AIPMT 2006 Physics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

48 QuestionsGujaratiWith Solutions

PhysicsQ148 of 48 questions

Page 1 of 1 · Gujarati

1
PhysicsDifficultMCQAIPMT · 2006
$L$ લંબાઈની એક નળીને $M$ દળ ધરાવતા અદબનીય પ્રવાહીથી સંપૂર્ણપણે ભરવામાં આવે છે અને બંને છેડેથી બંધ કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ આ નળીને તેના એક છેડાને અનુલક્ષીને સમક્ષિતિજ સમતલમાં $\omega$ જેટલા સમાન કોણીય વેગથી ફેરવવામાં આવે છે. બીજા છેડા પર પ્રવાહી દ્વારા લાગતું બળ કેટલું હશે?
A
$\frac{ML\omega^2}{2}$
B
$ML\omega^2$
C
$\frac{M\omega L^2}{2}$
D
$\frac{ML^2\omega^2}{2}$

Solution

(A) ભ્રમણાક્ષથી $x$ અંતરે $dx$ લંબાઈ ધરાવતા પ્રવાહીના એક નાના ઘટકનો વિચાર કરો. આ ઘટકનું દળ $dM = (M/L)dx$ છે.
આ ઘટકને $x$ ત્રિજ્યાના વર્તુળમાં ફેરવવા માટે જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ $dF = (dM)\omega^2 x$ છે.
$dM$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $dF = (M/L)dx \cdot \omega^2 x = (M\omega^2/L)x dx$ મળે છે.
બાહ્ય છેડા પર પ્રવાહી દ્વારા લાગતું કુલ બળ $F$ એ $x = 0$ થી $x = L$ સુધીના આ કેન્દ્રગામી બળોનું સંકલન છે:
$F = \int_0^L \frac{M\omega^2}{L} x dx = \frac{M\omega^2}{L} \left[ \frac{x^2}{2} \right]_0^L = \frac{M\omega^2}{L} \cdot \frac{L^2}{2} = \frac{1}{2}ML\omega^2$.
Solution diagram
2
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
રૂમ $A$ નો રિવર્બરેશન સમય $1 \; s$ છે. જો એક રૂમની તમામ પરિમાણો રૂમ $A$ કરતા બમણા હોય,તો તેનો રિવર્બરેશન સમય (સેકન્ડમાં) કેટલો હશે?
A
$0.5$
B
$1$
C
$4$
D
$2$

Solution

(D) રિવર્બરેશન સમય એટલે તે સમયગાળો કે જેમાં ઓડિટોરિયમમાં અવાજની તીવ્રતા તેની પ્રારંભિક તીવ્રતાના દસ લાખમા ભાગની થઈ જાય છે. રિવર્બરેશન સમય માટે સેબિનનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$T = \frac{0.16 V}{\sum a s}$
જ્યાં $V$ એ હોલનું કદ $m^3$ માં છે અને $\sum a s$ એ હોલનું કુલ શોષણ છે.
જ્યારે રૂમના પરિમાણો બમણા કરવામાં આવે છે,ત્યારે કદ $V$ એ $V' = (2L)(2W)(2H) = 8V$ થાય છે.
કુલ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $S$ (જે $\sum a s$ ના પ્રમાણમાં છે) તે $S' = (2L)(2W) + (2W)(2H) + (2H)(2L) = 4S$ થાય છે.
રિવર્બરેશન સમયના ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{T'}{T} = \frac{V'}{S'} \times \frac{S}{V} = \frac{8V}{4S} \times \frac{S}{V} = \frac{8}{4} = 2$
આપેલ છે કે $T = 1 \; s$,તેથી $T' = 2 \times 1 = 2 \; s$.
3
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
એક કણ સીધી રેખા $OX$ પર ગતિ કરે છે. $t$ સમયે (સેકન્ડમાં) $O$ થી કણનું અંતર $x$ (મીટરમાં) $x = 40 + 12t - t^3$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. સ્થિર થતા પહેલા કણ કેટલું અંતર કાપશે?
A
$16$
B
$24$
C
$40$
D
$56$

Solution

(A) કણનું સ્થાન $x = 40 + 12t - t^3$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
વેગ $v$ એ સમયની સાપેક્ષમાં સ્થાનમાં થતો ફેરફાર છે: $v = \frac{dx}{dt} = \frac{d}{dt}(40 + 12t - t^3) = 12 - 3t^2$.
કણ સ્થિર થાય ત્યારે તેનો વેગ શૂન્ય હોવો જોઈએ: $v = 0$.
$12 - 3t^2 = 0 \implies 3t^2 = 12 \implies t^2 = 4 \implies t = 2 \text{ s}$ (કારણ કે સમય ઋણ ન હોઈ શકે).
$t = 0$ થી $t = 2$ સુધી કણ દ્વારા કાપેલું અંતર સ્થાનમાં થતા ફેરફાર જેટલું હોય છે:
$x(0) = 40 + 12(0) - (0)^3 = 40 \text{ m}$.
$x(2) = 40 + 12(2) - (2)^3 = 40 + 24 - 8 = 56 \text{ m}$.
કાપેલું અંતર = $x(2) - x(0) = 56 - 40 = 16 \text{ m}$.
4
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
એક કાર $100\,m$ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર ટ્રેક પર અચળ ઝડપે દોડે છે,જે દરેક વર્તુળાકાર લેપ માટે $62.8\,s$ લે છે. દરેક વર્તુળાકાર લેપ માટે સરેરાશ વેગ અને સરેરાશ ઝડપ અનુક્રમે કેટલા હશે?
A
$10\,m/s, 0\,m/s$
B
$0\,m/s, 0\,m/s$
C
$0\,m/s, 10\,m/s$
D
$10\,m/s, 10\,m/s$

Solution

(C) એક સંપૂર્ણ વર્તુળાકાર લેપમાં કાપેલું અંતર ટ્રેકના પરિઘ જેટલું હોય છે,જે $2\pi r$ છે.
અહીં $r = 100\,m$ અને સમય $t = 62.8\,s$ આપેલ છે.
સરેરાશ ઝડપ એ કુલ અંતર અને કુલ સમયનો ગુણોત્તર છે:
$\text{સરેરાશ ઝડપ} = \frac{2\pi r}{t} = \frac{2 \times 3.14 \times 100}{62.8} = \frac{628}{62.8} = 10\,m/s$.
કાર એક સંપૂર્ણ લેપ પૂર્ણ કરતી હોવાથી,અંતિમ સ્થાન અને પ્રારંભિક સ્થાન સમાન છે.
તેથી,ચોખ્ખું સ્થાનાંતર $0\,m$ થાય છે.
સરેરાશ વેગ એ ચોખ્ખા સ્થાનાંતર અને કુલ સમયનો ગુણોત્તર છે:
$\text{સરેરાશ વેગ} = \frac{\text{ચોખ્ખું સ્થાનાંતર}}{t} = \frac{0}{62.8} = 0\,m/s$.
આમ,સરેરાશ વેગ $0\,m/s$ અને સરેરાશ ઝડપ $10\,m/s$ છે.
5
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
બે પદાર્થો $A$ ($1\,kg$ દળ) અને $B$ ($3\,kg$ દળ) ને અનુક્રમે $16\,m$ અને $25\,m$ ની ઊંચાઈ પરથી મુક્ત કરવામાં આવે છે. તેમને જમીન પર પહોંચવા માટે લાગતા સમયનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$0.8$
B
$1.25$
C
$2.4$
D
$0.42$

Solution

(A) $h$ ઊંચાઈ પરથી મુક્ત પતન કરતા પદાર્થને જમીન પર પહોંચવા માટે લાગતો સમય $t = \sqrt{\frac{2h}{g}}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને પદાર્થોને મુક્ત કરવામાં આવે છે,તેથી તેમનો પ્રારંભિક વેગ $0$ છે અને તેઓ સમાન ગુરુત્વપ્રવેગ $g$ ની અસર હેઠળ છે.
પદાર્થ $A$ ને લાગતો સમય $(t_A)$ અને પદાર્થ $B$ ને લાગતો સમય $(t_B)$ નો ગુણોત્તર:
$\frac{t_A}{t_B} = \frac{\sqrt{\frac{2h_A}{g}}}{\sqrt{\frac{2h_B}{g}}} = \sqrt{\frac{h_A}{h_B}}$
અહીં $h_A = 16\,m$ અને $h_B = 25\,m$ આપેલ છે:
$\frac{t_A}{t_B} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5} = 0.8$
આમ,લાગતા સમયનો ગુણોત્તર $0.8$ છે.
6
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થના પ્રક્ષિપ્ત કોણ $(45^\circ + \theta)$ અને $(45^\circ - \theta)$ માટે,પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થ દ્વારા આવરી લેવામાં આવેલ સમક્ષિતિજ અવધિનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$2:1$
B
$1:1$
C
$2:3$
D
$1:2$

Solution

(B) પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થની સમક્ષિતિજ અવધિ $R$ નું સૂત્ર: $R = \frac{u^2 \sin(2\alpha)}{g}$ છે,જ્યાં $u$ એ પ્રારંભિક વેગ છે,$\alpha$ એ પ્રક્ષિપ્ત કોણ છે અને $g$ એ ગુરુત્વપ્રવેગ છે.
પ્રથમ પ્રક્ષિપ્ત કોણ $\alpha_1 = (45^\circ - \theta)$ માટે:
$R_1 = \frac{u^2 \sin[2(45^\circ - \theta)]}{g} = \frac{u^2 \sin(90^\circ - 2\theta)}{g} = \frac{u^2 \cos(2\theta)}{g}$.
બીજા પ્રક્ષિપ્ત કોણ $\alpha_2 = (45^\circ + \theta)$ માટે:
$R_2 = \frac{u^2 \sin[2(45^\circ + \theta)]}{g} = \frac{u^2 \sin(90^\circ + 2\theta)}{g} = \frac{u^2 \cos(2\theta)}{g}$.
બંને અવધિઓની સરખામણી કરતા:
$\frac{R_1}{R_2} = \frac{\frac{u^2 \cos(2\theta)}{g}}{\frac{u^2 \cos(2\theta)}{g}} = \frac{1}{1}$.
આમ,સમક્ષિતિજ અવધિનો ગુણોત્તર $1:1$ છે.
7
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$0.5\, kg$ દળનો એક દડો $12\, m/s$ ની ઝડપથી ગતિ કરીને એક સખત દીવાલ સાથે $30^\circ$ ના ખૂણે અથડાય છે. તે સમાન ઝડપ અને સમાન ખૂણે પરાવર્તિત થાય છે. જો દડો દીવાલના સંપર્કમાં $0.25\, s$ માટે રહેતો હોય,તો દીવાલ પર લાગતું સરેરાશ બળ ........... $N$ છે.
A
$96$
B
$48$
C
$24$
D
$12$

Solution

(C) આપેલ છે:
દડાનું દળ,$m = 0.5\, kg$
દડાની ઝડપ,$v = 12\, m/s$
દીવાલ સાથેનો ખૂણો,$\theta = 30^\circ$
સંપર્ક સમય,$\Delta t = 0.25\, s$
દીવાલને સમાંતર વેગમાનનો ઘટક બદલાતો નથી. દીવાલને લંબ વેગમાનનો ઘટક દિશા બદલે છે.
દીવાલને લંબ પ્રારંભિક વેગમાન: $p_i = -mv \sin \theta$ (દીવાલ તરફની દિશાને ઋણ લેતા).
દીવાલને લંબ અંતિમ વેગમાન: $p_f = mv \sin \theta$ (દીવાલથી દૂરની દિશાને ધન લેતા).
વેગમાનમાં ફેરફાર,$\Delta p = p_f - p_i = mv \sin \theta - (-mv \sin \theta) = 2mv \sin \theta$.
સરેરાશ બળ,$F = \frac{\Delta p}{\Delta t} = \frac{2mv \sin \theta}{\Delta t}$
$F = \frac{2 \times 0.5 \times 12 \times \sin 30^\circ}{0.25}$
$F = \frac{2 \times 0.5 \times 12 \times 0.5}{0.25}$
$F = \frac{6}{0.25} = 24\, N$.
Solution diagram
8
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$3\, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થ પર એક અચળ બળ લાગે છે,જેના કારણે તેમાં થતું સ્થાનાંતર $s$ (મીટરમાં) સંબંધ $s = \frac{1}{3}t^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $t$ સેકન્ડમાં છે. $2$ સેકન્ડમાં બળ દ્વારા થયેલું કાર્ય શોધો.
A
$\frac{19}{5}\, J$
B
$\frac{5}{19}\, J$
C
$\frac{3}{8}\, J$
D
$\frac{8}{3}\, J$

Solution

(D) આપેલ છે: દળ $m = 3\, kg$,સ્થાનાંતર $s = \frac{1}{3}t^2$.
પ્રથમ,$s$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીને વેગ $v$ મેળવો:
$v = \frac{ds}{dt} = \frac{d}{dt}(\frac{1}{3}t^2) = \frac{2}{3}t$.
ત્યારબાદ,$v$ નું $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીને પ્રવેગ $a$ મેળવો:
$a = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(\frac{2}{3}t) = \frac{2}{3}\, m/s^2$.
પદાર્થ પર લાગતું બળ $F = m \times a = 3 \times \frac{2}{3} = 2\, N$.
થયેલું કાર્ય $W = \int F \, ds$. અહીં $ds = v \, dt$ હોવાથી,$W = \int_0^2 F \cdot v \, dt$.
$W = \int_0^2 2 \cdot (\frac{2}{3}t) \, dt = \frac{4}{3} \int_0^2 t \, dt$.
$W = \frac{4}{3} [\frac{t^2}{2}]_0^2 = \frac{4}{3} \times \frac{4}{2} = \frac{8}{3}\, J$.
9
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$10\, m$ ઊંચાઈ ધરાવતા ઢળતા સમતલ પર $2\, kg$ ના બ્લોકને ઉપર તરફ સરકાવવા માટે $300\, J$ કાર્ય કરવામાં આવે છે. ઘર્ષણની વિરુદ્ધ થયેલું કાર્ય.....$J$ છે. ($g = 10\, m/s^2$ લો)
A
$1000$
B
$200$
C
$100$
D
$0$

Solution

(C) બ્લોક પર કરવામાં આવેલું કુલ કાર્ય $W_{total} = 300\, J$ છે.
આ કાર્ય બ્લોકની સ્થિતિ ઊર્જા વધારવા અને ઘર્ષણનો સામનો કરવા માટે વપરાય છે.
સ્થિતિ ઊર્જામાં થતો વધારો $\Delta U = mgh$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\Delta U = 2\, kg \times 10\, m/s^2 \times 10\, m = 200\, J$.
ઘર્ષણની વિરુદ્ધ થયેલું કાર્ય $(W_f)$ એ કુલ કાર્ય અને ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ થયેલા કાર્ય વચ્ચેનો તફાવત છે:
$W_f = W_{total} - \Delta U$
$W_f = 300\, J - 200\, J = 100\, J$.
10
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$1227^{\circ}C$ તાપમાને રહેલ એક કૃષ્ણ પદાર્થ $5000\;\mathring{A}$ તરંગલંબાઈ પર મહત્તમ તીવ્રતા ધરાવતું વિકિરણ ઉત્સર્જિત કરે છે. જો પદાર્થનું તાપમાન $1000^{\circ}C$ જેટલું વધારવામાં આવે,તો મહત્તમ તીવ્રતા ...... $\mathring{A}$ તરંગલંબાઈ પર જોવા મળશે.
A
$2754.8$
B
$3000$
C
$3500$
D
$4000$

Solution

(B) $Wien$ ના સ્થાનાંતરના નિયમ મુજબ,મહત્તમ તીવ્રતાની તરંગલંબાઈ $(\lambda_{\max})$ અને નિરપેક્ષ તાપમાન $(T)$ નો ગુણાકાર અચળ રહે છે:
$\lambda_{\max} T = b$ (અચળ)
આપેલ છે:
પ્રારંભિક તાપમાન $T_1 = 1227^{\circ}C = 1227 + 273 = 1500\;K$
પ્રારંભિક તરંગલંબાઈ $\lambda_{\max 1} = 5000\;\mathring{A}$
અંતિમ તાપમાન $T_2 = 1227^{\circ}C + 1000^{\circ}C = 2227^{\circ}C = 2227 + 273 = 2500\;K$
$\lambda_{\max 1} T_1 = \lambda_{\max 2} T_2$ સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
$\lambda_{\max 2} = \frac{\lambda_{\max 1} T_1}{T_2}$
$\lambda_{\max 2} = \frac{5000 \times 1500}{2500}$
$\lambda_{\max 2} = 5000 \times 0.6 = 3000\;\mathring{A}$
તેથી,મહત્તમ તીવ્રતા $3000\;\mathring{A}$ પર જોવા મળશે.
11
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$l$ લંબાઈ અને $m$ દળ ધરાવતો એક સમાન સળિયો $AB$ બિંદુ $A$ ની આસપાસ મુક્તપણે ફરી શકે છે. સળિયાને આડી સ્થિતિમાં સ્થિર સ્થિતિમાંથી મુક્ત કરવામાં આવે છે. જો બિંદુ $A$ ની આસપાસ સળિયાની જડત્વની આઘૂર્ણ $ml^2/3$ હોય,તો સળિયાનો પ્રારંભિક કોણીય પ્રવેગ કેટલો હશે?
Question diagram
A
$\frac{mgl}{2}$
B
$\frac{3}{2}gl$
C
$\frac{3g}{2l}$
D
$\frac{2g}{3l}$

Solution

(C) બિંદુ $A$ ની આસપાસ ટોર્ક $\tau$ એ સળિયાના દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર પર લાગતા ગુરુત્વાકર્ષણ બળને કારણે છે,જે $A$ થી $l/2$ અંતરે છે.
$\tau = mg \times \frac{l}{2} = \frac{mgl}{2}$
ટોર્ક અને કોણીય પ્રવેગ વચ્ચેના સંબંધનો ઉપયોગ કરતા,$\tau = I\alpha$,જ્યાં $I$ એ $A$ ની આસપાસ જડત્વની આઘૂર્ણ છે અને $\alpha$ એ કોણીય પ્રવેગ છે.
આપેલ છે કે $I = \frac{ml^2}{3}$,તેથી:
$\alpha = \frac{\tau}{I} = \frac{mgl/2}{ml^2/3} = \frac{mgl}{2} \times \frac{3}{ml^2} = \frac{3g}{2l}$
Solution diagram
12
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
પૃથ્વીને $R$ ત્રિજ્યાનો ગોળો માનવામાં આવે છે. પૃથ્વીની સપાટીથી $R$ ઊંચાઈ પર એક પ્લેટફોર્મ ગોઠવેલું છે. આ પ્લેટફોર્મ પરથી પદાર્થનો નિષ્ક્રમણ વેગ $fv$ છે,જ્યાં $v$ એ પૃથ્વીની સપાટી પરથી તેનો નિષ્ક્રમણ વેગ છે. $f$ નું મૂલ્ય કેટલું છે?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\sqrt{2}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(C) પૃથ્વીની સપાટી પરથી નિષ્ક્રમણ વેગ $v = \sqrt{\frac{2GM}{R}} = \sqrt{2gR}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સપાટીથી $h = R$ ઊંચાઈ પર રહેલા પદાર્થ માટે,પૃથ્વીના કેન્દ્રથી અંતર $r = R + h = 2R$ થાય છે.
આ અંતરથી પલાયન કરવા માટે જરૂરી કુલ ઉર્જા શૂન્ય હોવી જોઈએ:
$-\frac{GMm}{2R} + \frac{1}{2}m(fv)^2 = 0$.
$R$ ઊંચાઈ પર નિષ્ક્રમણ વેગ $(v')$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{1}{2}m(v')^2 = \frac{GMm}{2R} \Rightarrow v' = \sqrt{\frac{GM}{R}}$.
કારણ કે $v = \sqrt{\frac{2GM}{R}}$,આપણે લખી શકીએ $v' = \frac{1}{\sqrt{2}} \sqrt{\frac{2GM}{R}} = \frac{v}{\sqrt{2}}$.
આપેલ છે કે પ્લેટફોર્મ પરથી નિષ્ક્રમણ વેગ $fv$ છે,તેથી $fv = \frac{v}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$f = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
13
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
એક આદર્શ વાયુની અચળ દબાણે મોલર વિશિષ્ટ ઉષ્મા $(7/2)R$ છે. અચળ દબાણે વિશિષ્ટ ઉષ્મા અને અચળ કદે વિશિષ્ટ ઉષ્માનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$9/7$
B
$7/5$
C
$8/7$
D
$5/7$

Solution

(B) અચળ દબાણે મોલર વિશિષ્ટ ઉષ્મા ${C_p} = \frac{7}{2}R$ આપેલ છે.
મેયરના સંબંધ ${C_p} - {C_V} = R$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે અચળ કદે મોલર વિશિષ્ટ ઉષ્મા ${C_V}$ શોધી શકીએ છીએ.
${C_V} = {C_p} - R = \frac{7}{2}R - R = \frac{5}{2}R$.
અચળ દબાણે વિશિષ્ટ ઉષ્મા અને અચળ કદે વિશિષ્ટ ઉષ્માનો ગુણોત્તર $\gamma = \frac{{C_p}}{{C_V}}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\gamma = \frac{(7/2)R}{(5/2)R} = \frac{7}{5}$.
14
PhysicsDifficultMCQAIPMT · 2006
એક કાર્નોટ એન્જિન જેનો સિંક $300\, K$ પર છે તેની કાર્યક્ષમતા $40\%$ છે. તેની મૂળ કાર્યક્ષમતામાં $50\%$ નો વધારો કરવા માટે સ્ત્રોતનું તાપમાન કેટલું વધારવું જોઈએ? ($K$ માં)
A
$380$
B
$275$
C
$325$
D
$250$

Solution

(D) કાર્નોટ એન્જિનની કાર્યક્ષમતા $\eta = 1 - \frac{T_2}{T_1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T_2$ એ સિંકનું તાપમાન છે અને $T_1$ એ સ્ત્રોતનું તાપમાન છે.
આપેલ છે કે $\eta = 40\% = 0.4$ અને $T_2 = 300\, K$.
$0.4 = 1 - \frac{300}{T_1} \implies \frac{300}{T_1} = 0.6 \implies T_1 = \frac{300}{0.6} = 500\, K$.
કાર્યક્ષમતામાં તેની મૂળ કાર્યક્ષમતાના $50\%$ જેટલો વધારો કરવાનો છે.
નવી કાર્યક્ષમતા $\eta' = \eta + 0.5 \times \eta = 0.4 + 0.5(0.4) = 0.4 + 0.2 = 0.6 = 60\%$.
ધારો કે નવું સ્ત્રોત તાપમાન $T_1'$ છે.
$0.6 = 1 - \frac{300}{T_1'} \implies \frac{300}{T_1'} = 0.4 \implies T_1' = \frac{300}{0.4} = 750\, K$.
સ્ત્રોતના તાપમાનમાં વધારો $\Delta T = T_1' - T_1 = 750 - 500 = 250\, K$ છે.
15
PhysicsDifficultMCQAIPMT · 2006
$m$ દળ અને $A$ આડછેદનું ક્ષેત્રફળ ધરાવતો એક લંબચોરસ બ્લોક $\rho$ ઘનતા ધરાવતા પ્રવાહીમાં તરે છે. જો તેને સંતુલન સ્થિતિમાંથી થોડું ઉર્ધ્વ સ્થાનાંતર આપવામાં આવે,તો તે $T$ આવર્તકાળ સાથે સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. તો:
A
$T \propto \frac{1}{\sqrt{m}}$
B
$T \propto \sqrt{\rho}$
C
$T \propto \frac{1}{\sqrt{A}}$
D
$T \propto \frac{1}{\rho}$

Solution

(C) ધારો કે સંતુલન સ્થિતિમાં પ્રવાહીમાં ડૂબેલા બ્લોકની લંબાઈ $l$ છે. જ્યારે બ્લોક તરે છે,ત્યારે બ્લોકનું વજન ઉત્પ્લાવક બળ દ્વારા સંતુલિત થાય છે:
$mg = A l \rho g$
જો બ્લોકને નીચેની તરફ થોડું ઉર્ધ્વ સ્થાનાંતર $y$ આપવામાં આવે,તો ઉપરની તરફ લાગતું વધારાનું ઉત્પ્લાવક બળ:
$F_{restoring} = -(A(l+y)\rho g - mg) = -(Al\rho g + Ay\rho g - mg)$
કારણ કે $mg = Al\rho g$,તેથી આપણને મળે છે:
$F_{restoring} = -A\rho g y$
આ સરળ આવર્ત ગતિનું સમીકરણ $F = -ky$ છે,જ્યાં સ્પ્રિંગ અચળાંક $k = A\rho g$ છે.
દોલનનો આવર્તકાળ $T$ નીચે મુજબ છે:
$T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}} = 2\pi \sqrt{\frac{m}{A\rho g}}$
આ સમીકરણ પરથી,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $T \propto \frac{1}{\sqrt{A}}$.
Solution diagram
16
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$5.0\, m$ અને $5.5\, m$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા બે ધ્વનિ તરંગો,દરેક $330\, m/s$ ના વેગ સાથે વાયુમાં પ્રસરણ પામે છે. તો પ્રતિ સેકન્ડ સંભળાતા બીટ્સની સંખ્યા શોધો.
A
$6$
B
$12$
C
$0$
D
$1$

Solution

(A) ધ્વનિ તરંગની આવૃત્તિ $f$ એ સૂત્ર $f = \frac{v}{\lambda}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $v$ એ વેગ છે અને $\lambda$ એ તરંગલંબાઈ છે.
પ્રથમ તરંગ માટે: $f_1 = \frac{330}{5.0} = 66\, Hz$.
બીજા તરંગ માટે: $f_2 = \frac{330}{5.5} = 60\, Hz$.
પ્રતિ સેકન્ડ બીટ્સની સંખ્યા એ બે આવૃત્તિઓ વચ્ચેનો તફાવત છે: $|f_1 - f_2|$.
બીટ્સ પ્રતિ સેકન્ડ $= |66 - 60| = 6\, Hz$.
17
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$x-$ અક્ષ પર પ્રસરતા લંબગત તરંગનું સમીકરણ $y(x,t) = 8.0 \sin \left( 0.5\pi x - 4\pi t - \frac{\pi}{4} \right)$ છે,જ્યાં $x$ મીટરમાં અને $t$ સેકન્ડમાં છે. તરંગની ઝડપ ..... $m/s$ છે.
A
$8$
B
$4\pi$
C
$0.5\pi$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(A) આપેલ તરંગનું સમીકરણ $y(x, t) = 8.0 \sin \left( 0.5 \pi x - 4 \pi t - \frac{\pi}{4} \right)$ છે.
આ સમીકરણને પ્રમાણિત તરંગ સમીકરણ $y(x, t) = A \sin (kx - \omega t + \phi)$ સાથે સરખાવતા:
અહીં,તરંગ સંખ્યા $k = 0.5 \pi$ અને કોણીય આવૃત્તિ $\omega = 4 \pi$ છે.
તરંગની ઝડપ $v$ એ કોણીય આવૃત્તિ અને તરંગ સંખ્યાનો ગુણોત્તર છે:
$v = \frac{\omega}{k}$
કિંમતો મૂકતા:
$v = \frac{4 \pi}{0.5 \pi} = \frac{4}{0.5} = 8 \ m/s$.
તેથી,તરંગની ઝડપ $8 \ m/s$ છે.
18
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
એક કણનો વેગ $v$ ( $cm/sec$ માં) સમય $t$ ( $sec$ માં) ના સંદર્ભમાં $v = at + \frac{b}{t + c}$ સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $a, b,$ અને $c$ ના પરિમાણો શું છે?
A
$a = L^2, b = T, c = LT^2$
B
$a = LT^2, b = LT, c = L$
C
$a = LT^{-2}, b = L, c = T$
D
$a = L, b = LT, c = T^2$

Solution

(C) પરિમાણીય સમાનતાના સિદ્ધાંત મુજબ,સમીકરણના દરેક પદના પરિમાણો સમાન હોવા જોઈએ.
$1$. પદ $c$ માટે: $c$ ને $t$ (સમય) માં ઉમેરવામાં આવે છે,તેથી $c$ નું પરિમાણ $t$ ના પરિમાણ જેટલું જ હોવું જોઈએ. તેથી,$[c] = [T]$.
$2$. પદ $at$ માટે: $at$ નું પરિમાણ વેગ $v$ ના પરિમાણ જેટલું હોવું જોઈએ. આમ,$[a][T] = [LT^{-1}]$,જે $[a] = [LT^{-2}]$ આપે છે.
$3$. પદ $\frac{b}{t+c}$ માટે: સમગ્ર પદનું પરિમાણ વેગ $v$ ના પરિમાણ જેટલું હોવું જોઈએ. કારણ કે $[t+c] = [T]$,આપણી પાસે $\frac{[b]}{[T]} = [LT^{-1}]$ છે. તેથી,$[b] = [L]$.
આમ,પરિમાણો $a = LT^{-2}, b = L, c = T$ છે.
19
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
હવામાં પ્રકાશ અને ધ્વનિ બંને તરંગો લંબગત (transverse) છે.
B
હવામાં ધ્વનિ તરંગો સંગત (longitudinal) છે જ્યારે પ્રકાશના તરંગો લંબગત (transverse) છે.
C
હવામાં પ્રકાશ અને ધ્વનિ બંને તરંગો સંગત (longitudinal) છે.
D
પ્રકાશ અને ધ્વનિ બંને તરંગો શૂન્યાવકાશમાં મુસાફરી કરી શકે છે.

Solution

(B) ધ્વનિ તરંગો યાંત્રિક તરંગો છે જેને પ્રસરણ માટે ભૌતિક માધ્યમની જરૂર હોય છે. હવામાં,ધ્વનિ તરંગો સંગત તરંગો તરીકે પ્રસરણ પામે છે,જ્યાં માધ્યમના કણો તરંગના પ્રસરણની દિશાને સમાંતર દોલન કરે છે.
પ્રકાશના તરંગો વિદ્યુતચુંબકીય તરંગો છે જેને પ્રસરણ માટે કોઈ ભૌતિક માધ્યમની જરૂર હોતી નથી. તે લંબગત તરંગો છે,જ્યાં વિદ્યુત અને ચુંબકીય ક્ષેત્રના સદિશો તરંગના પ્રસરણની દિશાને લંબ રૂપે દોલન કરે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે હવામાં ધ્વનિ તરંગો સંગત છે જ્યારે પ્રકાશના તરંગો લંબગત છે.
20
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$R$ ત્રિજ્યા અને $M$ દળ ધરાવતી એક સમાન વર્તુળાકાર તકતીની તેની ધારમાંથી પસાર થતી અને તકતીને લંબ અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા કેટલી થાય?
A
$\frac{3}{2}MR^2$
B
$MR^2$
C
$\frac{7}{2}MR^2$
D
$\frac{1}{2}MR^2$

Solution

(A) કેન્દ્રમાંથી પસાર થતી અને સમતલને લંબ અક્ષને અનુલક્ષીને સમાન વર્તુળાકાર તકતીની જડત્વની ચાકમાત્રા $I_{G} = \frac{1}{2}MR^2$ છે.
સમાંતર અક્ષના પ્રમેય મુજબ,તકતીની ધારમાંથી પસાર થતી અને તકતીને લંબ અક્ષને અનુલક્ષીને જડત્વની ચાકમાત્રા $I = I_{G} + Md^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $d = R$ એ સમાંતર અક્ષો વચ્ચેનું અંતર છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $I = \frac{1}{2}MR^2 + M(R)^2 = \frac{3}{2}MR^2$ મળે છે.
21
PhysicsDifficultMCQAIPMT · 2006
સદિશો $\vec{A}$ અને $\vec{B}$ એવા છે કે $|\vec{A}+\vec{B}|=|\vec{A}-\vec{B}|$ થાય છે. તો આ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?
A
$60$
B
$75$
C
$45$
D
$90$

Solution

(D) બે સદિશોના સરવાળાનું માન $|\vec{A}+\vec{B}|^2 = |\vec{A}|^2 + |\vec{B}|^2 + 2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તે જ રીતે,બે સદિશોની બાદબાકીનું માન $|\vec{A}-\vec{B}|^2 = |\vec{A}|^2 + |\vec{B}|^2 - 2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $|\vec{A}+\vec{B}| = |\vec{A}-\vec{B}|$,તેથી બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\vec{A}+\vec{B}|^2 = |\vec{A}-\vec{B}|^2$ મળે.
આ કિંમતો મૂકતા,$|\vec{A}|^2 + |\vec{B}|^2 + 2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta = |\vec{A}|^2 + |\vec{B}|^2 - 2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta$ થાય.
બંને બાજુથી સમાન પદો $|\vec{A}|^2$ અને $|\vec{B}|^2$ ને દૂર કરતા,$2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta = -2|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta$ મળે.
પદોને ગોઠવતા,$4|\vec{A}||\vec{B}| \cos \theta = 0$ મળે.
સદિશો શૂન્યતર હોવાથી,$|\vec{A}| \neq 0$ અને $|\vec{B}| \neq 0$,તેથી $\cos \theta = 0$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $\theta = 90^{\circ}$.
22
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
જ્યારે એક લાંબી સ્પ્રિંગને $2\,cm$ ખેંચવામાં આવે ત્યારે તેની સ્થિતિ ઊર્જા $U$ છે. જો સ્પ્રિંગને $8\,cm$ ખેંચવામાં આવે,તો તેમાં સંગ્રહિત સ્થિતિ ઊર્જા $.......\,U$ થશે.
A
$16$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(A) $x$ અંતર સુધી ખેંચાયેલી સ્પ્રિંગમાં સંગ્રહિત સ્થિતિ ઊર્જા $U$ નું સૂત્ર $U = \frac{1}{2} k x^2$ છે,જ્યાં $k$ એ સ્પ્રિંગનો બળ અચળાંક છે.
પ્રારંભિક ખેંચાણ $x_1 = 2\,cm$ માટે,સ્થિતિ ઊર્જા $U = \frac{1}{2} k (2)^2 = 2k$ છે.
અંતિમ ખેંચાણ $x_2 = 8\,cm$ માટે,નવી સ્થિતિ ઊર્જા $U'$ એ $U' = \frac{1}{2} k (8)^2 = 32k$ છે.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{U'}{U} = \frac{\frac{1}{2} k (8)^2}{\frac{1}{2} k (2)^2} = \left(\frac{8}{2}\right)^2 = (4)^2 = 16$.
તેથી,$U' = 16\,U$.
23
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
ક્યુરી તાપમાન એ એવું તાપમાન છે જેની ઉપર
A
પેરામેગ્નેટિક પદાર્થ ફેરોમેગ્નેટિક બને છે
B
ફેરોમેગ્નેટિક પદાર્થ પેરામેગ્નેટિક બને છે
C
પેરામેગ્નેટિક પદાર્થ ડાયામેગ્નેટિક બને છે
D
ફેરોમેગ્નેટિક પદાર્થ ડાયામેગ્નેટિક બને છે

Solution

(B) ક્યુરી તાપમાન $(T_C)$ એ ફેરોમેગ્નેટિક પદાર્થોનો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે.
$T_C$ થી નીચેના તાપમાને,ચુંબકીય ડોમેન્સના ગોઠવણીને કારણે પદાર્થ ફેરોમેગ્નેટિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે.
જેમ જેમ તાપમાન વધે છે અને $T_C$ સુધી પહોંચે છે,તેમ ઉષ્મીય આંદોલન એટલું પ્રબળ બની જાય છે કે તે ડોમેન્સની ગોઠવણી જાળવી રાખતા એક્સચેન્જ કપલિંગને દૂર કરી શકે છે.
પરિણામે,ક્યુરી તાપમાનથી ઉપર,પદાર્થ તેનું સ્વયંભૂ ચુંબકત્વ ગુમાવે છે અને પેરામેગ્નેટિક અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
24
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
ટ્રાન્સફોર્મરનો ગર્ભ (core) લેમિનેટેડ હોય છે જેથી
A
પ્રાથમિક અને ગૌણ ગૂંચળામાં વોલ્ટેજનો ગુણોત્તર વધારી શકાય
B
ગર્ભને કાટ લાગતો અટકાવી શકાય
C
એડી પ્રવાહોને કારણે થતો ઉર્જાનો વ્યય ઘટાડી શકાય
D
ફ્લક્સમાં થતો ફેરફાર વધારી શકાય

Solution

(C) જ્યારે કોઈ ગૂંચળા સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સ બદલાય છે,ત્યારે તેમાં પ્રેરિત $emf$ ઉત્પન્ન થાય છે અને પ્રેરિત પ્રવાહ વહે છે. આ પ્રેરિત પ્રવાહો વાહકમાં બંધ ગાળાના સ્વરૂપમાં રચાય છે. આ પ્રવાહો વમળ જેવા દેખાતા હોવાથી તેને $Eddy$ પ્રવાહો (વમળ પ્રવાહો) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રવાહો તેમના ઉદ્ભવના કારણનો વિરોધ કરે છે; તેથી,$Eddy$ પ્રવાહોને કારણે ઉષ્મા ઉર્જાના સ્વરૂપમાં ઘણી ઉર્જાનો વ્યય થાય છે. જો ટ્રાન્સફોર્મરનો ગર્ભ લેમિનેટેડ કરવામાં આવે,તો આ પ્રવાહોનો માર્ગ મર્યાદિત થાય છે અને તેમની અસર ઘટાડી શકાય છે.
25
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
$\vec{p}$ મોમેન્ટ ધરાવતો એક વિદ્યુત ડાયપોલ સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}$ ની દિશામાં રહેલો છે. ડાયપોલને $90^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવા માટે કરવું પડતું કાર્ય કેટલું હશે?
A
$pE$
B
$\sqrt{2} pE$
C
$\frac{pE}{2}$
D
$2 pE$

Solution

(A) સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}$ માં $\vec{p}$ ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવતા વિદ્યુત ડાયપોલને પ્રારંભિક ખૂણા $\theta_1$ થી અંતિમ ખૂણા $\theta_2$ સુધી ફેરવવા માટે કરવું પડતું કાર્ય $W$ નીચે મુજબના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$W = \int_{\theta_1}^{\theta_2} pE \sin \theta \, d\theta = pE (\cos \theta_1 - \cos \theta_2)$
અહીં ડાયપોલ શરૂઆતમાં વિદ્યુતક્ષેત્રની દિશામાં છે,તેથી પ્રારંભિક ખૂણો $\theta_1 = 0^{\circ}$ છે.
અંતિમ ખૂણો $\theta_2 = 90^{\circ}$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$W = pE (\cos 0^{\circ} - \cos 90^{\circ})$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos 0^{\circ} = 1$ અને $\cos 90^{\circ} = 0$,તેથી:
$W = pE (1 - 0) = pE$.
26
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
$L$ મીટર બાજુ ધરાવતી એક ચોરસ સપાટી કાગળના સમતલમાં છે. એક સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E} \text{ (V/m)}$,જે પણ કાગળના સમતલમાં છે,તે ફક્ત ચોરસ સપાટીના નીચેના અડધા ભાગ સુધી મર્યાદિત છે,(આકૃતિ જુઓ). સપાટી સાથે સંકળાયેલ $SI$ એકમોમાં વિદ્યુત ફ્લક્સ કેટલું હશે?
Question diagram
A
$EL^2$
B
$\frac{EL^2}{2\varepsilon_0}$
C
$\frac{EL^2}{2}$
D
$0$

Solution

(D) કોઈ સપાટીમાંથી પસાર થતું વિદ્યુત ફ્લક્સ $\phi$ એ વિદ્યુતક્ષેત્ર સદિશ $\vec{E}$ અને ક્ષેત્રફળ સદિશ $\vec{S}$ નો અદિશ ગુણાકાર છે.
$\phi = \vec{E} \cdot \vec{S} = ES \cos \theta$
અહીં,વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}$ કાગળના સમતલમાં છે.
કાગળના સમતલમાં રહેલી સપાટી માટે ક્ષેત્રફળ સદિશ $\vec{S}$ એ કાગળના સમતલને લંબ હોય છે.
તેથી,વિદ્યુતક્ષેત્ર સદિશ $\vec{E}$ અને ક્ષેત્રફળ સદિશ $\vec{S}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 90^{\circ}$ છે.
કારણ કે $\cos 90^{\circ} = 0$,તેથી સપાટી સાથે સંકળાયેલ વિદ્યુત ફ્લક્સ $\phi$:
$\phi = ES \cos 90^{\circ} = ES(0) = 0$.
27
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
એક સમાંતર પ્લેટ એર કેપેસિટરને $V$ વોલ્ટના વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત સુધી ચાર્જ કરવામાં આવે છે. ચાર્જિંગ બેટરીને દૂર કર્યા પછી,ઇન્સ્યુલેટિંગ હેન્ડલનો ઉપયોગ કરીને કેપેસિટરની પ્લેટો વચ્ચેનું અંતર વધારવામાં આવે છે. પરિણામે,પ્લેટો વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત:
A
ઘટે છે
B
વધે છે
C
બદલાતો નથી
D
શૂન્ય થઈ જાય છે

Solution

(B) સમાંતર પ્લેટ કેપેસિટરનું કેપેસિટન્સ $C = \frac{\varepsilon_{0} A}{d}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $A$ એ પ્લેટોનું ક્ષેત્રફળ છે અને $d$ એ તેમની વચ્ચેનું અંતર છે.
જ્યારે અંતર $d$ વધારવામાં આવે છે,ત્યારે કેપેસિટન્સ $C$ ઘટે છે.
બેટરી દૂર કરવામાં આવી હોવાથી,પ્લેટો પરનો વિદ્યુતભાર $Q$ અચળ રહે છે.
વિદ્યુતભાર,કેપેસિટન્સ અને વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવત વચ્ચેનો સંબંધ $V = \frac{Q}{C}$ છે.
અહીં $Q$ અચળ હોવાથી અને $C$ ઘટતું હોવાથી,વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V$ વધશે.
28
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
અહીં દર્શાવેલ સર્કિટમાં $8 \,\Omega$ ના અવરોધમાં વ્યય થતો પાવર $2 \,\text{W}$ છે. $3 \,\Omega$ ના અવરોધમાં વ્યય થતો પાવર (વોટ એકમમાં) કેટલો હશે?
Question diagram
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$0.5$

Solution

(C) આ સર્કિટ બે સમાંતર શાખાઓની બનેલી છે. ઉપરની શાખામાં $1 \,\Omega$ અને $3 \,\Omega$ ના અવરોધો શ્રેણીમાં છે,તેથી તેનો કુલ અવરોધ $R_1 = 1 + 3 = 4 \,\Omega$ થાય. નીચેની શાખામાં $R_2 = 8 \,\Omega$ નો અવરોધ છે.
શાખાઓ સમાંતરમાં હોવાથી,બંને શાખાઓ પરનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V$ સમાન રહે છે.
અવરોધમાં વ્યય થતો પાવર $P = \frac{V^2}{R}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$8 \,\Omega$ ના અવરોધ માટે,$P_2 = \frac{V^2}{8} = 2 \,\text{W},$ જેનો અર્થ છે કે $V^2 = 16 \,\text{V}^2$ થાય.
ઉપરની શાખામાંથી વહેતો પ્રવાહ $i_1 = \frac{V}{R_1} = \frac{V}{4}$ છે.
$3 \,\Omega$ ના અવરોધમાં વ્યય થતો પાવર $P_{3\Omega} = i_1^2 \times 3 = \left(\frac{V}{4}\right)^2 \times 3 = \frac{V^2}{16} \times 3$ થાય.
$V^2 = 16$ મૂકતા,આપણને $P_{3\Omega} = \frac{16}{16} \times 3 = 3 \,\text{W}$ મળે છે.
Solution diagram
29
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
બે કોષો,જે સમાન $e.m.f.$ $E$ ધરાવે છે,તેમને શ્રેણીમાં બાહ્ય અવરોધ $R$ સાથે જોડવામાં આવે છે. કોષોના આંતરિક અવરોધ અનુક્રમે $r_1$ અને $r_2$ $(r_1 > r_2)$ છે. જ્યારે પરિપથ બંધ કરવામાં આવે છે,ત્યારે પ્રથમ કોષના બે છેડા વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત શૂન્ય થાય છે. $R$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\sqrt{r_1 r_2}$
B
$r_1 + r_2$
C
$r_1 - r_2$
D
$\frac{r_1 + r_2}{2}$

Solution

(C) શ્રેણી જોડાણનો કુલ $e.m.f.$ $E_{eq} = E + E = 2E$ છે.
પરિપથનો કુલ અવરોધ $R_{eq} = R + r_1 + r_2$ છે.
પરિપથમાં વહેતો પ્રવાહ $I = \frac{2E}{R + r_1 + r_2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ કોષ (જેનો આંતરિક અવરોધ $r_1$ છે) ના બે છેડા વચ્ચેનો વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V_1 = E - I r_1$ છે.
આપેલ છે કે $V_1 = 0$,તેથી $E - I r_1 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $E = I r_1$.
$I$ નું સૂત્ર મૂકતા:
$E = \left( \frac{2E}{R + r_1 + r_2} \right) r_1$.
બંને બાજુ $E$ વડે ભાગતા:
$1 = \frac{2r_1}{R + r_1 + r_2}$.
$R + r_1 + r_2 = 2r_1$.
$R = 2r_1 - r_1 - r_2 = r_1 - r_2$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
Solution diagram
30
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
કિર્ચોફનો પ્રથમ નિયમ $(\sum i = 0)$ અને બીજો નિયમ $(\sum iR = \sum E)$,જ્યાં સંજ્ઞાઓ તેમના સામાન્ય અર્થ ધરાવે છે,તે અનુક્રમે કોના પર આધારિત છે?
A
અનુક્રમે વિદ્યુતભાર અને ઉર્જાનું સંરક્ષણ
B
વિદ્યુતભારનું સંરક્ષણ,વેગમાનનું સંરક્ષણ
C
ઉર્જાનું સંરક્ષણ,વિદ્યુતભારનું સંરક્ષણ
D
વેગમાનનું સંરક્ષણ,વિદ્યુતભારનું સંરક્ષણ

Solution

(A) કિર્ચોફનો પ્રથમ નિયમ,જેને જંકશનના નિયમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે જણાવે છે કે જંકશન પર મળતા પ્રવાહોનો બેઝિક સરવાળો શૂન્ય હોય છે. આ વિદ્યુતભારના સંરક્ષણના નિયમનું સીધું પરિણામ છે,કારણ કે જંકશન પર વિદ્યુતભાર એકઠો થઈ શકતો નથી.
કિર્ચોફનો બીજો નિયમ,જેને લૂપના નિયમ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે જણાવે છે કે કોઈપણ બંધ લૂપમાં વિદ્યુતસ્થિતિમાનના તફાવતોનો બેઝિક સરવાળો શૂન્ય હોય છે. આ ઉર્જાના સંરક્ષણના નિયમનું સીધું પરિણામ છે,કારણ કે સ્થિર વિદ્યુતક્ષેત્રમાં બંધ લૂપની આસપાસ એકમ વિદ્યુતભારને ખસેડવા માટે કરવામાં આવેલું કાર્ય શૂન્ય હોય છે.
31
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
આપેલ પરિપથમાં,જો બિંદુઓ $A$ અને $B$ વચ્ચે એક વાહક તાર જોડવામાં આવે,તો આ તારમાં વહેતો પ્રવાહ
Question diagram
A
$A$ થી $B$ તરફ વહેશે
B
$B$ થી $A$ તરફ વહેશે
C
$V$ ના મૂલ્ય દ્વારા નક્કી થતી દિશામાં વહેશે
D
શૂન્ય હશે

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $C$ પરનું સ્થિતિમાન $V_C$ છે અને બિંદુ $D$ પરનું સ્થિતિમાન $V_D$ છે. ધારો કે $V_C - V_D = V$.
પરિપથ બે સમાંતર શાખાઓનો બનેલો છે: $CAD$ અને $CBD$.
શાખા $CAD$ માં,કુલ અવરોધ $4 \, \Omega + 4 \, \Omega = 8 \, \Omega$ છે. પ્રવાહ $I = \frac{V}{8} \, A$ છે.
$C$ ની સાપેક્ષે $A$ પરનું સ્થિતિમાન $V_C - V_A = I \times 4 \, \Omega = \frac{V}{8} \times 4 = \frac{V}{2}$ છે. તેથી,$V_A = V_C - \frac{V}{2}$.
શાખા $CBD$ માં,કુલ અવરોધ $1 \, \Omega + 3 \, \Omega = 4 \, \Omega$ છે. પ્રવાહ $I' = \frac{V}{4} \, A$ છે.
$C$ ની સાપેક્ષે $B$ પરનું સ્થિતિમાન $V_C - V_B = I' \times 1 \, \Omega = \frac{V}{4} \times 1 = \frac{V}{4}$ છે. તેથી,$V_B = V_C - \frac{V}{4}$.
સ્થિતિમાનની સરખામણી કરતા,$V_B = V_C - 0.25V$ અને $V_A = V_C - 0.5V$. કારણ કે $V_B > V_A$,તેથી જ્યારે તેમની વચ્ચે તાર જોડવામાં આવે ત્યારે પ્રવાહ $B$ થી $A$ તરફ વહેશે.
Solution diagram
32
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
જ્યારે $\vec{v}$ વેગ સાથે ગતિ કરતો વીજભારિત કણ $\vec{B}$ ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં દાખલ થાય છે,ત્યારે તેના પર લાગતું બળ શૂન્ય નથી. આનો અર્થ એ છે કે
A
વચ્ચેનો ખૂણો કાં તો $0^{\circ}$ અથવા $180^{\circ}$ છે
B
વચ્ચેનો ખૂણો ફરજિયાતપણે $90^{\circ}$ છે
C
વચ્ચેનો ખૂણો $90^{\circ}$ સિવાયનું કોઈપણ મૂલ્ય હોઈ શકે છે
D
વચ્ચેનો ખૂણો $0^{\circ}$ અને $180^{\circ}$ સિવાયનું કોઈપણ મૂલ્ય હોઈ શકે છે

Solution

(D) ચુંબકીય ક્ષેત્ર $\vec{B}$ માં $\vec{v}$ વેગ સાથે ગતિ કરતા વીજભારિત કણ પર લાગતું બળ લોરેન્ટ્ઝ બળના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\vec{F} = q(\vec{v} \times \vec{B})$
આ બળનું મૂલ્ય નીચે મુજબ છે:
$F = qvB \sin \theta$
જ્યાં $\theta$ એ વેગ સદિશ $\vec{v}$ અને ચુંબકીય ક્ષેત્ર સદિશ $\vec{B}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
બળ શૂન્ય ન હોય $(F \neq 0)$ તે માટે,$\sin \theta \neq 0$ હોવું જોઈએ.
કારણ કે $\theta = 0^{\circ}$ અને $\theta = 180^{\circ}$ પર $\sin \theta = 0$ થાય છે,તેથી આ કિસ્સાઓમાં બળ શૂન્ય હોય છે.
તેથી,બળ શૂન્ય ન હોય તે માટે,ખૂણો $\theta$ એ $0^{\circ}$ અને $180^{\circ}$ સિવાયનું કોઈપણ મૂલ્ય હોઈ શકે છે.
33
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
$25\, cm$ ની સમાન કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા એક બહિર્ગોળ લેન્સ અને એક અંતર્ગોળ લેન્સને સંપર્કમાં મૂકીને લેન્સનું સંયોજન બનાવવામાં આવે છે. આ સંયોજનનો પાવર ડાયોપ્ટરમાં કેટલો થશે?
A
$0$
B
$25$
C
$50$
D
અનંત

Solution

(A) બહિર્ગોળ લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ $f_{1} = +25\, cm$ છે.
અંતર્ગોળ લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ $f_{2} = -25\, cm$ છે.
લેન્સનો પાવર $P$ ડાયોપ્ટરમાં $P = \frac{100}{f(cm)}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
બહિર્ગોળ લેન્સનો પાવર $P_{1} = \frac{100}{25} = +4\, D$ છે.
અંતર્ગોળ લેન્સનો પાવર $P_{2} = \frac{100}{-25} = -4\, D$ છે.
જ્યારે લેન્સ સંપર્કમાં હોય,ત્યારે સંયોજનનો કુલ પાવર $P = P_{1} + P_{2}$ થાય છે.
તેથી,$P = 4\, D + (-4\, D) = 0\, D$ થાય છે.
34
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
એક માઇક્રોસ્કોપને કાગળના ટુકડા પરના નિશાન પર ફોકસ કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ $3\, cm$ જાડાઈ અને $1.5$ વક્રીભવનાંક ધરાવતો કાચનો સ્લેબ તે નિશાન પર મૂકવામાં આવે છે. નિશાનને ફરીથી ફોકસમાં લાવવા માટે માઇક્રોસ્કોપને કેવી રીતે ખસેડવું જોઈએ?
A
$2\, cm$ ઉપરની તરફ
B
$4.5\, cm$ નીચેની તરફ
C
$1\, cm$ ઉપરની તરફ
D
$1\, cm$ નીચેની તરફ

Solution

(C) કાચના સ્લેબ દ્વારા જોવામાં આવે ત્યારે નિશાનની આભાસી ઊંડાઈ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $\text{આભાસી ઊંડાઈ} = \frac{\text{વાસ્તવિક ઊંડાઈ}}{\mu} = \frac{3\, cm}{1.5} = 2\, cm$.
નિશાનના સ્થાનમાં થતું સ્થાનાંતર (Shift) નીચે મુજબ છે: $\text{Shift} = \text{વાસ્તવિક ઊંડાઈ} - \text{આભાસી ઊંડાઈ} = 3\, cm - 2\, cm = 1\, cm$.
નિશાન માઇક્રોસ્કોપની તરફ $1\, cm$ જેટલું ઉપર આવેલું દેખાય છે,તેથી નિશાનને ફરીથી ફોકસમાં લાવવા માટે માઇક્રોસ્કોપને $1\, cm$ ઉપરની તરફ ખસેડવું આવશ્યક છે.
35
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
$1 \, MeV$ ઊર્જા ધરાવતા ફોટોનનું વેગમાન $kg \, m/s$ માં કેટલું હશે?
A
$5 \times 10^{-22}$
B
$0.33 \times 10^6$
C
$7 \times 10^{-24}$
D
$10^{-22}$

Solution

(A) ફોટોનની ઊર્જા $E = 1 \, MeV = 1 \times 10^6 \, eV$ આપેલ છે.
ઊર્જાને જૂલમાં ફેરવતા: $E = 10^6 \times 1.6 \times 10^{-19} \, J = 1.6 \times 10^{-13} \, J$.
ફોટોનનું વેગમાન $p$ અને ઊર્જા $E$ વચ્ચેનો સંબંધ $p = E/c$ છે,જ્યાં $c$ એ પ્રકાશની ઝડપ છે $(c \approx 3 \times 10^8 \, m/s)$.
કિંમતો મૂકતા: $p = \frac{1.6 \times 10^{-13} \, J}{3 \times 10^8 \, m/s}$.
$p \approx 0.533 \times 10^{-21} \, kg \, m/s$.
$p \approx 5.33 \times 10^{-22} \, kg \, m/s$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ નજીકની કિંમત $5 \times 10^{-22} \, kg \, m/s$ છે.
36
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
$hf$ ઊર્જા ધરાવતા ફોટોન જ્યારે એલ્યુમિનિયમ પ્લેટ (જેનું કાર્ય વિધેય $E_0$ છે) પર આપાત થાય છે,ત્યારે મહત્તમ ગતિઊર્જા $K$ ધરાવતા ફોટોઈલેક્ટ્રોન ઉત્સર્જિત થાય છે. જો વિકિરણની આવૃત્તિ બમણી કરવામાં આવે,તો ઉત્સર્જિત ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા કેટલી થશે?
A
$K+ hf$
B
$K+ E_0$
C
$2K$
D
$K+ hf$

Solution

(A) ધારો કે $f$ અને $2f$ આવૃત્તિ ધરાવતા આપાત પ્રકાશ માટે ફોટોઈલેક્ટ્રોનની મહત્તમ ગતિઊર્જા અનુક્રમે $K$ અને $K^{\prime}$ છે.
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટોઈલેક્ટ્રિક સમીકરણ મુજબ:
$K = hf - E_0$ ....... $(i)$
બમણી આવૃત્તિ $2f$ માટે,નવી મહત્તમ ગતિઊર્જા $K^{\prime}$ નીચે મુજબ છે:
$K^{\prime} = h(2f) - E_0$ ...... $(ii)$
આપણે સમીકરણ $(ii)$ ને આ રીતે લખી શકીએ:
$K^{\prime} = 2hf - E_0$
$K^{\prime} = hf + hf - E_0$
સમીકરણ $(i)$ પરથી $hf = K + E_0$ ની કિંમત મૂકતા:
$K^{\prime} = (K + E_0) + hf - E_0$
$K^{\prime} = K + hf$
37
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
ફોટોસેલ પ્રકાશવિદ્યુત અસરનો ઉપયોગ કરીને શું રૂપાંતરિત કરે છે?
A
પ્રકાશની આવૃત્તિમાં થતા ફેરફારને વિદ્યુત પ્રવાહમાં
B
પ્રકાશની આવૃત્તિમાં થતા ફેરફારને વિદ્યુત વોલ્ટેજમાં
C
પ્રકાશની તીવ્રતામાં થતા ફેરફારને ફોટોઈલેક્ટ્રિક પ્રવાહમાં
D
પ્રકાશની તીવ્રતામાં થતા ફેરફારને ફોટોકેથોડના વર્ક ફંક્શનમાં

Solution

(C) ફોટોઈલેક્ટ્રિક પ્રવાહ એ આપાત પ્રકાશની તીવ્રતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
ફોટોઈલેક્ટ્રિક અસર મુજબ,જ્યારે યોગ્ય આવૃત્તિનો પ્રકાશ ધાતુની સપાટી પર પડે છે,ત્યારે ઇલેક્ટ્રોન ઉત્સર્જિત થાય છે.
દર સેકન્ડે ઉત્સર્જિત થતા ફોટોઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા આપાત વિકિરણની તીવ્રતાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,પ્રકાશની તીવ્રતામાં થતો ફેરફાર ફોટોઈલેક્ટ્રિક પ્રવાહમાં અનુરૂપ ફેરફાર લાવે છે.
38
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
$2 \, mH$ અને $8 \, mH$ ના આત્મ-પ્રેરકત્વ ધરાવતા બે ગૂંચળાને એકબીજાની એટલા નજીક રાખવામાં આવે છે કે એક ગૂંચળાનું અસરકારક ફ્લક્સ બીજા સાથે સંપૂર્ણપણે સંકળાયેલું છે. આ ગૂંચળા વચ્ચેનું અન્યોન્ય પ્રેરકત્વ ...... $mH$ છે.
A
$16$
B
$10$
C
$6$
D
$4$

Solution

(D) બે ગૂંચળા વચ્ચેનું અન્યોન્ય પ્રેરકત્વ $M$ એ સૂત્ર $M = K \sqrt{L_1 L_2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $K$ એ કપલિંગનો ગુણાંક છે.
કારણ કે એક ગૂંચળાનું ફ્લક્સ બીજા સાથે સંપૂર્ણપણે સંકળાયેલું છે,તેથી ગૂંચળા સંપૂર્ણપણે જોડાયેલા છે,જેનો અર્થ છે કે $K = 1$.
અહીં $L_1 = 2 \, mH$ અને $L_2 = 8 \, mH$ આપેલ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$M = 1 \times \sqrt{2 \, mH \times 8 \, mH}$
$M = \sqrt{16 \, mH^2}$
$M = 4 \, mH$.
39
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$31\,\Omega$ ઇન્ડક્ટિવ રિએક્ટન્સ ધરાવતા કોઈલનો અવરોધ $8\,\Omega$ છે. તેને $25\,\Omega$ કેપેસિટીવ રિએક્ટન્સ ધરાવતા કેપેસિટર સાથે શ્રેણીમાં જોડવામાં આવે છે. આ સંયોજનને $110\,V$ ના $A$.$C$. સ્ત્રોત સાથે જોડવામાં આવે છે. પરિપથનો પાવર ફેક્ટર કેટલો હશે?
A
$0.33$
B
$0.56$
C
$0.64$
D
$0.80$

Solution

(D) આપેલ છે:
ઇન્ડક્ટિવ રિએક્ટન્સ $X_{L} = 31\,\Omega$
અવરોધ $R = 8\,\Omega$
કેપેસિટીવ રિએક્ટન્સ $X_{C} = 25\,\Omega$
શ્રેણી $LCR$ પરિપથનું ઈમ્પીડન્સ $Z$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$Z = \sqrt{R^{2} + (X_{L} - X_{C})^{2}}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$Z = \sqrt{8^{2} + (31 - 25)^{2}}$
$Z = \sqrt{64 + 6^{2}}$
$Z = \sqrt{64 + 36}$
$Z = \sqrt{100} = 10\,\Omega$
પરિપથનો પાવર ફેક્ટર નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત થાય છે:
$\cos \phi = \frac{R}{Z}$
$R$ અને $Z$ ની કિંમતો મૂકતા:
$\cos \phi = \frac{8}{10} = 0.8$
40
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
$L$ ઇન્ડક્ટર (અવગણ્ય અવરોધ ધરાવતું) અને $C$ કેપેસિટર ધરાવતા રેઝોનન્ટ સર્કિટનો ઉપયોગ કરતો ટ્રાન્ઝિસ્ટર-ઓસિલેટર $f$ આવૃત્તિના દોલનો ઉત્પન્ન કરે છે. જો $L$ ને બમણું કરવામાં આવે અને $C$ ને બદલીને $4C$ કરવામાં આવે,તો આવૃત્તિ કેટલી થશે?
A
$f/2$
B
$f/4$
C
$8f$
D
$f / (2\sqrt{2})$

Solution

(D) $LC$ ઓસિલેટરની આવૃત્તિનું સૂત્ર $f = \frac{1}{2\pi\sqrt{LC}}$ છે.
ધારો કે પ્રારંભિક આવૃત્તિ $f_1 = f$ છે,જ્યાં ઇન્ડક્ટન્સ $L_1 = L$ અને કેપેસિટન્સ $C_1 = C$ છે.
ધારો કે નવી આવૃત્તિ $f_2$ છે,જ્યાં નવું ઇન્ડક્ટન્સ $L_2 = 2L$ અને નવું કેપેસિટન્સ $C_2 = 4C$ છે.
આવૃત્તિઓના ગુણોત્તરનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{f_2}{f_1} = \frac{\frac{1}{2\pi\sqrt{L_2 C_2}}}{\frac{1}{2\pi\sqrt{L_1 C_1}}} = \sqrt{\frac{L_1 C_1}{L_2 C_2}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{f_2}{f} = \sqrt{\frac{L \times C}{2L \times 4C}} = \sqrt{\frac{1}{8}} = \frac{1}{2\sqrt{2}}$
તેથી,નવી આવૃત્તિ $f_2 = \frac{f}{2\sqrt{2}}$ થશે.
41
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
હાઇડ્રોજન પરમાણુનું આયનીકરણ પોટેન્શિયલ $13.6 \ eV$ છે. ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાં રહેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓને $12.1 \ eV$ ફોટોન ઉર્જા ધરાવતા મોનોક્રોમેટિક વિકિરણ દ્વારા ઉત્તેજિત કરવામાં આવે છે. બોહરના સિદ્ધાંત મુજબ,હાઇડ્રોજન દ્વારા ઉત્સર્જિત વર્ણપટ રેખાઓની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) હાઇડ્રોજન પરમાણુનું આયનીકરણ પોટેન્શિયલ $13.6 \ eV$ છે. $n^{th}$ કક્ષાની ઉર્જા $E_n = -\frac{13.6}{n^2} \ eV$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ $(n=1)$ માં રહેલો હાઇડ્રોજન પરમાણુ $12.1 \ eV$ ઉર્જાનો ફોટોન શોષે છે,ત્યારે તે ઉચ્ચ ઉર્જા સ્તર $n$ માં ઉત્તેજિત થાય છે. ઉર્જાનો તફાવત નીચે મુજબ છે:
$E = E_n - E_1$
$12.1 = -\frac{13.6}{n^2} - (-13.6)$
$12.1 = 13.6 - \frac{13.6}{n^2}$
$\frac{13.6}{n^2} = 13.6 - 12.1 = 1.5$
$n^2 = \frac{13.6}{1.5} \approx 9.06 \approx 9$
$n = 3$
જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન $n^{th}$ અવસ્થામાંથી પાછા ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાં સંક્રમણ કરે છે ત્યારે ઉત્સર્જિત થતી વર્ણપટ રેખાઓની સંખ્યા $\frac{n(n-1)}{2}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n=3$ માટે,વર્ણપટ રેખાઓની સંખ્યા = $\frac{3(3-1)}{2} = \frac{3 \times 2}{2} = 3$.
42
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
ડ્યુટેરોનની બંધન ઉર્જા $2.2 \, MeV$ છે અને $_2^4He$ ની બંધન ઉર્જા $28 \, MeV$ છે. જો બે ડ્યુટેરોન જોડાઈને એક $_2^4He$ બનાવે,તો મુક્ત થતી ઉર્જા ......... $MeV$ છે.
A
$30.2$
B
$25.8$
C
$23.6$
D
$19.2$

Solution

(C) ન્યુક્લિયર સંલયન પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે: $_{1}^{2}H + _{1}^{2}H \rightarrow _{2}^{4}He + Q$.
ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયામાં મુક્ત થતી ઉર્જા $(Q)$ એ નીપજોની કુલ બંધન ઉર્જા અને પ્રક્રિયકોની કુલ બંધન ઉર્જા વચ્ચેના તફાવત જેટલી હોય છે.
$Q = B.E.(_{2}^{4}He) - 2 \times B.E.(_{1}^{2}H)$.
આપેલ છે:
$B.E.(_{2}^{4}He) = 28 \, MeV$
$B.E.(_{1}^{2}H) = 2.2 \, MeV$
કિંમતો મૂકતા:
$Q = 28 - 2(2.2) \, MeV$
$Q = 28 - 4.4 \, MeV$
$Q = 23.6 \, MeV$.
તેથી,મુક્ત થતી ઉર્જા $23.6 \, MeV$ છે.
43
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
એક રેડિયોએક્ટિવ પદાર્થમાં $t_1$ સમયે એક્ટિવિટી $R_1$ છે અને ત્યારબાદના $t_2$ સમયે તે $R_2$ છે. જો પદાર્થનો ક્ષય અચળાંક $\lambda$ હોય,તો:
A
$R_1 = R_2$
B
$R_1 = R_2 e^{-\lambda(t_1 - t_2)}$
C
$R_1 = R_2 e^{\lambda(t_1 - t_2)}$
D
$R_1 = R_2 \left( \frac{t_1}{t_2} \right)$

Solution

(B) રેડિયોએક્ટિવ ક્ષયના નિયમ મુજબ,કોઈપણ સમયે $t$ એક્ટિવિટી $R$ એ $R = R_0 e^{-\lambda t}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$t_1$ સમયે,એક્ટિવિટી $R_1 = R_0 e^{-\lambda t_1}$ છે.
$t_2$ સમયે,એક્ટિવિટી $R_2 = R_0 e^{-\lambda t_2}$ છે.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા:
$\frac{R_1}{R_2} = \frac{R_0 e^{-\lambda t_1}}{R_0 e^{-\lambda t_2}} = e^{-\lambda t_1} \cdot e^{\lambda t_2} = e^{-\lambda(t_1 - t_2)}$.
તેથી,$R_1 = R_2 e^{-\lambda(t_1 - t_2)}$.
44
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
નીચેની આકૃતિ બે ઇનપુટ $A$ અને $B$ તથા આઉટપુટ $C$ ધરાવતું લોજિક ગેટ સર્કિટ દર્શાવે છે. $A$,$B$ અને $C$ ના વોલ્ટેજ વેવફોર્મ નીચે મુજબ છે. આ લોજિક સર્કિટ ગેટ કયો છે?
Question diagram
A
$OR$ ગેટ
B
$AND$ ગેટ
C
$NAND$ ગેટ
D
$NOR$ ગેટ

Solution

(B) આપેલ વોલ્ટેજ વેવફોર્મનું અવલોકન કરીને,આપણે ઇનપુટ $A$ અને $B$ તથા આઉટપુટ $C$ માટે સત્યતા કોષ્ટક (truth table) બનાવી શકીએ છીએ:
$A$$B$$C$
$1$$1$$1$
$1$$0$$0$
$0$$1$$0$
$0$$0$$0$

આ સત્યતા કોષ્ટકની સરખામણી લોજિક ગેટના પ્રમાણિત સત્યતા કોષ્ટકો સાથે કરતા,આપણે જાણી શકીએ છીએ કે આઉટપુટ $C$ ત્યારે જ $1$ મળે છે જ્યારે બંને ઇનપુટ $A$ અને $B$ $1$ હોય. આ $AND$ ગેટનું લાક્ષણિક વર્તન છે. તેથી,આપેલ લોજિક સર્કિટ ગેટ $AND$ ગેટ છે.
45
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
એક ટ્રાન્ઝિસ્ટરને કોમન એમિટર કોન્ફિગરેશનમાં $V_C = 1.5 \, V$ ના અચળ કલેક્ટર વોલ્ટેજ પર ચલાવવામાં આવે છે,જેથી બેઝ કરંટમાં $100 \, \mu A$ થી $150 \, \mu A$ નો ફેરફાર થવાથી કલેક્ટર કરંટમાં $5 \, mA$ થી $10 \, mA$ નો ફેરફાર થાય છે. તો કરંટ ગેઇન $\beta$ કેટલો હશે?
A
$50$
B
$67$
C
$75$
D
$100$

Solution

(D) બેઝ કરંટમાં થતો ફેરફાર $\Delta I_B = 150 \, \mu A - 100 \, \mu A = 50 \, \mu A = 50 \times 10^{-6} \, A$ છે.
કલેક્ટર કરંટમાં થતો ફેરફાર $\Delta I_C = 10 \, mA - 5 \, mA = 5 \, mA = 5 \times 10^{-3} \, A$ છે.
કોમન એમિટર કોન્ફિગરેશનમાં કરંટ ગેઇન $\beta$ એ કલેક્ટર કરંટમાં થતા ફેરફાર અને બેઝ કરંટમાં થતા ફેરફારનો ગુણોત્તર છે:
$\beta = \frac{\Delta I_C}{\Delta I_B} = \frac{5 \times 10^{-3} \, A}{50 \times 10^{-6} \, A} = \frac{5000 \times 10^{-6}}{50 \times 10^{-6}} = 100$.
તેથી,કરંટ ગેઇન $\beta$ નું મૂલ્ય $100$ છે.
46
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
નીચેનામાંથી કયું ફોરવર્ડ બાયસ ડાયોડ દર્શાવે છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) $p-n$ જંકશન ડાયોડને ફોરવર્ડ બાયસ કહેવામાં આવે છે જો $p$-બાજુનું પોટેન્શિયલ $(V_p)$ એ $n$-બાજુના પોટેન્શિયલ $(V_n)$ કરતા વધારે હોય,એટલે કે $V_p > V_n$.
ચાલો દરેક વિકલ્પનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$A$: $V_p = -4 \text{ V}$,$V_n = -3 \text{ V}$. અહીં,$-4 < -3$,તેથી $V_p < V_n$ (રિવર્સ બાયસ).
$B$: $V_p = -2 \text{ V}$,$V_n = +2 \text{ V}$. અહીં,$-2 < +2$,તેથી $V_p < V_n$ (રિવર્સ બાયસ).
$C$: $V_p = 3 \text{ V}$,$V_n = 5 \text{ V}$. અહીં,$3 < 5$,તેથી $V_p < V_n$ (રિવર્સ બાયસ).
$D$: $V_p = 0 \text{ V}$,$V_n = -2 \text{ V}$. અહીં,$0 > -2$,તેથી $V_p > V_n$ (ફોરવર્ડ બાયસ).
તેથી,વિકલ્પ $D$ ફોરવર્ડ બાયસ ડાયોડ દર્શાવે છે.
47
PhysicsMediumMCQAIPMT · 2006
બે વર્તુળાકાર ગૂંચળા $1$ અને $2$ એક જ તારમાંથી બનાવવામાં આવ્યા છે. પ્રથમ ગૂંચળાની ત્રિજ્યા બીજા ગૂંચળા કરતા બમણી છે. તેમના કેન્દ્ર પર ચુંબકીય ક્ષેત્ર સમાન રહે તે માટે તેમની વચ્ચે લાગુ પાડવામાં આવતા વિદ્યુતસ્થિતિમાનનો તફાવત $V_1 / V_2$ નો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$3$
B
$4$
C
$6$
D
$2$

Solution

(B) વર્તુળાકાર ગૂંચળાના કેન્દ્ર પર ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B = \frac{\mu_0 I}{2r}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે બંને ગૂંચળા માટે કેન્દ્ર પર ચુંબકીય ક્ષેત્ર સમાન છે,તેથી:
$\frac{\mu_0 I_1}{2(2r)} = \frac{\mu_0 I_2}{2(r)} \Rightarrow \frac{I_1}{I_2} = 2 \quad ...(i)$
ગૂંચળા એક જ તારમાંથી બનેલા હોવાથી,તેમનો અવરોધ $R$ તેમની લંબાઈ $l$ ના સમપ્રમાણમાં હોય છે $(R = \rho \frac{l}{A})$.
લંબાઈઓ $l_1 = 2\pi(2r) = 4\pi r$ અને $l_2 = 2\pi(r) = 2\pi r$ છે.
તેથી,અવરોધનો ગુણોત્તર $\frac{R_1}{R_2} = \frac{l_1}{l_2} = \frac{4\pi r}{2\pi r} = 2 \quad ...(ii)$
ઓહ્મના નિયમ મુજબ,$V = IR$,તેથી $I = V/R$.
આ કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$\frac{V_1/R_1}{V_2/R_2} = 2 \Rightarrow \frac{V_1}{V_2} = 2 \times \frac{R_1}{R_2}$
સમીકરણ $(ii)$ માંથી ગુણોત્તર મૂકતા:
$\frac{V_1}{V_2} = 2 \times 2 = 4$.
48
PhysicsEasyMCQAIPMT · 2006
જર્મેનિયમ $(Ge)$ ન્યુક્લાઇડની ત્રિજ્યા ${ }_4^9 Be$ ની ત્રિજ્યા કરતાં બમણી માપવામાં આવે છે. $Ge$ માં ન્યુક્લિઓન્સની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$72$
B
$73$
C
$74$
D
$75$

Solution

(A) ન્યુક્લિયસની ત્રિજ્યા $R = R_0 A^{1/3}$ સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $A$ એ ન્યુક્લિઓન્સની સંખ્યા છે.
તેથી,બે ન્યુક્લિયસની ત્રિજ્યાનો ગુણોત્તર $\frac{R_1}{R_2} = \left(\frac{A_1}{A_2}\right)^{1/3}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $R_{Ge} = 2 R_{Be}$ અને $A_{Be} = 9$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$2 = \left(\frac{A_{Ge}}{9}\right)^{1/3}$.
બંને બાજુ ઘન કરતા,આપણને મળે છે $2^3 = \frac{A_{Ge}}{9}$.
$8 = \frac{A_{Ge}}{9}$.
$A_{Ge} = 8 \times 9 = 72$.
આમ,જર્મેનિયમમાં ન્યુક્લિઓન્સની સંખ્યા $72$ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real AIPMT style covering Physics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Physics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live AIPMT mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Physics questions are in AIPMT 2006?

There are 48 Physics questions from the AIPMT 2006 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are AIPMT 2006 Physics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice AIPMT 2006 Physics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIPMT mock test covering Physics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Physics papers from AIPMT previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIPMT Physics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Physics Paper

Pick AIPMT 2006 Physics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.