BiologyQ51–120 of 170 questions
Page 2 of 2 · Gujarati
51
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કઈ જોડી યોગ્ય રીતે જોડાયેલી છે?
A
અમરવેલ (Cuscuta) - પરોપજીવી
B
ડાયોનિયા (Dionaea) - કીટકાહારી
C
ફાફડોથોર (Opuntia) - ભક્ષક
D
કેપ્સેલા (Capsella) - જલજ
Solution
(A) સાચી જોડી $A$ અને $B$ છે. જોકે,જૈવિક વર્ગીકરણ અને પરિસ્થિતિકીય અભ્યાસમાં,$Cuscuta$ (અમરવેલ) એ એક જાણીતી પરોપજીવી વનસ્પતિ છે જે યજમાન વનસ્પતિમાંથી પોષક તત્વો મેળવે છે. $Dionaea$ (વીનસ ફ્લાયટ્રેપ) એ કીટકાહારી વનસ્પતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. $Opuntia$ (ફાફડોથોર) એ રણનિવાસી વનસ્પતિ છે,ભક્ષક નથી. $Capsella$ એ સ્થળજ વનસ્પતિ છે,જલજ નથી. $Cuscuta$ એ પરોપજીવીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ હોવાથી,વિકલ્પ $A$ સૌથી સચોટ છે.
0 likesView Solution
52
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
જલવાહિનીઓ સાંકડા કોટરવાળી બહુકોષીય રચના છે.
B
જલવાહિનીકીઓ સાંકડા કોટરવાળી બહુકોષીય રચના છે.
C
જલવાહિનીઓ પહોળા કોટરવાળી એકકોષીય રચના છે.
D
જલવાહિનીઓ એકકોષીય અને વિશાળ કોટર ધરાવે છે.
Solution
(A) જલવાહિનીઓ $(vessels)$ એ લાંબી,નળાકાર,નળી જેવી રચનાઓ છે જે ઘણા કોષોની બનેલી હોય છે,જેને જલવાહિની સભ્ય કહેવામાં આવે છે. આ સભ્યો લિગ્નિનયુક્ત કોષદીવાલ અને મોટું મધ્યસ્થ પોલાણ $(lumen)$ ધરાવે છે. તેની સરખામણીમાં,જલવાહિનીકીઓ $(tracheids)$ એ એકકોષીય,લાંબા અને છેડેથી સાંકડા કોષો છે,જેનું પોલાણ જલવાહિનીઓની તુલનામાં સાંકડું હોય છે. તેથી,જલવાહિનીઓ એ પહોળા કોટરવાળી બહુકોષીય રચના છે,જ્યારે જલવાહિનીકીઓ એકકોષીય રચના છે.
0 likesView Solution
53
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
કક્ષ કલિકા અને અગ્રકલિકા ......... ની ક્રિયાશીલતાને કારણે નિર્માણ પામે છે.
A
પાર્શ્વિય વર્ધનશીલ પેશી
B
આંતર્વિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી
C
અગ્રિય વર્ધનશીલ પેશી
D
મૃદુતક પેશી
Solution
(C) $\text{અગ્રિય}$ $\text{વર્ધનશીલ પેશી}$ વનસ્પતિની પ્રાથમિક વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે. તે પ્રકાંડ અને મૂળના ટોચના ભાગે આવેલી હોય છે. પ્રકાંડના નિર્માણ દરમિયાન, $\text{અગ્રિય}$ $\text{વર્ધનશીલ પેશી}$ ના કેટલાક કોષો પર્ણના કક્ષમાં રહી જાય છે, જેમાંથી $\text{કક્ષ}$ $\text{કલિકા}$ નો વિકાસ થાય છે. $\text{અગ્રકલિકા}$ એ પ્રકાંડની ટોચ પર આવેલો મુખ્ય વૃદ્ધિ બિંદુ છે, જે પણ $\text{અગ્રિય}$ $\text{વર્ધનશીલ પેશી}$ માંથી જ ઉદ્ભવે છે. તેથી, કક્ષ કલિકા અને અગ્રકલિકા બંને $\text{અગ્રિય}$ $\text{વર્ધનશીલ પેશી}$ ની ક્રિયાશીલતાનું પરિણામ છે.
0 likesView Solution
54
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
ચતુઃઅરીય (Tetrarch) વાહિપુલો ............... માં જોવા મળે છે.
A
દ્વિદળી મૂળ
B
એકદળી મૂળ
C
દ્વિદળી પ્રકાંડ
D
એકદળી પ્રકાંડ
Solution
(A) વનસ્પતિઓમાં,મૂળમાં વાહિપુલોની સંખ્યા વનસ્પતિના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે.
$1$. દ્વિદળી મૂળ સામાન્ય રીતે અરીય વાહિપુલ ગોઠવણી દર્શાવે છે જેમાં જલવાહક પેશીના પુલોની સંખ્યા મર્યાદિત હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $2$ થી $4$ (દ્વિઅરીય થી ચતુઃઅરીય) હોય છે.
$2$. બીજી તરફ,એકદળી મૂળ બહુઅરીય (polyarch) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં $6$ થી વધુ જલવાહક પુલો હોય છે.
$3$. પ્રકાંડમાં સામાન્ય રીતે સંયુક્ત વાહિપુલો જોવા મળે છે,અરીય નહીં.
તેથી,ચતુઃઅરીય વાહિપુલો દ્વિદળી મૂળની લાક્ષણિકતા છે.
$1$. દ્વિદળી મૂળ સામાન્ય રીતે અરીય વાહિપુલ ગોઠવણી દર્શાવે છે જેમાં જલવાહક પેશીના પુલોની સંખ્યા મર્યાદિત હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $2$ થી $4$ (દ્વિઅરીય થી ચતુઃઅરીય) હોય છે.
$2$. બીજી તરફ,એકદળી મૂળ બહુઅરીય (polyarch) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં $6$ થી વધુ જલવાહક પુલો હોય છે.
$3$. પ્રકાંડમાં સામાન્ય રીતે સંયુક્ત વાહિપુલો જોવા મળે છે,અરીય નહીં.
તેથી,ચતુઃઅરીય વાહિપુલો દ્વિદળી મૂળની લાક્ષણિકતા છે.
0 likesView Solution
55
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
વાહિનીઓ (Vessels) $..........$ માં જોવા મળે છે.
A
બધી જ આવૃત બીજધારી અને કેટલીક અનાવૃત બીજધારીમાં
B
લગભગ બધી જ આવૃત બીજધારી અને કેટલીક અનાવૃત બીજધારીમાં
C
બધી જ આવૃત બીજધારી,થોડાં અનાવૃત બીજધારી અને કેટલીક ત્રિઅંગીમાં
D
બધી જ ત્રિઅંગીમાં
Solution
(B) વાહિનીઓ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
લગભગ બધી જ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં વાહિનીઓ જોવા મળે છે,જ્યારે અનાવૃત બીજધારી અને ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં તે સામાન્ય રીતે ગેરહાજર હોય છે.
જોકે,તેમાં કેટલાક અપવાદો છે; ઉદાહરણ તરીકે,$Gnetum$ જેવી કેટલીક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં વાહિનીઓ જોવા મળે છે.
તેથી,સૌથી સચોટ વર્ણન એ છે કે તે લગભગ બધી જ આવૃત બીજધારી અને કેટલીક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
લગભગ બધી જ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં વાહિનીઓ જોવા મળે છે,જ્યારે અનાવૃત બીજધારી અને ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં તે સામાન્ય રીતે ગેરહાજર હોય છે.
જોકે,તેમાં કેટલાક અપવાદો છે; ઉદાહરણ તરીકે,$Gnetum$ જેવી કેટલીક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં વાહિનીઓ જોવા મળે છે.
તેથી,સૌથી સચોટ વર્ણન એ છે કે તે લગભગ બધી જ આવૃત બીજધારી અને કેટલીક અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
56
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
વાતછિદ્ર (Lenticels) નું મુખ્ય કાર્ય $..........$ છે.
A
બાષ્પોત્સર્જન
B
બિંદુત્સવેદન (Guttation)
C
વાયુઓની આપ-લે
D
સ્રાવ
Solution
(C) વાતછિદ્ર એ કાષ્ઠીય પ્રકાંડ અને મૂળની છાલમાં જોવા મળતા નાના,મસૂર આકારના છિદ્રો છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય વનસ્પતિના આંતરિક પેશીઓ અને બાહ્ય વાતાવરણ વચ્ચે વાયુઓની આપ-લે કરવાનું છે.
જોકે તેમની મારફતે થોડું બાષ્પોત્સર્જન થઈ શકે છે,પરંતુ તેમનું મુખ્ય દેહધાર્મિક કાર્ય વાયુ વિનિમય છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય વનસ્પતિના આંતરિક પેશીઓ અને બાહ્ય વાતાવરણ વચ્ચે વાયુઓની આપ-લે કરવાનું છે.
જોકે તેમની મારફતે થોડું બાષ્પોત્સર્જન થઈ શકે છે,પરંતુ તેમનું મુખ્ય દેહધાર્મિક કાર્ય વાયુ વિનિમય છે.
0 likesView Solution
57
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
લાંબા અસ્થિઓના છેડે કયા પ્રકારનું કાસ્થિ જોવા મળે છે?
A
કેલ્સિફાઇડ કાસ્થિ
B
કાચવત્ (હાયલિન) કાસ્થિ
C
સ્થિતિસ્થાપક કાસ્થિ
D
તંતુમય કાસ્થિ
Solution
(B) કાચવત્ (હાયલિન) કાસ્થિ એ શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતું કાસ્થિ છે. તે લાંબા અસ્થિઓના સાંધાવાળા છેડે જોવા મળે છે,જ્યાં તે સાંધાના હલનચલન માટે લીસી અને ઓછું ઘર્ષણ ધરાવતી સપાટી પૂરી પાડે છે. તે નાક,સ્વરપેટી (લેરિન્ક્સ),શ્વાસનળી (ટ્રેકિયા) અને શ્વાસવાહિનીઓમાં પણ જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
58
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
કોષરસ પટલના ફ્લુઇડ મોઝેક મોડેલમાં,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
બાહ્ય સ્તર અધ્રુવીય અને જલરાગી હોય છે.
B
બાહ્ય સ્તર ધ્રુવીય અને જલવિરાગી હોય છે.
C
ફોસ્ફોલિપિડનું દ્વિસ્તર પટલનો મધ્ય ભાગ બનાવે છે.
D
પ્રોટીન મધ્ય સ્તર બનાવે છે.
Solution
(C) ફ્લુઇડ મોઝેક મોડેલ મુજબ,કોષરસ પટલ મુખ્યત્વે ફોસ્ફોલિપિડના દ્વિસ્તર (bilayer) થી બનેલું હોય છે.
આ ફોસ્ફોલિપિડ અણુઓ એવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે કે તેમના જલરાગી (hydrophilic) ધ્રુવીય શીર્ષ બહારની તરફ અને જલવિરાગી (hydrophobic) પૂંછડીનો ભાગ અંદરની તરફ (મધ્યમાં) રહે છે.
આમ,ફોસ્ફોલિપિડનું દ્વિસ્તર પટલનો મુખ્ય મધ્ય ભાગ બનાવે છે,જેમાં પ્રોટીન અણુઓ મોઝેકની જેમ ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ ફોસ્ફોલિપિડ અણુઓ એવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે કે તેમના જલરાગી (hydrophilic) ધ્રુવીય શીર્ષ બહારની તરફ અને જલવિરાગી (hydrophobic) પૂંછડીનો ભાગ અંદરની તરફ (મધ્યમાં) રહે છે.
આમ,ફોસ્ફોલિપિડનું દ્વિસ્તર પટલનો મુખ્ય મધ્ય ભાગ બનાવે છે,જેમાં પ્રોટીન અણુઓ મોઝેકની જેમ ગોઠવાયેલા હોય છે.
0 likesView Solution
59
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
રિબોઝોમ્સનું નિર્માણ ક્યાં થાય છે?
A
કોષકેન્દ્રિકા
B
કોષરસ
C
કણાભસૂત્ર
D
ગોલ્ગીકાય
Solution
(A) રિબોઝોમ્સ એ કોષના પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટેના કારખાના છે. તેનું નિર્માણ $Nucleolus$ (કોષકેન્દ્રિકા) માં થાય છે,જે કોષકેન્દ્રની અંદર આવેલી એક ઘટ્ટ અને ગોળાકાર રચના છે. કોષકેન્દ્રિકા એ રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના સક્રિય સંશ્લેષણ અને રિબોઝોમલ પેટા એકમોના જોડાણનું મુખ્ય સ્થળ છે.
0 likesView Solution
60
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
અમીબા કે પેરામિશિયમ જેવા પ્રોટોઝુઆમાં આસૃતિનિયમન (osmoregulation) માટે જવાબદાર અંગિકા ....... છે.
A
આંકુચક રસધાની
B
કણાભસૂત્ર
C
કોષકેન્દ્ર
D
રસધાની
Solution
(A) અમીબા અને પેરામિશિયમ જેવા મીઠા પાણીના પ્રોટોઝુઆમાં,આંકુચક રસધાની (contractile vacuole) એ આસૃતિનિયમન અને ઉત્સર્જન માટે જવાબદાર વિશિષ્ટ અંગિકા છે.
તે કોષરસમાંથી વધારાનું પાણી એકત્રિત કરે છે અને આંતરિક આસૃતિ સંતુલન જાળવવા માટે તેને કોષની બહાર કાઢી નાખે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
તે કોષરસમાંથી વધારાનું પાણી એકત્રિત કરે છે અને આંતરિક આસૃતિ સંતુલન જાળવવા માટે તેને કોષની બહાર કાઢી નાખે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
61
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
જો અસ્થિબંધ (ligament) કપાઈ જાય અથવા તૂટી જાય તો શું થાય છે?
A
સાંધા પર હાડકાં મુક્તપણે હલનચલન કરે છે.
B
સાંધા પર કોઈ હલનચલન જોવા મળતી નથી.
C
હાડકાં ઢીલાં/અસ્થિર થઈ જાય છે.
D
હાડકાં જોડાયેલા રહે છે.
Solution
(C) અસ્થિબંધ (ligament) એ એક મજબૂત અને લવચીક સંયોજક પેશી છે જે બે હાડકાંને સાંધા પર એકબીજા સાથે જોડે છે.
જો અસ્થિબંધ કપાઈ જાય અથવા તૂટી જાય,તો સાંધા પર હાડકાંને પકડી રાખતું મુખ્ય બંધન નષ્ટ થઈ જાય છે.
પરિણામે,હાડકાં તેમના સામાન્ય સ્થાનથી હટી જાય છે અથવા ઢીલાં પડી જાય છે,જેના કારણે સાંધા અસ્થિર થઈ જાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
જો અસ્થિબંધ કપાઈ જાય અથવા તૂટી જાય,તો સાંધા પર હાડકાંને પકડી રાખતું મુખ્ય બંધન નષ્ટ થઈ જાય છે.
પરિણામે,હાડકાં તેમના સામાન્ય સ્થાનથી હટી જાય છે અથવા ઢીલાં પડી જાય છે,જેના કારણે સાંધા અસ્થિર થઈ જાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
62
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
કયા પ્રાણીમાં ચેતાકોષો જોવા મળે છે પરંતુ મગજ ગેરહાજર હોય છે?
A
સ્નાન વાદળી (Bath sponge)
B
અળસિયું
C
વંદો
D
હાઇડ્રા
Solution
(D) $Hydra$ એ $Cnidaria$ (અથવા $Coelenterata$) સમુદાયનું પ્રાણી છે.
આ સજીવોમાં આદિ પ્રકારની ચેતાતંત્રની રચના જોવા મળે છે,જેમાં સમગ્ર શરીરમાં ફેલાયેલા ચેતાકોષોનું જાળું (nerve net) હોય છે.
ઉચ્ચ કક્ષાના પ્રાણીઓથી વિપરીત,$Hydra$ માં માહિતી પર પ્રક્રિયા કરવા માટે કોઈ કેન્દ્રિય મગજ કે કેન્દ્રિય ચેતાતંત્ર હોતું નથી.
તેથી,આ સાચો જવાબ છે.
આ સજીવોમાં આદિ પ્રકારની ચેતાતંત્રની રચના જોવા મળે છે,જેમાં સમગ્ર શરીરમાં ફેલાયેલા ચેતાકોષોનું જાળું (nerve net) હોય છે.
ઉચ્ચ કક્ષાના પ્રાણીઓથી વિપરીત,$Hydra$ માં માહિતી પર પ્રક્રિયા કરવા માટે કોઈ કેન્દ્રિય મગજ કે કેન્દ્રિય ચેતાતંત્ર હોતું નથી.
તેથી,આ સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
63
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
રેનવીયરની ગાંઠ (Nodes of Ranvier) માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય છે?
A
ચેતાતંતુપડ (Neurilemma) અસતત હોય છે.
B
માયલીન આવરણ (Myelin sheath) અસતત હોય છે.
C
ચેતાતંતુપડ અને માયલીન આવરણ બંને અસતત હોય છે.
D
તે માયલીન આવરણ દ્વારા આવૃત્ત હોય છે.
Solution
(B) રેનવીયરની ગાંઠ એ ચેતાક્ષ (axon) પર આવેલા માયલીન આવરણમાં જોવા મળતી સામયિક જગ્યાઓ છે.
આ જગ્યાઓ ત્યાં જોવા મળે છે જ્યાં માયલીન આવરણ ગેરહાજર હોય છે,જેનાથી ચેતાક્ષની પટલ બાહ્ય કોષીય પ્રવાહીના સંપર્કમાં આવે છે.
આના કારણે ક્ષેપક વહન (saltatory conduction) શક્ય બને છે,જેમાં ચેતા આવેગ એક ગાંઠથી બીજી ગાંઠ પર 'કૂદકો' મારે છે,જે સંકેત પ્રસારણની ગતિમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
ચેતાતંતુપડ (સ્વાનનું આવરણ) ગાંઠો પર સતત રહે છે.
આ જગ્યાઓ ત્યાં જોવા મળે છે જ્યાં માયલીન આવરણ ગેરહાજર હોય છે,જેનાથી ચેતાક્ષની પટલ બાહ્ય કોષીય પ્રવાહીના સંપર્કમાં આવે છે.
આના કારણે ક્ષેપક વહન (saltatory conduction) શક્ય બને છે,જેમાં ચેતા આવેગ એક ગાંઠથી બીજી ગાંઠ પર 'કૂદકો' મારે છે,જે સંકેત પ્રસારણની ગતિમાં નોંધપાત્ર વધારો કરે છે.
ચેતાતંતુપડ (સ્વાનનું આવરણ) ગાંઠો પર સતત રહે છે.
0 likesView Solution
64
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
થાઇરૉઇડ કેન્સરને ઓળખવા માટે નીચેનામાંથી કયા રેડિયો-એક્ટિવ આઇસોટોપનો ઉપયોગ થાય છે?
A
આયોડિન-$131$
B
કાર્બન-$14$
C
યુરેનિયમ-$238$
D
ફૉસ્ફરસ-$32$
Solution
(A) થાઇરૉઇડ ગ્રંથિ થાઇરૉઇડ અંતઃસ્ત્રાવો ($T_3$ અને $T_4$) બનાવવા માટે ખાસ કરીને આયોડિનનું શોષણ કરે છે.
રેડિયો-એક્ટિવ આયોડિન-$131$ $(^{131}I)$ નો ઉપયોગ તબીબી નિદાન અને સારવારમાં થાય છે કારણ કે થાઇરૉઇડ ગ્રંથિ તેને એકત્રિત કરે છે,જે કેન્સરગ્રસ્ત કોષોને ઓળખવામાં અથવા અતિસક્રિય થાઇરૉઇડ પેશીઓને નષ્ટ કરવામાં મદદ કરે છે.
અન્ય આઇસોટોપ્સ જેવા કે કાર્બન-$14$ નો ઉપયોગ રેડિયોકાર્બન ડેટિંગ માટે,યુરેનિયમ-$238$ નો ઉપયોગ ભૌગોલિક ડેટિંગ માટે અને ફૉસ્ફરસ-$32$ નો ઉપયોગ મોલેક્યુલર બાયોલોજીના સંશોધનમાં થાય છે.
રેડિયો-એક્ટિવ આયોડિન-$131$ $(^{131}I)$ નો ઉપયોગ તબીબી નિદાન અને સારવારમાં થાય છે કારણ કે થાઇરૉઇડ ગ્રંથિ તેને એકત્રિત કરે છે,જે કેન્સરગ્રસ્ત કોષોને ઓળખવામાં અથવા અતિસક્રિય થાઇરૉઇડ પેશીઓને નષ્ટ કરવામાં મદદ કરે છે.
અન્ય આઇસોટોપ્સ જેવા કે કાર્બન-$14$ નો ઉપયોગ રેડિયોકાર્બન ડેટિંગ માટે,યુરેનિયમ-$238$ નો ઉપયોગ ભૌગોલિક ડેટિંગ માટે અને ફૉસ્ફરસ-$32$ નો ઉપયોગ મોલેક્યુલર બાયોલોજીના સંશોધનમાં થાય છે.
0 likesView Solution
65
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
એડ્રિનાલિન ........ પર સીધી અસર કરે છે.
A
$SA$ ગાંઠ
B
લેંગરહેન્સના ટાપુઓના $\beta$-કોષો
C
કરોડરજ્જુના પૃષ્ઠ મૂળ
D
જઠરના અધિચ્છદીય કોષો
Solution
(A) એડ્રિનાલિન (જેને એપિનેફ્રાઇન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ તણાવ અથવા કટોકટીની પરિસ્થિતિઓ દરમિયાન એડ્રિનલ મેડ્યુલા દ્વારા સ્ત્રવિત થતું અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે શરીરને 'લડો અથવા ભાગો' (fight or flight) પ્રતિભાવ માટે તૈયાર કરવા માટે વિવિધ લક્ષ્ય અંગો પર કાર્ય કરે છે.
તેના મુખ્ય લક્ષ્યોમાંનું એક હૃદય છે,ખાસ કરીને $SA$ (સાઇનોએટ્રિયલ) ગાંઠ,જે કુદરતી પેસમેકર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$SA$ ગાંઠને ઉત્તેજિત કરીને,એડ્રિનાલિન હૃદયના ધબકારા અને સંકોચનનું બળ વધારે છે,જેનાથી સ્નાયુઓને વધુ ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર પહોંચાડવા માટે કાર્ડિયાક આઉટપુટમાં વધારો થાય છે.
તે શરીરને 'લડો અથવા ભાગો' (fight or flight) પ્રતિભાવ માટે તૈયાર કરવા માટે વિવિધ લક્ષ્ય અંગો પર કાર્ય કરે છે.
તેના મુખ્ય લક્ષ્યોમાંનું એક હૃદય છે,ખાસ કરીને $SA$ (સાઇનોએટ્રિયલ) ગાંઠ,જે કુદરતી પેસમેકર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$SA$ ગાંઠને ઉત્તેજિત કરીને,એડ્રિનાલિન હૃદયના ધબકારા અને સંકોચનનું બળ વધારે છે,જેનાથી સ્નાયુઓને વધુ ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર પહોંચાડવા માટે કાર્ડિયાક આઉટપુટમાં વધારો થાય છે.
0 likesView Solution
66
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
મેલેનીન ......... થી રક્ષણ આપે છે.
A
$UV$ કિરણો
B
દૃશ્ય કિરણો
C
ઇન્ફ્રારેડ કિરણો
D
ક્ષ-કિરણો ($X$-rays)
Solution
(A) મેલેનીન એ ત્વચામાં રહેલા મેલેનોસાઇટ્સ દ્વારા ઉત્પન્ન થતું રંજકદ્રવ્ય છે.
તેનું મુખ્ય જૈવિક કાર્ય સૂર્યમાંથી આવતા $UV$ (અલ્ટ્રાવાયોલેટ) કિરણોનું શોષણ કરવાનું છે.
આ હાનિકારક કિરણોનું શોષણ કરીને,મેલેનીન ત્વચાના કોષોને $DNA$ ને થતા નુકસાનથી બચાવે છે અને ત્વચાના કેન્સરનું જોખમ ઘટાડે છે.
તેનું મુખ્ય જૈવિક કાર્ય સૂર્યમાંથી આવતા $UV$ (અલ્ટ્રાવાયોલેટ) કિરણોનું શોષણ કરવાનું છે.
આ હાનિકારક કિરણોનું શોષણ કરીને,મેલેનીન ત્વચાના કોષોને $DNA$ ને થતા નુકસાનથી બચાવે છે અને ત્વચાના કેન્સરનું જોખમ ઘટાડે છે.
0 likesView Solution
67
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
જ્યારે ઉદરમાંથી બંને અંડપિંડ દૂર કરવામાં આવે,ત્યારે રુધિરમાં કયા અંતઃસ્ત્રાવનું પ્રમાણ ઘટશે?
A
ઑક્સિટોસીન
B
પ્રોલેક્ટિન
C
ઇસ્ટ્રોજન
D
ગોનેડોટ્રોપિક રિલીઝિંગ હોર્મોન
Solution
(C) અંડપિંડ એ સ્ત્રીના પ્રાથમિક પ્રજનન અંગો છે જે મુખ્યત્વે ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટેરોન જેવા સ્ટીરોઈડ અંતઃસ્ત્રાવોના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે.
જ્યારે બંને અંડપિંડને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે (ઓફોરેક્ટોમી),ત્યારે આ અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રોત નાશ પામે છે.
પરિણામે,રુધિરમાં ઇસ્ટ્રોજનનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
ઑક્સિટોસીન અને પ્રોલેક્ટિન પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા અને ગોનેડોટ્રોપિક રિલીઝિંગ હોર્મોન $(GnRH)$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે,તેથી તેમનું પ્રમાણ અંડપિંડની હાજરી પર સીધું આધારિત નથી.
જ્યારે બંને અંડપિંડને શસ્ત્રક્રિયા દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે (ઓફોરેક્ટોમી),ત્યારે આ અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રોત નાશ પામે છે.
પરિણામે,રુધિરમાં ઇસ્ટ્રોજનનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
ઑક્સિટોસીન અને પ્રોલેક્ટિન પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા અને ગોનેડોટ્રોપિક રિલીઝિંગ હોર્મોન $(GnRH)$ હાયપોથેલેમસ દ્વારા સ્ત્રવિત થાય છે,તેથી તેમનું પ્રમાણ અંડપિંડની હાજરી પર સીધું આધારિત નથી.
0 likesView Solution
68
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
એક્રોમિગેલી ............. ના વધુ પ્રમાણથી જોવા મળે છે.
A
$STH$ ના વધુ પ્રમાણથી
B
થાયરોક્સિનના વધુ પ્રમાણથી
C
થાયરોક્સિનની ઊણપથી
D
એડ્રિનાલિનના વધુ પ્રમાણથી
Solution
(A) એક્રોમિગેલી એ એક હોર્મોનલ વિકાર છે જે પુખ્તાવસ્થા દરમિયાન પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા વધુ પડતા ગ્રોથ હોર્મોન $(GH)$ અથવા $STH$ ($Somatotropic$ $Hormone$) ના સ્ત્રાવને કારણે થાય છે.
જ્યારે પુખ્ત વયના લોકોમાં $GH$ નો વધુ સ્ત્રાવ થાય છે,ત્યારે તે હાડકાંની અસામાન્ય વૃદ્ધિ તરફ દોરી જાય છે,ખાસ કરીને ચહેરા,હાથ અને પગમાં,જેને એક્રોમિગેલી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
જ્યારે પુખ્ત વયના લોકોમાં $GH$ નો વધુ સ્ત્રાવ થાય છે,ત્યારે તે હાડકાંની અસામાન્ય વૃદ્ધિ તરફ દોરી જાય છે,ખાસ કરીને ચહેરા,હાથ અને પગમાં,જેને એક્રોમિગેલી કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
69
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
બેક્ટેરિયામાં રૂપાંતરણ (Transformation) માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
વાયરસ દ્વારા એક બેક્ટેરિયામાંથી બીજા બેક્ટેરિયામાં કેટલાક જનીનોનું સ્થાનાંતરણ.
B
સંયુગ્મન (Conjugation) દ્વારા એક બેક્ટેરિયામાંથી બીજા બેક્ટેરિયામાં જનીનોનું વહન.
C
બેક્ટેરિયા સીધા પર્યાવરણમાંથી $DNA$ મેળવે છે.
D
બેક્ટેરિયા બાહ્ય શીર્ષમાંથી $DNA$ મેળવે છે.
Solution
(C) રૂપાંતરણ (Transformation) એ આડી જનીન સ્થાનાંતરણની એક પ્રક્રિયા છે જેમાં બેક્ટેરિયા તેના આસપાસના પર્યાવરણમાંથી મુક્ત $DNA$ ના ટુકડાઓ ગ્રહણ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા સૌપ્રથમ $1928$ માં ફ્રેડરિક ગ્રિફિથે $Streptococcus$ $pneumoniae$ પરના તેમના પ્રયોગો દરમિયાન શોધી હતી.
સક્ષમ બેક્ટેરિયલ કોષ દ્વારા ગ્રહણ કરાયેલ $DNA$ તેના પોતાના જનીનસમૂહ (genome) માં દાખલ થાય છે,જે તેના આનુવંશિક લક્ષણોમાં ફેરફાર કરી શકે છે.
વિકલ્પ $A$ એ ટ્રાન્સડક્શન (Transduction) સૂચવે છે,જ્યારે વિકલ્પ $B$ એ સંયુગ્મન (Conjugation) સૂચવે છે.
આ પ્રક્રિયા સૌપ્રથમ $1928$ માં ફ્રેડરિક ગ્રિફિથે $Streptococcus$ $pneumoniae$ પરના તેમના પ્રયોગો દરમિયાન શોધી હતી.
સક્ષમ બેક્ટેરિયલ કોષ દ્વારા ગ્રહણ કરાયેલ $DNA$ તેના પોતાના જનીનસમૂહ (genome) માં દાખલ થાય છે,જે તેના આનુવંશિક લક્ષણોમાં ફેરફાર કરી શકે છે.
વિકલ્પ $A$ એ ટ્રાન્સડક્શન (Transduction) સૂચવે છે,જ્યારે વિકલ્પ $B$ એ સંયુગ્મન (Conjugation) સૂચવે છે.
0 likesView Solution
70
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચા $pH$ પર કાર્ય કરતા હાઇડ્રોલાયટિક ઉત્સેચકોને શું કહેવાય છે?
A
પ્રોટીએઝ
B
$\alpha -$ એમાયલેઝ
C
હાઈડ્રોલેઝ
D
પેરોક્સિડેઝ
Solution
(A) નીચા $pH$ (એસિડિક સ્થિતિ) પર કાર્ય કરતા હાઇડ્રોલાયટિક ઉત્સેચકોને સામાન્ય રીતે એસિડ હાઇડ્રોલેઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પ્રોટીએઝ (ખાસ કરીને લાયસોઝોમલ પ્રોટીએઝ જેમ કે કેથેપ્સિન) એસિડિક વાતાવરણમાં,જેમ કે લાયસોઝોમની અંદર,શ્રેષ્ઠ રીતે કાર્ય કરવા માટે જાણીતા છે.
જોકે 'હાઈડ્રોલેઝ' એ ઉત્સેચકોનો એક વિશાળ વર્ગ છે જે રાસાયણિક બંધોના જળવિભાજનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે,પરંતુ નીચા $pH$ પર કાર્ય કરતા વિશિષ્ટ જૂથને ઘણીવાર એસિડ હાઇડ્રોલેઝના સંદર્ભમાં જોવામાં આવે છે,જેમાં વિવિધ પ્રોટીએઝનો સમાવેશ થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પ્રોટીએઝ (ખાસ કરીને લાયસોઝોમલ પ્રોટીએઝ જેમ કે કેથેપ્સિન) એસિડિક વાતાવરણમાં,જેમ કે લાયસોઝોમની અંદર,શ્રેષ્ઠ રીતે કાર્ય કરવા માટે જાણીતા છે.
જોકે 'હાઈડ્રોલેઝ' એ ઉત્સેચકોનો એક વિશાળ વર્ગ છે જે રાસાયણિક બંધોના જળવિભાજનને ઉત્પ્રેરિત કરે છે,પરંતુ નીચા $pH$ પર કાર્ય કરતા વિશિષ્ટ જૂથને ઘણીવાર એસિડ હાઇડ્રોલેઝના સંદર્ભમાં જોવામાં આવે છે,જેમાં વિવિધ પ્રોટીએઝનો સમાવેશ થાય છે.
0 likesView Solution
71
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
લિપિડ પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે કારણ કે લિપિડના અણુઓ
A
હાઇડ્રોફિલિક (જલાનુરાગી)
B
હાઇડ્રોફોબિક (જલવિરાગી)
C
તટસ્થ
D
ઝવીટર આયન્સ
Solution
(B) લિપિડ એ કાર્બનિક સંયોજનો છે જે સ્વભાવે અધ્રુવીય (non-polar) હોય છે.
પાણી એ ધ્રુવીય દ્રાવક છે.
'જેવું દ્રાવ્ય તેવું દ્રાવક' (like dissolves like) ના સિદ્ધાંત મુજબ,ધ્રુવીય પદાર્થો ધ્રુવીય દ્રાવકોમાં ઓગળે છે,જ્યારે અધ્રુવીય પદાર્થો અધ્રુવીય દ્રાવકોમાં ઓગળે છે.
લિપિડના અણુઓ અધ્રુવીય હોવાથી,તેઓ પાણીના અણુઓથી દૂર રહે છે,આ ગુણધર્મને $Hydrophobic$ (જલવિરાગી) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,લિપિડ પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે.
પાણી એ ધ્રુવીય દ્રાવક છે.
'જેવું દ્રાવ્ય તેવું દ્રાવક' (like dissolves like) ના સિદ્ધાંત મુજબ,ધ્રુવીય પદાર્થો ધ્રુવીય દ્રાવકોમાં ઓગળે છે,જ્યારે અધ્રુવીય પદાર્થો અધ્રુવીય દ્રાવકોમાં ઓગળે છે.
લિપિડના અણુઓ અધ્રુવીય હોવાથી,તેઓ પાણીના અણુઓથી દૂર રહે છે,આ ગુણધર્મને $Hydrophobic$ (જલવિરાગી) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,લિપિડ પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે.
0 likesView Solution
72
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
કોલેજન શું છે?
A
તંતુમય પ્રોટીન
B
ગોળાકાર પ્રોટીન
C
લિપિડ
D
કાર્બોદિત
Solution
(A) કોલેજન એ પ્રાણી સૃષ્ટિમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે. તે એક બંધારણીય પ્રોટીન છે જે પેશીઓને મજબૂતી અને આધાર આપે છે. બંધારણીય રીતે,તેને તંતુમય પ્રોટીન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેની પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ લાંબા,સમાંતર તંતુઓ તરીકે ગોઠવાયેલી હોય છે જે રેસા બનાવે છે,જે પાણીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
0 likesView Solution
73
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
જો દ્વિકીય કોષને કોલ્હીસીન સાથે સારવાર આપવામાં આવે,તો શું થાય?
A
ત્રિકીય
B
ચતુષ્કીય
C
દ્વિતીય
D
એકકીય
Solution
(B) કોલ્હીસીન એક રાસાયણિક ઘટક છે જે ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીન સાથે જોડાઈને કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓના નિર્માણને અટકાવે છે.
જ્યારે દ્વિકીય કોષ $(2n)$ કોલ્હીસીનની હાજરીમાં સમભાજન પામે છે,ત્યારે રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન થાય છે,પરંતુ ત્રાકતંતુઓ બનતા નથી,જેના કારણે રંગસૂત્રિકાઓનું અલગીકરણ થતું નથી.
પરિણામે,કોષ વિભાજન પામી શકતો નથી અને એક જ કોષકેન્દ્રમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા બમણી થઈ જાય છે,જે ચતુષ્કીય $(4n)$ અવસ્થામાં પરિણમે છે.
જ્યારે દ્વિકીય કોષ $(2n)$ કોલ્હીસીનની હાજરીમાં સમભાજન પામે છે,ત્યારે રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન થાય છે,પરંતુ ત્રાકતંતુઓ બનતા નથી,જેના કારણે રંગસૂત્રિકાઓનું અલગીકરણ થતું નથી.
પરિણામે,કોષ વિભાજન પામી શકતો નથી અને એક જ કોષકેન્દ્રમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા બમણી થઈ જાય છે,જે ચતુષ્કીય $(4n)$ અવસ્થામાં પરિણમે છે.
0 likesView Solution
74
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી શેમાં એક કરતાં વધારે અને પાંચ કરતાં ઓછા રંગસૂત્ર હોય છે?
A
રંગસૂત્રિકા
B
રંગસૂત્ર
C
સેન્ટ્રોમીયર
D
ટેલોમીયર
Solution
(B) આ પ્રશ્ન એવી રચના વિશે પૂછે છે જેમાં એક કરતાં વધારે અને પાંચ કરતાં ઓછા રંગસૂત્ર હોય છે.
કોષચક્રના $S$ તબક્કા અને $G_2$ તબક્કા દરમિયાન,એક રંગસૂત્ર બે રંગસૂત્રિકાઓ (chromatids) નું બનેલું હોય છે જે સેન્ટ્રોમીયર દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
જોકે,'રંગસૂત્ર' શબ્દ પોતે આખી રચનાનો નિર્દેશ કરે છે.
આપેલા વિકલ્પો જોતા,'રંગસૂત્ર' એ પાયાનો એકમ છે.
કોષવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,રંગસૂત્ર એ આનુવંશિક દ્રવ્ય ધરાવતી રચના છે.
આ પ્રશ્નનો સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
કોષચક્રના $S$ તબક્કા અને $G_2$ તબક્કા દરમિયાન,એક રંગસૂત્ર બે રંગસૂત્રિકાઓ (chromatids) નું બનેલું હોય છે જે સેન્ટ્રોમીયર દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
જોકે,'રંગસૂત્ર' શબ્દ પોતે આખી રચનાનો નિર્દેશ કરે છે.
આપેલા વિકલ્પો જોતા,'રંગસૂત્ર' એ પાયાનો એકમ છે.
કોષવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,રંગસૂત્ર એ આનુવંશિક દ્રવ્ય ધરાવતી રચના છે.
આ પ્રશ્નનો સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likesView Solution
75
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
પ્રયોગશાળામાં સમવિભાજન (mitosis) નો અભ્યાસ કરવા માટે કયું દ્રવ્ય સૌથી ઉત્તમ છે?
A
પરાગાશય
B
મૂલાગ્ર
C
પર્ણાગ્ર
D
અંડાશય
Solution
(B) સમવિભાજન એ દૈહિક કોષોમાં થતી કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે. વનસ્પતિઓમાં,કોષ વિભાજનનો સૌથી સક્રિય વિસ્તાર વર્ધનશીલ પેશી (meristematic tissue) છે. મૂલાગ્રમાં મૂળનું અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશી હોય છે,જે ખૂબ જ સક્રિય હોય છે અને તેમાં ઝડપથી સમવિભાજન થાય છે. તેથી,પ્રયોગશાળામાં સમવિભાજનના તબક્કાઓનો અભ્યાસ કરવા માટે મૂલાગ્રનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે કારણ કે તે વિભાજન પામતા કોષોની મોટી સંખ્યા પૂરી પાડે છે.
0 likesView Solution
76
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
તર્કુ તંતુઓ મુખ્યત્વે કયા પ્રોટીનના બનેલા હોય છે?
A
ઍક્ટિન
B
માયોસીન
C
ટ્યુબ્યુલિન
D
માયોગ્લોબીન
Solution
(C) તર્કુ તંતુઓ (Spindle fibers) કોષ વિભાજન (સમભાજન અને અર્ધીકરણ) દરમિયાન રંગસૂત્રોને અલગ કરવા માટે બનતી આવશ્યક રચનાઓ છે। આ તંતુઓ સૂક્ષ્મનલિકાઓ (Microtubules) ના બનેલા હોય છે। સૂક્ષ્મનલિકાઓ એ મુખ્યત્વે $Tubulin$ પ્રોટીન (ખાસ કરીને $\alpha$-tubulin અને $\beta$-tubulin ડાયમર્સ) ના બનેલા ગતિશીલ પોલિમર છે। તેથી, સાચો જવાબ $C$ છે।
0 likesView Solution
77
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
વાયુરંધ્ર ખુલવા અને બંધ થવાની ક્રિયા આને કારણે થાય છે:
A
સરકેડિયન રિધમ
B
જિનેટિક ક્લોક
C
પર્ણોની અંદર વાયુઓના દબાણને કારણે
D
રક્ષકકોષોમાં આશૂનતાના દબાણને કારણે
Solution
(D) વાયુરંધ્ર ખુલવા અને બંધ થવાની ક્રિયા મુખ્યત્વે રક્ષકકોષોમાં રહેલા આશૂનતાના દબાણ (Turgor pressure) દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
જ્યારે રક્ષકકોષો આસૃતિ (Osmosis) દ્વારા પાણી મેળવે છે,ત્યારે તેઓ આશૂન બને છે અને બહારની તરફ ફૂલે છે,જેના કારણે વાયુરંધ્ર ખુલે છે.
તેનાથી વિપરીત,જ્યારે રક્ષકકોષોમાંથી પાણી બહાર નીકળી જાય છે,ત્યારે તેઓ શિથિલ બને છે,જેના કારણે વાયુરંધ્ર બંધ થઈ જાય છે.
આ પ્રક્રિયા પ્રકાશ,$CO_2$ ની સાંદ્રતા અને પોટેશિયમ આયન $(K^+)$ ના પ્રવાહ જેવા પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.
જ્યારે રક્ષકકોષો આસૃતિ (Osmosis) દ્વારા પાણી મેળવે છે,ત્યારે તેઓ આશૂન બને છે અને બહારની તરફ ફૂલે છે,જેના કારણે વાયુરંધ્ર ખુલે છે.
તેનાથી વિપરીત,જ્યારે રક્ષકકોષોમાંથી પાણી બહાર નીકળી જાય છે,ત્યારે તેઓ શિથિલ બને છે,જેના કારણે વાયુરંધ્ર બંધ થઈ જાય છે.
આ પ્રક્રિયા પ્રકાશ,$CO_2$ ની સાંદ્રતા અને પોટેશિયમ આયન $(K^+)$ ના પ્રવાહ જેવા પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.
0 likesView Solution
78
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
કીટકહારી વનસ્પતિઓનો સાચો સમૂહ પસંદ કરો.
A
ટ્રાપા (Trapa),ડાયોનિયા (Dionaea),કોલેરા
B
નેપેન્થિસ (Nepenthes),યુટ્રિક્યુલેરિયા (Utricularia),ડાયોનિયા (Dionaea)
C
યુટ્રિક્યુલેરિયા (Utricularia),કોલેરા,ડાયોનિયા (Dionaea)
D
ડાયોનિયા (Dionaea),ટ્રાપા (Trapa),વાન્ડા (Vanda)
Solution
(B) કીટકહારી વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જે તેમના પોષણનો અમુક કે મોટાભાગનો હિસ્સો પ્રાણીઓ અથવા પ્રજીવો,સામાન્ય રીતે કીટકો અને અન્ય સંધિપાદોને પકડીને અને તેમનું પાચન કરીને મેળવે છે.
સામાન્ય ઉદાહરણોમાં $Nepenthes$ (કલશપર્ણી),$Utricularia$ (બ્લેડરવર્ટ),અને $Dionaea$ (વીનસ ફ્લાયટ્રેપ) નો સમાવેશ થાય છે.
$Trapa$ એ જલીય વનસ્પતિ છે અને $Vanda$ એ અધિપાદપ (epiphytic) ઓર્કિડ છે,જેમાંથી કોઈ પણ કીટકહારી નથી.
$Cholera$ એ બેક્ટેરિયલ રોગ છે,વનસ્પતિ નથી.
તેથી,કીટકહારી વનસ્પતિઓનો સાચો સમૂહ $Nepenthes$,$Utricularia$,અને $Dionaea$ છે.
સામાન્ય ઉદાહરણોમાં $Nepenthes$ (કલશપર્ણી),$Utricularia$ (બ્લેડરવર્ટ),અને $Dionaea$ (વીનસ ફ્લાયટ્રેપ) નો સમાવેશ થાય છે.
$Trapa$ એ જલીય વનસ્પતિ છે અને $Vanda$ એ અધિપાદપ (epiphytic) ઓર્કિડ છે,જેમાંથી કોઈ પણ કીટકહારી નથી.
$Cholera$ એ બેક્ટેરિયલ રોગ છે,વનસ્પતિ નથી.
તેથી,કીટકહારી વનસ્પતિઓનો સાચો સમૂહ $Nepenthes$,$Utricularia$,અને $Dionaea$ છે.
0 likesView Solution
79
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
પ્રકાશસંશ્લેષણમાં પ્રકાશ પ્રક્રિયામાંથી અંધકાર પ્રક્રિયામાં ઊર્જાનું વહન કયા સ્વરૂપે થાય છે?
A
$ADP$
B
$ATP$
C
$RuBP$
D
ક્લોરોફિલ
Solution
(B) પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન,સૌર ઊર્જાનું રૂપાંતર $ATP$ અને $NADPH$ ના સ્વરૂપમાં રાસાયણિક ઊર્જામાં થાય છે.
આ અણુઓ ત્યારબાદ હરિતકણના સ્ટ્રોમામાં મુક્ત થાય છે,જ્યાં તેઓ અંધકાર પ્રક્રિયા (કેલ્વિન ચક્ર) માટે ઊર્જાના સ્ત્રોત અને રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે,જેથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું ગ્લુકોઝમાં સ્થાપન થઈ શકે.
તેથી,$ATP$ એ પ્રકાશ પ્રક્રિયામાંથી અંધકાર પ્રક્રિયામાં વહન પામતું મુખ્ય ઊર્જા વાહક છે.
આ અણુઓ ત્યારબાદ હરિતકણના સ્ટ્રોમામાં મુક્ત થાય છે,જ્યાં તેઓ અંધકાર પ્રક્રિયા (કેલ્વિન ચક્ર) માટે ઊર્જાના સ્ત્રોત અને રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે,જેથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું ગ્લુકોઝમાં સ્થાપન થઈ શકે.
તેથી,$ATP$ એ પ્રકાશ પ્રક્રિયામાંથી અંધકાર પ્રક્રિયામાં વહન પામતું મુખ્ય ઊર્જા વાહક છે.
0 likesView Solution
80
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કોણ પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે પ્રકાશઊર્જાનું શોષણ કરે છે?
A
ક્લોરોફિલ
B
પાણીનો અણુ
C
$O_2$
D
$RuBP$
Solution
(A) પ્રકાશસંશ્લેષણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા લીલી વનસ્પતિઓ પ્રકાશઊર્જાનું રાસાયણિક ઊર્જામાં રૂપાંતર કરે છે.
ક્લોરોફિલ એ હરિતકણના થાઇલેકોઇડ પટલમાં આવેલું મુખ્ય પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્ય છે.
તે મુખ્યત્વે વિદ્યુતચુંબકીય વર્ણપટના વાદળી અને લાલ વિભાગમાં પ્રકાશઊર્જાનું શોષણ કરવા માટે જવાબદાર છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયાઓને પ્રેરે છે.
ક્લોરોફિલ એ હરિતકણના થાઇલેકોઇડ પટલમાં આવેલું મુખ્ય પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્ય છે.
તે મુખ્યત્વે વિદ્યુતચુંબકીય વર્ણપટના વાદળી અને લાલ વિભાગમાં પ્રકાશઊર્જાનું શોષણ કરવા માટે જવાબદાર છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રક્રિયાઓને પ્રેરે છે.
0 likesView Solution
81
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
એક ગ્લુકોઝ અણુના જારક ઓક્સિડેશન દરમિયાન કેટલા $ATP$ અણુઓ ઉત્પન્ન થાય છે?
A
$2$
B
$4$
C
$38$
D
$34$
Solution
(C) જારક શ્વસન દરમિયાન,ગ્લુકોઝનો એક અણુ ગ્લાયકોલિસિસ,લિંક પ્રતિક્રિયા,ક્રેબ્સ ચક્ર અને ઇલેક્ટ્રોન ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ $(ETS)$ માંથી પસાર થાય છે.
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં જારક શ્વસનની પ્રક્રિયામાં,$ATP$ નું કુલ ઉત્પાદન સામાન્ય રીતે ગ્લુકોઝના પ્રતિ અણુ દીઠ $38$ $ATP$ અણુઓ માનવામાં આવે છે (જોકે કેટલાક શટલ સિસ્ટમમાં તે $36$ $ATP$ હોઈ શકે છે).
કારણ કે $38$ એ પ્રમાણભૂત પાઠ્યપુસ્તકોમાં દર્શાવેલ સૈદ્ધાંતિક મહત્તમ ઉત્પાદન છે,તેથી તે સાચો જવાબ છે.
સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં જારક શ્વસનની પ્રક્રિયામાં,$ATP$ નું કુલ ઉત્પાદન સામાન્ય રીતે ગ્લુકોઝના પ્રતિ અણુ દીઠ $38$ $ATP$ અણુઓ માનવામાં આવે છે (જોકે કેટલાક શટલ સિસ્ટમમાં તે $36$ $ATP$ હોઈ શકે છે).
કારણ કે $38$ એ પ્રમાણભૂત પાઠ્યપુસ્તકોમાં દર્શાવેલ સૈદ્ધાંતિક મહત્તમ ઉત્પાદન છે,તેથી તે સાચો જવાબ છે.
0 likesView Solution
82
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કયું રંજકદ્રવ્ય લાલ અને અતિ લાલ (far-red) પ્રકાશનું શોષણ કરે છે?
A
સાયટોક્રોમ
B
ફાયટોક્રોમ
C
ઝેન્થોફીલ
D
કેરોટીન
Solution
(B) ફાયટોક્રોમ એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતું પ્રોટીનયુક્ત રંજકદ્રવ્ય છે જે પ્રકાશગ્રાહી તરીકે કાર્ય કરે છે. તે બે આંતરપરિવર્તનીય સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $P_r$ (જે $660 \ nm$ પર લાલ પ્રકાશનું શોષણ કરે છે) અને $P_{fr}$ (જે $730 \ nm$ પર અતિ લાલ પ્રકાશનું શોષણ કરે છે). આ રંજકદ્રવ્ય પ્રકાશ-આકારજનન (photomorphogenesis) માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જેમાં બીજનું અંકુરણ,પ્રકાંડની લંબાઈમાં વધારો અને પુષ્પસર્જનનો સમાવેશ થાય છે.
0 likesView Solution
83
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કયું ભૂઆવર્તનીય (જીઓકાર્પીક) ફળ છે?
A
ડુંગળી
B
તડબૂચ
C
મગફળી
D
ગાજર
Solution
(C) ભૂઆવર્તનીય ફળ એવું ફળ છે જે જમીનની અંદર વિકાસ પામે છે.
$Arachis hypogaea$ (મગફળી) માં,ફલન પછી,પુષ્પદંડ (ગાયનોફોર) લંબાય છે અને બીજાશયને જમીનની અંદર ધકેલે છે.
ત્યારબાદ ફળ જમીનની અંદર પરિપક્વ થાય છે અને વિકાસ પામે છે.
તેથી,મગફળીને ભૂઆવર્તનીય ફળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Arachis hypogaea$ (મગફળી) માં,ફલન પછી,પુષ્પદંડ (ગાયનોફોર) લંબાય છે અને બીજાશયને જમીનની અંદર ધકેલે છે.
ત્યારબાદ ફળ જમીનની અંદર પરિપક્વ થાય છે અને વિકાસ પામે છે.
તેથી,મગફળીને ભૂઆવર્તનીય ફળ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
84
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
મનુષ્યના મળનો ભૂખરો રંગ કયા અંગની નિષ્ક્રિયતાને કારણે જોવા મળે છે?
A
સ્વાદુપિંડ
B
બરોળ
C
મૂત્રપિંડ
D
યકૃત
Solution
(D) મનુષ્યના મળનો કથ્થઈ રંગ મુખ્યત્વે 'સ્ટર્કોબિલિન' નામના રંજકદ્રવ્યને કારણે હોય છે,જે બિલિરુબિનના વિઘટનથી બને છે. બિલિરુબિન એ યકૃત દ્વારા ઉત્પન્ન થતો નકામો પદાર્થ છે જે પિત્ત (bile) દ્વારા આંતરડામાં મુક્ત થાય છે. જ્યારે યકૃત નિષ્ક્રિય હોય અથવા પિત્ત નળીમાં અવરોધ હોય,ત્યારે પિત્ત આંતરડા સુધી પહોંચી શકતું નથી. પિત્તની ગેરહાજરીમાં સ્ટર્કોબિલિન બનતું નથી,જેના પરિણામે મળનો રંગ આછો અથવા ભૂખરો (acholic stools) થઈ જાય છે. તેથી,યકૃતની નિષ્ક્રિયતા આ સ્થિતિનું મુખ્ય કારણ છે.
0 likesView Solution
85
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
હૃદયના પેસમેકરને ........ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
A
$AV$ ગાંઠ
B
બંડલ ઑફ હિઝ
C
$SA$ ગાંઠ
D
પરકિન્જે તંતુ
Solution
(C) હૃદયનું લયબદ્ધ સંકોચન હૃદયના સ્નાયુતંતુઓના એક વિશિષ્ટ સમૂહ દ્વારા શરૂ થાય છે જેને $SA$ ગાંઠ (સાઇનો-એટ્રિયલ નોડ) કહેવામાં આવે છે.
તે જમણા કર્ણકના ઉપરના જમણા ખૂણે આવેલી હોય છે.
તે ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ (action potential) ઉત્પન્ન કરે છે જે હૃદયના સંકોચનનો દર નક્કી કરે છે,તેથી તેને હૃદયનું કુદરતી પેસમેકર કહેવામાં આવે છે.
તે જમણા કર્ણકના ઉપરના જમણા ખૂણે આવેલી હોય છે.
તે ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ (action potential) ઉત્પન્ન કરે છે જે હૃદયના સંકોચનનો દર નક્કી કરે છે,તેથી તેને હૃદયનું કુદરતી પેસમેકર કહેવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
86
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
ઈજા પામેલા ભાગમાંથી સતત રુધિરનું વહન $..........$ ની ઊણપને કારણે જોવા મળે છે.
A
વિટામિન $- A$
B
વિટામિન $- B$
C
વિટામિન $- K$
D
વિટામિન $- E$
Solution
(C) વિટામિન $- K$ યકૃતમાં રુધિર ગંઠાઈ જવા માટેના કારકો જેવા કે પ્રોથ્રોમ્બિન અને કારકો $VII$,$IX$ અને $X$ ના સંશ્લેષણ માટે આવશ્યક છે.
જ્યારે વિટામિન $- K$ ની ઊણપ હોય છે,ત્યારે રુધિર ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયા ખોરવાય છે.
પરિણામે,ઈજાના સ્થાને રુધિર અસરકારક રીતે ગંઠાતું નથી,જેના કારણે સતત અથવા લાંબા સમય સુધી રુધિર વહેતું રહે છે.
જ્યારે વિટામિન $- K$ ની ઊણપ હોય છે,ત્યારે રુધિર ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયા ખોરવાય છે.
પરિણામે,ઈજાના સ્થાને રુધિર અસરકારક રીતે ગંઠાતું નથી,જેના કારણે સતત અથવા લાંબા સમય સુધી રુધિર વહેતું રહે છે.
0 likesView Solution
87
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કયું વિધાન લસિકા માટે સત્ય છે?
A
શ્વેતકણ અને સીરમ
B
રક્તકણ સિવાય રુધિરરસનાં બધાં જ ઘટકો અને કેટલુંક પ્રોટીન
C
$RBC$,$WBC$ અને રુધિરરસ
D
$RBC$,પ્રોટીન્સ અને ત્રાકકણ
Solution
(B) લસિકા એ પ્રવાહી સંયોજક પેશી છે જે રુધિર અને પેશીઓ વચ્ચે મધ્યસ્થી તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે મૂળભૂત રીતે રુધિરરસ છે જે રુધિરકેશિકાઓમાંથી બહાર નીકળીને આંતરકોષીય અવકાશમાં જાય છે.
લસિકામાં $WBC$ (મુખ્યત્વે લસિકાકણો) હોય છે,પરંતુ તેમાં $RBC$,ત્રાકકણ અને મોટા રુધિરરસ પ્રોટીનનો અભાવ હોય છે.
તેથી,તે રુધિરરસમાંથી $RBC$ અને કેટલાક મોટા પ્રોટીન બાદ કરતાં બનતું પ્રવાહી છે.
તે મૂળભૂત રીતે રુધિરરસ છે જે રુધિરકેશિકાઓમાંથી બહાર નીકળીને આંતરકોષીય અવકાશમાં જાય છે.
લસિકામાં $WBC$ (મુખ્યત્વે લસિકાકણો) હોય છે,પરંતુ તેમાં $RBC$,ત્રાકકણ અને મોટા રુધિરરસ પ્રોટીનનો અભાવ હોય છે.
તેથી,તે રુધિરરસમાંથી $RBC$ અને કેટલાક મોટા પ્રોટીન બાદ કરતાં બનતું પ્રવાહી છે.
0 likesView Solution
88
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
એક જ જાતિના સજીવો માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
તેઓ એક જ જીવનપદ્ધતિમાં જીવે છે.
B
તેઓ એક જ નિવાસસ્થાનમાં વસે છે.
C
તેઓ આંતરપ્રજનન કરે છે.
D
તેઓ ભિન્ન નિવાસસ્થાનોમાં વસે છે.
Solution
(C) જાતિની વ્યાખ્યા એવા સજીવોના સમૂહ તરીકે કરવામાં આવે છે જે કુદરતી પરિસ્થિતિઓમાં આંતરપ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
આ જાતિનો પાયાનો જૈવિક ખ્યાલ છે,જેને 'બાયોલોજીકલ સ્પીસીઝ કન્સેપ્ટ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જોકે એક જ જાતિના સભ્યો ઘણીવાર સમાન નિવાસસ્થાન અથવા જીવનપદ્ધતિ ધરાવતા હોય છે,પરંતુ તેમને અન્ય જાતિઓથી અલગ પાડતી મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમની આંતરપ્રજનન કરવાની અને સક્ષમ,ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા છે.
આ જાતિનો પાયાનો જૈવિક ખ્યાલ છે,જેને 'બાયોલોજીકલ સ્પીસીઝ કન્સેપ્ટ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જોકે એક જ જાતિના સભ્યો ઘણીવાર સમાન નિવાસસ્થાન અથવા જીવનપદ્ધતિ ધરાવતા હોય છે,પરંતુ તેમને અન્ય જાતિઓથી અલગ પાડતી મુખ્ય લાક્ષણિકતા તેમની આંતરપ્રજનન કરવાની અને સક્ષમ,ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા છે.
0 likesView Solution
89
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
કીટાહારી વનસ્પતિઓની સાચી જોડ પસંદ કરો.
A
કળશપર્ણ,વિનસનો મક્ષીપાશ,ડ્રોસેરા
B
કળશપર્ણ,આંકડો (કેલોટ્રોપિસ),ઑર્કિડ
C
આંકડો (કેલોટ્રોપિસ),ડ્રોસેરા,ડાયોનીયા (વિનસનો મક્ષીપાશ)
D
વિનસનો મક્ષીપાશ,શિંગોડા (ટ્રાપા),ઑર્કિડ
Solution
(A) કીટાહારી વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જે તેમના પોષણ માટે કીટકો અને અન્ય સંધિપાદ પ્રાણીઓનો શિકાર કરે છે.
$A$. કળશપર્ણ $(Nepenthes)$,વિનસનો મક્ષીપાશ $(Dionaea)$ અને ડ્રોસેરા $(Sundew)$ એ કીટાહારી વનસ્પતિઓના જાણીતા ઉદાહરણો છે.
$B$. આંકડો અને ઑર્કિડ કીટાહારી નથી.
$C$. આંકડો કીટાહારી નથી.
$D$. શિંગોડા (ટ્રાપા) અને ઑર્કિડ કીટાહારી નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ કળશપર્ણ,વિનસનો મક્ષીપાશ અને ડ્રોસેરા છે.
$A$. કળશપર્ણ $(Nepenthes)$,વિનસનો મક્ષીપાશ $(Dionaea)$ અને ડ્રોસેરા $(Sundew)$ એ કીટાહારી વનસ્પતિઓના જાણીતા ઉદાહરણો છે.
$B$. આંકડો અને ઑર્કિડ કીટાહારી નથી.
$C$. આંકડો કીટાહારી નથી.
$D$. શિંગોડા (ટ્રાપા) અને ઑર્કિડ કીટાહારી નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ કળશપર્ણ,વિનસનો મક્ષીપાશ અને ડ્રોસેરા છે.
0 likesView Solution
90
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
$a, b$ અને $c$ ત્રણ જનીનો છે. $a$ અને $b$ વચ્ચે વ્યતિકરણની ટકાવારી $20\%$ છે,$b$ અને $c$ વચ્ચે $28\%$ છે અને $a$ અને $c$ વચ્ચે $8\%$ છે. રંગસૂત્ર પર આ જનીનોનો ક્રમ શું હશે?
A
$b- a- c$
B
$a- b- c$
C
$a- c- b$
D
એક પણ નહીં
Solution
(A) વ્યતિકરણની ટકાવારી એ રંગસૂત્ર પરના જનીનો વચ્ચેના અંતરના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે. તેથી,$1\% \text{ વ્યતિકરણ} = 1 \text{ મેપ યુનિટ (cM)}$.
આપેલ અંતર:
$a-b = 20 \text{ એકમ}$
$b-c = 28 \text{ એકમ}$
$a-c = 8 \text{ એકમ}$
ક્રમ શોધવા માટે,આપણે બે સૌથી નાના અંતર શોધીએ છીએ જેનો સરવાળો સૌથી મોટા અંતર જેટલો થાય:
$a-c (8) + a-b (20) = 28 \text{ એકમ} = b-c$.
આ દર્શાવે છે કે જનીન $a$ એ $b$ અને $c$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
આમ,સાચો ક્રમ $b- a- c$ અથવા $c- a- b$ છે.
આપેલ અંતર:
$a-b = 20 \text{ એકમ}$
$b-c = 28 \text{ એકમ}$
$a-c = 8 \text{ એકમ}$
ક્રમ શોધવા માટે,આપણે બે સૌથી નાના અંતર શોધીએ છીએ જેનો સરવાળો સૌથી મોટા અંતર જેટલો થાય:
$a-c (8) + a-b (20) = 28 \text{ એકમ} = b-c$.
આ દર્શાવે છે કે જનીન $a$ એ $b$ અને $c$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
આમ,સાચો ક્રમ $b- a- c$ અથવા $c- a- b$ છે.
0 likesView Solution
91
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
$DNA$ માં ન્યુક્લિઓટાઈડની ગોઠવણી નીચેનામાંથી કઈ પદ્ધતિ દ્વારા જોઈ શકાય છે?
A
એક્સ-રે ક્રિસ્ટલોગ્રાફી
B
ઈલેક્ટ્રૉન માઈક્રોસ્કોપ
C
અલ્ટ્રાસેન્ટ્રીફ્યુજ
D
પ્રકાશ-સૂક્ષ્મદર્શક
Solution
(A) $DNA$ નું બંધારણ અને તેમાં ન્યુક્લિઓટાઈડની ગોઠવણી રોઝાલિન્ડ ફ્રેન્કલિન અને મોરિસ વિલ્કિન્સ દ્વારા $X$-રે ક્રિસ્ટલોગ્રાફીનો ઉપયોગ કરીને નક્કી કરવામાં આવી હતી. આ પદ્ધતિમાં $DNA$ ના સ્ફટિકીકૃત નમૂના પર $X$-કિરણો ફેંકવામાં આવે છે,જે કિરણોનું વિવર્તન (diffraction) કરીને ફોટોગ્રાફિક પ્લેટ પર એક ભાત (pattern) બનાવે છે. આ વિવર્તન ભાતનું વિશ્લેષણ કરીને,વૈજ્ઞાનિકો $DNA$ અણુમાં રહેલી કુંતલાકાર રચના અને ન્યુક્લિઓટાઈડ્સ વચ્ચેનું અંતર નક્કી કરવામાં સફળ રહ્યા હતા.
0 likesView Solution
92
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
કારણ કે મોટાભાગના એમિનો એસિડ એક કરતાં વધારે સંકેતો (કોડોન) દ્વારા રજૂ થાય છે,તેથી જનીન સંકેતને . . . . . . કહેવામાં આવે છે.
A
આચ્છાદિત (Overlapping)
B
વોબલિંગ (Wobbling)
C
અવનત (Degenerate)
D
ઉત્પાદક (Productive)
Solution
(C) જનીન સંકેતને $degenerate$ (અવનત) કહેવામાં આવે છે કારણ કે કેટલાક એમિનો એસિડ એક કરતાં વધુ કોડોન દ્વારા સંકેતિત થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,કુલ $64$ સંભવિત કોડોન છે,પરંતુ માત્ર $20$ એમિનો એસિડ છે. આ વધારાની ક્ષમતાને કારણે એક જ એમિનો એસિડ માટે એકથી વધુ કોડોન હોઈ શકે છે,જે ઉત્પરિવર્તન (mutations) સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
0 likesView Solution
93
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
ન્યુક્લિક ઍસિડની બે શૃંખલાના છેડાઓને જોડવા માટે કયો ઉત્સેચક વપરાય છે?
A
પોલીમરેઝ
B
સિન્થટેઝ
C
હેલીકેઝ
D
લાઈગેઝ
Solution
(D) $DNA$ લાઈગેઝ એ ઉત્સેચક છે જે ફોસ્ફોડાયએસ્ટર બંધ બનાવીને $DNA$ ની બે શૃંખલાઓના છેડાઓને જોડવા માટે જવાબદાર છે. તે $DNA$ પ્રતિકૃતિ અને સમારકામની પ્રક્રિયાઓમાં શર્કરા-ફોસ્ફેટ બેકબોનમાં રહેલી તિરાડોને સીલ કરવા માટે 'આણ્વિય ગુંદર' તરીકે કાર્ય કરે છે.
0 likesView Solution
94
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
જાતિ વિકાસના સંબંધો નક્કી કરવા માટે કયા ક્રમનો ઉપયોગ થાય છે?
A
$m-RNA$
B
$r-RNA$
C
$t-RNA$
D
$DNA$
Solution
(B) $r-RNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$) નો ક્રમ,ખાસ કરીને આદિકોષકેન્દ્રીમાં $16S$ $r-RNA$ અને સુકોષકેન્દ્રીમાં $18S$ $r-RNA$,વિવિધ જાતિઓમાં ખૂબ જ જળવાઈ રહેલો (conserved) હોય છે.
કારણ કે આ ક્રમ ઉત્ક્રાંતિના સમય દરમિયાન ખૂબ જ ધીમેથી બદલાય છે,તેથી તેનો ઉપયોગ ઉત્ક્રાંતિના સંબંધો નક્કી કરવા અને જાતિવિકાસના વૃક્ષો (phylogenetic trees) બનાવવા માટે આણ્વિય ઘડિયાળ (molecular chronometer) તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
કારણ કે આ ક્રમ ઉત્ક્રાંતિના સમય દરમિયાન ખૂબ જ ધીમેથી બદલાય છે,તેથી તેનો ઉપયોગ ઉત્ક્રાંતિના સંબંધો નક્કી કરવા અને જાતિવિકાસના વૃક્ષો (phylogenetic trees) બનાવવા માટે આણ્વિય ઘડિયાળ (molecular chronometer) તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
0 likesView Solution
95
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
$E. coli$ માં લેક્ટોઝ ચયાપચય દરમિયાન,રિપ્રેસર પ્રોટીન ........... સાથે જોડાય છે.
A
નિયામકી જનીન
B
ઓપરેટર જનીન
C
રચનાત્મક જનીન
D
પ્રમોટર જનીન
Solution
(B) $E. coli$ ના $lac$ ઓપેરોન મોડેલમાં,$i$ જનીન રિપ્રેસર પ્રોટીન માટે સંકેત આપે છે.
આ રિપ્રેસર પ્રોટીન સતત સંશ્લેષિત થાય છે અને ઇન્ડ્યુસર (લેક્ટોઝ) ની ગેરહાજરીમાં ઓપરેટર પ્રદેશ $(O)$ સાથે જોડાય છે.
ઓપરેટર સાથે જોડાઈને,તે $RNA$ પોલિમરેઝને રચનાત્મક જનીનો $(z, y, a)$ નું પ્રત્યાંકન કરતા અટકાવે છે.
તેથી,રિપ્રેસર પ્રોટીન ઓપરેટર જનીન સાથે જોડાય છે.
આ રિપ્રેસર પ્રોટીન સતત સંશ્લેષિત થાય છે અને ઇન્ડ્યુસર (લેક્ટોઝ) ની ગેરહાજરીમાં ઓપરેટર પ્રદેશ $(O)$ સાથે જોડાય છે.
ઓપરેટર સાથે જોડાઈને,તે $RNA$ પોલિમરેઝને રચનાત્મક જનીનો $(z, y, a)$ નું પ્રત્યાંકન કરતા અટકાવે છે.
તેથી,રિપ્રેસર પ્રોટીન ઓપરેટર જનીન સાથે જોડાય છે.
0 likesView Solution
96
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
જેકોબ અને મોનોડે $E. coli$ માં લેક્ટોઝ ચયાપચયનો અભ્યાસ કર્યો અને ઓપેરોન સંકલ્પના રજૂ કરી. ઓપેરોન સંકલ્પના નીચેનામાંથી કોના માટે લાગુ પડે છે?
A
બધા જ પ્રોકેરીઓટ્સ માટે
B
બધા જ પ્રોકેરીઓટ્સ અને કેટલાક યુકેરીઓટ્સ માટે
C
બધા જ પ્રોકેરીઓટ્સ અને બધા જ યુકેરીઓટ્સ માટે
D
બધા જ પ્રોકેરીઓટ્સ અને કેટલાક પ્રજીવો માટે
Solution
(A) જેકોબ અને મોનોડ દ્વારા પ્રસ્તાવિત ઓપેરોન મોડેલ,બેક્ટેરિયામાં જનીન અભિવ્યક્તિના સંકલિત એકમનું વર્ણન કરે છે.
તેમાં બંધારણીય જનીનોનો સમૂહ,ઓપરેટર અને પ્રમોટરનો સમાવેશ થાય છે.
જનીન નિયમનની આ પદ્ધતિ પ્રોકેરીયોટિક સજીવોની મૂળભૂત લાક્ષણિકતા છે.
જોકે કેટલાક યુકેરીઓટ્સ (જેમ કે $C. elegans$) માં ઓપેરોન જેવી રચનાઓ (જેમ કે પોલીસીસ્ટ્રોનિક ટ્રાન્સક્રિપ્શન) જોવા મળી છે,પરંતુ ક્લાસિક ઓપેરોન મોડેલ મુખ્યત્વે અને સાર્વત્રિક રીતે બધા જ પ્રોકેરીઓટ્સ માટે લાગુ પડે છે.
તેમાં બંધારણીય જનીનોનો સમૂહ,ઓપરેટર અને પ્રમોટરનો સમાવેશ થાય છે.
જનીન નિયમનની આ પદ્ધતિ પ્રોકેરીયોટિક સજીવોની મૂળભૂત લાક્ષણિકતા છે.
જોકે કેટલાક યુકેરીઓટ્સ (જેમ કે $C. elegans$) માં ઓપેરોન જેવી રચનાઓ (જેમ કે પોલીસીસ્ટ્રોનિક ટ્રાન્સક્રિપ્શન) જોવા મળી છે,પરંતુ ક્લાસિક ઓપેરોન મોડેલ મુખ્યત્વે અને સાર્વત્રિક રીતે બધા જ પ્રોકેરીઓટ્સ માટે લાગુ પડે છે.
0 likesView Solution
97
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
$DNA$ માં થાયમીનનું પ્રમાણ $20\%$ છે. તો ગ્વાનિનનું પ્રમાણ કેટલું હશે ($\%$ માં)?
A
$20$
B
$40$
C
$30$
D
$60$
Solution
(C) ચારગાફના નિયમ મુજબ,એડેનાઈન $(A)$ નું પ્રમાણ થાયમીન $(T)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે,અને ગ્વાનિન $(G)$ નું પ્રમાણ સાયટોસિન $(C)$ ના પ્રમાણ જેટલું હોય છે.
અહીં થાયમીન $(T)$ નું પ્રમાણ $20\%$ આપેલું છે,તેથી એડેનાઈન $(A)$ નું પ્રમાણ પણ $20\%$ થશે.
$A + T$ નું કુલ પ્રમાણ $20\% + 20\% = 40\%$ થાય.
ચાર બેઝ $(A + T + G + C)$ નું કુલ પ્રમાણ $100\%$ હોવાથી,$G + C$ નો સરવાળો $100\% - 40\% = 60\%$ થાય.
ગ્વાનિન $(G)$ અને સાયટોસિન $(C)$ નું પ્રમાણ સમાન હોવાથી,ગ્વાનિનનું પ્રમાણ $60\% / 2 = 30\%$ થશે.
અહીં થાયમીન $(T)$ નું પ્રમાણ $20\%$ આપેલું છે,તેથી એડેનાઈન $(A)$ નું પ્રમાણ પણ $20\%$ થશે.
$A + T$ નું કુલ પ્રમાણ $20\% + 20\% = 40\%$ થાય.
ચાર બેઝ $(A + T + G + C)$ નું કુલ પ્રમાણ $100\%$ હોવાથી,$G + C$ નો સરવાળો $100\% - 40\% = 60\%$ થાય.
ગ્વાનિન $(G)$ અને સાયટોસિન $(C)$ નું પ્રમાણ સમાન હોવાથી,ગ્વાનિનનું પ્રમાણ $60\% / 2 = 30\%$ થશે.
0 likesView Solution
98
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
જો દાતા દૈહિકકોષનું કોષકેન્દ્ર,કોષકેન્દ્રવિહીન અંડકોષમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવે,તો પરિણામી સજીવ માટે નીચેનામાંથી શું સાચું હશે?
A
સજીવમાં દાતા કોષના બાહ્ય કોષકેન્દ્રીય જનીનો હશે.
B
સજીવમાં ગ્રાહી કોષના બાહ્ય કોષકેન્દ્રીય જનીનો હશે.
C
સજીવમાં ગ્રાહી અને દાતા બંને કોષના બાહ્ય કોષકેન્દ્રીય જનીનો હશે.
D
સજીવમાં ગ્રાહી કોષના કોષકેન્દ્રીય જનીનો હશે.
Solution
(B) દૈહિકકોષ કોષકેન્દ્ર સ્થાનાંતરણ $(SCNT)$ ની પ્રક્રિયામાં,દૈહિકકોષ (દાતા) નું કોષકેન્દ્ર કોષકેન્દ્રવિહીન અંડકોષ (ગ્રાહી) માં દાખલ કરવામાં આવે છે.
જ્યારે કોષકેન્દ્રીય $DNA$ દાતા દૈહિકકોષમાંથી આવે છે,ત્યારે ગ્રાહી અંડકોષનું કોષરસ અકબંધ રહે છે.
અંડકોષના કોષરસમાં કણાભસૂત્ર જેવી અંગિકાઓ હોય છે,જે પોતાનું $DNA$ ધરાવે છે,જેને બાહ્ય કોષકેન્દ્રીય અથવા કોષરસીય જનીનો કહેવામાં આવે છે.
તેથી,પરિણામી સજીવ દાતાના કોષકેન્દ્રીય જનીનો અને ગ્રાહી અંડકોષના બાહ્ય કોષકેન્દ્રીય (કણાભસૂત્રીય) જનીનો ધરાવશે.
જ્યારે કોષકેન્દ્રીય $DNA$ દાતા દૈહિકકોષમાંથી આવે છે,ત્યારે ગ્રાહી અંડકોષનું કોષરસ અકબંધ રહે છે.
અંડકોષના કોષરસમાં કણાભસૂત્ર જેવી અંગિકાઓ હોય છે,જે પોતાનું $DNA$ ધરાવે છે,જેને બાહ્ય કોષકેન્દ્રીય અથવા કોષરસીય જનીનો કહેવામાં આવે છે.
તેથી,પરિણામી સજીવ દાતાના કોષકેન્દ્રીય જનીનો અને ગ્રાહી અંડકોષના બાહ્ય કોષકેન્દ્રીય (કણાભસૂત્રીય) જનીનો ધરાવશે.
0 likesView Solution
99
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
$RNA$ ના સ્પ્લિસિંગ દરમિયાન નીચેનામાંથી શું $RNA$ ના ખંડોને એકસાથે જોડે છે?
A
$RNA$ પોલીમરેઝ
B
$RNA$ પ્રાઇમેઝ
C
$RNA$ લિગેઝ
D
$RNA$ પ્રોટીએઝ
Solution
(C) $RNA$ સ્પ્લિસિંગની પ્રક્રિયા દરમિયાન, ઇન્ટ્રોન્સ તરીકે ઓળખાતા બિન-કોડિંગ ક્રમ દૂર કરવામાં આવે છે અને એક્ઝોન્સ તરીકે ઓળખાતા કોડિંગ ક્રમ એકસાથે જોડવામાં આવે છે.
આ જોડવાની પ્રક્રિયા $RNA$ લિગેઝ ઉત્સેચક દ્વારા સરળ બનાવવામાં આવે છે, જે નજીકના એક્ઝોન ખંડોના $3'-OH$ અને $5'-\text{ફોસ્ફેટ}$ છેડાઓ વચ્ચે ફોસ્ફોડાયસ્ટર બંધના નિર્માણને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
આ જોડવાની પ્રક્રિયા $RNA$ લિગેઝ ઉત્સેચક દ્વારા સરળ બનાવવામાં આવે છે, જે નજીકના એક્ઝોન ખંડોના $3'-OH$ અને $5'-\text{ફોસ્ફેટ}$ છેડાઓ વચ્ચે ફોસ્ફોડાયસ્ટર બંધના નિર્માણને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
100
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
$m-RNA$ ના એક્ઝોન (exon) ભાગમાં ............. માટે સંકેત હોય છે.
A
પ્રોટીન
B
લિપિડ
C
કાર્બોહાઈડ્રેટ્સ
D
ફૉસ્ફોલિપિડ
Solution
(A) સુકોષકેન્દ્રી જનીનોમાં,કોડિંગ ધરાવતા અનુક્રમોને એક્ઝોન (exons) કહેવામાં આવે છે,જ્યારે બિન-કોડિંગ અનુક્રમોને ઇન્ટ્રોન (introns) કહેવામાં આવે છે.
અનુલેખન (transcription) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,એક્ઝોન અને ઇન્ટ્રોન બંનેનું $pre-mRNA$ માં રૂપાંતરણ થાય છે.
ત્યારબાદ,સ્પ્લાઈસિંગ (splicing) ની પ્રક્રિયા દ્વારા,ઇન્ટ્રોનને દૂર કરવામાં આવે છે અને એક્ઝોનને જોડીને પરિપક્વ $mRNA$ બનાવવામાં આવે છે.
આ પરિપક્વ $mRNA$ માં આનુવંશિક માહિતી હોય છે જેનું ભાષાંતર (translation) થઈને પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા બને છે,જે અંતે પ્રોટીન બનાવે છે.
અનુલેખન (transcription) ની પ્રક્રિયા દરમિયાન,એક્ઝોન અને ઇન્ટ્રોન બંનેનું $pre-mRNA$ માં રૂપાંતરણ થાય છે.
ત્યારબાદ,સ્પ્લાઈસિંગ (splicing) ની પ્રક્રિયા દ્વારા,ઇન્ટ્રોનને દૂર કરવામાં આવે છે અને એક્ઝોનને જોડીને પરિપક્વ $mRNA$ બનાવવામાં આવે છે.
આ પરિપક્વ $mRNA$ માં આનુવંશિક માહિતી હોય છે જેનું ભાષાંતર (translation) થઈને પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલા બને છે,જે અંતે પ્રોટીન બનાવે છે.
0 likesView Solution
101
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
રૂપાંતરણ (transformation) માટે કયું સ્ટિરોઇડ ઉપયોગી છે?
A
કોર્ટીસોલ
B
કોલેસ્ટેરોલ
C
ટેસ્ટોસ્ટેરોન
D
પ્રોજેસ્ટેરોન
Solution
(B) ઔદ્યોગિક જૈવપ્રૌદ્યોગિકી અને સ્ટિરોઇડ બાયોકેમિસ્ટ્રીના સંદર્ભમાં,$Cholesterol$ એ વિવિધ અન્ય સ્ટિરોઇડ હોર્મોન્સ અને સંયોજનોના સંશ્લેષણ માટે પ્રાથમિક પૂર્વગામી (precursor) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે સૂક્ષ્મજીવીય અથવા રાસાયણિક રૂપાંતરણ પ્રક્રિયાઓ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. તેથી,રૂપાંતરણ માટે સબસ્ટ્રેટ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતું આ સૌથી મહત્વનું સ્ટિરોઇડ છે.
0 likesView Solution
102
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કયા ક્રમનો ઉપયોગ જાતિ ઈતિહાસ (phylogenetic history) જાણવા માટે થાય છે?
A
$m-RNA$
B
$r-RNA$
C
$t-RNA$
D
$DNA$
Solution
(B) જાતિ ઈતિહાસ અથવા ઉત્ક્રાંતિના સંબંધો નક્કી કરવા માટે $r-RNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$) ના ક્રમની સરખામણી કરવી સૌથી શ્રેષ્ઠ છે.
$r-RNA$ જનીનો,ખાસ કરીને આદિકોષકેન્દ્રીઓમાં $16S$ $r-RNA$ અને સુકોષકેન્દ્રીઓમાં $18S$ $r-RNA$,તમામ જીવંત સજીવોમાં ખૂબ જ સુરક્ષિત (conserved) હોય છે.
કારણ કે આ ક્રમ ઉત્ક્રાંતિના સમય દરમિયાન ખૂબ જ ધીમેથી બદલાય છે,તેથી તે વિવિધ જાતિઓના પૂર્વજો અને તેમના અલગ પડવાની પ્રક્રિયાને ટ્રેસ કરવા માટે 'મોલેક્યુલર ક્લોક' તરીકે કાર્ય કરે છે.
$m-RNA$ અને $t-RNA$ તેમના ઝડપી ફેરફાર અને કાર્યાત્મક મર્યાદાઓને કારણે આ હેતુ માટે ઓછા યોગ્ય છે.
$r-RNA$ જનીનો,ખાસ કરીને આદિકોષકેન્દ્રીઓમાં $16S$ $r-RNA$ અને સુકોષકેન્દ્રીઓમાં $18S$ $r-RNA$,તમામ જીવંત સજીવોમાં ખૂબ જ સુરક્ષિત (conserved) હોય છે.
કારણ કે આ ક્રમ ઉત્ક્રાંતિના સમય દરમિયાન ખૂબ જ ધીમેથી બદલાય છે,તેથી તે વિવિધ જાતિઓના પૂર્વજો અને તેમના અલગ પડવાની પ્રક્રિયાને ટ્રેસ કરવા માટે 'મોલેક્યુલર ક્લોક' તરીકે કાર્ય કરે છે.
$m-RNA$ અને $t-RNA$ તેમના ઝડપી ફેરફાર અને કાર્યાત્મક મર્યાદાઓને કારણે આ હેતુ માટે ઓછા યોગ્ય છે.
0 likesView Solution
103
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
કયા યુગને 'સરિસૃપોનો યુગ' (Age of Reptiles) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?
A
સીનોઝોઈક યુગ
B
મેસોઝોઈક યુગ
C
પેલીઓઝોઈક યુગ
D
આર્કિઓઝોઈક યુગ
Solution
(B) $\text{મેસોઝોઈક}$ $\text{યુગ}$ ને 'સરિસૃપોનો યુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ યુગ આશરે $252$ થી $66$ મિલિયન વર્ષો પહેલા અસ્તિત્વમાં હતો.
આ સમયગાળા દરમિયાન, સરિસૃપો, ખાસ કરીને ડાયનાસોર, જમીન પરના પ્રભાવી પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા.
$\text{મેસોઝોઈક}$ $\text{યુગ}$ ને ત્રણ ગાળામાં વહેંચવામાં આવે છે: $\text{ટ્રાયસિક}$, $\text{જુરાસિક}$ અને $\text{ક્રિટેશિયસ}$.
આ યુગ આશરે $252$ થી $66$ મિલિયન વર્ષો પહેલા અસ્તિત્વમાં હતો.
આ સમયગાળા દરમિયાન, સરિસૃપો, ખાસ કરીને ડાયનાસોર, જમીન પરના પ્રભાવી પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ હતા.
$\text{મેસોઝોઈક}$ $\text{યુગ}$ ને ત્રણ ગાળામાં વહેંચવામાં આવે છે: $\text{ટ્રાયસિક}$, $\text{જુરાસિક}$ અને $\text{ક્રિટેશિયસ}$.
0 likesView Solution
104
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
આજ સુધીમાં શોધાયેલા અશ્મિઓ અને મનુષ્યનો ઉત્ક્રાંતિનો ઉદ્ભવ ક્યાંથી થયો હતો?
A
ફ્રાન્સ
B
જાવા
C
આફ્રિકા
D
ચીન
Solution
(C) મનુષ્યનો ઉત્ક્રાંતિનો ઇતિહાસ $Africa$ ખંડમાં રહેલો છે.
અશ્મિઓના પુરાવાઓ,જેમ કે $Australopithecus$ અને પ્રારંભિક $Homo$ પ્રજાતિઓના અવશેષો,ભારપૂર્વક સૂચવે છે કે માનવ ઉત્ક્રાંતિની શરૂઆત $Africa$ માં થઈ હતી.
ત્યાંથી,માનવના પૂર્વજો વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં,જેમાં $Asia$ અને $Europe$ નો સમાવેશ થાય છે,ત્યાં સ્થળાંતરિત થયા હતા.
અશ્મિઓના પુરાવાઓ,જેમ કે $Australopithecus$ અને પ્રારંભિક $Homo$ પ્રજાતિઓના અવશેષો,ભારપૂર્વક સૂચવે છે કે માનવ ઉત્ક્રાંતિની શરૂઆત $Africa$ માં થઈ હતી.
ત્યાંથી,માનવના પૂર્વજો વિશ્વના અન્ય ભાગોમાં,જેમાં $Asia$ અને $Europe$ નો સમાવેશ થાય છે,ત્યાં સ્થળાંતરિત થયા હતા.
0 likesView Solution
105
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કઈ સ્થિતિમાં વસ્તીમાં જનીનનું પ્રમાણ સ્થાયી રહે છે?
A
લિંગ પસંદગી
B
અનિયમિત પ્રજનન (Random mating)
C
ઉત્પરિવર્તન (Mutation)
D
જનીન પ્રવાહ (Gene flow)
Solution
(B) $Hardy-Weinberg$ ના સિદ્ધાંત મુજબ,ઉત્ક્રાંતિને અસર કરતા પરિબળોની ગેરહાજરીમાં વસ્તીમાં જનીનનું પ્રમાણ (allele frequencies) સ્થિર રહે છે અને પેઢી દર પેઢી અચળ રહે છે.
આ પરિબળોમાં ઉત્પરિવર્તન,પ્રાકૃતિક પસંદગી,જનીનિક વિચલન,જનીન પ્રવાહ અને બિન-અનિયમિત પ્રજનનનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$Random$ $mating$ (અનિયમિત પ્રજનન) એ જનીનિક સંતુલન જાળવવા માટેની એક આવશ્યક શરત છે,કારણ કે તે સુનિશ્ચિત કરે છે કે જનીનો કોઈ પણ પૂર્વગ્રહ વિના યાદચ્છિક રીતે જોડાય છે.
આ પરિબળોમાં ઉત્પરિવર્તન,પ્રાકૃતિક પસંદગી,જનીનિક વિચલન,જનીન પ્રવાહ અને બિન-અનિયમિત પ્રજનનનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$Random$ $mating$ (અનિયમિત પ્રજનન) એ જનીનિક સંતુલન જાળવવા માટેની એક આવશ્યક શરત છે,કારણ કે તે સુનિશ્ચિત કરે છે કે જનીનો કોઈ પણ પૂર્વગ્રહ વિના યાદચ્છિક રીતે જોડાય છે.
0 likesView Solution
106
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
જનીનિક વિચલન (Genetic drift) શેમાં જોવા મળે છે?
A
નાની અલગીકરણ પામેલી વસતિમાં
B
મોટી અલગીકરણ પામેલી વસતિમાં
C
ઝડપી પ્રજનન કરતી વસતિમાં
D
ધીમી પ્રજનન કરતી વસતિમાં
Solution
(A) જનીનિક વિચલન એટલે વસતિમાં અસ્તિત્વ ધરાવતા જનીન પ્રકાર (એલીલ) ની આવૃત્તિમાં થતો ફેરફાર,જે સજીવોના યાદચ્છિક નમૂના પસંદગીને કારણે થાય છે.
આ એક સંભવિત પ્રક્રિયા છે જે મોટી વસતિની તુલનામાં નાની વસતિ પર ઘણી વધારે અસર કરે છે.
નાની અલગીકરણ પામેલી વસતિમાં,આકસ્મિક ઘટનાઓ એલીલના નાશ અથવા અન્ય એલીલના સ્થાપન તરફ દોરી શકે છે,જે પેઢી દર પેઢી વસતિના જનીનિક બંધારણમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરે છે.
તેથી,જનીનિક વિચલન નાની અલગીકરણ પામેલી વસતિમાં સૌથી વધુ અસરકારક અને અવલોકનક્ષમ છે.
આ એક સંભવિત પ્રક્રિયા છે જે મોટી વસતિની તુલનામાં નાની વસતિ પર ઘણી વધારે અસર કરે છે.
નાની અલગીકરણ પામેલી વસતિમાં,આકસ્મિક ઘટનાઓ એલીલના નાશ અથવા અન્ય એલીલના સ્થાપન તરફ દોરી શકે છે,જે પેઢી દર પેઢી વસતિના જનીનિક બંધારણમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરે છે.
તેથી,જનીનિક વિચલન નાની અલગીકરણ પામેલી વસતિમાં સૌથી વધુ અસરકારક અને અવલોકનક્ષમ છે.
0 likesView Solution
107
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કઈ જોડ રચના સદશ્ય (Analogous) અંગોનું ઉદાહરણ છે?
A
પક્ષીની પાંખો અને તીડની પાંખો
B
પક્ષીની પાંખો (ચકલી) અને માછલીનાં મીનપક્ષ
C
ચામાચીડિયાની પાંખો અને પતંગિયાની પાંખો
D
દેડકાના પગ અને વંદાના પગ
Solution
(C) રચના સદશ્ય અંગો એટલે એવા અંગો જેની આંતરિક રચના અને ઉદ્ભવ અલગ હોય છે,પરંતુ તેઓ સમાન કાર્ય કરે છે. આ અભિસરણ ઉત્ક્રાંતિ (Convergent evolution) નું પરિણામ છે.
$1$. ચામાચીડિયાની પાંખો (સસ્તન) અને પતંગિયાની પાંખો (કીટક) એ રચના સદશ્ય અંગોનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$2$. બંને પાંખો ઉડવા માટે વપરાય છે,પરંતુ તેમની આંતરિક રચના સંપૂર્ણપણે અલગ છે. ચામાચીડિયાની પાંખ એ રૂપાંતરિત અગ્ર ઉપાંગ છે,જ્યારે પતંગિયાની પાંખ એ બાહ્ય કંકાલનો ભાગ છે.
$3$. આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
$1$. ચામાચીડિયાની પાંખો (સસ્તન) અને પતંગિયાની પાંખો (કીટક) એ રચના સદશ્ય અંગોનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
$2$. બંને પાંખો ઉડવા માટે વપરાય છે,પરંતુ તેમની આંતરિક રચના સંપૂર્ણપણે અલગ છે. ચામાચીડિયાની પાંખ એ રૂપાંતરિત અગ્ર ઉપાંગ છે,જ્યારે પતંગિયાની પાંખ એ બાહ્ય કંકાલનો ભાગ છે.
$3$. આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
108
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
કેન્સરના કોષો સામાન્ય કોષોની તુલનામાં વિકિરણ દ્વારા વધુ સરળતાથી નાશ પામે છે,કારણ કે તેઓ:
A
ઝડપી કોષ વિભાજન ધરાવે છે
B
પોષણનો અભાવ ધરાવે છે
C
ઝડપી વિકૃતિ ધરાવે છે
D
ઓક્સિજનની ઉણપ ધરાવે છે
Solution
(A) કેન્સરના કોષો અનિયંત્રિત અને ઝડપી કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે. રેડિયેશન થેરાપી કોષોના $DNA$ ને નુકસાન પહોંચાડીને કાર્ય કરે છે. કારણ કે કેન્સરના કોષો સતત વિભાજન પામતા હોય છે અને તેમાં સામાન્ય,સ્વસ્થ કોષો જેવી કાર્યક્ષમ $DNA$ રિપેર કરવાની પદ્ધતિઓનો અભાવ હોય છે,તેથી તેઓ વિકિરણ દ્વારા થતા નુકસાન માટે વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. તેથી,કોષ વિભાજનનો ઝડપી દર તેમને રેડિયેશન થેરાપી માટે પ્રાથમિક લક્ષ્ય બનાવે છે.
0 likesView Solution
109
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
નવી દુનિયા (અમેરિકા) માંથી કયા પાકો ભારતમાં લાવવામાં આવ્યા હતા?
A
કાજુ,બટાટા,રબર
B
કેરી અને ચા
C
ચા,રબર,કેરી
D
કૉફી
Solution
(A) નવી દુનિયા (અમેરિકા) માંથી ઘણા પાકો સંશોધકો અને વેપારીઓ દ્વારા ભારતમાં લાવવામાં આવ્યા હતા. આ પાકોમાં $\text{કાજુ}$, $\text{બટાટા}$, $\text{રબર}$, $\text{ટામેટા}$, $\text{મરચાં}$, $\text{મકાઈ}$ અને $\text{તમાકુ}$ નો સમાવેશ થાય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી, $\text{કાજુ}$, $\text{બટાટા}$ અને $\text{રબર}$ એવા પાકો છે જેની ઉત્પત્તિ નવી દુનિયામાં થઈ હતી અને ત્યારબાદ તેને ભારતમાં લાવવામાં આવ્યા હતા.
0 likesView Solution
110
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
બૅક્ટરિયામાં પ્લાસ્મિડ એ ......... છે.
A
બાહ્ય રંગસૂત્રીય દ્રવ્ય
B
મુખ્ય $DNA$
C
બિનક્રિયાત્મક $DNA$
D
પુનરાવર્તિત જનીન
Solution
(A) પ્લાસ્મિડ એ નાના,ગોળાકાર,બેવડી શૃંખલા ધરાવતા $DNA$ અણુઓ છે જે કોષના રંગસૂત્રીય $DNA$ થી અલગ હોય છે.
તેઓ બૅક્ટરિયા અને અન્ય કેટલાક સૂક્ષ્મજીવોમાં જોવા મળે છે.
આ અણુઓ બાહ્ય રંગસૂત્રીય (extrachromosomal) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ મુખ્ય બૅક્ટેરિયલ રંગસૂત્રની બહાર અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
પ્લાસ્મિડ ઘણીવાર એવા જનીનો ધરાવે છે જે બૅક્ટરિયાને ફાયદો આપે છે,જેમ કે એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધકતા.
તેઓ બૅક્ટરિયા અને અન્ય કેટલાક સૂક્ષ્મજીવોમાં જોવા મળે છે.
આ અણુઓ બાહ્ય રંગસૂત્રીય (extrachromosomal) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ મુખ્ય બૅક્ટેરિયલ રંગસૂત્રની બહાર અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
પ્લાસ્મિડ ઘણીવાર એવા જનીનો ધરાવે છે જે બૅક્ટરિયાને ફાયદો આપે છે,જેમ કે એન્ટિબાયોટિક પ્રતિરોધકતા.
0 likesView Solution
111
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
$T_4$ બૅક્ટરિયોફેઝની $rII$ વિકૃત જાત $E. coli$ ને તોડવામાં (lyse) નિષ્ફળ રહે છે. જોકે,જ્યારે બે જાતિઓ $rII^X$ અને $rII^Y$ ને મિશ્ર કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે $E. coli$ ને તોડે છે. તેનું શક્ય કારણ શું હોઈ શકે?
A
બૅક્ટરિયોફેઝ અસંકલિત સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
B
તેમાં કોઈ વિકૃતિ થતી નથી.
C
બંને જાતિઓમાં સમાન સિસ્ટ્રોન હોય છે.
D
બંને જાતિઓમાં ભિન્ન સિસ્ટ્રોન હોય છે.
Solution
(D) આ પ્રયોગ સીમોર બેન્ઝર દ્વારા કરવામાં આવેલા કોમ્પ્લીમેન્ટેશન ટેસ્ટ (complementation test) પર આધારિત છે.
$1$. $T_4$ બૅક્ટરિયોફેઝના $rII$ મ્યુટન્ટ્સ $E. coli$ ની $K$ જાત પર વૃદ્ધિ પામી શકતા નથી.
$2$. જ્યારે બે અલગ-અલગ $rII$ મ્યુટન્ટ્સને એક જ $E. coli$ કોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે જો વિકૃતિઓ અલગ-અલગ કાર્યાત્મક એકમો (સિસ્ટ્રોન) માં હોય,તો તેઓ એકબીજાની પૂર્તિ (complement) કરી શકે છે.
$3$. જો વિકૃતિઓ અલગ-અલગ સિસ્ટ્રોનમાં હોય,તો એક મ્યુટન્ટમાં ખૂટતું કાર્યાત્મક પ્રોટીન બીજા દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે,જેનાથી ફેઝ પ્રતિકૃતિ પામી શકે છે અને યજમાન કોષને તોડી શકે છે.
$4$. તેથી,લાયસિસ (lysis) થાય છે કારણ કે બંને જાતિઓમાં અલગ-અલગ સિસ્ટ્રોનમાં વિકૃતિઓ હોય છે,જે એકબીજાની પૂર્તિ કરીને વાઇલ્ડ-ટાઇપ કાર્યને પુનઃસ્થાપિત કરે છે.
$1$. $T_4$ બૅક્ટરિયોફેઝના $rII$ મ્યુટન્ટ્સ $E. coli$ ની $K$ જાત પર વૃદ્ધિ પામી શકતા નથી.
$2$. જ્યારે બે અલગ-અલગ $rII$ મ્યુટન્ટ્સને એક જ $E. coli$ કોષમાં દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે જો વિકૃતિઓ અલગ-અલગ કાર્યાત્મક એકમો (સિસ્ટ્રોન) માં હોય,તો તેઓ એકબીજાની પૂર્તિ (complement) કરી શકે છે.
$3$. જો વિકૃતિઓ અલગ-અલગ સિસ્ટ્રોનમાં હોય,તો એક મ્યુટન્ટમાં ખૂટતું કાર્યાત્મક પ્રોટીન બીજા દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવે છે,જેનાથી ફેઝ પ્રતિકૃતિ પામી શકે છે અને યજમાન કોષને તોડી શકે છે.
$4$. તેથી,લાયસિસ (lysis) થાય છે કારણ કે બંને જાતિઓમાં અલગ-અલગ સિસ્ટ્રોનમાં વિકૃતિઓ હોય છે,જે એકબીજાની પૂર્તિ કરીને વાઇલ્ડ-ટાઇપ કાર્યને પુનઃસ્થાપિત કરે છે.
0 likesView Solution
112
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ તરીકે ઓળખાતો ઉત્સેચક:
A
$DNA$ અણુઓમાં ચોક્કસ સ્થાનો પર કાપ મૂકે છે.
B
$DNA$ લિગેઝ અણુઓને જોડવા માટે ચોક્કસ ન્યુક્લિઓટાઇડ ક્રમને ઓળખે છે.
C
$DNA$ પોલિમરેઝ ઉત્સેચકની ક્રિયાને અવરોધે છે.
D
$DNA$ અણુના છેડાઓ પરથી ન્યુક્લિઓટાઇડ્સ દૂર કરે છે.
Solution
(A) રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ એવા ઉત્સેચકો છે જે $DNA$ માં ચોક્કસ પેલિન્ડ્રોમિક ન્યુક્લિઓટાઇડ ક્રમને ઓળખે છે અને $DNA$ ના બેવડા કુંતલને ચોક્કસ સ્થાનો પર કાપે છે,જે સામાન્ય રીતે ઓળખ સ્થાનની અંદર અથવા તેની નજીક હોય છે. આ રીકોમ્બિનન્ટ $DNA$ ટેકનોલોજીમાં આવશ્યક સાધનો છે,જેને ઘણીવાર 'આણ્વિક કાતર' (molecular scissors) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
113
BiologyDifficultMCQAIPMT · 2002
બે નજીકથી સંબંધિત જાતિઓ કે જે સમાન સંસાધનો માટે સ્પર્ધા કરે છે,તે અનિશ્ચિત સમય સુધી સાથે રહી શકતી નથી. આ સિદ્ધાંતને શું કહેવામાં આવે છે?
A
એલેનનો નિયમ
B
મેન્ડલનો નિયમ
C
ગૌઝનો સ્પર્ધાત્મક નિષેધનો સિદ્ધાંત
D
વાઈઝમેનનો સિદ્ધાંત
Solution
(C) ગૌઝનો સ્પર્ધાત્મક નિષેધનો સિદ્ધાંત જણાવે છે કે સમાન મર્યાદિત સંસાધનો માટે સ્પર્ધા કરતી બે જાતિઓ સ્થિર વસ્તી મૂલ્યો પર સાથે રહી શકતી નથી. જો અન્ય પારિસ્થિતિક પરિબળો સ્થિર રહે,તો જે જાતિ સંસાધનોનો વધુ કાર્યક્ષમ રીતે ઉપયોગ કરી શકે છે,તે અંતે બીજી જાતિના સ્થાનિક વિલુપ્ત થવાનું કારણ બને છે.
0 likesView Solution
114
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી કઈ જોડ સાચી રીતે જોડાયેલી છે?
A
અમરવેલ (Cuscuta) - પરોપજીવી
B
ડીસ્ચીડીયા (Dischidia) - કીટભક્ષી
C
ફાફડોથોર (Opuntia) - ભક્ષક
D
કેપસેલા (Capsella) - જલજ વનસ્પતિ
Solution
(A) સાચી જોડ $Cuscuta - \text{પરોપજીવી}$ છે.
$Cuscuta$ (અમરવેલ) એ એક પરોપજીવી વનસ્પતિ છે જેમાં હરિતદ્રવ્યનો અભાવ હોય છે અને તે યજમાન વનસ્પતિમાંથી પોષણ મેળવે છે.
$Dischidia$ એ અધિપાદપ (epiphytic) વનસ્પતિ છે, કીટભક્ષી નથી.
$Opuntia$ (ફાફડોથોર) એ મરુનિવાસી (xerophyte) વનસ્પતિ છે, ભક્ષક નથી.
$Capsella$ એ સ્થળજ વનસ્પતિ છે, જલજ વનસ્પતિ નથી.
$Cuscuta$ (અમરવેલ) એ એક પરોપજીવી વનસ્પતિ છે જેમાં હરિતદ્રવ્યનો અભાવ હોય છે અને તે યજમાન વનસ્પતિમાંથી પોષણ મેળવે છે.
$Dischidia$ એ અધિપાદપ (epiphytic) વનસ્પતિ છે, કીટભક્ષી નથી.
$Opuntia$ (ફાફડોથોર) એ મરુનિવાસી (xerophyte) વનસ્પતિ છે, ભક્ષક નથી.
$Capsella$ એ સ્થળજ વનસ્પતિ છે, જલજ વનસ્પતિ નથી.
0 likesView Solution
115
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
કીટક પરાગિત વનસ્પતિ અને તેમના પરાગવાહકો વચ્ચે કયા પ્રકારનો સંબંધ જોવા મળે છે?
A
પારસ્પરિકતા (Mutualism)
B
સહભોજીતા (Commensalism)
C
સહકાર (Cooperation)
D
સહ-ઉદવિકાસ (Co-evolution)
Solution
(A) કીટક પરાગિત વનસ્પતિ અને તેમના પરાગવાહકો વચ્ચેનો સંબંધ એ $Mutualism$ (પારસ્પરિકતા) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
આ આંતરક્રિયામાં બંને જાતિઓને ફાયદો થાય છે: વનસ્પતિને પરાગનયનની સેવા મળે છે,જે પ્રજનન માટે આવશ્યક છે,અને પરાગવાહકને ખોરાક તરીકે મધુરસ (nectar) અથવા પરાગરજ સ્વરૂપે વળતર મળે છે.
જોકે આ લાંબા ગાળાની આંતરક્રિયાના પરિણામે $Co-evolution$ (સહ-ઉદવિકાસ) જોવા મળે છે,પરંતુ બંને પક્ષોને થતા ફાયદાને આધારે વ્યાખ્યાયિત થતો મૂળભૂત પારિસ્થિતિક સંબંધ $Mutualism$ (પારસ્પરિકતા) છે.
આ આંતરક્રિયામાં બંને જાતિઓને ફાયદો થાય છે: વનસ્પતિને પરાગનયનની સેવા મળે છે,જે પ્રજનન માટે આવશ્યક છે,અને પરાગવાહકને ખોરાક તરીકે મધુરસ (nectar) અથવા પરાગરજ સ્વરૂપે વળતર મળે છે.
જોકે આ લાંબા ગાળાની આંતરક્રિયાના પરિણામે $Co-evolution$ (સહ-ઉદવિકાસ) જોવા મળે છે,પરંતુ બંને પક્ષોને થતા ફાયદાને આધારે વ્યાખ્યાયિત થતો મૂળભૂત પારિસ્થિતિક સંબંધ $Mutualism$ (પારસ્પરિકતા) છે.
0 likesView Solution
116
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
બેક્ટેરિયાના વૃદ્ધિ આલેખના તબક્કાઓનો સાચો ક્રમ પસંદ કરો.
A
મંદવૃદ્ધિ (Lag) તબક્કો,લઘુગુણકીય (Log) તબક્કો,સ્થાયી (Stationary) અવસ્થા,ઘટાડાનો (Decline) તબક્કો
B
મંદવૃદ્ધિ તબક્કો,લઘુગુણકીય તબક્કો,સ્થાયી અવસ્થા
C
સ્થાયી અવસ્થા,લઘુગુણકીય તબક્કો,ઘટાડાનો તબક્કો
D
ઘટાડાનો તબક્કો,મંદવૃદ્ધિ તબક્કો,લઘુગુણકીય તબક્કો
Solution
(A) બેક્ટેરિયાના વૃદ્ધિ આલેખમાં સામાન્ય રીતે ચાર અલગ-અલગ તબક્કાઓ હોય છે:
$1$. $Lag$ તબક્કો: અનુકૂલનનો સમયગાળો જેમાં બેક્ટેરિયા વિભાજન માટે તૈયારી કરે છે.
$2$. $Log$ (અથવા ઘાતાંકીય) તબક્કો: ઝડપી કોષ વિભાજન અને ઘાતાંકીય વૃદ્ધિનો સમયગાળો.
$3$. $Stationary$ તબક્કો: પોષક તત્વોની અછત અને કચરાના સંચયને કારણે વૃદ્ધિ દર અને મૃત્યુ દર સમાન હોય તેવો સમયગાળો.
$4$. $Decline$ (અથવા મૃત્યુ) તબક્કો: એવો સમયગાળો જેમાં મૃત્યુ દર વૃદ્ધિ દર કરતા વધી જાય છે,જેના પરિણામે વસ્તીમાં ઘટાડો થાય છે.
$1$. $Lag$ તબક્કો: અનુકૂલનનો સમયગાળો જેમાં બેક્ટેરિયા વિભાજન માટે તૈયારી કરે છે.
$2$. $Log$ (અથવા ઘાતાંકીય) તબક્કો: ઝડપી કોષ વિભાજન અને ઘાતાંકીય વૃદ્ધિનો સમયગાળો.
$3$. $Stationary$ તબક્કો: પોષક તત્વોની અછત અને કચરાના સંચયને કારણે વૃદ્ધિ દર અને મૃત્યુ દર સમાન હોય તેવો સમયગાળો.
$4$. $Decline$ (અથવા મૃત્યુ) તબક્કો: એવો સમયગાળો જેમાં મૃત્યુ દર વૃદ્ધિ દર કરતા વધી જાય છે,જેના પરિણામે વસ્તીમાં ઘટાડો થાય છે.
0 likesView Solution
117
BiologyDifficultMCQAIPMT · 2002
જ્યારે દર મિનિટે વધતા બૅક્ટરિયાની સંખ્યાને સમયની સાપેક્ષે લઘુગુણકીય (logarithmic) સ્કેલ પર આલેખવામાં આવે,ત્યારે આલેખ કેવો આકાર ધારણ કરશે?
A
સિગ્મોઇડ (Sigmoid)
B
અતિપરવલય (Hyperbolic)
C
ઉપર તરફ જતી સીધી રેખા
D
નીચે તરફ આવતી સીધી રેખા
Solution
(C) આદર્શ પરિસ્થિતિઓમાં બૅક્ટરિયા ઘાતાંકીય વૃદ્ધિ (exponential growth) દર્શાવે છે,જ્યાં સમય $t$ પર વસ્તીનું કદ $N$ એ $N_t = N_0 e^{rt}$ સૂત્ર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગુણક (natural logarithm) લેતા,આપણને $\ln(N_t) = \ln(N_0) + rt$ મળે છે.
આ સમીકરણ સીધી રેખા $y = mx + c$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $y = \ln(N_t)$,$x = t$,$m = r$ (વૃદ્ધિ દર),અને $c = \ln(N_0)$ છે.
વૃદ્ધિ દર $r$ ધન હોવાથી,$\ln(N_t)$ વિરુદ્ધ સમય $t$ નો આલેખ ઉપર તરફ જતી સીધી રેખા મળે છે.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગુણક (natural logarithm) લેતા,આપણને $\ln(N_t) = \ln(N_0) + rt$ મળે છે.
આ સમીકરણ સીધી રેખા $y = mx + c$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $y = \ln(N_t)$,$x = t$,$m = r$ (વૃદ્ધિ દર),અને $c = \ln(N_0)$ છે.
વૃદ્ધિ દર $r$ ધન હોવાથી,$\ln(N_t)$ વિરુદ્ધ સમય $t$ નો આલેખ ઉપર તરફ જતી સીધી રેખા મળે છે.
0 likesView Solution
118
BiologyEasyMCQAIPMT · 2002
વાંસની વનસ્પતિ જંગલમાં ઊગે છે. તેનું પોષકસ્તર શું હશે?
A
પ્રથમ પોષક સ્તર $(T_1)$
B
દ્વિતીય પોષક સ્તર $(T_2)$
C
તૃતીય પોષક સ્તર $(T_3)$
D
ચતુર્થ પોષક સ્તર $(T_4)$
Solution
(A) કોઈપણ નિવસનતંત્રમાં,પોષક સ્તર એ આહાર શૃંખલામાં સજીવના સ્થાન દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
વાંસ એ વનસ્પતિ છે,જે ઉત્પાદક છે.
ઉત્પાદકો સ્વયંપોષી હોય છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે.
કોઈપણ આહાર શૃંખલામાં,ઉત્પાદકો હંમેશા પ્રથમ પોષક સ્તર $(T_1)$ ધરાવે છે.
તેથી,વાંસની વનસ્પતિ પ્રથમ પોષક સ્તર $(T_1)$ માં આવે છે.
વાંસ એ વનસ્પતિ છે,જે ઉત્પાદક છે.
ઉત્પાદકો સ્વયંપોષી હોય છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે.
કોઈપણ આહાર શૃંખલામાં,ઉત્પાદકો હંમેશા પ્રથમ પોષક સ્તર $(T_1)$ ધરાવે છે.
તેથી,વાંસની વનસ્પતિ પ્રથમ પોષક સ્તર $(T_1)$ માં આવે છે.
0 likesView Solution
119
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
ભારતની જૈવવિવિધતાની જાળવણીનો કાયદો પાર્લામેન્ટમાં ક્યારે પસાર થયો?
A
$1992$
B
$1996$
C
$2000$
D
$2002$
Solution
(D) ભારતમાં જૈવવિવિધતા ધારો (Biological Diversity Act) સંસદ દ્વારા વર્ષ $2002$ માં પસાર કરવામાં આવ્યો હતો.
આ કાયદો જૈવવિવિધતાના સંરક્ષણ,તેના ઘટકોના ટકાઉ ઉપયોગ અને જૈવિક સંસાધનો તથા જ્ઞાનના ઉપયોગથી ઉદ્ભવતા લાભોની ન્યાયી અને સમાન વહેંચણી માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો.
આ કાયદો જૈવવિવિધતાના સંરક્ષણ,તેના ઘટકોના ટકાઉ ઉપયોગ અને જૈવિક સંસાધનો તથા જ્ઞાનના ઉપયોગથી ઉદ્ભવતા લાભોની ન્યાયી અને સમાન વહેંચણી માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો.
0 likesView Solution
120
BiologyMediumMCQAIPMT · 2002
નીચેનામાંથી શું પ્રદૂષિત પાણીમાં ગેરહાજર હોય છે?
A
હાઇડ્રીલા
B
જળકુંભી (Water hyacinth)
C
સ્ટૉનફલાયની ઇયળ (Stonefly nymph)
D
નીલહરિત લીલ
Solution
(C) સ્ટૉનફલાયની ઇયળ (Stonefly nymph) પાણીના પ્રદૂષણ અને ઓગળેલા ઓક્સિજનના ઓછા સ્તર પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. તેઓ સ્વચ્છ અને વધુ ઓક્સિજનયુક્ત પાણીના જૈવિક સૂચક (biological indicators) તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,તેમની હાજરી સારી પાણીની ગુણવત્તા સૂચવે છે અને તેઓ સામાન્ય રીતે પ્રદૂષિત જળાશયોમાં ગેરહાજર હોય છે. આનાથી વિપરીત,જળકુંભી અને કેટલીક નીલહરિત લીલ જેવા સજીવો પોષક તત્વોથી ભરપૂર પ્રદૂષિત પાણીમાં સારી રીતે વિકાસ પામે છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real AIPMT style covering Biology with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Biology papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live AIPMT mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Biology questions are in AIPMT 2002?
There are 170 Biology questions from the AIPMT 2002 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are AIPMT 2002 Biology solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice AIPMT 2002 Biology as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full AIPMT mock test covering Biology with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Biology papers from AIPMT previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix AIPMT Biology questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Biology Paper
Pick AIPMT 2002 Biology questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.