, [H_2] = 0.1 \ M, [NH_3] = 1.6 \ M$
સંતુલન અચળાંક $K_c = \frac{[NH_3]^2}{[N_2][H_2]^3}$
$K_c = \frac{(1.6)^2}{(0.7)(0.1)^3} = \frac{2.56}{0.7 \times 0.001} = \frac{2.56}{0.0007} = 3657.14$
શરૂઆતના મોલ: $n(N_2) = 1, n(H_2) = 1, n(NH_3) = 1$
ધારો કે સંતુલન સમયે $N_2$ ના $x$ મોલ પ્રક્રિયા કરે છે.
સંતુલન સમયે $N_2$ ના મોલ = $1 - x = 0.7 \Rightarrow x = 0.3 \ mol$
સંતુલન સમયે $H_2$ ના મોલ = $1 - 3x = 1 - 3(0.3) = 0.1 \ mol$
સંતુલન સમયે $NH_3$ ના મોલ = $1 + 2x = 1 + 2(0.3) = 1.6 \ mol$
કદ $V = 1 \ L$ હોવાથી,સાંદ્રતા એ મોલની સંખ્યા જેટલી જ થશે.
$[N_2] = 0.7 \ M, [H_2] = 0.1 \ M, [NH_3] = 1.6 \ M$
સંતુલન અચળાંક $K_c = \frac{[NH_3]^2}{[N_2][H_2]^3}$
$K_c = \frac{(1.6)^2}{(0.7)(0.1)^3} = \frac{2.56}{0.7 \times 0.001} = \frac{2.56}{0.0007} = 3657.14$
0 likesView Solution
26
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
$PCl_5 \rightleftharpoons PCl_3 + Cl_2$. જો $500 \ K$ તાપમાને ઉપરની પ્રક્રિયા માટે સંતુલન અચળાંક $(K_C) = 1.79$ હોય અને $PCl_5$ તથા $PCl_3$ ની સંતુલન સાંદ્રતા અનુક્રમે $1.41 \ M$ અને $1.59 \ M$ હોય,તો $Cl_2$ ની સાંદ્રતા આશરે કેટલી હશે ($M$ માં)?
A
$1.26$
B
$3.59$
C
$0.59$
D
$1.59$
Solution
(D) પ્રક્રિયા $PCl_5 \rightleftharpoons PCl_3 + Cl_2$ માટે સંતુલન અચળાંકનું સૂત્ર:
$K_C = \frac{[PCl_3][Cl_2]}{[PCl_5]}$
આપેલ છે: $K_C = 1.79$,$[PCl_5] = 1.41 \ M$,અને $[PCl_3] = 1.59 \ M$.
કિંમતો મૂકતા:
$1.79 = \frac{1.59 \times [Cl_2]}{1.41}$
$[Cl_2]$ માટે ગણતરી કરતા:
$[Cl_2] = \frac{1.79 \times 1.41}{1.59} = 1.587 \ M$
આમ,$[Cl_2] \approx 1.59 \ M$.
$K_C = \frac{[PCl_3][Cl_2]}{[PCl_5]}$
આપેલ છે: $K_C = 1.79$,$[PCl_5] = 1.41 \ M$,અને $[PCl_3] = 1.59 \ M$.
કિંમતો મૂકતા:
$1.79 = \frac{1.59 \times [Cl_2]}{1.41}$
$[Cl_2]$ માટે ગણતરી કરતા:
$[Cl_2] = \frac{1.79 \times 1.41}{1.59} = 1.587 \ M$
આમ,$[Cl_2] \approx 1.59 \ M$.
0 likesView Solution
27
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
એક તત્વની સંજ્ઞા $Une$ છે. તેનો પરમાણુ ક્રમાંક કેટલો છે?
A
$110$
B
$109$
C
$101$
D
$108$
Solution
(B) $Z > 100$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતા તત્વો માટે $IUPAC$ પદ્ધતિસરનું નામકરણ અંકો માટેના મૂળનો ઉપયોગ કરે છે: $1 = un$,$0 = nil$,$9 = enn$.
તેથી,સંજ્ઞા $Une$ એ $109$ પરમાણુ ક્રમાંકને અનુરૂપ છે.
$U$ (un) = $1$,$n$ (nil) = $0$,$e$ (enn) = $9$.
આમ,$Une$ એ $109$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતા તત્વ $Mt$ (Meitnerium) ને દર્શાવે છે.
તેથી,સંજ્ઞા $Une$ એ $109$ પરમાણુ ક્રમાંકને અનુરૂપ છે.
$U$ (un) = $1$,$n$ (nil) = $0$,$e$ (enn) = $9$.
આમ,$Une$ એ $109$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતા તત્વ $Mt$ (Meitnerium) ને દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
28
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
ક્લોરિન અણુની સહસંયોજક બંધ લંબાઈ $1.98 \mathring{A}$ છે. ક્લોરિન પરમાણુની સહસંયોજક ત્રિજ્યા ($\mathring{A}$ માં) $........$ છે.
A
$1.98$
B
$0.99$
C
$3.96$
D
$0.49$
Solution
(B) $Cl_2$ જેવા સમકેન્દ્રીય દ્વિપરમાણ્વીય અણુની સહસંયોજક બંધ લંબાઈ એ બે સહસંયોજક રીતે બંધાયેલા પરમાણુઓના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર છે.
તેથી,સહસંયોજક ત્રિજ્યા $(r)$ એ સહસંયોજક બંધ લંબાઈ $(d)$ કરતા અડધી હોય છે.
$r = \frac{d}{2}$
આપેલ છે,બંધ લંબાઈ $d = 1.98 \mathring{A}$.
$r = \frac{1.98 \mathring{A}}{2} = 0.99 \mathring{A}$.
તેથી,સહસંયોજક ત્રિજ્યા $(r)$ એ સહસંયોજક બંધ લંબાઈ $(d)$ કરતા અડધી હોય છે.
$r = \frac{d}{2}$
આપેલ છે,બંધ લંબાઈ $d = 1.98 \mathring{A}$.
$r = \frac{1.98 \mathring{A}}{2} = 0.99 \mathring{A}$.
0 likesView Solution
29
ChemistryDifficultTS EAMCET · 2018
નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(i) Na_2O < MgO < ZnO < P_4O_6$ - એસિડિક ગુણધર્મ
$(ii) F > Cl > Br$ - ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી
$(iii) M^{2-} > M^{-} > M^{+} > M^{2+}$ - આયનીય કદ
$(iv) Cu$ ની બીજી આયનીકરણ એન્થાલ્પી $K$ ની બીજી આયનીકરણ એન્થાલ્પી કરતા વધારે છે.
આપેલા વિધાનો માટે સાચું $(T)$ / ખોટું $(F)$ નું કયું પ્રતિનિધિત્વ સાચું છે?
$(a)$ $T, T, F, F$
$(b)$ $F, T, F, T$
$(c)$ $F, F, F, T$
$(d)$ $T, F, T, F$
$(i) Na_2O < MgO < ZnO < P_4O_6$ - એસિડિક ગુણધર્મ
$(ii) F > Cl > Br$ - ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી
$(iii) M^{2-} > M^{-} > M^{+} > M^{2+}$ - આયનીય કદ
$(iv) Cu$ ની બીજી આયનીકરણ એન્થાલ્પી $K$ ની બીજી આયનીકરણ એન્થાલ્પી કરતા વધારે છે.
આપેલા વિધાનો માટે સાચું $(T)$ / ખોટું $(F)$ નું કયું પ્રતિનિધિત્વ સાચું છે?
$(a)$ $T, T, F, F$
$(b)$ $F, T, F, T$
$(c)$ $F, F, F, T$
$(d)$ $T, F, T, F$
Solution
(D) $(i)$ મધ્યસ્થ પરમાણુના ઓક્સિડેશન આંકમાં વધારા સાથે એસિડિક ગુણધર્મ વધે છે અને સમાન ઓક્સિડેશન આંક માટે,આવર્ત કોષ્ટકમાં આવર્તની સાથે એસિડિક પ્રકૃતિ વધે છે. આમ,$Na_2O$ (બેઝિક) $< MgO$ (બેઝિક) $< ZnO$ (ઉભયગુણી) $< P_4O_6$ (એસિડિક). આ વિધાન સાચું $(T)$ છે.
$(ii) F$ ના નાના કદ અને આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણને કારણે $Cl$ ની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી $F$ કરતા વધુ ઋણ હોય છે. ક્રમ $Cl > F > Br$ છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું $(F)$ છે.
$(iii)$ આયનીય કદ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યામાં વધારા સાથે વધે છે (એનાયન) અને ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાથી ઘટે છે (કેટાયન). ક્રમ $M^{2-} > M^{-} > M^{+} > M^{2+}$ સાચો છે. આ વિધાન સાચું $(T)$ છે.
$(iv)$ બીજી આયનીકરણ એન્થાલ્પીમાં $M^{+}$ આયનમાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવાનો સમાવેશ થાય છે. $K^{+}$ પાસે સ્થાયી નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી ઇલેક્ટ્રોન રચના $([Ar])$ છે,જ્યારે $Cu^{+}$ પાસે $d^{10}$ રચના છે. $K^{+}$ ની સ્થાયી રચનામાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે $Cu^{+}$ કરતા ઘણી વધારે ઉર્જાની જરૂર પડે છે. આમ,$K$ ની બીજી આયનીકરણ એન્થાલ્પી $Cu$ કરતા વધારે છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું $(F)$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(i)-T, (ii)-F, (iii)-T, (iv)-F$ છે. સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
$(ii) F$ ના નાના કદ અને આંતર-ઇલેક્ટ્રોનિક અપાકર્ષણને કારણે $Cl$ ની ઇલેક્ટ્રોન પ્રાપ્તિ એન્થાલ્પી $F$ કરતા વધુ ઋણ હોય છે. ક્રમ $Cl > F > Br$ છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું $(F)$ છે.
$(iii)$ આયનીય કદ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યામાં વધારા સાથે વધે છે (એનાયન) અને ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાથી ઘટે છે (કેટાયન). ક્રમ $M^{2-} > M^{-} > M^{+} > M^{2+}$ સાચો છે. આ વિધાન સાચું $(T)$ છે.
$(iv)$ બીજી આયનીકરણ એન્થાલ્પીમાં $M^{+}$ આયનમાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવાનો સમાવેશ થાય છે. $K^{+}$ પાસે સ્થાયી નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી ઇલેક્ટ્રોન રચના $([Ar])$ છે,જ્યારે $Cu^{+}$ પાસે $d^{10}$ રચના છે. $K^{+}$ ની સ્થાયી રચનામાંથી ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે $Cu^{+}$ કરતા ઘણી વધારે ઉર્જાની જરૂર પડે છે. આમ,$K$ ની બીજી આયનીકરણ એન્થાલ્પી $Cu$ કરતા વધારે છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું $(F)$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(i)-T, (ii)-F, (iii)-T, (iv)-F$ છે. સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
0 likesView Solution
30
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
$Li$,$Na$,$K$ અને $Cs$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી (in $kJ \ mol^{-1}$) માટેનો સાચો વિકલ્પ અનુક્રમે કયો છે?
A
$496, 520, 419, 374$
B
$374, 419, 496, 520$
C
$520, 496, 419, 374$
D
$374, 419, 520, 496$
Solution
(C) સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં પરમાણુ કદ વધવાને કારણે પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી ઘટે છે.
પરમાણુ કદનો ક્રમ $Li < Na < K < Cs$ છે.
તેથી,પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો ક્રમ $Li > Na > K > Cs$ છે.
મૂલ્યો આ મુજબ છે: $Li = 520 \ kJ \ mol^{-1}$,$Na = 496 \ kJ \ mol^{-1}$,$K = 419 \ kJ \ mol^{-1}$,અને $Cs = 374 \ kJ \ mol^{-1}$.
આમ,સાચો ક્રમ $520, 496, 419, 374$ છે.
પરમાણુ કદનો ક્રમ $Li < Na < K < Cs$ છે.
તેથી,પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પીનો ક્રમ $Li > Na > K > Cs$ છે.
મૂલ્યો આ મુજબ છે: $Li = 520 \ kJ \ mol^{-1}$,$Na = 496 \ kJ \ mol^{-1}$,$K = 419 \ kJ \ mol^{-1}$,અને $Cs = 374 \ kJ \ mol^{-1}$.
આમ,સાચો ક્રમ $520, 496, 419, 374$ છે.
0 likesView Solution
31
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
$(i)$ $He$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી $ < $ $Li$ ની દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી.
$(ii)$ $Li$ ની દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે.
$(iii)$ બધા $d$-બ્લોક તત્વો સંક્રાંતિ તત્વો છે.
$(iv)$ આવર્ત કોષ્ટકમાં જોવા ન મળતો એકમાત્ર મૂળાક્ષર '$J$' છે.
$(v)$ પૃથ્વી પર ફ્રાન્સિયમની સાંદ્રતા $\sim 10^{-18} \ ppm$ છે.
$(i)$ $He$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી $ < $ $Li$ ની દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી.
$(ii)$ $Li$ ની દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે.
$(iii)$ બધા $d$-બ્લોક તત્વો સંક્રાંતિ તત્વો છે.
$(iv)$ આવર્ત કોષ્ટકમાં જોવા ન મળતો એકમાત્ર મૂળાક્ષર '$J$' છે.
$(v)$ પૃથ્વી પર ફ્રાન્સિયમની સાંદ્રતા $\sim 10^{-18} \ ppm$ છે.
A
$(i), (ii), (iv)$
B
$(i), (ii), (iv), (v)$
C
$(i), (ii), (v)$
D
$(iv), (v)$
Solution
(B) $(i)$ $He$ ની પ્રથમ આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(2372 \ kJ/mol)$ એ $Li$ ની દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી $(7298 \ kJ/mol)$ કરતા ઓછી છે. આ સાચું છે.
$(ii)$ $Li$ ની દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે કારણ કે $Li^+$ માંથી બીજો ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે સ્થાયી $1s^2$ નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી ઇલેક્ટ્રોન રચના તોડવી પડે છે. આ સાચું છે.
$(iii)$ બધા સંક્રાંતિ તત્વો $d$-બ્લોક તત્વો છે,પરંતુ બધા $d$-બ્લોક તત્વો સંક્રાંતિ તત્વો નથી (દા.ત.,$Zn, Cd, Hg$). આ ખોટું છે.
$(iv)$ '$J$' અક્ષર એ આવર્ત કોષ્ટકમાં જોવા ન મળતો એકમાત્ર મૂળાક્ષર છે. આ સાચું છે.
$(v)$ ફ્રાન્સિયમ અત્યંત દુર્લભ છે,અને પૃથ્વીના પોપડામાં તેની સાંદ્રતા $\sim 10^{-18} \ ppm$ હોવાનો અંદાજ છે. આ સાચું છે.
તેથી,વિધાનો $(i), (ii), (iv),$ અને $(v)$ સાચા છે.
$(ii)$ $Li$ ની દ્વિતીય આયનીકરણ એન્થાલ્પી સૌથી વધુ છે કારણ કે $Li^+$ માંથી બીજો ઇલેક્ટ્રોન દૂર કરવા માટે સ્થાયી $1s^2$ નિષ્ક્રિય વાયુ જેવી ઇલેક્ટ્રોન રચના તોડવી પડે છે. આ સાચું છે.
$(iii)$ બધા સંક્રાંતિ તત્વો $d$-બ્લોક તત્વો છે,પરંતુ બધા $d$-બ્લોક તત્વો સંક્રાંતિ તત્વો નથી (દા.ત.,$Zn, Cd, Hg$). આ ખોટું છે.
$(iv)$ '$J$' અક્ષર એ આવર્ત કોષ્ટકમાં જોવા ન મળતો એકમાત્ર મૂળાક્ષર છે. આ સાચું છે.
$(v)$ ફ્રાન્સિયમ અત્યંત દુર્લભ છે,અને પૃથ્વીના પોપડામાં તેની સાંદ્રતા $\sim 10^{-18} \ ppm$ હોવાનો અંદાજ છે. આ સાચું છે.
તેથી,વિધાનો $(i), (ii), (iv),$ અને $(v)$ સાચા છે.
0 likesView Solution
32
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયો સમૂહ આયનોના વધતા પેરામેગ્નેટિક ગુણધર્મને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે?
A
$Cu^{2+} < V^{2+} < Cr^{2+} < Mn^{2+}$
B
$Cu^{2+} < Cr^{2+} < V^{2+} < Mn^{2+}$
C
$Mn^{2+} < V^{2+} < Cr^{2+} < Cu^{2+}$
D
$Mn^{2+} < Cu^{2+} < Cr^{2+} < V^{2+}$
Solution
(A) આયનનો પેરામેગ્નેટિક ગુણધર્મ તેના $d$-ઓર્બિટલ્સમાં હાજર અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે. દરેક આયન માટે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નીચે મુજબ છે:
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનના વધતા ક્રમમાં ગોઠવતા: $1 < 3 < 4 < 5$.
તેથી,સાચો ક્રમ $Cu^{2+} < V^{2+} < Cr^{2+} < Mn^{2+}$ છે.
| $Cu^{2+}$ $([Ar]3d^9)$ | $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન |
| $V^{2+}$ $([Ar]3d^3)$ | $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન |
| $Cr^{2+}$ $([Ar]3d^4)$ | $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન |
| $Mn^{2+}$ $([Ar]3d^5)$ | $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન |
અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનના વધતા ક્રમમાં ગોઠવતા: $1 < 3 < 4 < 5$.
તેથી,સાચો ક્રમ $Cu^{2+} < V^{2+} < Cr^{2+} < Mn^{2+}$ છે.
0 likesView Solution
33
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
જો એસિડિક માધ્યમમાં $Fe^{2+}$ નું $Fe^{3+}$ માં ઓક્સિડેશન કરવા માટે $KMnO_4$ અને $K_2Cr_2O_7$ ના મિશ્રણના તત્વયોગમિતિય (stoichiometric) જથ્થા ઉમેરવામાં આવે,તો $Fe^{2+}$ નું ઓક્સિડેશન:
A
$KMnO_4$ અને $K_2Cr_2O_7$ દ્વારા સમાન રીતે થશે
B
$KMnO_4$ દ્વારા વધુ થશે
C
$K_2Cr_2O_7$ દ્વારા વધુ થશે
D
કોઈ પ્રક્રિયા થશે નહીં
Solution
(B) એસિડિક માધ્યમમાં,$KMnO_4$ અને $K_2Cr_2O_7$ બંને $Fe^{2+}$ નું $Fe^{3+}$ માં રૂપાંતર કરવા માટે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
$MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$ (n-ફેક્ટર = $5$)
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O$ (n-ફેક્ટર = $6$)
પ્રશ્નમાં જણાવ્યા મુજબ તત્વયોગમિતિય જથ્થા ઉમેરવામાં આવે છે,તેથી $Fe^{2+}$ નું ઓક્સિડેશન દરેક ઓક્સિડેશનકર્તા દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
જો કે,$KMnO_4$ એ $K_2Cr_2O_7$ કરતા વધુ શક્તિશાળી ઓક્સિડેશનકર્તા છે કારણ કે એસિડિક માધ્યમમાં તેનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધુ છે ($E^\circ_{MnO_4^-/Mn^{2+}} = 1.51 \ V$ અને $E^\circ_{Cr_2O_7^{2-}/Cr^{3+}} = 1.33 \ V$).
તેથી,$KMnO_4$ એ $Fe^{2+}$ ના ઓક્સિડેશન માટે વધુ અસરકારક છે.
$MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$ (n-ફેક્ટર = $5$)
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O$ (n-ફેક્ટર = $6$)
પ્રશ્નમાં જણાવ્યા મુજબ તત્વયોગમિતિય જથ્થા ઉમેરવામાં આવે છે,તેથી $Fe^{2+}$ નું ઓક્સિડેશન દરેક ઓક્સિડેશનકર્તા દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
જો કે,$KMnO_4$ એ $K_2Cr_2O_7$ કરતા વધુ શક્તિશાળી ઓક્સિડેશનકર્તા છે કારણ કે એસિડિક માધ્યમમાં તેનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધુ છે ($E^\circ_{MnO_4^-/Mn^{2+}} = 1.51 \ V$ અને $E^\circ_{Cr_2O_7^{2-}/Cr^{3+}} = 1.33 \ V$).
તેથી,$KMnO_4$ એ $Fe^{2+}$ ના ઓક્સિડેશન માટે વધુ અસરકારક છે.
0 likesView Solution
34
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું $\Delta G$ અને $\Delta G^{\circ}$ વચ્ચેનો સંબંધ યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે? $[P = \text{products}, R = \text{reactants}]$
A
$\Delta G = \Delta G^{\circ} + 2.303 RT \log \frac{[R]}{[P]}$
B
$\Delta G = \Delta G^{\circ} - 2.303 RT \log \frac{[P]}{[R]}$
C
$\Delta G^{\circ} = \Delta G + 2.303 RT \log \frac{[R]}{[P]}$
D
$\Delta G^{\circ} = \Delta G - 2.303 RT \log \frac{[R]}{[P]}$
Solution
(C) ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા ફેરફાર અને પ્રતિક્રિયા ભાગફળ વચ્ચેનો સંબંધ આ મુજબ છે: $\Delta G = \Delta G^{\circ} + RT \ln Q$.
$Q = \frac{[P]}{[R]}$ મૂકતા અને પ્રાકૃતિક લઘુગણકને $10$ ના આધારમાં ફેરવતા $(\ln x = 2.303 \log x)$,આપણને મળે છે: $\Delta G = \Delta G^{\circ} + 2.303 RT \log \frac{[P]}{[R]}$.
આ સમીકરણને $\Delta G^{\circ}$ માટે ગોઠવતા: $\Delta G^{\circ} = \Delta G - 2.303 RT \log \frac{[P]}{[R]}$.
કારણ કે $-\log \frac{[P]}{[R]} = \log \frac{[R]}{[P]}$,તેથી સમીકરણ આ રીતે લખી શકાય: $\Delta G^{\circ} = \Delta G + 2.303 RT \log \frac{[R]}{[P]}$.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
$Q = \frac{[P]}{[R]}$ મૂકતા અને પ્રાકૃતિક લઘુગણકને $10$ ના આધારમાં ફેરવતા $(\ln x = 2.303 \log x)$,આપણને મળે છે: $\Delta G = \Delta G^{\circ} + 2.303 RT \log \frac{[P]}{[R]}$.
આ સમીકરણને $\Delta G^{\circ}$ માટે ગોઠવતા: $\Delta G^{\circ} = \Delta G - 2.303 RT \log \frac{[P]}{[R]}$.
કારણ કે $-\log \frac{[P]}{[R]} = \log \frac{[R]}{[P]}$,તેથી સમીકરણ આ રીતે લખી શકાય: $\Delta G^{\circ} = \Delta G + 2.303 RT \log \frac{[R]}{[P]}$.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
0 likesView Solution
35
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
જો $\frac{3x+2}{(x+1)(2x^2+3)} = \frac{A}{x+1} + \frac{Bx+C}{2x^2+3}$ હોય,તો $A-B+C =$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$5$
Solution
(B) આપેલ આંશિક અપૂર્ણાંક વિઘટન: $\frac{3x+2}{(x+1)(2x^2+3)} = \frac{A}{x+1} + \frac{Bx+C}{2x^2+3}$.
બંને બાજુ $(x+1)(2x^2+3)$ વડે ગુણતા: $3x+2 = A(2x^2+3) + (x+1)(Bx+C)$.
$x = -1$ લેતા: $3(-1)+2 = A(2(-1)^2+3) + 0$ $\Rightarrow -1 = 5A$ $\Rightarrow A = -\frac{1}{5}$.
$x^2$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $0 = 2A + B \Rightarrow B = -2A = -2(-\frac{1}{5}) = \frac{2}{5}$.
અચળ પદોની સરખામણી કરતા: $2 = 3A + C \Rightarrow C = 2 - 3A = 2 - 3(-\frac{1}{5}) = 2 + \frac{3}{5} = \frac{13}{5}$.
હવે,$A-B+C = -\frac{1}{5} - \frac{2}{5} + \frac{13}{5} = \frac{-1-2+13}{5} = \frac{10}{5} = 2$.
બંને બાજુ $(x+1)(2x^2+3)$ વડે ગુણતા: $3x+2 = A(2x^2+3) + (x+1)(Bx+C)$.
$x = -1$ લેતા: $3(-1)+2 = A(2(-1)^2+3) + 0$ $\Rightarrow -1 = 5A$ $\Rightarrow A = -\frac{1}{5}$.
$x^2$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $0 = 2A + B \Rightarrow B = -2A = -2(-\frac{1}{5}) = \frac{2}{5}$.
અચળ પદોની સરખામણી કરતા: $2 = 3A + C \Rightarrow C = 2 - 3A = 2 - 3(-\frac{1}{5}) = 2 + \frac{3}{5} = \frac{13}{5}$.
હવે,$A-B+C = -\frac{1}{5} - \frac{2}{5} + \frac{13}{5} = \frac{-1-2+13}{5} = \frac{10}{5} = 2$.
0 likesView Solution
36
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
જો $x^2+2px-2p+8>0$ એ $x$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે સાચું હોય,તો $p$ ની તમામ શક્ય કિંમતોનો ગણ શોધો.
A
$(2,4)$
B
$(-\infty,-4)$
C
$(2, \infty)$
D
$(-4,2)$
Solution
(D) $P(x) = ax^2+bx+c$ પ્રકારની દ્વિઘાત પદાવલિ $x$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે ધન હોય,તો તેની શરતો $a>0$ અને વિવેચક $D < 0$ છે.
અહીં,$a=1$,જે $>0$ છે.
હવે,વિવેચક $D = b^2-4ac < 0$ ની ગણતરી કરો:
$D = (2p)^2 - 4(1)(-2p+8) < 0$
$4p^2 + 8p - 32 < 0$
$4$ વડે ભાગતા:
$p^2 + 2p - 8 < 0$
અવયવ પાડતા:
$(p+4)(p-2) < 0$
ગુણાકાર ઋણ હોવા માટે,$p$ એ બીજની વચ્ચે હોવું જોઈએ:
$p \in (-4, 2)$
અહીં,$a=1$,જે $>0$ છે.
હવે,વિવેચક $D = b^2-4ac < 0$ ની ગણતરી કરો:
$D = (2p)^2 - 4(1)(-2p+8) < 0$
$4p^2 + 8p - 32 < 0$
$4$ વડે ભાગતા:
$p^2 + 2p - 8 < 0$
અવયવ પાડતા:
$(p+4)(p-2) < 0$
ગુણાકાર ઋણ હોવા માટે,$p$ એ બીજની વચ્ચે હોવું જોઈએ:
$p \in (-4, 2)$
0 likesView Solution
37
ChemistryMCQTS EAMCET · 2018
વિધેય $f(x)=-\sqrt{-x^2-6x-5}$ નો વિસ્તાર શોધો.
A
$[-2,0]$
B
$[0,2]$
C
$(-\infty,-2]$
D
$[-2,2]$
Solution
(A) આપેલ વિધેય $f(x)=-\sqrt{-x^2-6x-5}$ છે.
$f(x)$ વ્યાખ્યાયિત થાય તે માટે,વર્ગમૂળની અંદરની અભિવ્યક્તિ અ-ઋણ હોવી જોઈએ:
$-x^2-6x-5 \geq 0$
$x^2+6x+5 \leq 0$
$(x+1)(x+5) \leq 0$
આ અસમતા $x \in [-5, -1]$ માટે સાચી છે.
ધારો કે $g(x) = -x^2-6x-5$. આ પરવલયનું શિરોબિંદુ $x = -\frac{b}{2a} = -\frac{-6}{2(-1)} = -3$ પર મળે છે.
$x = -3$ પર $g(x)$ ની કિંમત $-(-3)^2-6(-3)-5 = -9+18-5 = 4$ છે.
અંતિમ બિંદુઓ $x = -5$ અને $x = -1$ પર,$g(x) = 0$ છે.
આમ,$g(x)$ નો વિસ્તાર $[0, 4]$ છે.
$f(x) = -\sqrt{g(x)}$ હોવાથી,$f(x)$ નો વિસ્તાર $-\sqrt{[0, 4]} = [-\sqrt{4}, -\sqrt{0}] = [-2, 0]$ છે.
$f(x)$ વ્યાખ્યાયિત થાય તે માટે,વર્ગમૂળની અંદરની અભિવ્યક્તિ અ-ઋણ હોવી જોઈએ:
$-x^2-6x-5 \geq 0$
$x^2+6x+5 \leq 0$
$(x+1)(x+5) \leq 0$
આ અસમતા $x \in [-5, -1]$ માટે સાચી છે.
ધારો કે $g(x) = -x^2-6x-5$. આ પરવલયનું શિરોબિંદુ $x = -\frac{b}{2a} = -\frac{-6}{2(-1)} = -3$ પર મળે છે.
$x = -3$ પર $g(x)$ ની કિંમત $-(-3)^2-6(-3)-5 = -9+18-5 = 4$ છે.
અંતિમ બિંદુઓ $x = -5$ અને $x = -1$ પર,$g(x) = 0$ છે.
આમ,$g(x)$ નો વિસ્તાર $[0, 4]$ છે.
$f(x) = -\sqrt{g(x)}$ હોવાથી,$f(x)$ નો વિસ્તાર $-\sqrt{[0, 4]} = [-\sqrt{4}, -\sqrt{0}] = [-2, 0]$ છે.
0 likesView Solution
38
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
જ્યારે વનસ્પતિને ઓક્સિજનની ગેરહાજરીમાં સળગાવવામાં આવે છે,ત્યારે નીચેનામાંથી શું બનશે?
A
$CH_4$
B
$H_2C=CH_2$
C
$HC \equiv CH$
D
$H_3C-CH_3$
Solution
(A) જ્યારે વનસ્પતિને ઓક્સિજનની ગેરહાજરીમાં સળગાવવામાં આવે છે,ત્યારે પાયરોલિસિસ અથવા અજારક વિઘટન તરીકે ઓળખાતી પ્રક્રિયા થાય છે.
આ પ્રક્રિયા મુખ્ય ઉત્પાદન તરીકે મિથેન $(CH_4)$ ના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
$CH_4$ એ સૌથી સરળ આલ્કેન છે અને તેને સામાન્ય રીતે માર્શ ગેસ અથવા કુદરતી ગેસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા મુખ્ય ઉત્પાદન તરીકે મિથેન $(CH_4)$ ના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
$CH_4$ એ સૌથી સરળ આલ્કેન છે અને તેને સામાન્ય રીતે માર્શ ગેસ અથવા કુદરતી ગેસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
39
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું રસાયણ ફોટોકેમિકલ સ્મોગ (પ્રકાશ-રાસાયણિક ધુમ્મસ) બનવાની પ્રક્રિયામાં સામેલ નથી?
A
$SO_2$
B
$O_3$
C
$NO_2$
D
$NO$
Solution
(A) ફોટોકેમિકલ સ્મોગ વાતાવરણમાં સૂર્યપ્રકાશ,નાઇટ્રોજન ઓક્સાઇડ $(NO_x)$ અને અસ્થિર કાર્બનિક સંયોજનો $(VOCs)$ ની પ્રતિક્રિયા દ્વારા રચાય છે.
મુખ્ય પ્રતિક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$(I)$ $NO + O_2 \longrightarrow NO_2$
$(II)$ $NO_{2(g)} \stackrel{h \nu}{\longrightarrow} NO_{(g)} + [O]$
$(III)$ $[O] + O_2 \longrightarrow O_3$
$(IV)$ $O_3 + NO \longrightarrow NO_2 + O_2$
$SO_2$ મુખ્યત્વે ક્લાસિકલ (સલ્ફરસ) સ્મોગ સાથે સંકળાયેલ છે,ફોટોકેમિકલ સ્મોગ સાથે નહીં.
મુખ્ય પ્રતિક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$(I)$ $NO + O_2 \longrightarrow NO_2$
$(II)$ $NO_{2(g)} \stackrel{h \nu}{\longrightarrow} NO_{(g)} + [O]$
$(III)$ $[O] + O_2 \longrightarrow O_3$
$(IV)$ $O_3 + NO \longrightarrow NO_2 + O_2$
$SO_2$ મુખ્યત્વે ક્લાસિકલ (સલ્ફરસ) સ્મોગ સાથે સંકળાયેલ છે,ફોટોકેમિકલ સ્મોગ સાથે નહીં.
0 likesView Solution
40
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
ફોટોકેમિકલ સ્મોગમાં થતી પ્રતિક્રિયાઓ ઓળખો.
$(i)$ $CH_2=O + H_2 \longrightarrow CH_3OH$
$(ii)$ $NO_{2(g)} \xrightarrow{h \nu} NO_{(g)} + O_{(g)}$; $O_{(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow O_{3(g)}$
$(iii)$ $CH_4 + 2O_3 \longrightarrow CH_2=O + 2H_2O$
$(iv)$ $NO_{(g)} + O_{3(g)} \longrightarrow NO_{2(g)} + O_{2(g)}$
$(i)$ $CH_2=O + H_2 \longrightarrow CH_3OH$
$(ii)$ $NO_{2(g)} \xrightarrow{h \nu} NO_{(g)} + O_{(g)}$; $O_{(g)} + O_{2(g)} \longrightarrow O_{3(g)}$
$(iii)$ $CH_4 + 2O_3 \longrightarrow CH_2=O + 2H_2O$
$(iv)$ $NO_{(g)} + O_{3(g)} \longrightarrow NO_{2(g)} + O_{2(g)}$
A
$(ii)$,$(iii)$,$(iv)$
B
$(i)$,$(ii)$,$(iii)$
C
$(i)$,$(ii)$,$(iv)$
D
$(i)$,$(iii)$,$(iv)$
Solution
(A) ફોટોકેમિકલ સ્મોગ નાઈટ્રોજન ઓક્સાઇડ $(NO_x)$ અને હાઇડ્રોકાર્બન પર સૂર્યપ્રકાશની અસરથી બને છે.
પ્રતિક્રિયા $(ii)$ $NO_2$ ના ફોટોલિસિસને દર્શાવે છે જે પરમાણ્વીય ઓક્સિજન ઉત્પન્ન કરે છે,જે પછી $O_2$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ઓઝોન $(O_3)$ બનાવે છે.
પ્રતિક્રિયા $(iii)$ હાઇડ્રોકાર્બન (જેમ કે $CH_4$) નું ઓઝોન દ્વારા ઓક્સિડેશન દર્શાવે છે જેથી ફોર્માલ્ડિહાઇડ $(CH_2=O)$ અને પાણી બને છે.
પ્રતિક્રિયા $(iv)$ $NO$ અને $O_3$ વચ્ચેની પ્રતિક્રિયા દર્શાવે છે જે $NO_2$ અને $O_2$ ને ફરીથી ઉત્પન્ન કરે છે.
પ્રતિક્રિયા $(i)$ ફોટોકેમિકલ સ્મોગની લાક્ષણિક પ્રતિક્રિયા નથી.
તેથી,પ્રતિક્રિયાઓ $(ii)$,$(iii)$,અને $(iv)$ ફોટોકેમિકલ સ્મોગના નિર્માણ અને ચક્રમાં સામેલ છે.
પ્રતિક્રિયા $(ii)$ $NO_2$ ના ફોટોલિસિસને દર્શાવે છે જે પરમાણ્વીય ઓક્સિજન ઉત્પન્ન કરે છે,જે પછી $O_2$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ઓઝોન $(O_3)$ બનાવે છે.
પ્રતિક્રિયા $(iii)$ હાઇડ્રોકાર્બન (જેમ કે $CH_4$) નું ઓઝોન દ્વારા ઓક્સિડેશન દર્શાવે છે જેથી ફોર્માલ્ડિહાઇડ $(CH_2=O)$ અને પાણી બને છે.
પ્રતિક્રિયા $(iv)$ $NO$ અને $O_3$ વચ્ચેની પ્રતિક્રિયા દર્શાવે છે જે $NO_2$ અને $O_2$ ને ફરીથી ઉત્પન્ન કરે છે.
પ્રતિક્રિયા $(i)$ ફોટોકેમિકલ સ્મોગની લાક્ષણિક પ્રતિક્રિયા નથી.
તેથી,પ્રતિક્રિયાઓ $(ii)$,$(iii)$,અને $(iv)$ ફોટોકેમિકલ સ્મોગના નિર્માણ અને ચક્રમાં સામેલ છે.
0 likesView Solution
41
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
સ્મોગ વિશે નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
$(i)$ સૂર્યપ્રકાશવાળા દિવસોમાં બનતા સ્મોગમાં ઓક્સિડેશન કરતા અણુઓ હોય છે.
$(ii)$ ફોટોકેમિકલ સ્મોગમાં ઘણા પ્રતિક્રિયાશીલ અણુઓ હોય છે.
$(iii)$ સ્મોગના મુખ્ય પ્રદૂષક ઘટકો કાર્બનના ઓક્સાઈડ છે.
$(iv)$ હવામાં કાર્બન મોનોક્સાઈડની હાજરી સ્મોગમાં ઓઝોનના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
$(i)$ સૂર્યપ્રકાશવાળા દિવસોમાં બનતા સ્મોગમાં ઓક્સિડેશન કરતા અણુઓ હોય છે.
$(ii)$ ફોટોકેમિકલ સ્મોગમાં ઘણા પ્રતિક્રિયાશીલ અણુઓ હોય છે.
$(iii)$ સ્મોગના મુખ્ય પ્રદૂષક ઘટકો કાર્બનના ઓક્સાઈડ છે.
$(iv)$ હવામાં કાર્બન મોનોક્સાઈડની હાજરી સ્મોગમાં ઓઝોનના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
A
$(i)$,$(iii)$
B
$(i)$,$(ii)$
C
$(ii)$,$(iv)$
D
માત્ર $(ii)$
Solution
(B) ફોટોકેમિકલ સ્મોગ નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ $(NO_x)$,હાઈડ્રોકાર્બન અને સૂર્યપ્રકાશની હાજરીને કારણે બને છે.
તે દિવસ દરમિયાનની ઘટના છે અને તેમાં ઓઝોન $(O_3)$,નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ $(NO)$ અને ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ જેવા ઘણા પ્રતિક્રિયાશીલ અણુઓ હોય છે.
વિધાન $(i)$ સાચું છે કારણ કે ઓઝોન અને અન્ય ઓક્સિડેશન કરતા એજન્ટોની હાજરીને કારણે ફોટોકેમિકલ સ્મોગ પ્રકૃતિમાં ઓક્સિડેશન કરનારું હોય છે.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે કારણ કે તેમાં અત્યંત પ્રતિક્રિયાશીલ પ્રજાતિઓ હોય છે.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે કારણ કે મુખ્ય ઘટકો નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ અને હાઈડ્રોકાર્બન છે,માત્ર કાર્બનના ઓક્સાઈડ નથી.
વિધાન $(iv)$ ખોટું છે કારણ કે ઓઝોનનું નિર્માણ મુખ્યત્વે નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ અને હાઈડ્રોકાર્બન દ્વારા થાય છે,કાર્બન મોનોક્સાઈડ દ્વારા નહીં.
તે દિવસ દરમિયાનની ઘટના છે અને તેમાં ઓઝોન $(O_3)$,નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ $(NO)$ અને ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ જેવા ઘણા પ્રતિક્રિયાશીલ અણુઓ હોય છે.
વિધાન $(i)$ સાચું છે કારણ કે ઓઝોન અને અન્ય ઓક્સિડેશન કરતા એજન્ટોની હાજરીને કારણે ફોટોકેમિકલ સ્મોગ પ્રકૃતિમાં ઓક્સિડેશન કરનારું હોય છે.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે કારણ કે તેમાં અત્યંત પ્રતિક્રિયાશીલ પ્રજાતિઓ હોય છે.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે કારણ કે મુખ્ય ઘટકો નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ અને હાઈડ્રોકાર્બન છે,માત્ર કાર્બનના ઓક્સાઈડ નથી.
વિધાન $(iv)$ ખોટું છે કારણ કે ઓઝોનનું નિર્માણ મુખ્યત્વે નાઈટ્રોજન ઓક્સાઈડ અને હાઈડ્રોકાર્બન દ્વારા થાય છે,કાર્બન મોનોક્સાઈડ દ્વારા નહીં.
0 likesView Solution
42
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
શુદ્ધ પાણીનું $BOD$ મૂલ્ય કેટલું હોય છે?
A
આશરે $1 \ ppm$
B
$5-10 \ ppm$
C
$10-15 \ ppm$
D
$15-20 \ ppm$
Solution
(A) $BOD$ (બાયોકેમિકલ ઓક્સિજન ડિમાન્ડ) એ પાણીમાં રહેલા કાર્બનિક પદાર્થોના વિઘટન માટે સૂક્ષ્મજીવો દ્વારા જરૂરી ઓક્સિજનનું માપ છે.
શુદ્ધ પાણીનું $BOD$ મૂલ્ય આશરે $1 \ ppm$ હોય છે.
$3-5 \ ppm$ ના $BOD$ સ્તરવાળું પાણી મધ્યમ શુદ્ધ ગણાય છે,જ્યારે $6-9 \ ppm$ ના $BOD$ સ્તરવાળું પાણી પ્રદૂષિત ગણાય છે.
શુદ્ધ પાણીનું $BOD$ મૂલ્ય આશરે $1 \ ppm$ હોય છે.
$3-5 \ ppm$ ના $BOD$ સ્તરવાળું પાણી મધ્યમ શુદ્ધ ગણાય છે,જ્યારે $6-9 \ ppm$ ના $BOD$ સ્તરવાળું પાણી પ્રદૂષિત ગણાય છે.
0 likesView Solution
43
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$2-$ક્લોરો$-4-$ઈથાઈલપેન્ટેનાલ
B
$2-$ઈથાઈલ$-4-$ક્લોરોપેન્ટેનાલ
C
$4-$ક્લોરો$-2-$ઈથાઈલપેન્ટેનાલ
D
$2-$ક્લોરોહેક્ઝેન$-4-$અલ
Solution
(C) $1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ (આલ્ડિહાઈડ) ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. આ શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે અને પ્રત્યય $-al$ (પેન્ટેનાલ) છે.
$2$. આલ્ડિહાઈડ કાર્બનથી શરૂ કરીને શૃંખલાને $C-1$ તરીકે ક્રમ આપો.
$3$. $C-2$ પર ઈથાઈલ સમૂહ $(-CH_2CH_3)$ અને $C-4$ પર ક્લોરો સમૂહ $(-Cl)$ છે.
$4$. વિસ્થાપકોને મૂળાક્ષર પ્રમાણે ગોઠવતા: $4-$ક્લોરો અને $2-$ઈથાઈલ.
$5$. આમ,$IUPAC$ નામ $4-$ક્લોરો$-2-$ઈથાઈલપેન્ટેનાલ થાય છે.
$2$. આલ્ડિહાઈડ કાર્બનથી શરૂ કરીને શૃંખલાને $C-1$ તરીકે ક્રમ આપો.
$3$. $C-2$ પર ઈથાઈલ સમૂહ $(-CH_2CH_3)$ અને $C-4$ પર ક્લોરો સમૂહ $(-Cl)$ છે.
$4$. વિસ્થાપકોને મૂળાક્ષર પ્રમાણે ગોઠવતા: $4-$ક્લોરો અને $2-$ઈથાઈલ.
$5$. આમ,$IUPAC$ નામ $4-$ક્લોરો$-2-$ઈથાઈલપેન્ટેનાલ થાય છે.
0 likesView Solution
44
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$2-$હાઇડ્રોક્સી$-5-$ઓક્સોઇથાઇલસાયક્લોહેક્ઝેન
B
$2-$ઇથાઇલ$-4-$ઓક્સોસાયક્લોહેક્ઝેનોલ
C
$3-$ઇથાઇલ$-4-$હાઇડ્રોક્સીસાયક્લોહેક્ઝેનોન
D
$6-$હાઇડ્રોક્સી$-3-$ઓક્સોઇથાઇલસાયક્લોહેક્ઝેન
Solution
(C) આપેલ સંયોજન એક વિસ્થાપિત સાયક્લોહેક્ઝેનોન છે.
$1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ કીટોન $(-C=O)$ છે,તેથી ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલા કાર્બનને $1$ નંબર આપવામાં આવે છે.
$2$. આપણે વલયને એવી રીતે નંબર આપીએ છીએ કે જેથી વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછા શક્ય સ્થાન મળે.
$3$. કીટોન કાર્બનથી $1$ તરીકે શરૂ કરીને,ઇથાઇલ સમૂહ તરફ આગળ વધતા,ઇથાઇલ સમૂહ $3$ સ્થાન પર અને હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $4$ સ્થાન પર આવે છે.
$4$. આમ,$IUPAC$ નામ $3-$ઇથાઇલ$-4-$હાઇડ્રોક્સીસાયક્લોહેક્ઝેનોન છે.
$1$. મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ કીટોન $(-C=O)$ છે,તેથી ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલા કાર્બનને $1$ નંબર આપવામાં આવે છે.
$2$. આપણે વલયને એવી રીતે નંબર આપીએ છીએ કે જેથી વિસ્થાપકોને સૌથી ઓછા શક્ય સ્થાન મળે.
$3$. કીટોન કાર્બનથી $1$ તરીકે શરૂ કરીને,ઇથાઇલ સમૂહ તરફ આગળ વધતા,ઇથાઇલ સમૂહ $3$ સ્થાન પર અને હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $4$ સ્થાન પર આવે છે.
$4$. આમ,$IUPAC$ નામ $3-$ઇથાઇલ$-4-$હાઇડ્રોક્સીસાયક્લોહેક્ઝેનોન છે.
0 likesView Solution
45
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
આઈસોપ્રીનનું $IUPAC$ નામ શું છે?
A
$1,3-$બ્યુટાડાઈન
B
$2,3-$ડાયમિથાઈલબ્યુટાડાઈન
C
$2-$મિથાઈલ$-1,3-$બ્યુટાડાઈન
D
$1,3-$ડાયમિથાઈલબ્યુટાડાઈન
Solution
(C) આઈસોપ્રીનનું બંધારણ $CH_2=C(CH_3)-CH=CH_2$ છે.
$IUPAC$ નિયમો મુજબ નામકરણ:
$1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો,જે $4-$કાર્બન ધરાવતી શૃંખલા (બ્યુટા-) છે.
$2$. શૃંખલાને એવા છેડેથી નંબર આપો જેથી દ્વિબંધને સૌથી ઓછો નંબર મળે: $1, 2, 3, 4$.
$3$. $2$ નંબરના કાર્બન પર એક મિથાઈલ સમૂહ છે.
$4$. દ્વિબંધ $1$ અને $3$ સ્થાન પર છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $2-$મિથાઈલ$-1,3-$બ્યુટાડાઈન છે.
$IUPAC$ નિયમો મુજબ નામકરણ:
$1$. દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો,જે $4-$કાર્બન ધરાવતી શૃંખલા (બ્યુટા-) છે.
$2$. શૃંખલાને એવા છેડેથી નંબર આપો જેથી દ્વિબંધને સૌથી ઓછો નંબર મળે: $1, 2, 3, 4$.
$3$. $2$ નંબરના કાર્બન પર એક મિથાઈલ સમૂહ છે.
$4$. દ્વિબંધ $1$ અને $3$ સ્થાન પર છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $2-$મિથાઈલ$-1,3-$બ્યુટાડાઈન છે.
0 likesView Solution
46
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચે આપેલા એસિડને List-$I$ માં તેમના સંબંધિત એસિડ વિયોજન અચળાંક $(K_a)$ સાથે List-$II$ માં જોડો:
સાચી જોડ કઈ છે?
| List-$I$ (એસિડ) | List-$II$ $(K_a)$ |
|---|---|
| $A$. ફિનોલ | $I$. $1 \times 10^{-13}$ |
| $B$. બેન્ઝોઇક એસિડ | $II$. $3.0 \times 10^{-8}$ |
| $C$. $HClO$ | $III$. $1.0 \times 10^{-10}$ |
| $D$. $CH_3COOH$ | $IV$. $6.5 \times 10^{-5}$ |
| $V$. $1.75 \times 10^{-5}$ |
સાચી જોડ કઈ છે?
A
$A-III, B-IV, C-II, D-V$
B
$A-I, B-IV, C-II, D-V$
C
$A-III, B-IV, C-I, D-V$
D
$A-I, B-IV, C-III, D-V$
Solution
(A) આપેલા એસિડ માટે એસિડ વિયોજન અચળાંક $(K_a)$ ના મૂલ્યો નીચે મુજબ છે:
$A$. ફિનોલ $(C_6H_5OH)$: $K_a \approx 1.0 \times 10^{-10}$ (જોડ $III$)
$B$. બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$: $K_a \approx 6.5 \times 10^{-5}$ (જોડ $IV$)
$C$. હાઇપોક્લોરસ એસિડ $(HClO)$: $K_a \approx 3.0 \times 10^{-8}$ (જોડ $II$)
$D$. એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$: $K_a \approx 1.75 \times 10^{-5}$ (જોડ $V$)
આમ,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-II, D-V$ છે.
$A$. ફિનોલ $(C_6H_5OH)$: $K_a \approx 1.0 \times 10^{-10}$ (જોડ $III$)
$B$. બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$: $K_a \approx 6.5 \times 10^{-5}$ (જોડ $IV$)
$C$. હાઇપોક્લોરસ એસિડ $(HClO)$: $K_a \approx 3.0 \times 10^{-8}$ (જોડ $II$)
$D$. એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$: $K_a \approx 1.75 \times 10^{-5}$ (જોડ $V$)
આમ,સાચી જોડ $A-III, B-IV, C-II, D-V$ છે.
0 likesView Solution
47
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
ટ્રોપોલોન (Tropolone) શું છે?
A
બેન્ઝેનોઇડ અને એરોમેટિક
B
નોન-બેન્ઝેનોઇડ અને એરોમેટિક નથી
C
નોન-બેન્ઝેનોઇડ અને એરોમેટિક
D
નોન-બેન્ઝેનોઇડ અને એન્ટી-એરોમેટિક
Solution
(C) ટ્રોપોલોન એ સાત-સભ્યની વલય ધરાવતું સંયોજન છે જેમાં કાર્બોનિલ અને હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ હોય છે.
તેમાં બેન્ઝીન વલય હોતું નથી,તેથી તે નોન-બેન્ઝેનોઇડ છે.
તે એરોમેટિક ગુણધર્મ દર્શાવે છે કારણ કે તેની સંસ્પંદન રચનામાં સાત-સભ્યની વલય ટ્રોપિલિયમ કેટાયન $(C_7H_7^+)$ બને છે,જે હ્યુકેલના નિયમ ($4n+2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન,જ્યાં $n=1$) નું પાલન કરે છે.
આમ,ટ્રોપોલોન નોન-બેન્ઝેનોઇડ અને એરોમેટિક છે.
તેમાં બેન્ઝીન વલય હોતું નથી,તેથી તે નોન-બેન્ઝેનોઇડ છે.
તે એરોમેટિક ગુણધર્મ દર્શાવે છે કારણ કે તેની સંસ્પંદન રચનામાં સાત-સભ્યની વલય ટ્રોપિલિયમ કેટાયન $(C_7H_7^+)$ બને છે,જે હ્યુકેલના નિયમ ($4n+2$ $\pi$ ઇલેક્ટ્રોન,જ્યાં $n=1$) નું પાલન કરે છે.
આમ,ટ્રોપોલોન નોન-બેન્ઝેનોઇડ અને એરોમેટિક છે.
0 likesView Solution
48
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
$C_6H_{14}$ સૂત્ર ધરાવતા આલ્કેનના શક્ય બંધારણીય સમઘટકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$5$
C
$2$
D
$10$
Solution
(B) $C_6H_{14}$ (હેક્ઝેન) ના બંધારણીય સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ $n$-હેક્ઝેન: $CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CH_3$
$(ii)$ $2$-મિથાઈલપેન્ટેન: $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_3$
$(iii)$ $3$-મિથાઈલપેન્ટેન: $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$
$(iv)$ $2,2$-ડાયમિથાઈલબ્યુટેન: $CH_3-C(CH_3)_2-CH_2-CH_3$
$(v)$ $2,3$-ડાયમિથાઈલબ્યુટેન: $CH_3-CH(CH_3)-CH(CH_3)-CH_3$
આમ,કુલ $5$ શક્ય બંધારણીય સમઘટકો છે.
$(i)$ $n$-હેક્ઝેન: $CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CH_3$
$(ii)$ $2$-મિથાઈલપેન્ટેન: $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_3$
$(iii)$ $3$-મિથાઈલપેન્ટેન: $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$
$(iv)$ $2,2$-ડાયમિથાઈલબ્યુટેન: $CH_3-C(CH_3)_2-CH_2-CH_3$
$(v)$ $2,3$-ડાયમિથાઈલબ્યુટેન: $CH_3-CH(CH_3)-CH(CH_3)-CH_3$
આમ,કુલ $5$ શક્ય બંધારણીય સમઘટકો છે.
0 likesView Solution
49
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયો અણુ કાયરલ (chiral) નથી?
A
$2-$બ્યુટેનોલ
B
$2-$ફિનાઈલ$-2-$મિથાઈલબ્યુટેન
C
$3-$હેક્ઝેનોલ
D
$2-$મિથાઈલ$-2-$બ્યુટેનોલ
Solution
0 likesView Solution
50
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
ઈથેનના સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશનનું ન્યુમેન પ્રક્ષેપણ (Newman projection) કયું છે?
A
સોહોર્સ પ્રક્ષેપણનું નિરૂપણ.
B
એકલિપ્સ્ડ ન્યુમેન પ્રક્ષેપણ.
C
સોહોર્સ પ્રક્ષેપણનું બીજું નિરૂપણ.
D
સ્ટેગર્ડ ન્યુમેન પ્રક્ષેપણ.
Solution
(D) ન્યુમેન પ્રક્ષેપણમાં,અણુને $C-C$ બંધની ધરી પરથી જોવામાં આવે છે.
ઈથેન $(CH_3-CH_3)$ માટે,સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન તે છે જેમાં આગળના કાર્બન પરના હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ પાછળના કાર્બન પરના હાઈડ્રોજન પરમાણુઓની વચ્ચે ગોઠવાયેલા હોય છે,જે સ્ટેરિક અપાકર્ષણને ઘટાડે છે.
વિકલ્પ $D$ સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન દર્શાવે છે જ્યાં નજીકના કાર્બનના $C-H$ બંધો વચ્ચેનો ડાયહેડ્રલ ખૂણો $60^{\circ}$ હોય છે.
ઈથેન $(CH_3-CH_3)$ માટે,સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન તે છે જેમાં આગળના કાર્બન પરના હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ પાછળના કાર્બન પરના હાઈડ્રોજન પરમાણુઓની વચ્ચે ગોઠવાયેલા હોય છે,જે સ્ટેરિક અપાકર્ષણને ઘટાડે છે.
વિકલ્પ $D$ સ્ટેગર્ડ કન્ફોર્મેશન દર્શાવે છે જ્યાં નજીકના કાર્બનના $C-H$ બંધો વચ્ચેનો ડાયહેડ્રલ ખૂણો $60^{\circ}$ હોય છે.
0 likesView Solution
51
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા ઓળખો.
A
$Sucrose$
B
$Maltose$
C
$Lactose$
D
$Glucose$
Solution
(A) નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા એ કાર્બોહાઇડ્રેટ છે જેમાં રિડ્યુસિંગ એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરવા માટે મુક્ત આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન સમૂહ હોતો નથી.
$Sucrose$ એ $Glucose$ અને $Fructose$ એકમોનું બનેલું ડાયસેકેરાઇડ છે,જે તેમના એનોમેરિક કાર્બન ($Glucose$ નો $C1$ અને $Fructose$ નો $C2$) વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
બંને એનોમેરિક કાર્બન ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં સામેલ હોવાથી,$Sucrose$ આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન સમૂહ બનાવવા માટે ખુલી શકતું નથી,તેથી તે નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
$Maltose$,$Lactose$ અને $Glucose$ બધામાં ઓછામાં ઓછો એક મુક્ત એનોમેરિક કાર્બન હોય છે,જે તેમને રિડ્યુસિંગ શર્કરા બનાવે છે.
$Sucrose$ એ $Glucose$ અને $Fructose$ એકમોનું બનેલું ડાયસેકેરાઇડ છે,જે તેમના એનોમેરિક કાર્બન ($Glucose$ નો $C1$ અને $Fructose$ નો $C2$) વચ્ચે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે.
બંને એનોમેરિક કાર્બન ગ્લાયકોસિડિક બંધમાં સામેલ હોવાથી,$Sucrose$ આલ્ડિહાઇડ અથવા કીટોન સમૂહ બનાવવા માટે ખુલી શકતું નથી,તેથી તે નોન-રિડ્યુસિંગ શર્કરા છે.
$Maltose$,$Lactose$ અને $Glucose$ બધામાં ઓછામાં ઓછો એક મુક્ત એનોમેરિક કાર્બન હોય છે,જે તેમને રિડ્યુસિંગ શર્કરા બનાવે છે.
0 likesView Solution
52
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
સાયક્લોહેક્ઝેનોલ જેમાં કાર્બન સાથે $D$ પરમાણુ અને $-OH$ સમૂહ જોડાયેલ છે.
B
સાયક્લોહેક્ઝેનોલ જેમાં કાર્બન સાથે $D$ પરમાણુ અને $-OD$ સમૂહ જોડાયેલ છે.
C
સાયક્લોહેક્ઝેનોલ જેમાં કાર્બન સાથે $D$ પરમાણુ અને $H$ પરમાણુ જોડાયેલ છે.
D
સાયક્લોહેક્ઝેનોલ જેમાં કાર્બન સાથે $H$ પરમાણુ અને $-OD$ સમૂહ જોડાયેલ છે.
Solution
(D) $LiAlH_4$ એ હાઇડ્રાઇડ આયન $(H^-)$ ના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે,જે સાયક્લોહેક્ઝેનોનના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને આલ્કોક્સાઇડ મધ્યવર્તી બનાવે છે.
બીજા તબક્કામાં,$D_2O$ એ ડ્યુટેરિયમ $(D^+)$ ના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે,જે આલ્કોક્સાઇડ ઓક્સિજનનું પ્રોટોનેશન (ડ્યુટેરેશન) કરીને અંતિમ નીપજ બનાવે છે,જે $-OD$ સમૂહ અને આલ્ફા કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતું સાયક્લોહેક્ઝેનોલનું વ્યુત્પન્ન છે.
બીજા તબક્કામાં,$D_2O$ એ ડ્યુટેરિયમ $(D^+)$ ના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે,જે આલ્કોક્સાઇડ ઓક્સિજનનું પ્રોટોનેશન (ડ્યુટેરેશન) કરીને અંતિમ નીપજ બનાવે છે,જે $-OD$ સમૂહ અને આલ્ફા કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતું સાયક્લોહેક્ઝેનોલનું વ્યુત્પન્ન છે.
0 likesView Solution
53
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં મળતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે? $C_2H_5ONa + (CH_3)_3C-Cl \rightarrow$
A
$CH_3-C(CH_3)_2-O-C_2H_5$
B
$CH_2=C(CH_3)_2$
C
$CH_3-CH(CH_3)-O-C_2H_5$
D
$(CH_3)_3C-CH_2CHO$
Solution
(B) આ પ્રક્રિયામાં તૃતીયક આલ્કાઈલ હેલાઈડ,$(CH_3)_3C-Cl$,અને પ્રબળ બેઈઝ,$C_2H_5ONa$ (સોડિયમ ઈથોક્સાઈડ) વચ્ચે પ્રક્રિયા થાય છે.
આલ્કાઈલ હેલાઈડ અવકાશીય રીતે અવરોધિત (તૃતીયક) હોવાથી,$S_N2$ પ્રક્રિયા શક્ય નથી.
તેથી,બેઈઝ પ્રોટોન સ્વીકારક તરીકે વર્તે છે,જે $E2$ વિલોપન પ્રક્રિયા તરફ દોરી જાય છે.
બેઈઝ $\beta$-કાર્બન પરમાણુમાંથી પ્રોટોન દૂર કરે છે,જેના પરિણામે આલ્કીન બને છે.
મુખ્ય નીપજ $2$-મિથાઈલપ્રોપીન,એટલે કે $(CH_3)_2C=CH_2$ છે.
આલ્કાઈલ હેલાઈડ અવકાશીય રીતે અવરોધિત (તૃતીયક) હોવાથી,$S_N2$ પ્રક્રિયા શક્ય નથી.
તેથી,બેઈઝ પ્રોટોન સ્વીકારક તરીકે વર્તે છે,જે $E2$ વિલોપન પ્રક્રિયા તરફ દોરી જાય છે.
બેઈઝ $\beta$-કાર્બન પરમાણુમાંથી પ્રોટોન દૂર કરે છે,જેના પરિણામે આલ્કીન બને છે.
મુખ્ય નીપજ $2$-મિથાઈલપ્રોપીન,એટલે કે $(CH_3)_2C=CH_2$ છે.
0 likesView Solution
54
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
રેનિટિડિન (ranitidine) નું બંધારણ નીચેનામાંથી કયું છે?
A
B
C
D
Solution
(B) રેનિટિડિન એ એક એન્ટાસિડ છે જેનો ઉપયોગ પેટના અલ્સર અને ગેસ્ટ્રોએસોફેજલ રિફ્લક્સ રોગની સારવાર માટે થાય છે. તેનું રાસાયણિક બંધારણ ફ્યુરાન રિંગ ધરાવે છે જે ડાયમિથાઈલએમિનોમિથાઈલ ગ્રુપ અને નાઈટ્રોઈથીનડાયમાઈન મોઈટી સાથે જોડાયેલ છે. સાચું બંધારણ વિકલ્પ $B$ માં દર્શાવેલ છે.
0 likesView Solution
55
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
$1$-બ્રોમો-$1$-ફિનાઈલઈથેન
B
$2$-બ્રોમો-$1$-ફિનાઈલઈથેન
C
$p$-બ્રોમોઈથાઈલબેન્ઝીન
D
$o,p$-ડાયબ્રોમોઈથાઈલબેન્ઝીન
Solution
(A) $UV$ પ્રકાશની હાજરીમાં ઈથાઈલબેન્ઝીનની $Br_2$ સાથેની પ્રક્રિયા મુક્ત મુલક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે. બ્રોમીન મુલક બેન્ઝાઈલિક કાર્બન પરથી હાઈડ્રોજન પરમાણુનું વિસ્થાપન કરે છે કારણ કે પરિણામી બેન્ઝાઈલિક મુલક ફિનાઈલ વલય દ્વારા સંસ્પંદન સ્થાયી હોય છે. $\alpha$-કાર્બન (બેન્ઝાઈલિક સ્થાન) પર બનેલો મુલક $\beta$-કાર્બન પરના મુલક કરતા વધુ સ્થાયી હોય છે. તેથી,મુખ્ય નીપજ $1$-બ્રોમો-$1$-ફિનાઈલઈથેન $(C_6H_5CH(Br)CH_3)$ છે.
0 likesView Solution
56
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયાઓ આલ્કોહોલ નીપજ તરીકે આપે છે તે ઓળખો.
$(i)$ $Cyclohexylidenemethane \xrightarrow[(ii) H_2O_2/NaOH]{(i) B_2H_6}$
(ii) $Methyl \ benzoate \xrightarrow{H_2/Catalyst}$
(iii) $Acetophenone \xrightarrow{NaBH_4/MeOH}$
(iv) $2,2-Dichloropropane \xrightarrow{H_2O/NaOH}$
$(i)$ $Cyclohexylidenemethane \xrightarrow[(ii) H_2O_2/NaOH]{(i) B_2H_6}$
(ii) $Methyl \ benzoate \xrightarrow{H_2/Catalyst}$
(iii) $Acetophenone \xrightarrow{NaBH_4/MeOH}$
(iv) $2,2-Dichloropropane \xrightarrow{H_2O/NaOH}$
A
$i, iii, iv$
B
$i, ii, iv$
C
$i, ii, iii$
D
$ii, iii, iv$
Solution
(C) ચાલો દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(i)$ આલ્કીનનું હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન આલ્કોહોલ આપે છે. આ પ્રક્રિયામાં સાયક્લોહેક્સાઇલમિથેનોલ મળે છે,જે આલ્કોહોલ છે.
(ii) એસ્ટર $(Methyl \ benzoate)$ નું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(Benzyl \ alcohol)$ અને મિથેનોલ આપે છે.
(iii) કીટોન $(Acetophenone)$ નું $NaBH_4$ વડે રિડક્શન દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $(1-phenylethanol)$ આપે છે.
(iv) જેમ-ડાયક્લોરાઇડ $(2,2-dichloropropane)$ નું જલીય $NaOH$ સાથે જળવિભાજન કીટોન $(Acetone)$ આપે છે,આલ્કોહોલ નહીં.
તેથી,પ્રક્રિયાઓ $(i), (ii),$ અને $(iii)$ આલ્કોહોલ ઉત્પન્ન કરે છે. સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$(i)$ આલ્કીનનું હાઇડ્રોબોરેશન-ઓક્સિડેશન આલ્કોહોલ આપે છે. આ પ્રક્રિયામાં સાયક્લોહેક્સાઇલમિથેનોલ મળે છે,જે આલ્કોહોલ છે.
(ii) એસ્ટર $(Methyl \ benzoate)$ નું ઉદ્દીપકીય હાઇડ્રોજનેશન પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(Benzyl \ alcohol)$ અને મિથેનોલ આપે છે.
(iii) કીટોન $(Acetophenone)$ નું $NaBH_4$ વડે રિડક્શન દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $(1-phenylethanol)$ આપે છે.
(iv) જેમ-ડાયક્લોરાઇડ $(2,2-dichloropropane)$ નું જલીય $NaOH$ સાથે જળવિભાજન કીટોન $(Acetone)$ આપે છે,આલ્કોહોલ નહીં.
તેથી,પ્રક્રિયાઓ $(i), (ii),$ અને $(iii)$ આલ્કોહોલ ઉત્પન્ન કરે છે. સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
57
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયાઓમાંથી,કાર્બોક્સિલિક એસિડ નીપજ તરીકે આપતી પ્રક્રિયાઓ ઓળખો.
A
$(i), (iii)$
B
$(i), (iv)$
C
$(ii), (iii)$
D
$(ii), (iv)$
Solution
(B) દરેક પ્રક્રિયાનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$(i)$ $CH_3CH_2CH_2CH_2OH$ નું આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથે ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન કરવાથી બ્યુટેનોઇક એસિડ $(CH_3CH_2CH_2COOH)$ મળે છે,જે કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$(ii)$ બેન્ઝીનનું $CO$ અને $HCl$ સાથે નિર્જળ $AlCl_3/Cu_2Cl_2$ ની હાજરીમાં ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા દ્વારા બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ $(C_6H_5CHO)$ મળે છે,જે આલ્ડિહાઇડ છે.
$(iii)$ સાયક્લોહેક્સિનનું $O_3$ અને ત્યારબાદ $Zn/H_2O$ સાથે રિડક્ટિવ ઓઝોનોલિસિસ કરવાથી હેક્ઝેનડાયલ $(OHC-(CH_2)_4-CHO)$ મળે છે,જે ડાય-આલ્ડિહાઇડ છે.
$(iv)$ ફિનોલની $CCl_4$ અને $NaOH$ સાથે રાઇમર-ટીમેન પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન કરવાથી સેલિસિલિક એસિડ $(2-hydroxybenzoic \ acid)$ મળે છે,જે કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
આમ,પ્રક્રિયા $(i)$ અને $(iv)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ આપે છે.
$(i)$ $CH_3CH_2CH_2CH_2OH$ નું આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથે ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન કરવાથી બ્યુટેનોઇક એસિડ $(CH_3CH_2CH_2COOH)$ મળે છે,જે કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
$(ii)$ બેન્ઝીનનું $CO$ અને $HCl$ સાથે નિર્જળ $AlCl_3/Cu_2Cl_2$ ની હાજરીમાં ગેટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા દ્વારા બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ $(C_6H_5CHO)$ મળે છે,જે આલ્ડિહાઇડ છે.
$(iii)$ સાયક્લોહેક્સિનનું $O_3$ અને ત્યારબાદ $Zn/H_2O$ સાથે રિડક્ટિવ ઓઝોનોલિસિસ કરવાથી હેક્ઝેનડાયલ $(OHC-(CH_2)_4-CHO)$ મળે છે,જે ડાય-આલ્ડિહાઇડ છે.
$(iv)$ ફિનોલની $CCl_4$ અને $NaOH$ સાથે રાઇમર-ટીમેન પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન કરવાથી સેલિસિલિક એસિડ $(2-hydroxybenzoic \ acid)$ મળે છે,જે કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે.
આમ,પ્રક્રિયા $(i)$ અને $(iv)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ આપે છે.
0 likesView Solution
58
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા મુખ્ય નીપજ તરીકે ફિનોલ આપે છે?
A
બેન્ઝીનની સાંદ્ર $HNO_3$ અને સાંદ્ર $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા
B
એનિલીનની $NaNO_2 / HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ ગરમ પાણી સાથેની પ્રક્રિયા
C
બેન્ઝીનની ગરમ પાણી સાથેની પ્રક્રિયા
D
બેન્ઝોઈક એસિડના સોડિયમ ક્ષારની સોડા લાઈમ સાથેની પ્રક્રિયા
Solution
(B) પગલું $1$: એનિલીન $273-278 \ K$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
પગલું $2$: બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડને જ્યારે ગરમ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું જળવિભાજન થઈને ફિનોલ,$N_2$ વાયુ અને $HCl$ મળે છે.
પગલું $2$: બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડને જ્યારે ગરમ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું જળવિભાજન થઈને ફિનોલ,$N_2$ વાયુ અને $HCl$ મળે છે.
0 likesView Solution
59
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
$4$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ
B
$2$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ
C
$4$-હાઈડ્રોક્સી-$3$-એસીટાઈલબેન્ઝોઈક એસિડ
D
$2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ મિથાઈલ એસ્ટર
Solution
(B) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. ફિનોલ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ફિનોક્સાઈડ બનાવે છે.
$2$. સોડિયમ ફિનોક્સાઈડ $CO_2$ સાથે કોલ્બે પ્રક્રિયા કરે છે અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન $(H_3O^+)$ દ્વારા સેલિસિલિક એસિડ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ) આપે છે.
$3$. ત્યારબાદ સેલિસિલિક એસિડ એસિડ ઉદ્દીપક $(H^+)$ ની હાજરીમાં એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ $((CH_3CO)_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું એસિટાઈલેશન કરે છે.
$4$. અંતિમ નીપજ $2$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ છે,જેને સામાન્ય રીતે એસ્પિરિન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$1$. ફિનોલ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ફિનોક્સાઈડ બનાવે છે.
$2$. સોડિયમ ફિનોક્સાઈડ $CO_2$ સાથે કોલ્બે પ્રક્રિયા કરે છે અને ત્યારબાદ એસિડિફિકેશન $(H_3O^+)$ દ્વારા સેલિસિલિક એસિડ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ) આપે છે.
$3$. ત્યારબાદ સેલિસિલિક એસિડ એસિડ ઉદ્દીપક $(H^+)$ ની હાજરીમાં એસિટિક એનહાઈડ્રાઈડ $((CH_3CO)_2O)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું એસિટાઈલેશન કરે છે.
$4$. અંતિમ નીપજ $2$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ છે,જેને સામાન્ય રીતે એસ્પિરિન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
60
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં બનતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
એસ્પિરિન (o-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ)
B
મિથાઈલ સેલિસીલેટ
C
p-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ
D
મિથાઈલ p-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોએટ
Solution
(A) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. ફિનોલની $NaOH$ સાથે,ત્યારબાદ $CO_2$ અને પછી $H^+/H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયા કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા છે,જે સેલિસિલિક એસિડ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ) આપે છે.
$2$. ત્યારબાદ પિરિડિનની હાજરીમાં $CH_3COCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું એસીટાઈલેશન છે.
$3$. આ સેલિસિલિક એસિડના $-OH$ સમૂહને એસીટોક્સી સમૂહ $(-OCOCH_3)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે,જેના પરિણામે એસ્પિરિન ($2$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ) બને છે.
$1$. ફિનોલની $NaOH$ સાથે,ત્યારબાદ $CO_2$ અને પછી $H^+/H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયા કોલ્બે-શ્મિટ પ્રક્રિયા છે,જે સેલિસિલિક એસિડ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ) આપે છે.
$2$. ત્યારબાદ પિરિડિનની હાજરીમાં $CH_3COCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એ ફિનોલિક $-OH$ સમૂહનું એસીટાઈલેશન છે.
$3$. આ સેલિસિલિક એસિડના $-OH$ સમૂહને એસીટોક્સી સમૂહ $(-OCOCH_3)$ માં રૂપાંતરિત કરે છે,જેના પરિણામે એસ્પિરિન ($2$-એસીટોક્સીબેન્ઝોઈક એસિડ) બને છે.
0 likesView Solution
61
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં બનતી મુખ્ય નીપજ $P$ કઈ છે?
A
B
C
D
Solution
(A) રિસોરસીનોલ ($1,3$-ડાયહાઈડ્રોક્સીબેન્ઝીન) ની $3Br_2$ (બ્રોમીન પાણી) સાથેની પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે. $-OH$ સમૂહો પ્રબળ સક્રિયકારક અને ઓર્થો/પેરા નિર્દેશક છે. રિસોરસીનોલમાં,$2, 4,$ અને $6$ સ્થાન બે $-OH$ સમૂહો દ્વારા સક્રિય થાય છે. તેથી,બ્રોમિનેશન ત્રણેય સ્થાનો પર થાય છે અને $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોરિસોરસીનોલ બનાવે છે.
0 likesView Solution
62
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની રાસાયણિક પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ $(Z)$ શું છે?
A
$CH_3-C(OH)(Ph)-CH_2-CH_2-CH_3$
B
$CH_3-C(OH)(Ph)-CH_2-CH_2-CH_2Br$
C
એક ચક્રીય ઈથર જેમાં પાંચ-સભ્યની રીંગ છે,જેમાં એક જ કાર્બન પર ફિનાઈલ ગ્રુપ અને મિથાઈલ ગ્રુપ જોડાયેલા છે.
D
$CH_3-C(=O)-CH_2-CH_2-CH_2-Ph$
Solution
(C) આ પ્રક્રિયામાં $5$-બ્રોમો-$2$-પેન્ટેનોનના કાર્બોનિલ ગ્રુપ પર ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક,$PhMgBr$ નું ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ થાય છે.
$1$. ફિનાઈલ ગ્રુપ $(Ph^-)$ કીટોનના ઈલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને મધ્યવર્તી આલ્કોક્સાઈડ,$CH_3-C(OMgBr)(Ph)-CH_2-CH_2-CH_2Br$ (જેને $P$ તરીકે દર્શાવેલ છે) બનાવે છે.
$2$. ત્યારબાદ આલ્કોક્સાઈડ ઓક્સિજન બ્રોમીન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બન પર આંતર-આણ્વીય ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન $(S_N2)$ કરે છે,જે બ્રોમાઈડ આયનને દૂર કરે છે અને પાંચ-સભ્યની ચક્રીય ઈથર રીંગ બનાવે છે.
$3$. આના પરિણામે મુખ્ય નીપજ $(Z)$ તરીકે $2$-મિથાઈલ-$2$-ફિનાઈલટેટ્રાહાઈડ્રોફ્યુરાન બને છે.
$1$. ફિનાઈલ ગ્રુપ $(Ph^-)$ કીટોનના ઈલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને મધ્યવર્તી આલ્કોક્સાઈડ,$CH_3-C(OMgBr)(Ph)-CH_2-CH_2-CH_2Br$ (જેને $P$ તરીકે દર્શાવેલ છે) બનાવે છે.
$2$. ત્યારબાદ આલ્કોક્સાઈડ ઓક્સિજન બ્રોમીન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બન પર આંતર-આણ્વીય ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન $(S_N2)$ કરે છે,જે બ્રોમાઈડ આયનને દૂર કરે છે અને પાંચ-સભ્યની ચક્રીય ઈથર રીંગ બનાવે છે.
$3$. આના પરિણામે મુખ્ય નીપજ $(Z)$ તરીકે $2$-મિથાઈલ-$2$-ફિનાઈલટેટ્રાહાઈડ્રોફ્યુરાન બને છે.
0 likesView Solution
63
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીના નીપજો $A$ અને $B$ શું છે?
A
$CH_3COCH_2CH_2COCH_3$,$3$-મિથાઈલસાયક્લોપેન્ટ-$2$-ઈન-$1$-ઓન
B
$OHC(CH_2)_3COCH_3$,$2$-મિથાઈલસાયક્લોબ્યુટ-$1$-ઈન-$1$-કાર્બાલ્ડિહાઈડ
C
$CH_3CH(OH)CH_2CH_2COCH_3$,$2$-મિથાઈલ-ટેટ્રાહાઈડ્રોફ્યુરાન-$2$-ઓલ
D
$CH_3COCH_2CH_2COCH_3$,$3$-મિથાઈલસાયક્લોપેન્ટ-$2$-ઈન-$1$-ઓન
Solution
(D) $HC \equiv C-CH_2-CH_2-COCH_3$ ની $HgSO_4$ અને મંદ $H_2SO_4$ સાથેની પ્રક્રિયા આલ્કાઈનનું જલીયકરણ છે. ટર્મિનલ આલ્કાઈનનું જલીયકરણ થઈને કીટોન બને છે. નીપજ $A$ એ $CH_3COCH_2CH_2COCH_3$ (હેક્ઝેન-$2,5$-ડાયોન) છે.
ત્યારબાદ,$CH_3COCH_2CH_2COCH_3$ ની $EtONa$ અને $EtOH$ સાથેની પ્રક્રિયા આંતર-આણ્વીય આલ્ડોલ સંઘનન છે. બેઝ $EtO^-$ એક મિથાઈલ સમૂહમાંથી $\alpha$-હાઈડ્રોજન દૂર કરે છે,જે એનોલેટ બનાવે છે,જે પછી પાંચ-સભ્યની રીંગ બનાવવા માટે બીજા કાર્બોનિલ સમૂહ પર હુમલો કરે છે. ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ દ્વારા નીપજ $B$ તરીકે $3$-મિથાઈલસાયક્લોપેન્ટ-$2$-ઈન-$1$-ઓન મળે છે.
ત્યારબાદ,$CH_3COCH_2CH_2COCH_3$ ની $EtONa$ અને $EtOH$ સાથેની પ્રક્રિયા આંતર-આણ્વીય આલ્ડોલ સંઘનન છે. બેઝ $EtO^-$ એક મિથાઈલ સમૂહમાંથી $\alpha$-હાઈડ્રોજન દૂર કરે છે,જે એનોલેટ બનાવે છે,જે પછી પાંચ-સભ્યની રીંગ બનાવવા માટે બીજા કાર્બોનિલ સમૂહ પર હુમલો કરે છે. ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ દ્વારા નીપજ $B$ તરીકે $3$-મિથાઈલસાયક્લોપેન્ટ-$2$-ઈન-$1$-ઓન મળે છે.
0 likesView Solution
64
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં બનતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
$Ph-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-NH_2$
B
$Ph-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-OH$
C
$Ph-CH=CH-CH_2-CH_2-CH_2-NH_2$
D
$Ph-CH=CH-CH_2-CH_2-CHO$
Solution
(D) પ્રક્રિયક $DIBAL-H$ (ડાયઆઈસોબ્યુટાઈલ એલ્યુમિનિયમ હાઈડ્રાઈડ,$AlH(i-Bu)_2$) એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે. તે જળવિભાજન પછી નાઈટ્રાઈલ $(-CN)$ નું આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ માં રિડક્શન કરે છે,જ્યારે કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ જેવા અન્ય ક્રિયાશીલ સમૂહોને અસર કરતું નથી. તેથી,$Ph-CH=CH-CH_2-CH_2-CN$ ની $DIBAL-H$ અને ત્યારબાદ $H_2O$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $Ph-CH=CH-CH_2-CH_2-CHO$ મળે છે.
0 likesView Solution
65
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
નિર્જળ $AlCl_3$ ની હાજરીમાં આઇસોબ્યુટાઇલબેન્ઝીનની એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ સાથેની પ્રક્રિયામાં મળતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
$p-$આઇસોબ્યુટાઇલએસીટોફિનોન
B
એસીટોફિનોન
C
$m-$આઇસોબ્યુટાઇલએસીટોફિનોન
D
$o-$આઇસોબ્યુટાઇલએસીટોફિનોન
Solution
(A) આ પ્રક્રિયા ફ્રિડલ-ક્રાફ્ટ એસિલેશન છે,જેમાં નિર્જળ $AlCl_3$ જેવા લુઈસ એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં એરીનનું એસિલેટિંગ એજન્ટ (જેમ કે એસિટિક એનહાઇડ્રાઇડ) સાથે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન થાય છે.
આઇસોબ્યુટાઇલબેન્ઝીનમાં,આઇસોબ્યુટાઇલ સમૂહ $(-CH_2CH(CH_3)_2)$ તેના ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ઇન્ડક્ટિવ અસરને કારણે ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક સમૂહ છે.
ઓર્થો સ્થાન પર રહેલા મોટા આઇસોબ્યુટાઇલ સમૂહને કારણે થતી અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) ને લીધે,ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી (એસીટાઇલ કેટાયન,$CH_3CO^+$) મુખ્યત્વે ઓછા અવરોધવાળા પેરા સ્થાન પર હુમલો કરે છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $p-$આઇસોબ્યુટાઇલએસીટોફિનોન મળે છે.
આઇસોબ્યુટાઇલબેન્ઝીનમાં,આઇસોબ્યુટાઇલ સમૂહ $(-CH_2CH(CH_3)_2)$ તેના ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ ઇન્ડક્ટિવ અસરને કારણે ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક સમૂહ છે.
ઓર્થો સ્થાન પર રહેલા મોટા આઇસોબ્યુટાઇલ સમૂહને કારણે થતી અવકાશી અવરોધ (steric hindrance) ને લીધે,ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી (એસીટાઇલ કેટાયન,$CH_3CO^+$) મુખ્યત્વે ઓછા અવરોધવાળા પેરા સ્થાન પર હુમલો કરે છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $p-$આઇસોબ્યુટાઇલએસીટોફિનોન મળે છે.
0 likesView Solution
66
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
બ્રોમોબેન્ઝીન સાથે $Mg$ ની શુષ્ક ઈથરમાં પ્રક્રિયા કર્યા બાદ બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ અને જળવિભાજન સાથેની પ્રક્રિયામાં મળતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
એસીટોફેનોન
B
બેન્ઝોફેનોન
C
ફિનાઈલ બેન્ઝોએટ
D
બેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(B) પગલું $1$: બ્રોમોબેન્ઝીન શુષ્ક ઈથરમાં $Mg$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ફિનાઈલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_6H_5MgBr)$ બનાવે છે,જે ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક છે.
પગલું $2$: ફિનાઈલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_6H_5CN)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મધ્યવર્તી ઈમાઈન ક્ષાર બનાવે છે.
પગલું $3$: મધ્યવર્તી ઈમાઈન ક્ષારનું એસિડિક જળવિભાજન કરવાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે બેન્ઝોફેનોન $(C_6H_5COC_6H_5)$ મળે છે.
પગલું $2$: ફિનાઈલમેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ $(C_6H_5CN)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મધ્યવર્તી ઈમાઈન ક્ષાર બનાવે છે.
પગલું $3$: મધ્યવર્તી ઈમાઈન ક્ષારનું એસિડિક જળવિભાજન કરવાથી મુખ્ય નીપજ તરીકે બેન્ઝોફેનોન $(C_6H_5COC_6H_5)$ મળે છે.
0 likesView Solution
67
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં નીપજો $A$,$B$ અને $C$ શું છે?
A
$A$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ,$B$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન$-2-$ઈમાઈન,$C$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન$-2-$એમાઈન
B
$A$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓન,$B$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટ$-1-$ઈન,$C$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન
C
$A$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓન,$B$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન$-2-$હાઈડ્રેઝોન,$C$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન
D
$A$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓન,$B$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન$-2-$ઈમાઈન,$C$: $1-$ફિનાઈલબ્યુટેન
Solution
(C) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. $PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) સાથે દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓલ}$ નું ઓક્સિડેશન કરવાથી કીટોન $A$ મળે છે,જે $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓન}$ $(CH_3CH_2COCH_2Ph)$ છે.
$2$. કીટોન $A$ ની હાઈડ્રેઝીન $(H_2N-NH_2)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી હાઈડ્રેઝોન $B$ બને છે,જે $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓન હાઈડ્રેઝોન}$ $(CH_3CH_2C(=NNH_2)CH_2Ph)$ છે.
$3$. ત્યારબાદ હાઈડ્રેઝોન $B$ ની ઊંચા તાપમાને ઇથિલિન ગ્લાયકોલમાં $KOH$ સાથેની પ્રક્રિયા એ વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન છે,જે કાર્બોનિલ સમૂહનું મિથિલીન સમૂહમાં રિડક્શન કરે છે,જેનાથી આલ્કેન $C$ મળે છે,જે $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન}$ $(CH_3CH_2CH_2CH_2Ph)$ છે.
આમ,સાચી શ્રેણી $A$: $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓન}$,$B$: $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓન હાઈડ્રેઝોન}$,$C$: $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન}$ છે.
$1$. $PCC$ (પિરિડિનિયમ ક્લોરોક્રોમેટ) સાથે દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓલ}$ નું ઓક્સિડેશન કરવાથી કીટોન $A$ મળે છે,જે $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓન}$ $(CH_3CH_2COCH_2Ph)$ છે.
$2$. કીટોન $A$ ની હાઈડ્રેઝીન $(H_2N-NH_2)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી હાઈડ્રેઝોન $B$ બને છે,જે $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓન હાઈડ્રેઝોન}$ $(CH_3CH_2C(=NNH_2)CH_2Ph)$ છે.
$3$. ત્યારબાદ હાઈડ્રેઝોન $B$ ની ઊંચા તાપમાને ઇથિલિન ગ્લાયકોલમાં $KOH$ સાથેની પ્રક્રિયા એ વુલ્ફ-કિશનર રિડક્શન છે,જે કાર્બોનિલ સમૂહનું મિથિલીન સમૂહમાં રિડક્શન કરે છે,જેનાથી આલ્કેન $C$ મળે છે,જે $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન}$ $(CH_3CH_2CH_2CH_2Ph)$ છે.
આમ,સાચી શ્રેણી $A$: $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓન}$,$B$: $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન-2-ઓન હાઈડ્રેઝોન}$,$C$: $1\text{-ફિનાઈલબ્યુટેન}$ છે.
0 likesView Solution
68
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં સંભવિત નીપજ $(P)$ શું છે?
A
B
C
D
Solution
(A) આપેલ પ્રક્રિયા આંતર-આણ્વીય (intramolecular) આલ્ડોલ સંઘનન છે.
$1$. પ્રક્રિયક એક કીટો-આલ્ડિહાઇડ છે.
$2$. $NaOH$ અને ગરમી $(\Delta)$ ની હાજરીમાં,કીટોનના $\alpha$-કાર્બન પર બનેલો એનોલેટ આલ્ડિહાઇડના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
$3$. આનાથી ચક્રીય $\beta$-હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ/કીટોન બને છે,જે ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ (પાણીનો અણુ દૂર થવો) પામીને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કાર્બોનિલ સંયોજન બનાવે છે.
$4$. બંધારણના આધારે,નીપજ $6,6$-ડાયમિથાઇલસાયક્લોહેક્સ-$2$-એન-$1$-ઓન છે.
$1$. પ્રક્રિયક એક કીટો-આલ્ડિહાઇડ છે.
$2$. $NaOH$ અને ગરમી $(\Delta)$ ની હાજરીમાં,કીટોનના $\alpha$-કાર્બન પર બનેલો એનોલેટ આલ્ડિહાઇડના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરે છે.
$3$. આનાથી ચક્રીય $\beta$-હાઇડ્રોક્સી આલ્ડિહાઇડ/કીટોન બને છે,જે ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ (પાણીનો અણુ દૂર થવો) પામીને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત કાર્બોનિલ સંયોજન બનાવે છે.
$4$. બંધારણના આધારે,નીપજ $6,6$-ડાયમિથાઇલસાયક્લોહેક્સ-$2$-એન-$1$-ઓન છે.
0 likesView Solution
69
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
B
C
D
Solution
(D) આપેલ પ્રક્રિયામાં,$p$-ટોલ્યુઈડિન $273-278 \ K$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયઝોનિયમ ક્ષાર ($p$-મિથાઈલબેન્ઝીનડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ) બનાવે છે.
ત્યારબાદ આ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર $H^+$ ની હાજરીમાં $N$-ફિનાઈલપાયરોલિડિન સાથે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન (યુગ્મન પ્રક્રિયા) અનુભવે છે.
યુગ્મન પ્રક્રિયા $N$-ફિનાઈલપાયરોલિડિન વલયના પેરા-સ્થાન પર થાય છે કારણ કે પાયરોલિડિનિલ સમૂહ પ્રબળ ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક સમૂહ છે અને પેરા-સ્થાન અવકાશીય રીતે ઓછું અવરોધિત છે.
આમ,મુખ્ય નીપજ વિકલ્પ $D$ માં દર્શાવ્યા મુજબની પેરા-યુગ્મિત એઝો ડાય છે.
ત્યારબાદ આ ડાયઝોનિયમ ક્ષાર $H^+$ ની હાજરીમાં $N$-ફિનાઈલપાયરોલિડિન સાથે ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન (યુગ્મન પ્રક્રિયા) અનુભવે છે.
યુગ્મન પ્રક્રિયા $N$-ફિનાઈલપાયરોલિડિન વલયના પેરા-સ્થાન પર થાય છે કારણ કે પાયરોલિડિનિલ સમૂહ પ્રબળ ઓર્થો/પેરા-નિર્દેશક સમૂહ છે અને પેરા-સ્થાન અવકાશીય રીતે ઓછું અવરોધિત છે.
આમ,મુખ્ય નીપજ વિકલ્પ $D$ માં દર્શાવ્યા મુજબની પેરા-યુગ્મિત એઝો ડાય છે.
0 likesView Solution
70
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયા બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે?
A
બ્રોમોબેન્ઝીનની $KCN$ સાથેની પ્રક્રિયા
B
એનિલીનની $273 \ K$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ $CuCN$ સાથેની પ્રક્રિયા
C
બ્રોમોબેન્ઝીનની $273 \ K$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ $CuCN$ સાથેની પ્રક્રિયા
D
એનિલીનની $KCN$ સાથેની પ્રક્રિયા
Solution
(B) એનિલીનમાંથી બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલનું નિર્માણ બે મુખ્ય તબક્કામાં થાય છે:
$1$. ડાયઝોટાઈઝેશન: એનિલીન $273-278 \ K$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
$2$. સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા: બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $CuCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ બનાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ એનિલીનની $273 \ K$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ $CuCN$ સાથેની પ્રક્રિયા છે.
$1$. ડાયઝોટાઈઝેશન: એનિલીન $273-278 \ K$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
$2$. સેન્ડમેયર પ્રક્રિયા: બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ $CuCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝોનાઈટ્રાઈલ બનાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ એનિલીનની $273 \ K$ તાપમાને $NaNO_2$ અને $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ $CuCN$ સાથેની પ્રક્રિયા છે.
0 likesView Solution
71
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
A
સોડિયમ $2-$ક્લોરોફિનોલેટ
B
સોડિયમ $2-$કાર્બોક્સિફિનોલેટ
C
સોડિયમ $2-$ફોર્મિલફિનોલેટ
D
સોડિયમ $2-$હાઇડ્રોક્સિફિનોલેટ
Solution
(C) જલીય $NaOH$ ની હાજરીમાં ફિનોલની $CHCl_3$ સાથેની પ્રક્રિયાને $Reimer-Tiemann$ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$CHCl_3$ એ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયક્લોરોકાર્બીન મધ્યવર્તી $(:CCl_2)$ બનાવે છે.
આ ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બીન ફિનોક્સાઇડ આયન પર ઓર્થો સ્થાન પર હુમલો કરે છે.
બનેલ મધ્યવર્તી સંયોજનનું જળવિભાજન થતા સેલિસિલલ્ડિહાઇડ ($2$-હાઇડ્રોક્સિબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ) તેના ક્ષાર સ્વરૂપે મળે છે,જે સોડિયમ $2-$ફોર્મિલફિનોલેટ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,$CHCl_3$ એ $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ડાયક્લોરોકાર્બીન મધ્યવર્તી $(:CCl_2)$ બનાવે છે.
આ ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બીન ફિનોક્સાઇડ આયન પર ઓર્થો સ્થાન પર હુમલો કરે છે.
બનેલ મધ્યવર્તી સંયોજનનું જળવિભાજન થતા સેલિસિલલ્ડિહાઇડ ($2$-હાઇડ્રોક્સિબેન્ઝાલ્ડિહાઇડ) તેના ક્ષાર સ્વરૂપે મળે છે,જે સોડિયમ $2-$ફોર્મિલફિનોલેટ છે.
0 likesView Solution
72
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચે આપેલ સંશ્લેષિત શ્રેણીમાં,નીપજ "$C$" શું છે?
A
સાયક્લોહેક્ઝેનેમાઈન
B
સાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બોક્ઝેમાઈડ
C
સાયક્લોહેક્સાઈલમિથેનેમાઈન
D
$N$-બ્રોમોસાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બોક્ઝેમાઈડ
Solution
(A) $1$. સાયક્લોહેક્સાઈલ મેગ્નેશિયમ ક્લોરાઈડની $CO_2$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H^ )$ સાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બોક્સિલિક એસિડ $(A)$ આપે છે.
$2$. સાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બોક્સિલિક એસિડ ગરમ કરવા પર $(\Delta)$ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બોક્ઝેમાઈડ $(B)$ બનાવે છે.
$3$. સાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બોક્ઝેમાઈડની $Br_2$ અને $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા એ હોફમેન બ્રોમામાઈડ વિઘટન પ્રક્રિયા છે,જે એમાઈડને એક ઓછા કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઈનમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
$4$. તેથી,નીપજ $C$ સાયક્લોહેક્ઝેનેમાઈન છે.
$2$. સાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બોક્સિલિક એસિડ ગરમ કરવા પર $(\Delta)$ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બોક્ઝેમાઈડ $(B)$ બનાવે છે.
$3$. સાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બોક્ઝેમાઈડની $Br_2$ અને $NaOH$ સાથેની પ્રક્રિયા એ હોફમેન બ્રોમામાઈડ વિઘટન પ્રક્રિયા છે,જે એમાઈડને એક ઓછા કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા પ્રાથમિક એમાઈનમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
$4$. તેથી,નીપજ $C$ સાયક્લોહેક્ઝેનેમાઈન છે.
0 likesView Solution
73
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેના સંયોજનો માટે બેઝિકતાનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$i > ii > iii$
B
$i > iii > ii$
C
$iii > ii > i$
D
$iii > i > ii$
Solution
(A) $-NO_2$ સમૂહ એ પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ છે જે $-I$ અને $-M$ બંને અસરો દર્શાવે છે.
આ અસરો $-NH_2$ સમૂહના નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,જેનાથી તેની બેઝિકતા ઘટે છે.
સંયોજન $(i)$ માં કોઈ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ નથી,તેથી તે સૌથી વધુ બેઝિક છે.
સંયોજન $(ii)$ માં,$-NO_2$ સમૂહ મેટા સ્થાન પર છે,જે ફક્ત $-I$ અસર દર્શાવે છે.
સંયોજન $(iii)$ માં,$-NO_2$ સમૂહ પેરા સ્થાન પર છે,જે $-I$ અને પ્રબળ $-M$ બંને અસરો દર્શાવે છે,જે નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
તેથી,બેઝિકતાનો ક્રમ $(i) > (ii) > (iii)$ છે.
આ અસરો $-NH_2$ સમૂહના નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા ઘટાડે છે,જેનાથી તેની બેઝિકતા ઘટે છે.
સંયોજન $(i)$ માં કોઈ ઇલેક્ટ્રોન આકર્ષક સમૂહ નથી,તેથી તે સૌથી વધુ બેઝિક છે.
સંયોજન $(ii)$ માં,$-NO_2$ સમૂહ મેટા સ્થાન પર છે,જે ફક્ત $-I$ અસર દર્શાવે છે.
સંયોજન $(iii)$ માં,$-NO_2$ સમૂહ પેરા સ્થાન પર છે,જે $-I$ અને પ્રબળ $-M$ બંને અસરો દર્શાવે છે,જે નાઇટ્રોજન પરમાણુ પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
તેથી,બેઝિકતાનો ક્રમ $(i) > (ii) > (iii)$ છે.
0 likesView Solution
74
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
નીચેના નાઈટ્રોજન સંયોજનોમાં બેઝિકતાનો ક્રમ શું છે?
A
$iv > i > iii > ii$
B
$iii > i > iv > ii$
C
$ii > i > iii > iv$
D
$i > iii > ii > iv$
Solution
(D) આપેલા સંયોજનો છે:
$(i)$ $C_6H_5CH_2NH_2$ (બેન્ઝાઈલ એમાઈન)
(ii) $C_6H_5NHCH_3$ ($N$-મિથાઈલ એનિલીન)
(iii) $C_6H_5N(CH_3)_2$ ($N,N$-ડાયમિથાઈલ એનિલીન)
(iv) $C_6H_5NH_2$ (એનિલીન)
બેન્ઝાઈલ એમાઈન $(i)$ એ એલિફેટિક એમાઈન છે જેમાં નાઈટ્રોજન પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતા નથી,તેથી તે સૌથી વધુ બેઝિક છે.
એરિલ એમાઈન્સ (ii,iii,અને iv) માં,બેઝિકતા મિથાઈલ સમૂહોની ઈલેક્ટ્રોન-દાતા અસર પર આધાર રાખે છે.
$N,N$-ડાયમિથાઈલ એનિલીન (iii) માં બે ઈલેક્ટ્રોન-દાતા મિથાઈલ સમૂહો છે,જે તેને $N$-મિથાઈલ એનિલીન (ii) કરતા વધુ બેઝિક બનાવે છે,જેમાં એક મિથાઈલ સમૂહ છે.
એનિલીન (iv) માં કોઈ ઈલેક્ટ્રોન-દાતા મિથાઈલ સમૂહ નથી,તેથી તે સૌથી ઓછું બેઝિક છે.
આમ,બેઝિકતાનો સાચો ક્રમ $i > iii > ii > iv$ છે.
$(i)$ $C_6H_5CH_2NH_2$ (બેન્ઝાઈલ એમાઈન)
(ii) $C_6H_5NHCH_3$ ($N$-મિથાઈલ એનિલીન)
(iii) $C_6H_5N(CH_3)_2$ ($N,N$-ડાયમિથાઈલ એનિલીન)
(iv) $C_6H_5NH_2$ (એનિલીન)
બેન્ઝાઈલ એમાઈન $(i)$ એ એલિફેટિક એમાઈન છે જેમાં નાઈટ્રોજન પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન વલય સાથે સંસ્પંદનમાં ભાગ લેતા નથી,તેથી તે સૌથી વધુ બેઝિક છે.
એરિલ એમાઈન્સ (ii,iii,અને iv) માં,બેઝિકતા મિથાઈલ સમૂહોની ઈલેક્ટ્રોન-દાતા અસર પર આધાર રાખે છે.
$N,N$-ડાયમિથાઈલ એનિલીન (iii) માં બે ઈલેક્ટ્રોન-દાતા મિથાઈલ સમૂહો છે,જે તેને $N$-મિથાઈલ એનિલીન (ii) કરતા વધુ બેઝિક બનાવે છે,જેમાં એક મિથાઈલ સમૂહ છે.
એનિલીન (iv) માં કોઈ ઈલેક્ટ્રોન-દાતા મિથાઈલ સમૂહ નથી,તેથી તે સૌથી ઓછું બેઝિક છે.
આમ,બેઝિકતાનો સાચો ક્રમ $i > iii > ii > iv$ છે.
0 likesView Solution
75
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં,બનતી મુખ્ય નીપજ $(P)$ કઈ છે?
A
B
C
D
Solution
(D) બેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઈડ અને $o$-ટોલ્યુઈડિન ($2$-મિથાઈલએનિલીન) વચ્ચે $273 \ K$ તાપમાને અને $pH \ 4-5$ પર થતી પ્રક્રિયા એ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે,જેને કપલિંગ પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ડાયઝોનિયમ કેટાયન ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી તરીકે વર્તે છે.
$-NH_2$ સમૂહ એ પ્રબળ સક્રિયકારક સમૂહ છે અને તે ઓર્થો/પેરા નિર્દેશક છે.
ઓર્થો સ્થાન પર રહેલા મિથાઈલ સમૂહને કારણે ઉદ્ભવતા અવકાશીય અવરોધને લીધે,ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી $-NH_2$ સમૂહની સાપેક્ષમાં પેરા સ્થાન પર હુમલો કરે છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $4$-એમિનો-$3$-મિથાઈલએઝોબેન્ઝીન છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ડાયઝોનિયમ કેટાયન ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી તરીકે વર્તે છે.
$-NH_2$ સમૂહ એ પ્રબળ સક્રિયકારક સમૂહ છે અને તે ઓર્થો/પેરા નિર્દેશક છે.
ઓર્થો સ્થાન પર રહેલા મિથાઈલ સમૂહને કારણે ઉદ્ભવતા અવકાશીય અવરોધને લીધે,ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી $-NH_2$ સમૂહની સાપેક્ષમાં પેરા સ્થાન પર હુમલો કરે છે.
તેથી,મુખ્ય નીપજ $4$-એમિનો-$3$-મિથાઈલએઝોબેન્ઝીન છે.
0 likesView Solution
76
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયાઓમાંથી કઈ પ્રક્રિયાની નીપજ કાર્બાઈલએમાઈન કસોટી આપતી નથી?
A
હોફમેન બ્રોમાઈડ ડિગ્રેડેશન
B
ગેબ્રિયલ થેલીમાઈડ સંશ્લેષણ
C
$LiAlH_4$ વડે નાઈટ્રાઈલ્સનું રિડક્શન
D
$LiAlH_4$ વડે તૃતીયક એમાઈડ્સનું રિડક્શન
Solution
(D) કાર્બાઈલએમાઈન કસોટી એ પ્રાથમિક એમાઈન્સ $(R-NH_2)$ ની લાક્ષણિક પ્રક્રિયા છે.
દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈન્સ આ કસોટી આપતા નથી.
$A$. હોફમેન બ્રોમાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રાથમિક એમાઈન્સ બનાવે છે.
$B$. ગેબ્રિયલ થેલીમાઈડ સંશ્લેષણ પ્રાથમિક એમાઈન્સ બનાવે છે.
$C$. $LiAlH_4$ વડે નાઈટ્રાઈલ્સનું રિડક્શન પ્રાથમિક એમાઈન્સ બનાવે છે.
$D$. $LiAlH_4$ વડે તૃતીયક એમાઈડ્સનું રિડક્શન તૃતીયક એમાઈન્સ $(R_3N)$ બનાવે છે.
તૃતીયક એમાઈન્સમાં $-NH_2$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તેઓ કાર્બાઈલએમાઈન કસોટી આપતા નથી.
દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈન્સ આ કસોટી આપતા નથી.
$A$. હોફમેન બ્રોમાઈડ ડિગ્રેડેશન પ્રાથમિક એમાઈન્સ બનાવે છે.
$B$. ગેબ્રિયલ થેલીમાઈડ સંશ્લેષણ પ્રાથમિક એમાઈન્સ બનાવે છે.
$C$. $LiAlH_4$ વડે નાઈટ્રાઈલ્સનું રિડક્શન પ્રાથમિક એમાઈન્સ બનાવે છે.
$D$. $LiAlH_4$ વડે તૃતીયક એમાઈડ્સનું રિડક્શન તૃતીયક એમાઈન્સ $(R_3N)$ બનાવે છે.
તૃતીયક એમાઈન્સમાં $-NH_2$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તેઓ કાર્બાઈલએમાઈન કસોટી આપતા નથી.
0 likesView Solution
77
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયા કાર્બોહાઇડ્રેટમાં ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ હોય છે?
A
ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝ
B
ગ્લુકોપાયરેનોઝ
C
માલ્ટોઝ
D
$\beta-D$-ફ્રુક્ટોઝ
Solution
(C) ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ એ એક પ્રકારનો સહસંયોજક બંધ છે જે કાર્બોહાઇડ્રેટ (શર્કરા) ના અણુને બીજા જૂથ સાથે જોડે છે.
મોનોસેકેરાઇડ્સ જેવા કે ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝ,ગ્લુકોપાયરેનોઝ અને $\beta-D$-ફ્રુક્ટોઝમાં ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ હોતી નથી કારણ કે તે એકલ શર્કરાના એકમો છે.
માલ્ટોઝ એ બે $D$-ગ્લુકોઝ એકમોના સંઘનનથી બનતો ડાયસેકેરાઇડ છે.
માલ્ટોઝમાં,બે ગ્લુકોઝ અવશેષો એક ગ્લુકોઝ એકમના $C-1$ અને બીજાના $C-4$ વચ્ચેની $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
મોનોસેકેરાઇડ્સ જેવા કે ફ્રુક્ટોફ્યુરેનોઝ,ગ્લુકોપાયરેનોઝ અને $\beta-D$-ફ્રુક્ટોઝમાં ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ હોતી નથી કારણ કે તે એકલ શર્કરાના એકમો છે.
માલ્ટોઝ એ બે $D$-ગ્લુકોઝ એકમોના સંઘનનથી બનતો ડાયસેકેરાઇડ છે.
માલ્ટોઝમાં,બે ગ્લુકોઝ અવશેષો એક ગ્લુકોઝ એકમના $C-1$ અને બીજાના $C-4$ વચ્ચેની $\alpha-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે.
0 likesView Solution
78
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કઈ રચના એમાયલોઝ (amylose) દર્શાવે છે?
A
B
C
D
Solution
(A) એમાયલોઝ એ એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે $\alpha(1-4)$ ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ દ્વારા જોડાયેલા $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમોનું બનેલું છે.
આપેલ રચનાઓ જોતા,જે રચના બે $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમો વચ્ચે $\alpha(1-4)$ ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે તે વિકલ્પ $A$ માં છે.
આપેલ રચનાઓ જોતા,જે રચના બે $\alpha-D$-ગ્લુકોઝ એકમો વચ્ચે $\alpha(1-4)$ ગ્લાયકોસિડિક લિંકેજ યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે તે વિકલ્પ $A$ માં છે.
0 likesView Solution
79
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
સ્ટાર્ચના સંપૂર્ણ જળવિભાજનથી ફ્રુક્ટોઝ મળે છે
B
લેક્ટોઝના જળવિભાજનથી ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ મળે છે
C
ગ્લુકોઝનું ઉત્સેચક દ્વારા $CO_2$ અને $H_2O$ માં ધીમું ઓક્સિડેશન થવાથી ઉર્જા મુક્ત થતી નથી
D
સેલ્યુલોઝ માનવ શરીરમાં પાચનક્ષમ નથી
Solution
(D) સેલ્યુલોઝ એ એક પોલીસેકરાઇડ છે જે ઘણા ગ્લુકોઝ એકમોને $(\beta)-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડે છે.
માનવ શરીરમાં આ $(\beta)-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધને તોડવા માટે જરૂરી ઉત્સેચક (સેલ્યુલેઝ) હોતો નથી.
તેથી,સેલ્યુલોઝનું માનવ શરીરમાં પાચન થઈ શકતું નથી.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે સ્ટાર્ચના જળવિભાજનથી ગ્લુકોઝ મળે છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે લેક્ટોઝના જળવિભાજનથી ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ મળે છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ગ્લુકોઝનું ઓક્સિડેશન એ ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા છે જે ઉર્જા મુક્ત કરે છે.
માનવ શરીરમાં આ $(\beta)-1,4$-ગ્લાયકોસિડિક બંધને તોડવા માટે જરૂરી ઉત્સેચક (સેલ્યુલેઝ) હોતો નથી.
તેથી,સેલ્યુલોઝનું માનવ શરીરમાં પાચન થઈ શકતું નથી.
વિકલ્પ $A$ ખોટો છે કારણ કે સ્ટાર્ચના જળવિભાજનથી ગ્લુકોઝ મળે છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે લેક્ટોઝના જળવિભાજનથી ગ્લુકોઝ અને ગેલેક્ટોઝ મળે છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે ગ્લુકોઝનું ઓક્સિડેશન એ ઉષ્માક્ષેપક પ્રક્રિયા છે જે ઉર્જા મુક્ત કરે છે.
0 likesView Solution
80
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું ફક્ત $RNA$ માં હાજર હોય છે?
A
B
C
D
Solution
(D) ન્યુક્લિક એસિડમાં જોવા મળતા નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ એડેનાઇન $(A)$,ગ્વાનિન $(G)$,થાયમિન $(T)$,સાયટોસિન $(C)$ અને યુરેસિલ $(U)$ છે.
$DNA$ માં $A, G, T$ અને $C$ હોય છે.
$RNA$ માં $A, G, C$ અને $U$ હોય છે.
$DNA$ માં જોવા મળતા થાયમિનને બદલે $RNA$ માં યુરેસિલ હાજર હોય છે. તેથી,યુરેસિલ ફક્ત $RNA$ માં જ જોવા મળે છે.
$DNA$ માં $A, G, T$ અને $C$ હોય છે.
$RNA$ માં $A, G, C$ અને $U$ હોય છે.
$DNA$ માં જોવા મળતા થાયમિનને બદલે $RNA$ માં યુરેસિલ હાજર હોય છે. તેથી,યુરેસિલ ફક્ત $RNA$ માં જ જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
81
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં બનતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે?
$C_6H_5CH=CH_2$ $\xrightarrow[(ii) H_3O^+]{(i) KMnO_4, KOH, \Delta}$ $\xrightarrow{(iii) Br_2/FeBr_3} \text{Product}$
$C_6H_5CH=CH_2$ $\xrightarrow[(ii) H_3O^+]{(i) KMnO_4, KOH, \Delta}$ $\xrightarrow{(iii) Br_2/FeBr_3} \text{Product}$
A
$p$-બ્રોમોફિનાઈલ એસિટિક એસિડ
B
$o$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ
C
$m$-બ્રોમોએસીટોફિનોન
D
$m$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ
Solution
(D) પગલું $(i)$ અને $(ii)$: આલ્કલાઇન $KMnO_4$ સાથે સ્ટાયરીન $(C_6H_5CH=CH_2)$ નું ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ એસિડિક વર્કઅપ $(H_3O^+)$ કરવાથી બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ બને છે.
પગલું $(iii)$: બેન્ઝોઈક એસિડમાં $-COOH$ સમૂહ હોય છે,જે નિષ્ક્રિય કરનાર અને મેટા-નિર્દેશક સમૂહ છે. તેથી,$Br_2/FeBr_3$ સાથેની ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયામાં બ્રોમીન પરમાણુ મેટા સ્થાન પર જોડાશે.
અંતિમ નીપજ $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
પગલું $(iii)$: બેન્ઝોઈક એસિડમાં $-COOH$ સમૂહ હોય છે,જે નિષ્ક્રિય કરનાર અને મેટા-નિર્દેશક સમૂહ છે. તેથી,$Br_2/FeBr_3$ સાથેની ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયામાં બ્રોમીન પરમાણુ મેટા સ્થાન પર જોડાશે.
અંતિમ નીપજ $m$-બ્રોમોબેન્ઝોઈક એસિડ છે.
0 likesView Solution
82
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયામાં $A$ અને $B$ ને ઓળખો:
A
$A = C_6H_5CH_2NO_2, B = NH_2OH$
B
$A = C_6H_5COOH, B = NH_3$
C
$A = C_6H_5COOH, B = C_6H_5NO_2$
D
$A = C_6H_5CONH_2, B = NH_3$
Solution
(B) એરોમેટિક એમાઇડનું મંદ ખનિજ એસિડની હાજરીમાં અને ગરમ કરવાથી જળવિભાજન થતા કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને એમોનિયા મળે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5CONH_2 + H_2O \xrightarrow{\Delta, H_3O^+} C_6H_5COOH + NH_3$
અહીં,પ્રક્રિયક બેન્ઝામાઇડ છે.
નીપજ $A$ એ બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ છે અને નીપજ $B$ એ એમોનિયા $(NH_3)$ છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_6H_5CONH_2 + H_2O \xrightarrow{\Delta, H_3O^+} C_6H_5COOH + NH_3$
અહીં,પ્રક્રિયક બેન્ઝામાઇડ છે.
નીપજ $A$ એ બેન્ઝોઇક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ છે અને નીપજ $B$ એ એમોનિયા $(NH_3)$ છે.
0 likesView Solution
83
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેની પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં નીપજો $B$ અને $C$ શું છે?
A
$(B) = \text{સાયક્લોહેક્સાઇલ સોડિયમ}, (C) = \text{સાયક્લોહેક્ઝેનોલ}$
B
$(B) = \text{સોડિયમ સાયક્લોહેક્ઝેન કાર્બોક્સિલેટ}, (C) = \text{સાયક્લોહેક્ઝેનોલ}$
C
$(B) = \text{સોડિયમ સાયક્લોહેક્ઝેન કાર્બોક્સિલેટ}, (C) = \text{સાયક્લોહેક્ઝેન}$
D
$(B) = \text{સોડિયમ સાયક્લોહેક્ઝેન કાર્બોક્સિલેટ}, (C) = \text{સોડિયમ સાયક્લોહેક્સાઇલ}$
Solution
(C) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$1$. સાયક્લોહેક્ઝેન કાર્બોક્સિલિક એસિડ $NaOH$ (બેઝ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને તેનો સોડિયમ ક્ષાર $B$ બનાવે છે,જે સોડિયમ સાયક્લોહેક્ઝેન કાર્બોક્સિલેટ $(C_6H_{11}COONa)$ છે.
$2$. ત્યારબાદ સોડિયમ ક્ષાર $B$ ને સોડા લાઈમ $(NaOH + CaO)$ સાથે ગરમ કરતા તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં $-COONa$ સમૂહ દૂર થાય છે અને તેની જગ્યાએ હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાય છે,જેના પરિણામે નીપજ $C$ તરીકે સાયક્લોહેક્ઝેન $(C_6H_{12})$ મળે છે.
$1$. સાયક્લોહેક્ઝેન કાર્બોક્સિલિક એસિડ $NaOH$ (બેઝ) સાથે પ્રક્રિયા કરીને તેનો સોડિયમ ક્ષાર $B$ બનાવે છે,જે સોડિયમ સાયક્લોહેક્ઝેન કાર્બોક્સિલેટ $(C_6H_{11}COONa)$ છે.
$2$. ત્યારબાદ સોડિયમ ક્ષાર $B$ ને સોડા લાઈમ $(NaOH + CaO)$ સાથે ગરમ કરતા તેનું ડિકાર્બોક્સિલેશન થાય છે. આ પ્રક્રિયામાં $-COONa$ સમૂહ દૂર થાય છે અને તેની જગ્યાએ હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાય છે,જેના પરિણામે નીપજ $C$ તરીકે સાયક્લોહેક્ઝેન $(C_6H_{12})$ મળે છે.
0 likesView Solution
84
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયા આયનમાં $S-O-S$ બંધ હોય છે?
A
$S_2O_3^{2-}$
B
$SO_4^{2-}$
C
$S_2O_8^{2-}$
D
$S_2O_7^{2-}$
Solution
(D) $S_2O_7^{2-}$ (પાયરોસલ્ફેટ અથવા ડાયસલ્ફેટ) આયનમાં $S-O-S$ બ્રિજ બંધ હોય છે.
તેની રચનામાં,બે $SO_4$ ટેટ્રાહેડ્રા એક સામાન્ય ઓક્સિજન પરમાણુ શેર કરે છે,જેના પરિણામે $S-O-S$ જોડાણ બને છે.
તેની રચનામાં,બે $SO_4$ ટેટ્રાહેડ્રા એક સામાન્ય ઓક્સિજન પરમાણુ શેર કરે છે,જેના પરિણામે $S-O-S$ જોડાણ બને છે.
0 likesView Solution
85
ChemistryMediumTS EAMCET · 2018
નીચેનાને જોડો:
સાચી જોડ પસંદ કરો:
| List-$I$ (સંકરણ) | List-$II$ (સંયોજન/આયન) |
|---|---|
| $A. sp^3d$ | $I. [PtCl_4]^{2-}$ |
| $B. sp^3d^2$ | $II. SF_6$ |
| $C. dsp^2$ | $III. BCl_3$ |
| $D. dsp^3$ | $IV. PCl_5$ |
| $V. ClF_3$ |
સાચી જોડ પસંદ કરો:
Solution
(A-IV, B-II, C-I, D-V) દરેક સંયોજન/આયનનું સંકરણ નક્કી કરીએ:
$A. sp^3d$: $PCl_5$ $(IV)$ માં $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,કુલ $5$ સંકૃત કક્ષકો,જે $sp^3d$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$B. sp^3d^2$: $SF_6$ $(II)$ માં $6$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,કુલ $6$ સંકૃત કક્ષકો,જે $sp^3d^2$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$C. dsp^2$: $[PtCl_4]^{2-}$ $(I)$ માં $4$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,કુલ $4$ સંકૃત કક્ષકો,જે $dsp^2$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$D. dsp^3$: $ClF_3$ $(V)$ માં $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,કુલ $5$ સંકૃત કક્ષકો,જે $sp^3d$ અથવા $dsp^3$ સંકરણ દર્શાવે છે.
આમ,સાચી જોડ $A-IV, B-II, C-I, D-V$ છે.
$A. sp^3d$: $PCl_5$ $(IV)$ માં $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,કુલ $5$ સંકૃત કક્ષકો,જે $sp^3d$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$B. sp^3d^2$: $SF_6$ $(II)$ માં $6$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,કુલ $6$ સંકૃત કક્ષકો,જે $sp^3d^2$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$C. dsp^2$: $[PtCl_4]^{2-}$ $(I)$ માં $4$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,કુલ $4$ સંકૃત કક્ષકો,જે $dsp^2$ સંકરણ દર્શાવે છે.
$D. dsp^3$: $ClF_3$ $(V)$ માં $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,કુલ $5$ સંકૃત કક્ષકો,જે $sp^3d$ અથવા $dsp^3$ સંકરણ દર્શાવે છે.
આમ,સાચી જોડ $A-IV, B-II, C-I, D-V$ છે.
0 likesView Solution
86
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
વિધાન $(A)$: $XeF_2$ માં $Xe$ પરમાણુઓ $d^2 s p^3$ સંકરણ ધરાવે છે.
કારણ $(R)$: $XeF_2$ અણુ અષ્ટકનો નિયમ પાળતું નથી.
નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
કારણ $(R)$: $XeF_2$ અણુ અષ્ટકનો નિયમ પાળતું નથી.
નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે,પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે,પરંતુ $(R)$ સાચું છે
Solution
(D) $XeF_2$ માં મધ્યસ્થ $Xe$ પરમાણુ પર $2$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $3$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ હોય છે,જેના પરિણામે સ્ટેરિક નંબર $5$ મળે છે.
તેથી,$XeF_2$ માં $Xe$ નું સંકરણ $s p^3 d$ છે,$d^2 s p^3$ નથી.
આમ,વિધાન $(A)$ ખોટું છે.
$XeF_2$ માં મધ્યસ્થ $Xe$ પરમાણુની આસપાસ $10$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,જે વિસ્તૃત અષ્ટક છે,એટલે કે તે અષ્ટકનો નિયમ પાળતું નથી.
આમ,કારણ $(R)$ સાચું છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
તેથી,$XeF_2$ માં $Xe$ નું સંકરણ $s p^3 d$ છે,$d^2 s p^3$ નથી.
આમ,વિધાન $(A)$ ખોટું છે.
$XeF_2$ માં મધ્યસ્થ $Xe$ પરમાણુની આસપાસ $10$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે,જે વિસ્તૃત અષ્ટક છે,એટલે કે તે અષ્ટકનો નિયમ પાળતું નથી.
આમ,કારણ $(R)$ સાચું છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
0 likesView Solution
87
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયું બંધારણમાં સમતલીય ચોરસ (square planar) છે અને પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic) ગુણધર્મ ધરાવે છે?
A
$\left[ Ni(H_2O)_6 \right]^{2+}$
B
$\left[ Ni(CO)_4 \right]$
C
$\left[ Ni(CN)_4 \right]^{2-}$
D
$\left[ NiCl_4 \right]^{2-}$
Solution
(C) $\left[ Ni(CN)_4 \right]^{2-}$ માં $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે,જે $3d^8$ ઇલેક્ટ્રોન રચના ધરાવે છે.
$CN^{-}$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકમાં રહેલા બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને યુગ્મિત કરે છે.
આના પરિણામે $dsp^2$ સંકરણ થાય છે,જે સમતલીય ચોરસ ભૂમિતિ તરફ દોરી જાય છે.
બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,આ સંકીર્ણ પ્રતિચુંબકીય છે.
$CN^{-}$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે $3d$ કક્ષકમાં રહેલા બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનને યુગ્મિત કરે છે.
આના પરિણામે $dsp^2$ સંકરણ થાય છે,જે સમતલીય ચોરસ ભૂમિતિ તરફ દોરી જાય છે.
બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોવાથી,આ સંકીર્ણ પ્રતિચુંબકીય છે.
0 likesView Solution
88
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
એક ચોક્કસ પ્રક્રિયાનો વેગ અચળાંક $1.15 \times 10^{-3} \,s^{-1}$ છે. પ્રક્રિયકનો $6 \,g$ જથ્થો ઘટીને $3 \,g$ થવા માટે કેટલો સમય લાગશે ($\,s$ માં)? $(\log 2 = 0.301)$
A
$301$
B
$603$
C
$840$
D
$15$
Solution
(B)
વેગ અચળાંક $k$ નો એકમ $s^{-1}$ છે, જે દર્શાવે છે કે આ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે।
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંકનું સમીકરણ:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
$k = 1.15 \times 10^{-3} \,s^{-1}$
$[A]_0 = 6 \,g$
$[A]_t = 3 \,g$
કિંમતો મૂકતા:
$1.15 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \log \frac{6}{3}$
$1.15 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \log 2$
$\log 2 = 0.301$ નો ઉપયોગ કરતા:
$t = \frac{2.303 \times 0.301}{1.15 \times 10^{-3}}$
$t = \frac{0.6932}{1.15 \times 10^{-3}}$
$t \approx 602.8 \,s \approx 603 \,s$
વેગ અચળાંક $k$ નો એકમ $s^{-1}$ છે, જે દર્શાવે છે કે આ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા છે।
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે, વેગ અચળાંકનું સમીકરણ:
$k = \frac{2.303}{t} \log \frac{[A]_0}{[A]_t}$
આપેલ છે:
$k = 1.15 \times 10^{-3} \,s^{-1}$
$[A]_0 = 6 \,g$
$[A]_t = 3 \,g$
કિંમતો મૂકતા:
$1.15 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \log \frac{6}{3}$
$1.15 \times 10^{-3} = \frac{2.303}{t} \log 2$
$\log 2 = 0.301$ નો ઉપયોગ કરતા:
$t = \frac{2.303 \times 0.301}{1.15 \times 10^{-3}}$
$t = \frac{0.6932}{1.15 \times 10^{-3}}$
$t \approx 602.8 \,s \approx 603 \,s$
0 likesView Solution
89
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયો આલેખ શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે?
($a = $ પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા,
$x = $ વપરાયેલ પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા,
$t = $ સમય)
($a = $ પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા,
$x = $ વપરાયેલ પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા,
$t = $ સમય)
A
$i, iii, iv$
B
$i, iii$
C
$ii, iii, iv$
D
$i, iv$
Solution
(B) શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ અચળ હોય છે અને પ્રક્રિયકની સાંદ્રતાથી સ્વતંત્ર હોય છે. તેથી,$\frac{dx}{dt} = k$ (અચળ),જે આલેખ $(iii)$ સાથે સુસંગત છે.
વધુમાં,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = \frac{a}{2k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે દર્શાવે છે કે $t_{1/2}$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $a$ ના સમપ્રમાણમાં છે. આ આલેખ $(i)$ સાથે સુસંગત છે.
આલેખ $(ii)$ દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે ($1/x$ વિરુદ્ધ $t$ દ્વિતીય ક્રમ માટે રેખીય છે).
આલેખ $(iv)$ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે ($log(a-x)$ વિરુદ્ધ $t$ પ્રથમ ક્રમ માટે રેખીય છે).
તેથી,આલેખ $(i)$ અને $(iii)$ શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
વધુમાં,અર્ધ-આયુષ્ય સમય $t_{1/2} = \frac{a}{2k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે દર્શાવે છે કે $t_{1/2}$ એ પ્રારંભિક સાંદ્રતા $a$ ના સમપ્રમાણમાં છે. આ આલેખ $(i)$ સાથે સુસંગત છે.
આલેખ $(ii)$ દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે ($1/x$ વિરુદ્ધ $t$ દ્વિતીય ક્રમ માટે રેખીય છે).
આલેખ $(iv)$ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે ($log(a-x)$ વિરુદ્ધ $t$ પ્રથમ ક્રમ માટે રેખીય છે).
તેથી,આલેખ $(i)$ અને $(iii)$ શૂન્ય ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
90
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી કયો આલેખ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે ($a =$ પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા,$x =$ વપરાયેલ પ્રક્રિયકની સાંદ્રતા,$t =$ સમય)?
A
$(i), (ii)$
B
$(iii), (iv)$
C
$(ii), (iii)$
D
$(i), (ii), (iii)$
Solution
(D) પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,સંકલિત વેગ સમીકરણ $\log(a-x) = -\frac{kt}{2.303} + \log a$ છે. તેથી,$\log(a-x)$ વિરુદ્ધ $t$ નો આલેખ ઋણ ઢાળ સાથેની સીધી રેખા છે,જે $(i)$ માં દર્શાવેલ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ છે,જે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $a$ થી સ્વતંત્ર છે. તેથી,$t_{1/2}$ વિરુદ્ધ $a$ નો આલેખ આડી રેખા છે,જે $(ii)$ માં દર્શાવેલ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ $\frac{dx}{dt} = k(a-x)$ છે. તેથી,$\frac{dx}{dt}$ વિરુદ્ધ $(a-x)$ નો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે,જે $(iii)$ માં દર્શાવેલ છે.
તેથી,આલેખ $(i), (ii)$ અને $(iii)$ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,અર્ધ-આયુષ્ય $t_{1/2} = \frac{0.693}{k}$ છે,જે પ્રારંભિક સાંદ્રતા $a$ થી સ્વતંત્ર છે. તેથી,$t_{1/2}$ વિરુદ્ધ $a$ નો આલેખ આડી રેખા છે,જે $(ii)$ માં દર્શાવેલ છે.
પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા માટે,વેગ $\frac{dx}{dt} = k(a-x)$ છે. તેથી,$\frac{dx}{dt}$ વિરુદ્ધ $(a-x)$ નો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે,જે $(iii)$ માં દર્શાવેલ છે.
તેથી,આલેખ $(i), (ii)$ અને $(iii)$ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા દર્શાવે છે.
0 likesView Solution
91
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
જો એક પ્રક્રિયાના $500 \ K$ અને $700 \ K$ તાપમાને વેગ અચળાંકો અનુક્રમે $0.002 \ s^{-1}$ અને $0.06 \ s^{-1}$ હોય,તો સક્રિયકરણ ઉર્જાનું મૂલ્ય કેટલું થાય? $(R=8.314 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}, \log 3=0.477)$
A
$49.49 \ kJ \ mol^{-1}$
B
$98.98 \ kJ \ mol^{-1}$
C
$24.75 \ kJ \ mol^{-1}$
D
$12.37 \ kJ \ mol^{-1}$
Solution
(A) આર્હેનિયસ સમીકરણ મુજબ: $\log \left(\frac{k_2}{k_1}\right) = \frac{E_a}{2.303 \ R} \left(\frac{T_2 - T_1}{T_1 \ T_2}\right)$.
આપેલ છે: $k_1 = 0.002 \ s^{-1}$,$T_1 = 500 \ K$,$k_2 = 0.06 \ s^{-1}$,$T_2 = 700 \ K$,$R = 8.314 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા:
$\log \left(\frac{0.06}{0.002}\right) = \frac{E_a}{2.303 \times 8.314} \left(\frac{700 - 500}{700 \times 500}\right)$
$\log(30) = \frac{E_a}{19.147} \left(\frac{200}{350000}\right)$
$1.477 = \frac{E_a}{19.147} \times \frac{2}{3500}$
$E_a = 49.49 \ kJ \ mol^{-1}$.
આપેલ છે: $k_1 = 0.002 \ s^{-1}$,$T_1 = 500 \ K$,$k_2 = 0.06 \ s^{-1}$,$T_2 = 700 \ K$,$R = 8.314 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા:
$\log \left(\frac{0.06}{0.002}\right) = \frac{E_a}{2.303 \times 8.314} \left(\frac{700 - 500}{700 \times 500}\right)$
$\log(30) = \frac{E_a}{19.147} \left(\frac{200}{350000}\right)$
$1.477 = \frac{E_a}{19.147} \times \frac{2}{3500}$
$E_a = 49.49 \ kJ \ mol^{-1}$.
0 likesView Solution
92
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
એક ચોક્કસ પ્રક્રિયા માટે,તાપમાન $27^{\circ} C$ થી વધારીને $37^{\circ} C$ કરતા વેગ અચળાંક બમણો થાય છે. આશરે સક્રિયકરણ ઊર્જા (activation energy) ગણો ($kcal \ mol^{-1}$ માં,$R=2 \ cal \ mol^{-1} \ K^{-1}$).
A
$1289$
B
$12.89$
C
$1.28$
D
$53.41$
Solution
(B) આપણે જાણીએ છીએ કે આર્હેનિયસ સમીકરણ: $\log \frac{k_2}{k_1} = \frac{E_a}{2.303 R} \times \left( \frac{T_2 - T_1}{T_1 T_2} \right)$
આપેલ છે: $k_2 = 2k_1$,$T_1 = 300 \ K$,$T_2 = 310 \ K$,$R = 2 \ cal \ mol^{-1} \ K^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $\log 2 = \frac{E_a}{2.303 \times 2} \times \left( \frac{310 - 300}{300 \times 310} \right)$
$0.3010 = \frac{E_a}{4.606} \times \left( \frac{10}{93000} \right)$
$0.3010 = \frac{E_a}{4.606} \times \frac{1}{9300}$
$E_a = 0.3010 \times 4.606 \times 9300 \approx 12890 \ cal \ mol^{-1}$.
$kcal \ mol^{-1}$ માં રૂપાંતર કરતા: $E_a = \frac{12890}{1000} = 12.89 \ kcal \ mol^{-1}$.
આપેલ છે: $k_2 = 2k_1$,$T_1 = 300 \ K$,$T_2 = 310 \ K$,$R = 2 \ cal \ mol^{-1} \ K^{-1}$.
કિંમતો મૂકતા: $\log 2 = \frac{E_a}{2.303 \times 2} \times \left( \frac{310 - 300}{300 \times 310} \right)$
$0.3010 = \frac{E_a}{4.606} \times \left( \frac{10}{93000} \right)$
$0.3010 = \frac{E_a}{4.606} \times \frac{1}{9300}$
$E_a = 0.3010 \times 4.606 \times 9300 \approx 12890 \ cal \ mol^{-1}$.
$kcal \ mol^{-1}$ માં રૂપાંતર કરતા: $E_a = \frac{12890}{1000} = 12.89 \ kcal \ mol^{-1}$.
0 likesView Solution
93
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
નીચેનામાંથી અનુક્રમે એન્ટીઓક્સિડન્ટ,એન્ટિસેપ્ટિક અને એન્ટિબાયોટિક ઓળખો:
| $A$. Equanil | $B$. Chloramphenicol | $C$. Bithionol |
| $D$. Aspartame | $E$. Dimetapp | $F$. Butylated hydroxytoluene |
A
$A, C, E$
B
$F, C, B$
C
$B, D, E$
D
$C, D, F$
Solution
(B) એન્ટીઓક્સિડન્ટ્સ એવા સંયોજનો છે જે ઓક્સિડેશનને અટકાવે છે. બ્યુટાઈલેટેડ હાઈડ્રોક્સિટોલ્યુઈન $(F)$ એ એન્ટીઓક્સિડન્ટનું ઉદાહરણ છે.
એન્ટિસેપ્ટિક એ એવો પદાર્થ છે જે સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે અથવા ધીમી કરે છે. બાયથિઓનોલ $(C)$ એ એન્ટિસેપ્ટિકનું ઉદાહરણ છે.
એન્ટિબાયોટિક્સ એ દવાઓ છે જે બેક્ટેરિયા દ્વારા થતા ચેપને રોકવામાં મદદ કરે છે. ક્લોરામ્ફેનિકોલ $(B)$ એ એન્ટિબાયોટિકનું ઉદાહરણ છે.
તેથી,એન્ટીઓક્સિડન્ટ,એન્ટિસેપ્ટિક અને એન્ટિબાયોટિક માટેનો સાચો ક્રમ $F, C, B$ છે.
એન્ટિસેપ્ટિક એ એવો પદાર્થ છે જે સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને અટકાવે છે અથવા ધીમી કરે છે. બાયથિઓનોલ $(C)$ એ એન્ટિસેપ્ટિકનું ઉદાહરણ છે.
એન્ટિબાયોટિક્સ એ દવાઓ છે જે બેક્ટેરિયા દ્વારા થતા ચેપને રોકવામાં મદદ કરે છે. ક્લોરામ્ફેનિકોલ $(B)$ એ એન્ટિબાયોટિકનું ઉદાહરણ છે.
તેથી,એન્ટીઓક્સિડન્ટ,એન્ટિસેપ્ટિક અને એન્ટિબાયોટિક માટેનો સાચો ક્રમ $F, C, B$ છે.
0 likesView Solution
94
ChemistryMediumMCQTS EAMCET · 2018
ઓપિએટ્સનું સામાન્ય બંધારણ નીચે મુજબ છે. કોડિન $(X)$ અને હેરોઈન $(Y)$ માટે $R^1$ અને $R^2$ નું સાચું નિરૂપણ કયું છે?
A
B
C
D
Solution
(A) કોડિન $(X)$ એ મોર્ફિનનું મિથાઈલ ઈથર છે,જેમાં $R^1 = OCH_3$ અને $R^2 = OH$ હોય છે.
હેરોઈન $(Y)$ એ ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન છે,જેમાં મોર્ફિનના બંને હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોનું એસીટાઈલેશન થયેલું હોય છે,તેથી $R^1 = OCOCH_3$ (અથવા $OAc$) અને $R^2 = OCOCH_3$ (અથવા $OAc$) થાય છે.
હેરોઈન $(Y)$ એ ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન છે,જેમાં મોર્ફિનના બંને હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોનું એસીટાઈલેશન થયેલું હોય છે,તેથી $R^1 = OCOCH_3$ (અથવા $OAc$) અને $R^2 = OCOCH_3$ (અથવા $OAc$) થાય છે.
0 likesView Solution
95
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
રેનિટિડિનનું બંધારણ કયું છે?
A
B
C
D
Solution
(C) રેનિટિડિન એ હિસ્ટામાઇન $H_2$-રિસેપ્ટર વિરોધી છે જે પેટમાં એસિડના ઉત્પાદનને અટકાવે છે. તે સામાન્ય રીતે $Zantac$ બ્રાન્ડ નામથી ઓળખાય છે. રેનિટિડિનના રાસાયણિક બંધારણમાં ફ્યુરાન રિંગ,થાયોઈથર લિંકેજ અને નાઈટ્રોઈથીનડાયમાઈન ગ્રુપ હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,જે બંધારણ રેનિટિડિનનું સાચું નિરૂપણ કરે છે તે વિકલ્પ $C$ માં દર્શાવેલ છે.
0 likesView Solution
96
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
ટેટ્રાસાયક્લિન દવા શું છે?
A
એન્ટિબાયોટિક
B
એન્ટિમેલેરિયલ
C
એન્ટિસેપ્ટિક
D
એનાલજેસિક
Solution
(A) ટેટ્રાસાયક્લિન,$C_{22}H_{24}N_{2}O_{8}$,એક બ્રોડ-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક છે.
તે ગ્રામ-પોઝિટિવ અને ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાની વિશાળ શ્રેણી સામે અસરકારક છે.
તે ગ્રામ-પોઝિટિવ અને ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાની વિશાળ શ્રેણી સામે અસરકારક છે.
0 likesView Solution
97
ChemistryDifficultMCQTS EAMCET · 2018
કૃત્રિમ ગળપણ આપતા એસ્પાર્ટેમમાં હાજર રહેલા ક્રિયાશીલ સમૂહોનો સાચો સેટ ઓળખો.
A
$-COOCH_3, -NH_2, -CONH-, -COOC_2H_5$
B
$-COOH, -NH_2, -CONH-, -COOCH_3$
C
$-CONH_2, -NH-, -CO-, -COOH$
D
$-CHO, -CN, -OH, -COOCH_3$
Solution
(B) એસ્પાર્ટેમ એ એસ્પાર્ટિક એસિડ અને ફિનાઈલએલેનાઈનમાંથી બનતા ડાયપેપ્ટાઈડનું મિથાઈલ એસ્ટર છે. તેનું રાસાયણિક બંધારણ $H_2N-CH(CH_2COOH)-CONH-CH(CH_2C_6H_5)-COOCH_3$ છે.
બંધારણનું વિશ્લેષણ કરતા,આપણે નીચેના ક્રિયાશીલ સમૂહોને ઓળખી શકીએ છીએ:
$1$. કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$
$2$. એમાઈન સમૂહ $(-NH_2)$
$3$. એમાઈડ લિંકેજ $(-CONH-)$
$4$. એસ્ટર સમૂહ $(-COOCH_3)$
આમ,ક્રિયાશીલ સમૂહોનો સાચો સેટ $-COOH, -NH_2, -CONH-, -COOCH_3$ છે.
બંધારણનું વિશ્લેષણ કરતા,આપણે નીચેના ક્રિયાશીલ સમૂહોને ઓળખી શકીએ છીએ:
$1$. કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ $(-COOH)$
$2$. એમાઈન સમૂહ $(-NH_2)$
$3$. એમાઈડ લિંકેજ $(-CONH-)$
$4$. એસ્ટર સમૂહ $(-COOCH_3)$
આમ,ક્રિયાશીલ સમૂહોનો સાચો સેટ $-COOH, -NH_2, -CONH-, -COOCH_3$ છે.
0 likesView Solution
98
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
પરમાણ્વીય/આયનીય કદનો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$Cu^{+} < Cu < Zn^{2+} < Ag$
B
$Zn^{2+} < Cu^{+} < Cu < Ag$
C
$Ag < Cu < Cu^{+} < Zn^{2+}$
D
$Cu^{+} < Zn^{2+} < Cu < Ag$
Solution
(B) પરમાણ્વીય/આયનીય કદ અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર $(Z_{eff})$ અને કક્ષાની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
આયનો માટે,જેમ ધન વીજભાર વધે છે,તેમ $Z_{eff}$ વધે છે,જેના પરિણામે આયનીય કદ ઘટે છે. તેથી,$Zn^{2+}$ એ $Cu^{+}$ કરતા નાનું છે.
તટસ્થ પરમાણુઓ માટે,સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં કદ વધે છે. $Ag$ એ $5^{th}$ આવર્તમાં છે અને $Cu$ એ $4^{th}$ આવર્તમાં છે,તેથી $Ag > Cu$.
આપેલ સ્પીસીઝની સરખામણી કરતા: $Zn^{2+}$ ($Z=30$,$28$ ઇલેક્ટ્રોન),$Cu^{+}$ ($Z=29$,$28$ ઇલેક્ટ્રોન),$Cu$ ($Z=29$,$29$ ઇલેક્ટ્રોન),અને $Ag$ ($Z=47$,$47$ ઇલેક્ટ્રોન).
કદનો સાચો ક્રમ $Zn^{2+} < Cu^{+} < Cu < Ag$ છે.
આયનો માટે,જેમ ધન વીજભાર વધે છે,તેમ $Z_{eff}$ વધે છે,જેના પરિણામે આયનીય કદ ઘટે છે. તેથી,$Zn^{2+}$ એ $Cu^{+}$ કરતા નાનું છે.
તટસ્થ પરમાણુઓ માટે,સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં કદ વધે છે. $Ag$ એ $5^{th}$ આવર્તમાં છે અને $Cu$ એ $4^{th}$ આવર્તમાં છે,તેથી $Ag > Cu$.
આપેલ સ્પીસીઝની સરખામણી કરતા: $Zn^{2+}$ ($Z=30$,$28$ ઇલેક્ટ્રોન),$Cu^{+}$ ($Z=29$,$28$ ઇલેક્ટ્રોન),$Cu$ ($Z=29$,$29$ ઇલેક્ટ્રોન),અને $Ag$ ($Z=47$,$47$ ઇલેક્ટ્રોન).
કદનો સાચો ક્રમ $Zn^{2+} < Cu^{+} < Cu < Ag$ છે.
0 likesView Solution
99
ChemistryMediumTS EAMCET · 2018
નીચેનાને જોડો:
સાચો જવાબ છે:
| List-$I$ | List-$II$ |
|---|---|
| $A$. $VOCl_2$ માં $V$ નો ઓક્સિડેશન આંક | $I$. $0$ |
| $B$. $MnO_4^{2-}$ આયનમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા | $II$. $1$ |
| $C$. $[NiCl_4]^{2-}$ આયનમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા | $III$. $5$ |
| $D$. આ ઓક્સિડેશન આંક બધા લેન્થેનાઇડ આયનો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે | $IV$. $3$ |
| $V$. $4$ | |
| $VI$. $2$ |
સાચો જવાબ છે:
Solution
(A-V, B-II, C-VI, D-IV) $VOCl_2$ માં $V$ નો ઓક્સિડેશન આંક:
ધારો કે $V$ નો ઓક્સિડેશન આંક $= x$.
$x + (-2) + 2(-1) = 0$ $\Rightarrow x - 4 = 0$ $\Rightarrow x = +4$.
આમ,$(A)$ એ $(V)$ સાથે બંધબેસે છે.
$(B)$ $MnO_4^{2-}$ માં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક:
ધારો કે $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $= x$.
$x + 4(-2) = -2$ $\Rightarrow x - 8 = -2$ $\Rightarrow x = +6$.
$Mn^{6+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^1 4s^0$ છે. તેમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$(B)$ એ $(II)$ સાથે બંધબેસે છે.
$(C)$ $[NiCl_4]^{2-}$ માં $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક:
ધારો કે $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $= x$.
$x + 4(-1) = -2 \Rightarrow x = +2$.
$Ni^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^0$ છે. તેમાં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$(C)$ એ $(VI)$ સાથે બંધબેસે છે.
$(D)$ બધા લેન્થેનાઇડ આયનો $+3$ ઓક્સિડેશન આંક દર્શાવે છે.
આમ,$(D)$ એ $(IV)$ સાથે બંધબેસે છે.
ધારો કે $V$ નો ઓક્સિડેશન આંક $= x$.
$x + (-2) + 2(-1) = 0$ $\Rightarrow x - 4 = 0$ $\Rightarrow x = +4$.
આમ,$(A)$ એ $(V)$ સાથે બંધબેસે છે.
$(B)$ $MnO_4^{2-}$ માં $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક:
ધારો કે $Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $= x$.
$x + 4(-2) = -2$ $\Rightarrow x - 8 = -2$ $\Rightarrow x = +6$.
$Mn^{6+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^1 4s^0$ છે. તેમાં $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$(B)$ એ $(II)$ સાથે બંધબેસે છે.
$(C)$ $[NiCl_4]^{2-}$ માં $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક:
ધારો કે $Ni$ નો ઓક્સિડેશન આંક $= x$.
$x + 4(-1) = -2 \Rightarrow x = +2$.
$Ni^{2+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^8 4s^0$ છે. તેમાં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$(C)$ એ $(VI)$ સાથે બંધબેસે છે.
$(D)$ બધા લેન્થેનાઇડ આયનો $+3$ ઓક્સિડેશન આંક દર્શાવે છે.
આમ,$(D)$ એ $(IV)$ સાથે બંધબેસે છે.
0 likesView Solution
100
ChemistryEasyMCQTS EAMCET · 2018
$[AlCl(H_2O)_5]^{2+}$ માં $Al$ ની સહસંયોજકતા (covalency) કેટલી છે?
A
$3$
B
$5$
C
$1$
D
$6$
Solution
(D) આપેલ સંયોજન એક સવર્ગ સંયોજન (coordination compound) છે.
આપેલ સંકીર્ણ આયન $[AlCl(H_2O)_5]^{2+}$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Al$ છે.
મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાયેલા લિગેન્ડ્સ $1$ $Cl^-$ આયન અને $5$ $H_2O$ અણુઓ છે.
મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ દ્વારા લિગેન્ડ્સ સાથે બનાવવામાં આવેલા કુલ સવર્ગ બંધોની સંખ્યા $1 + 5 = 6$ છે.
આમ,$Al$ ની સવર્ગ આંક (સહસંયોજકતા) $6$ છે.
આપેલ સંકીર્ણ આયન $[AlCl(H_2O)_5]^{2+}$ માં,મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Al$ છે.
મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ સાથે જોડાયેલા લિગેન્ડ્સ $1$ $Cl^-$ આયન અને $5$ $H_2O$ અણુઓ છે.
મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ દ્વારા લિગેન્ડ્સ સાથે બનાવવામાં આવેલા કુલ સવર્ગ બંધોની સંખ્યા $1 + 5 = 6$ છે.
આમ,$Al$ ની સવર્ગ આંક (સહસંયોજકતા) $6$ છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real TS EAMCET style covering Chemistry with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Chemistry papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live TS EAMCET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Chemistry questions are in TS EAMCET 2018?
There are 240 Chemistry questions from the TS EAMCET 2018 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are TS EAMCET 2018 Chemistry solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice TS EAMCET 2018 Chemistry as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full TS EAMCET mock test covering Chemistry with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Chemistry papers from TS EAMCET previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix TS EAMCET Chemistry questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Chemistry Paper
Pick TS EAMCET 2018 Chemistry questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.