AIPMT 2002 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(D) કોઈપણ સબશેલમાં ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ સંખ્યા $2(2l + 1)$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
એઝિમુથલ ક્વોન્ટમ નંબર $l = 3$ માટે,તે $f$-સબશેલ છે.
સૂત્રમાં $l = 3$ મૂકતા: $2(2 \times 3 + 1) = 2(6 + 1) = 2(7) = 14$.
તેથી,ઇલેક્ટ્રોનની મહત્તમ સંખ્યા $14$ છે.

(A) $H_2O_2$ અણુ વાયુ અવસ્થામાં બિન-સમતલીય 'ઓપન બુક' બંધારણ ધરાવે છે.
આ બંધારણમાં,બે $O-H$ સમતલો વચ્ચેનો ડાયહેડ્રલ ખૂણો આશરે $111.5^o$ હોય છે.
જોકે,ઘન અવસ્થામાં,આ ખૂણો આશરે $90.2^o$ હોય છે.
આપેલા પ્રમાણિત વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લેતા,ઘન અવસ્થામાં ડાયહેડ્રલ ખૂણાનું સૌથી નજીકનું મૂલ્ય $90^o$ છે.

(C) વેન્ડર વાલ્સ સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$(P + \frac{a}{V^2})(V - b) = RT$
નીચા દબાણે,કદ $V$ ખૂબ મોટું હોય છે,તેથી સુધારા પરિબળ $b$ ને $V$ ની સરખામણીમાં અવગણી શકાય છે.
ઊંચા તાપમાને,અણુઓની ગતિ ઊર્જા વધારે હોય છે,જેના કારણે $\frac{a}{V^2}$ પદ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતા આકર્ષણ બળોને અવગણી શકાય છે.
આ નીચા દબાણ અને ઊંચા તાપમાનની સ્થિતિમાં,સમીકરણ $PV = RT$ માં સરળ બને છે,જે આદર્શ વાયુ સમીકરણ છે.

(B) સંતુલન અચળાંક $(K_c)$,પુરોગામી વેગ અચળાંક $(K_f)$ અને પ્રતિગામી વેગ અચળાંક $(K_b)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $K_c = \frac{K_f}{K_b}$.
અહીં $K_c = 100$ અને $K_f = 10^5$ આપેલ છે,તેથી $K_b$ શોધવા માટે સૂત્રને આ રીતે લખી શકાય:
$K_b = \frac{K_f}{K_c} = \frac{10^5}{100} = \frac{10^5}{10^2} = 10^3$.
આમ,પ્રતિગામી પ્રક્રિયા માટે વેગ અચળાંક $10^3$ છે.

(C) $K_p$ અને $K_c$ વચ્ચેનો સંબંધ $K_p = K_c(RT)^{\Delta n}$ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\Delta n$ એ વાયુરૂપ નીપજો અને પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યામાં થતો ફેરફાર છે.
$K_p < K_c$ માટે,$\Delta n$ નું મૂલ્ય ઋણ હોવું જોઈએ.
$(A)$ $N_2O_4 \rightleftharpoons 2NO_2$: $\Delta n = 2 - 1 = 1$
$(B)$ $2HI \rightleftharpoons H_2 + I_2$: $\Delta n = (1 + 1) - 2 = 0$
$(C)$ $2SO_2 + O_2 \rightleftharpoons 2SO_3$: $\Delta n = 2 - (2 + 1) = -1$
$(D)$ $N_2 + O_2 \rightleftharpoons 2NO$: $\Delta n = 2 - (1 + 1) = 0$
પ્રક્રિયા $(C)$ માટે $\Delta n = -1$ હોવાથી,$K_p = K_c(RT)^{-1} = K_c / RT$,જેનો અર્થ છે કે $K_p < K_c$.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા $BaO_{2(s)} \rightleftharpoons BaO_{(s)} + \frac{1}{2} O_{2(g)}$ છે.
$BaO_2$ અને $BaO$ ઘન અવસ્થામાં હોવાથી,તેમનો સક્રિય જથ્થો એકમ $(1)$ લેવામાં આવે છે.
સંતુલન અચળાંકનું સૂત્ર $K_p = P_{O_2}^{1/2}$ છે.
આ દર્શાવે છે કે $O_2$ નું સંતુલન દબાણ ઘન પદાર્થોના જથ્થા પર આધારિત નથી.
જોકે,પ્રક્રિયા ઉષ્માશોષક $(\Delta H > 0)$ હોવાથી,લે-શેટેલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,તાપમાન વધારવાથી સંતુલન પુરોગામી દિશામાં ખસશે,જેનાથી $O_2$ નું સંતુલન દબાણ વધશે.

(A) $MX_2$ પ્રકારના ઇલેક્ટ્રોલાઇટ માટે,વિયોજન સંતુલન નીચે મુજબ છે:
$MX_2(s) \rightleftharpoons M^{2+}(aq) + 2X^{-}(aq)$
જો $S$ એ દ્રાવ્યતા હોય,તો $[M^{2+}] = S$ અને $[X^{-}] = 2S$ થાય.
દ્રાવ્યતા ગુણાકારનું સૂત્ર:
$K_{sp} = [M^{2+}][X^{-}]^2 = (S)(2S)^2 = 4S^3$
આપેલ છે કે $S = 0.5 \times 10^{-4} \ mol/L$:
$K_{sp} = 4 \times (0.5 \times 10^{-4})^3$
$K_{sp} = 4 \times (0.125 \times 10^{-12})$
$K_{sp} = 0.5 \times 10^{-12} = 5 \times 10^{-13}$

(D) ક્ષારના જલીય દ્રાવણનો $pH$ તેના પિતૃ એસિડ અને બેઝની પ્રબળતા પર આધાર રાખે છે.
$NaClO$,$NaClO_2$,$NaClO_3$,અને $NaClO_4$ એ પ્રબળ બેઝ $(NaOH)$ અને તેમના સંબંધિત ઓક્સી-એસિડ ($HClO$,$HClO_2$,$HClO_3$,અને $HClO_4$) ના ક્ષાર છે.
જેમ ક્લોરિનનો ઓક્સિડેશન આંક વધે છે,તેમ સંબંધિત ઓક્સી-એસિડની પ્રબળતા વધે છે $(HClO < HClO_2 < HClO_3 < HClO_4)$.
$HClO_4$ એ આમાં સૌથી પ્રબળ એસિડ હોવાથી,તેનો સંયુગ્મી બેઝ $ClO_4^-$ સૌથી નિર્બળ છે,પરિણામે $NaClO_4$ ક્ષારનું જળવિભાજન સૌથી ઓછું થાય છે અને તેનો $pH$ સૌથી ઓછો હોય છે.

(B) $AgCl$ નું આણ્વીય દળ $108 + 35.5 = 143.5 \, g/mol$ છે.
$g/L$ માં દ્રાવ્યતા $S = 1.435 \times 10^{-3} \, g/L$ આપેલ છે.
મોલર દ્રાવ્યતા $(S)$ $mol/L$ માં: $S = \frac{1.435 \times 10^{-3} \, g/L}{143.5 \, g/mol} = 10^{-5} \, mol/L$.
$AgCl$ માટે,વિયોજન: $AgCl(s) \rightleftharpoons Ag^+(aq) + Cl^-(aq)$.
દ્રાવ્યતા ગુણાકાર $K_{sp} = [Ag^+][Cl^-] = S \times S = S^2$.
તેથી,$K_{sp} = (10^{-5})^2 = 10^{-10}$.

(B) એન્થાલ્પી ફેરફાર $(\Delta H)$ અને આંતરિક ઉર્જા ફેરફાર $(\Delta E)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\Delta H = \Delta E + \Delta n_g RT$.
પ્રક્રિયા $N_2(g) + 3H_2(g) \rightleftharpoons 2NH_3(g)$ માટે,વાયુરૂપ મોલની સંખ્યામાં ફેરફાર $\Delta n_g = n_p - n_r = 2 - (1 + 3) = 2 - 4 = -2$ છે.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને મળે છે: $\Delta H = \Delta E + (-2)RT = \Delta E - 2RT$.

(C) ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$\Delta E = Q + W$.
પાત્ર ઇન્સ્યુલેટેડ હોવાથી,આસપાસ સાથે ઉષ્માની કોઈ આપ-લે થતી નથી,તેથી $Q = 0$.
પેડલ દ્વારા સિસ્ટમ પર કાર્ય કરવામાં આવે છે,તેથી $W \neq 0$.
તેથી,આંતરિક ઉર્જામાં ફેરફાર એ કરેલા કાર્ય જેટલો થાય છે,$\Delta E = W \neq 0$.

(C) એન્ટ્રોપીમાં થતો ફેરફાર $\Delta S = \frac{q_{rev}}{T}$ સૂત્ર દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
અહીં,$q_{rev}$ એ જૂલ $(J)$ માં વિનિમય પામતી ઉષ્મા છે અને $T$ એ કેલ્વિન $(K)$ માં તાપમાન છે.
પદાર્થના એક મોલ માટે,મોલર એન્ટ્રોપીનો એકમ $J\,K^{-1}\,mol^{-1}$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) લક્ષ્ય પ્રક્રિયા છે: $C_{(s)} + 2H_{2(g)} \to CH_{4(g)}$ $(i)$
આપેલ છે:
$C_{(s)} + O_{2(g)} \to CO_{2(g)}$,$\Delta H = -94 \ kcal/mol$ $(ii)$
$H_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)} \to H_2O_{(l)}$,$\Delta H = -68 \ kcal/mol$ $(iii)$
$CH_{4(g)} + 2O_{2(g)} \to CO_{2(g)} + 2H_2O_{(l)}$,$\Delta H = -213 \ kcal/mol$ $(iv)$
પ્રક્રિયા $(i)$ મેળવવા માટે,આ પ્રક્રિયા કરો: $(ii) + 2 \times (iii) - (iv)$
$\Delta H = (-94) + 2 \times (-68) - (-213)$
$\Delta H = -94 - 136 + 213$
$\Delta H = -230 + 213 = -17 \ kcal/mol$.

(C) ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 3d^3 4s^2$ છે.
$d$-બ્લોક તત્વો માટે,સમૂહ નંબર $(n-1)d$ ઇલેક્ટ્રોન અને $ns$ ઇલેક્ટ્રોનના સરવાળા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
અહીં,$(n-1)d$ સબશેલમાં ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $3$ છે અને $ns$ સબશેલમાં $2$ છે.
કુલ ઇલેક્ટ્રોન $= 3 + 2 = 5$.
તેથી,આ તત્વ આવર્ત કોષ્ટકના $5$ મા સમૂહમાં મૂકવામાં આવશે.

(C) હેલોજન વચ્ચે વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓની શક્યતા તેમના પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ પર આધાર રાખે છે. જે હેલોજનનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધારે હોય તે ઓછા રિડક્શન પોટેન્શિયલ ધરાવતા હેલોજનને તેના ક્ષારમાંથી વિસ્થાપિત કરી શકે છે.
ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકેની ક્ષમતાનો ક્રમ $F_2 > Cl_2 > Br_2 > I_2$ છે.
વિકલ્પ $(C)$ માં,$I_2$ એ $Br_2$ કરતા નિર્બળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે. તેથી,$I_2$ એ $KBr$ માંથી $Br^-$ ને વિસ્થાપિત કરીને $Br_2$ બનાવી શકતું નથી. આમ,$2KBr + I_2 \to 2KI + Br_2$ પ્રક્રિયા શક્ય નથી.

(A) $Na_2B_4O_7 \cdot 10H_2O \xrightarrow[-10H_2O]{\Delta} Na_2B_4O_7$
$Na_2B_4O_7 \xrightarrow{\Delta} 2NaBO_2 + B_2O_3$
$CuO + B_2O_3 \to \underset{(\text{કોપર મેટા બોરેટ, વાદળી})}{Cu(BO_2)_2}$
બોરેક્સ બીડ કસોટીમાં,ધાતુનો ઓક્સાઈડ $B_2O_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મેટલ મેટા બોરેટ બનાવે છે,જે મણકાને લાક્ષણિક રંગ આપે છે.

(D) કાર્બન શૃંખલાનું નંબરિંગ કરતી વખતે દ્વિબંધને ત્રિબંધ કરતા પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે.
નંબરિંગ તે છેડેથી શરૂ થાય છે જે દ્વિબંધને સૌથી ઓછો ક્રમ આપે છે.
આમ,શૃંખલાનું નંબરિંગ ડાબેથી જમણે થાય છે: $\stackrel{1}{CH_2}=\stackrel{2}{CH}-\stackrel{3}{CH_2}-\stackrel{4}{CH_2}-\stackrel{5}{C}\equiv\stackrel{6}{CH}$.
મુખ્ય શૃંખલામાં $6$ કાર્બન છે,તેથી મૂળ નામ 'હેક્સ' છે.
દ્વિબંધ $1$ સ્થાન પર છે અને ત્રિબંધ $5$ સ્થાન પર છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $1-$હેક્સિન$-5-$આઈન છે.

(C) ભૌમિતિક સમઘટકો સમાન આણ્વીય સૂત્ર અને સમાન પરમાણુ જોડાણ ધરાવે છે,પરંતુ દ્વિ-બંધની આસપાસ સમૂહોની અવકાશી ગોઠવણીમાં અલગ પડે છે.
ભૌમિતિક સમઘટકતા કાર્બન-કાર્બન દ્વિ-બંધની આસપાસ પ્રતિબંધિત પરિભ્રમણને કારણે જોવા મળે છે.
ભૌમિતિક સમઘટકતામાં,દ્વિ-બંધના સ્થાનમાં અથવા $C=C$ બંધની લંબાઈમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી; માત્ર દ્વિ-બંધની આસપાસ સમૂહોની અવકાશી ગોઠવણીમાં ફેરફાર થાય છે.

(B) $CH_4 + Cl_2 \xrightarrow{uv \ light} CH_3Cl + HCl$ પ્રક્રિયામાં મિથેન $(CH_4)$ માં રહેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુનું ક્લોરિન $(Cl)$ પરમાણુ દ્વારા વિસ્થાપન થાય છે.
આ પ્રકારની પ્રક્રિયા,જેમાં અણુમાં રહેલા એક પરમાણુ અથવા પરમાણુઓના સમૂહનું બીજા પરમાણુ અથવા સમૂહ દ્વારા વિસ્થાપન થાય છે,તેને વિસ્થાપન પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,આ $UV$ પ્રકાશ દ્વારા શરૂ થતી મુક્ત-મૂલક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે.

(A) એથીન એ આલ્કીન $(C_2H_4)$ છે અને એથેન એ આલ્કેન $(C_2H_6)$ છે.
$A.$ $CCl_4$ માં આયોડિનનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે અસંતૃપ્તતાની કસોટી માટે થતો નથી કારણ કે પ્રક્રિયા પ્રતિવર્તી અને ધીમી હોય છે.
$B.$ $CCl_4$ માં બ્રોમિન (બ્રોમિન વોટર ટેસ્ટ) નો ઉપયોગ આલ્કીન અને આલ્કેનને અલગ પાડવા માટે થાય છે. આલ્કીન બ્રોમિનનો લાલ-ભૂરો રંગ દૂર કરે છે,જ્યારે આલ્કેન કરતા નથી.
$C.$ આલ્કલાઇન $KMnO_4$ (બેયર પ્રક્રિયક) નો ઉપયોગ આલ્કીન અને આલ્કેનને અલગ પાડવા માટે થાય છે. આલ્કીન $KMnO_4$ નો જાંબલી રંગ દૂર કરીને $MnO_2$ ના ભૂરા અવક્ષેપ આપે છે,જ્યારે આલ્કેન પ્રક્રિયા કરતા નથી.
$D.$ એમોનિયેકલ $Cu_2Cl_2$ (ક્યુપ્રસ ક્લોરાઇડ) નો ઉપયોગ ખાસ કરીને ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સને ઓળખવા માટે થાય છે. તે એથીન કે એથેન સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.
આમ,$A$ અને $D$ બંને એથીન અને એથેનને અલગ પાડવા માટે વપરાતા નથી,પરંતુ $D$ એ ટર્મિનલ આલ્કાઇન્સ માટે વિશિષ્ટ પ્રક્રિયક છે,તેથી $A$ એ સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ છે.

(D) અણુઓની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે મોલની સંખ્યા $(n = \text{દળ} / \text{મોલર દળ})$ ગણીએ છીએ અને એવોગેડ્રો આંક $(N_A)$ વડે ગુણીએ છીએ:
$A) \ 16 \ g \ O_2: n = 16 / 32 = 0.5 \ mol$
$B) \ 16 \ g \ NO_2: n = 16 / 46 \approx 0.348 \ mol$
$C) \ 7 \ g \ N_2: n = 7 / 28 = 0.25 \ mol$
$D) \ 2 \ g \ H_2: n = 2 / 2 = 1.0 \ mol$
$H_2$ પાસે સૌથી વધુ મોલ $(1.0 \ mol)$ હોવાથી,તેમાં અણુઓની સંખ્યા મહત્તમ છે.

(B) એમોનિયા $(NH_3)$ નું મોલર દળ $14 + (3 \times 1) = 17 \ g/mol$ છે.
$NH_3$ ના મોલની સંખ્યા = $\frac{\text{આપેલ દળ}}{\text{મોલર દળ}} = \frac{4.25 \ g}{17 \ g/mol} = 0.25 \ mol$.
અણુઓની સંખ્યા = $\text{મોલની સંખ્યા} \times N_A = 0.25 \times 6.022 \times 10^{23} \approx 1.505 \times 10^{23}$.
આમ,અણુઓની સંખ્યા આશરે $1.5 \times 10^{23}$ છે.

(B) $HNO_3$ એક પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે.
જ્યારે $Zn$,$HNO_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ઉત્પન્ન થયેલ હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_2)$ નું $HNO_3$ દ્વારા તરત જ પાણી $(H_2O)$ માં ઓક્સિડેશન થઈ જાય છે.
પરિણામે,પ્રક્રિયામાં $H_2$ વાયુ મુક્ત થતો નથી.

(C) મેરુદંડ એ મેરુદંડી (Chordata) સમુદાયનું મુખ્ય લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
બધા જ મેરુદંડીઓ તેમના જીવનચક્રના કોઈને કોઈ તબક્કે,ખાસ કરીને પ્રારંભિક ભ્રૂણીય અવસ્થા દરમિયાન મેરુદંડ ધરાવે છે.
કેટલાક મેરુદંડીઓમાં તે આજીવન જોવા મળે છે,જ્યારે અન્યમાં (જેમ કે પૃષ્ઠવંશીઓમાં),પુખ્તાવસ્થામાં તેનું સ્થાન કરોડસ્તંભ લઈ લે છે.

(A) પ્રકાશસંશ્લેષણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા લીલી વનસ્પતિઓ પ્રકાશ ઉર્જાનું રાસાયણિક ઉર્જામાં રૂપાંતર કરે છે.
હરિતદ્રવ્ય (Chlorophyll) એ હરિતકણના થાઈલેકોઈડ પટલમાં આવેલું મુખ્ય પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્ય છે.
તે મુખ્યત્વે વિદ્યુતચુંબકીય વર્ણપટના વાદળી અને લાલ વિભાગમાં પ્રકાશ ઉર્જાનું શોષણ કરવા માટે જવાબદાર છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રકાશ-આધારિત પ્રતિક્રિયાઓને પ્રેરે છે.
પાણીના અણુઓનું વિભાજન (પ્રકાશ વિઘટન) ઈલેક્ટ્રોન પૂરા પાડવા માટે થાય છે,$O_2$ એ આ પ્રક્રિયાની આડપેદાશ છે અને $RuBP$ એ કેલ્વિન ચક્રમાં કાર્બન ડાયોક્સાઈડ સ્વીકારનાર અણુ છે.

(A) લાંબા અસ્થિના છેડાઓ કાચવત્ કાસ્થિ (Hyaline cartilage) દ્વારા આવરી લેવાયેલા હોય છે. કાચવત્ કાસ્થિ એ શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતી કાસ્થિ છે અને તે સાંધાના હલનચલન માટે લીસી અને ઘર્ષણરહિત સપાટી પૂરી પાડે છે. તે કાચ જેવી પારદર્શક દેખાવ અને સૂક્ષ્મ કોલેજન તંતુઓ ધરાવતા આધારક (matrix) દ્વારા ઓળખાય છે.

(B) લાંબા અસ્થિના છેડાઓ $Hyaline$ (કાચવત્) કાસ્થિ દ્વારા આવરિત હોય છે,જે શરીરમાં સૌથી વધુ જોવા મળતી કાસ્થિ છે. તે સાંધાઓ માટે એક લીસી અને ઘર્ષણરહિત સપાટી પૂરી પાડે છે,જેથી અસ્થિઓ એકબીજા પર સરળતાથી સરકી શકે. તે નાક,સ્વરપેટી (larynx) અને શ્વાસનળી (trachea) માં પણ જોવા મળે છે.

(C) સ્ટોનફલાયના ડિંભ પાણીના પ્રદૂષણ અને ઓગળેલા ઓક્સિજનના ઓછા સ્તર પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. તેઓ સ્વચ્છ અને વધુ ઓક્સિજનયુક્ત પાણીના જૈવિક સૂચકાંકો તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,તેમની હાજરી પાણીની સારી ગુણવત્તા સૂચવે છે અને તેઓ સામાન્ય રીતે પ્રદૂષિત જળાશયોમાં ગેરહાજર હોય છે. તેનાથી વિપરીત,નીલ-હરિત લીલ અને જળકુંભી જેવા સજીવો ઘણીવાર પોષક તત્વોથી ભરપૂર પ્રદૂષિત પાણીમાં સારી રીતે વિકાસ પામે છે.

(C) સ્ટોન ફ્લાયના ડિંભ (Stonefly nymphs) પાણીના પ્રદૂષણ અને ઓગળેલા ઓક્સિજનના ઓછા સ્તર પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. તેઓ સ્વચ્છ અને ઓક્સિજનયુક્ત પાણીના જૈવિક સૂચક (biological indicators) તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,તેમની હાજરી સારી પાણીની ગુણવત્તા સૂચવે છે અને તેઓ સામાન્ય રીતે પ્રદૂષિત જળાશયોમાં જોવા મળતા નથી. તેનાથી વિપરીત,હાઈડ્રીલા,જળકુંભી અને નીલ-હરિત લીલ જેવા સજીવો પોષક તત્વોથી ભરપૂર અથવા પ્રદૂષિત જલીય વાતાવરણમાં સરળતાથી વિકાસ પામી શકે છે.

(A) વનસ્પતિઓમાં,વાહિપૂલોની (જલવાહક અને અન્નવાહક) સંખ્યા અંગના આધારે બદલાય છે.
દ્વિદળી મૂળમાં,જલવાહક સામાન્ય રીતે અરીય હોય છે અને તેની સંખ્યા મર્યાદિત હોય છે,જે સામાન્ય રીતે $2$ થી $6$ પૂલોની વચ્ચે હોય છે.
જે મૂળમાં $4$ જલવાહક પૂલો હોય તેને ખાસ કરીને 'ચતુર્થક' (Tetrarch) કહેવામાં આવે છે.
એકદળી મૂળમાં સામાન્ય રીતે 'બહુઆદિ' (Polyarch) સ્થિતિ જોવા મળે છે,જેમાં $6$ થી વધુ જલવાહક પૂલો હોય છે.
પ્રકાંડમાં સામાન્ય રીતે સંયુક્ત વાહિપૂલો હોય છે,અરીય નહીં.
તેથી,ચતુર્થક વાહિપૂલો દ્વિદળી મૂળની લાક્ષણિકતા છે.

(C) વિટામિન $K$ યકૃતમાં રુધિર ગંઠાઈ જવાની પ્રક્રિયા માટે જરૂરી કારકો જેવા કે પ્રોથ્રોમ્બિન અને કારકો $VII$,$IX$ તથા $X$ ના સંશ્લેષણ માટે આવશ્યક છે.
જ્યારે વિટામિન $K$ ની ઉણપ હોય છે,ત્યારે રુધિર ગંઠાઈ જવાની ક્રિયામાં ખલેલ પહોંચે છે,જેના પરિણામે ઈજા પામેલા ભાગમાંથી સતત રક્તસ્ત્રાવ થાય છે.

(A) કીટક પરાગિત પુષ્પો અને પરાગનયન કરતા કીટકો વચ્ચેનો સંબંધ $Mutualism$ (પરસ્પરતા) નું ઉદાહરણ છે.
આ આંતરક્રિયામાં બંને જાતિઓને ફાયદો થાય છે: વનસ્પતિને પરાગનયનની સેવા મળે છે અને કીટકને મધુરસ અથવા પરાગરજ સ્વરૂપે ખોરાક મળે છે.
જોકે આ સંબંધની સાથે ઘણીવાર $Co-evolution$ (સહવિકાસ) પણ જોવા મળે છે,પરંતુ બંને પક્ષોને થતા ફાયદાને વર્ણવતી મૂળભૂત નિવસનતંત્રીય આંતરક્રિયા $Mutualism$ છે.

(B) સમવિભાજન એ દૈહિક કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે,જે ઝડપથી વૃદ્ધિ પામતા પ્રદેશોમાં,જેને વર્ધનશીલ પેશી (meristem) કહેવાય છે,ત્યાં સૌથી વધુ સક્રિય હોય છે.
મૂલાગ્ર (root tip) એ પ્રયોગશાળામાં સમવિભાજનનો અભ્યાસ કરવા માટે સૌથી વધુ વપરાતું દ્રવ્ય છે કારણ કે તેમાં અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશીઓ હોય છે જ્યાં કોષો સતત વિભાજન પામતા હોય છે.
આ કોષો સરળતાથી ઉપલબ્ધ હોય છે અને સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સમવિભાજનના વિવિધ તબક્કાઓનું અવલોકન કરવા માટે મૂલાગ્રને સ્ક્વોશ (squash) કરી શકાય છે.
તેથી,આ અભ્યાસ માટે મૂલાગ્ર એ આદર્શ દ્રવ્ય છે.

(A) કોલેજન એ પ્રાણી જગતમાં સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતું પ્રોટીન છે. તે એક બંધારણીય પ્રોટીન છે જે પેશીઓને મજબૂતી અને આધાર આપે છે. બંધારણીય રીતે,તેને તંતુમય પ્રોટીન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેની પોલીપેપ્ટાઈડ શૃંખલાઓ લાંબા,સમાંતર તંતુઓમાં ગોઠવાયેલી હોય છે જે આંતર-જોડાણો દ્વારા જોડાયેલી હોય છે,જે તેને પાણીમાં અદ્રાવ્ય બનાવે છે.

(B) ફિનોલની $CHCl_3$ અને જલીય સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(NaOH)$ સાથે $340 \ K$ તાપમાને થતી પ્રક્રિયાને રાઈમર-ટીમાન પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં ફિનોલના ઓર્થો સ્થાન પર આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ દાખલ થાય છે,જેના પરિણામે સેલીસાલ્ડિહાઈડ ($2$-હાઈડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ) બને છે.
રાસાયણિક સમીકરણ:
$C_6H_5OH + CHCl_3 + 3NaOH \rightarrow C_6H_4(OH)(CHO) + 3NaCl + 2H_2O$.

(C) સેલ્યુલોઝ એ $D$-ગ્લુકોઝ એકમોનું બનેલું રેખીય પોલિસેકેરાઇડ છે,જે $\beta-1,4-glycosidic$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. તેથી,તે ગ્લુકોઝનું પોલિમર છે.

(A) વિઘટિત શર્કરા (reducing sugar) એ કાર્બોહાઈડ્રેટ છે જે મુક્ત આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ અથવા મુક્ત કીટોન $(-C=O)$ સમૂહ ધરાવે છે,જે તેને રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરવા દે છે.
ગેલેક્ટોઝ એ મોનોસેકેરાઈડ છે જે તેના ખુલ્લા શૃંખલા સ્વરૂપમાં મુક્ત આલ્ડિહાઈડ સમૂહ ધરાવે છે,તેથી તે વિઘટિત શર્કરા છે.
ગ્લુકોનિક એસિડ એ ગ્લુકોઝનું ઓક્સિડેશન ઉત્પાદન છે જેમાં આલ્ડિહાઈડ સમૂહ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહમાં રૂપાંતરિત થાય છે,તેથી તે વિઘટિત શર્કરા નથી.
$\beta -$ મિથાઈલ ગેલેક્ટોસાઈડ એ ગ્લાયકોસાઈડ છે જેમાં એનોમેરિક કાર્બન બંધમાં સામેલ હોય છે,જે ખુલ્લી શૃંખલાવાળા આલ્ડિહાઈડના નિર્માણને અટકાવે છે,તેથી તે અ-વિઘટિત (non-reducing) છે.
સુક્રોઝ એ ડાયસેકેરાઈડ છે જે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝના એનોમેરિક કાર્બન વચ્ચેના ગ્લાયકોસાઈડિક બંધ દ્વારા બને છે,જેમાં કોઈ મુક્ત આલ્ડિહાઈડ કે કીટોન સમૂહ રહેતો નથી,તેથી તે અ-વિઘટિત શર્કરા છે.

(C) જીબરેલિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે વનસ્પતિની આંતરગાંઠના પ્રદેશોમાં કોષવિભાજન અને કોષવિસ્તરણને ઉત્તેજિત કરીને પ્રકાંડની લંબાઈમાં વધારો કરે છે. આ બાબત કોબીજ અને સુગર બીટ જેવી 'રોઝેટ' વનસ્પતિઓમાં ખાસ જોવા મળે છે,જ્યાં તેઓ 'બોલ્ટિંગ' (પુષ્પસર્જન પહેલાં આંતરગાંઠનું વિસ્તરણ) પ્રેરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) જ્યારે પરિપથ ખુલ્લો હોય,ત્યારે ટર્મિનલ પોટેન્શિયલ તફાવત એ કોષના ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ $(E)$ જેટલો હોય છે. તેથી,$E = 2.2 \, V$.
જ્યારે કોષને બાહ્ય અવરોધ $R$ સાથે જોડવામાં આવે છે,ત્યારે ટર્મિનલ પોટેન્શિયલ તફાવત $(V)$ નું સૂત્ર: $V = E - Ir$ છે,જ્યાં $I = \frac{E}{R+r}$.
$I$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે $V = E - (\frac{E}{R+r})r = E(\frac{R}{R+r})$.
આપેલ છે કે $V = 1.8 \, V$,$E = 2.2 \, V$,અને $R = 5 \, \Omega$:
$1.8 = 2.2 \times \frac{5}{5+r}$
$1.8(5+r) = 11$
$9 + 1.8r = 11$
$1.8r = 2$
$r = \frac{2}{1.8} = \frac{20}{18} = \frac{10}{9} \, \Omega$.

(B) વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = 50\, cm = 0.5\, m$ છે.
કોણીય ઝડપ $\omega = 20\, rad/s$ છે.
ઉદગમની રેખીય ઝડપ $v_s = r\omega = 0.5 \times 20 = 10\, m/s$ છે.
ઉદગમની આવૃત્તિ $f = 385\, Hz$ છે અને અવાજની ઝડપ $V = 340\, m/s$ છે.
જ્યારે ઉદગમ અવલોકનકારથી સીધું દૂર જતું હોય ત્યારે લઘુત્તમ આવૃત્તિ સંભળાય છે.
અવલોકન કરેલી આવૃત્તિ માટેનું સૂત્ર $f' = f \left[ \frac{V}{V + v_s} \right]$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$f_{\min} = 385 \left[ \frac{340}{340 + 10} \right]$
$f_{\min} = 385 \left[ \frac{340}{350} \right]$
$f_{\min} = 385 \times \frac{34}{35} = 11 \times 34 = 374\, Hz$.

(A) જ્યારે પરિપથ ખુલ્લો હોય,ત્યારે ટર્મિનલ પોટેન્શિયલ તફાવત એ કોષના ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ $(E)$ જેટલો હોય છે.
$E = 2.2 \, V$
જ્યારે કોષને $R = 5 \, \Omega$ ના બાહ્ય અવરોધ સાથે જોડવામાં આવે છે,ત્યારે ટર્મિનલ પોટેન્શિયલ તફાવત $(V)$ $1.8 \, V$ થાય છે.
ઓહ્મના નિયમ મુજબ પરિપથમાંથી વહેતો પ્રવાહ $(I)$:
$I = \frac{V}{R} = \frac{1.8}{5} = 0.36 \, A$
ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ $(E)$,ટર્મિનલ પોટેન્શિયલ તફાવત $(V)$,પ્રવાહ $(I)$ અને આંતરિક અવરોધ $(r)$ વચ્ચેનો સંબંધ:
$V = E - Ir$
જ્ઞાત કિંમતો મૂકતા:
$1.8 = 2.2 - (0.36)r$
$0.36r = 2.2 - 1.8$
$0.36r = 0.4$
$r = \frac{0.4}{0.36} = \frac{40}{36} = \frac{10}{9} \, \Omega$

(C) પ્રરોહ અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશી મુખ્ય ધરીની વૃદ્ધિ અને અગ્રકલિકાના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે. પ્રરોહના લંબાઈમાં વધારા દરમિયાન,અગ્રીય વર્ધનશીલ પેશીના કેટલાક કોષો પાછળ રહી જાય છે,જે પર્ણના કક્ષમાં કક્ષકલિકા તરીકે વિકસે છે. આ કલિકાઓ શાખા અથવા પુષ્પ બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

(A) 'ન્યુ વર્લ્ડ' શબ્દ અમેરિકા ખંડ માટે વપરાય છે. કાજુ,બટાકા,રબર,મકાઈ અને ટામેટા જેવા પાકો 'ન્યુ વર્લ્ડ' માંથી ભારતમાં લાવવામાં આવ્યા હતા. કેરી,ચા અને કોફીને 'ઓલ્ડ વર્લ્ડ' પાક ગણવામાં આવે છે કારણ કે તે એશિયા અથવા આફ્રિકામાં ઉદ્ભવ્યા હતા.

(B) પરિણામી દ્રાવણની મોલારિટી $M_3 = \frac{M_1V_1 + M_2V_2}{V_1 + V_2}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે.
આપેલ છે: $M_1 = 1 \ M$,$V_1 = 2.5 \ L$,$M_2 = 0.5 \ M$,$V_2 = 3 \ L$.
$NaOH$ ના કુલ મોલ $= (1 \times 2.5) + (0.5 \times 3) = 2.5 + 1.5 = 4 \ mol$.
દ્રાવણનું કુલ કદ $= 2.5 \ L + 3 \ L = 5.5 \ L$.
પરિણામી મોલારિટી $M_3 = \frac{4 \ mol}{5.5 \ L} \approx 0.73 \ M$.

(B) અભિસરણ દબાણનું સૂત્ર $\pi = CRT$ છે,જ્યાં $C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે.
$C = \frac{n}{V}$ અને $n = \frac{m}{M_p}$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ $\pi = (\frac{m}{M_p V}) RT$.
આ સમીકરણને $M_p$ માટે ગોઠવતા,આપણને $M_p = (\frac{m}{V}) \frac{RT}{\pi}$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $3A \to 2B$ પ્રક્રિયા માટે,પ્રક્રિયાનો દર નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
દર = $-\frac{1}{3}\frac{d[A]}{dt} = +\frac{1}{2}\frac{d[B]}{dt}$
$B$ ના નિર્માણનો દર,એટલે કે $+\frac{d[B]}{dt}$ શોધવા માટે,આપણે બંને બાજુ $2$ વડે ગુણીએ છીએ:
$+\frac{d[B]}{dt} = -\frac{2}{3}\frac{d[A]}{dt}$

(C) કોષની પ્રક્રિયા $Mg_{(s)} + Cu^{2+}_{(aq)} \to Cu_{(s)} + Mg^{2+}_{(aq)}$ છે.
અહીં,$Mg$ નું એનોડ પર ઓક્સિડેશન થાય છે અને $Cu^{2+}$ નું કેથોડ પર રિડક્શન થાય છે.
કોષનો પ્રમાણિત $EMF$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$E_{cell}^o = E_{cathode}^o - E_{anode}^o$
$E_{cell}^o = E^o_{(Cu^{2+}/Cu)} - E^o_{(Mg^{2+}/Mg)}$
$E_{cell}^o = 0.34 \ V - (-2.37 \ V) = +2.71 \ V$.

(D) $Mn$ (મેંગેનીઝ) આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $7$ માં આવે છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5 4s^2$ છે. તે તેના તમામ $7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને $+7$ ની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવી શકે છે,જે $KMnO_4$ જેવા સંયોજનોમાં જોવા મળે છે.

(D) કોપર સલ્ફેટ અને પોટેશિયમ સાયનાઇડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબના તબક્કામાં થાય છે:
$1$. $CuSO_4 + 2KCN \to Cu(CN)_2 + K_2SO_4$
$2$. અસ્થાયી $Cu(CN)_2$ નું વિઘટન થઈને $Cu_2(CN)_2$ અને સાયનોજન વાયુ મળે છે: $2Cu(CN)_2 \to Cu_2(CN)_2 + (CN)_2$
$3$. ત્યારબાદ $Cu_2(CN)_2$ વધારાના $KCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થાયી સંકીર્ણ પોટેશિયમ ટેટ્રાસાયનોક્યુપરેટ$(I)$ બનાવે છે: $Cu_2(CN)_2 + 6KCN \to 2K_3[Cu(CN)_4]$
આમ,અંતિમ નીપજ $K_3[Cu(CN)_4]$ છે.

(A) $1$. $[Cr(NH_3)_6]^{3+}$: $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે. $Cr^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોન રચના $[Ar] 3d^3$ છે. તેમાં $3$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી તે અનુચુંબકીય છે.
$2$. $[Fe(CO)_5]$: $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે. $CO$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. તે પ્રતિચુંબકીય છે.
$3$. $[Fe(CN)_6]^{4-}$: $Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે. $CN^-$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. તે પ્રતિચુંબકીય છે.
$4$. $[Cr(CO)_6]$: $Cr$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ છે. $CO$ પ્રબળ લિગેન્ડ હોવાથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે. તે પ્રતિચુંબકીય છે.
આમ,$[Cr(NH_3)_6]^{3+}$ અનુચુંબકીય છે.

(D) સંકિર્ણનું નામ ક્લોરોડાયએક્વાટ્રાયએમાઈનકોબાલ્ટ $(III)$ ક્લોરાઈડ છે.
આ સંકિર્ણમાં,મધ્યસ્થ ધાતુ પરમાણુ $Co$ છે જેનો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ છે.
લિગેન્ડ્સમાં $3$ એમાઈન $(NH_3)$,$2$ એક્વા $(H_2O)$,અને $1$ ક્લોરો $(Cl^-)$ લિગેન્ડ સંકલન ક્ષેત્રની અંદર છે.
$Co$ ના $+3$ વીજભાર અને અંદરના ક્લોરો લિગેન્ડના $-1$ વીજભારને સંતુલિત કરવા માટે,સંકિર્ણ આયનનો કુલ વીજભાર $[+3 + (-1)] = +2$ થાય છે.
તેથી,સંકિર્ણને તટસ્થ કરવા માટે સંકલન ક્ષેત્રની બહાર $2$ ક્લોરાઈડ આયનો $(Cl^-)$ જરૂરી છે.
તેથી સાચું સૂત્ર $[CoCl(NH_3)_3(H_2O)_2]Cl_2$ છે.

(B) $CH_3CH_2CHCl_2$ જેવા જેમિનલ ડાયહેલાઈડની $NaNH_2$ જેવા પ્રબળ બેઝ સાથેની પ્રક્રિયાથી ડિહાઈડ્રોહેલોજિનેશન થાય છે.
પ્રથમ,$HCl$ નો એક અણુ દૂર થઈને વિનાઈલ હેલાઈડ $(CH_3CH=CHCl)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ,$HCl$ નો બીજો અણુ દૂર થઈને આલ્કાઈન બનાવે છે.
આમ,$CH_3CH_2CHCl_2 + 2NaNH_2 \rightarrow CH_3-C \equiv CH + 2NaCl + 2NH_3$.
અંતિમ નીપજ પ્રોપાઈન $(CH_3-C \equiv CH)$ છે.

(B) ફિનોલની $340 \ K$ તાપમાને જલીય સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(NaOH)$ ની હાજરીમાં ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_3)$ સાથેની પ્રક્રિયાને રાઇમર-ટીમેન પ્રક્રિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ફિનોલની બેન્ઝીન રિંગના ઓર્થો સ્થાન પર ફોર્મિલ ગ્રુપ $(-CHO)$ દાખલ થાય છે.
બનતી નીપજ $2$-હાઇડ્રોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ છે,જેને સામાન્ય રીતે સેલિસીલાલ્ડિહાઈડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ:
$C_6H_5OH + CHCl_3 + 3NaOH \rightarrow C_6H_4(OH)(CHO) + 3NaCl + 2H_2O$
આમ,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(D) પ્રક્રિયાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. સંયોજન '$A$' એ $PCl_5$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને '$B$' બનાવે છે. અંતિમ નીપજ પ્રોપેનોઈક એસિડ $(CH_3CH_2COOH)$ હોવાથી,જેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,'$B$' એ ઈથાઈલ ક્લોરાઈડ $(C_2H_5Cl)$ હોવું જોઈએ.
$2$. તેથી,'$A$' એ ઈથાઈલ આલ્કોહોલ $(C_2H_5OH)$ છે.
$3$. પ્રક્રિયાના તબક્કાઓ:
$C_2H_5OH + PCl_5 \to C_2H_5Cl + POCl_3 + HCl$
$C_2H_5Cl + KCN \to C_2H_5CN + KCl$
$C_2H_5CN + 2H_2O + H^+ \to CH_3CH_2COOH + NH_4^+$

(C) $Pd-BaSO_4$ ની હાજરીમાં એસિડ ક્લોરાઇડની $H_2$ સાથેની પ્રક્રિયાને રોઝનમંડ રિડક્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા એસિડ ક્લોરાઇડ સમૂહ $(-COCl)$ નું આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ માં રિડક્શન કરે છે.
તેથી,નીપજ $P$ એ $RCHO$ છે.

(B) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયક $(C_6H_5MgBr)$ ની કાર્બન ડાયોક્સાઈડ $(CO_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા અને ત્યારબાદ એસિડિક જળવિભાજન $(H_3O^+)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ બનાવવાની પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ થાય છે:
$C_6H_5MgBr + CO_2 \rightarrow C_6H_5COOMgBr$
$C_6H_5COOMgBr + H_3O^+ \rightarrow C_6H_5COOH + Mg(OH)Br$
આમ,નીપજ $P$ એ બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ છે.

(A) કાર્બોક્સિલિક એસિડની $PCl_5$ સાથેની પ્રક્રિયાથી એસિલ ક્લોરાઇડ (એસિડ ક્લોરાઇડ) બને છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CH_3COOH + PCl_5 \to CH_3COCl + POCl_3 + HCl$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) સમજૂતી: સેલ્યુલોઝ એ વનસ્પતિઓની કોષદીવાલનો એક બંધારણીય ઘટક છે.
તે એક પોલીસેકેરાઈડ છે જે ગ્લાયકોસિડિક બંધ દ્વારા જોડાયેલા અનેક $D-glucose$ એકમોનો બનેલો છે.
ચોક્કસ રીતે,તે $\beta-D-glucose$ એકમોના $\beta-1,4-glycosidic$ બંધ દ્વારા રચાય છે.
તેથી,સેલ્યુલોઝ એ $\beta-D-glucose$ નો પોલિમર છે.

(D) એન્ઝાઇમ્સ એ સજીવો દ્વારા ઉત્પન્ન થતા જૈવિક ઉદ્દીપકો છે જે જૈવરાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓને વેગ આપે છે.
મોટાભાગના એન્ઝાઇમ્સ ગોળાકાર પ્રોટીન છે જે વિશિષ્ટ $3D$ બંધારણ ધરાવે છે,જે તેમની ઉદ્દીપકીય પ્રવૃત્તિ માટે જરૂરી છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,પ્રોટીનનું તૃતીયક બંધારણ કાર્યકારી એન્ઝાઇમ બનાવે છે.
તેથી,એન્ઝાઇમ્સ એ ચોક્કસ બંધારણ ધરાવતા પ્રોટીન છે.
ઉદાહરણ: $Maltase$ માલ્ટોઝનું ગ્લુકોઝમાં જળવિભાજનને ઉદ્દીપ્ત કરે છે.