Gujarati

Basic , Modulus and Algebra of vectors Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Basic , Modulus and Algebra of vectors

609+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 609 questions in Gujarati

301
AdvancedMCQ
ધારો કે $A$ એ સદિશો $a = (a_1, a_2, a_3)$ નો ગણ છે જે $\left(\sum_{i=1}^3 \frac{a_i}{2^i}\right)^2 = \sum_{i=1}^3 \frac{a_i^2}{2^i}$ નું સમાધાન કરે છે. તો,
A
$A$ ખાલી ગણ છે
B
$A$ માં બરાબર એક ઘટક છે
C
$A$ માં $6$ ઘટકો છે
D
$A$ માં અનંત ઘટકો છે

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $\left(\frac{a_1}{2} + \frac{a_2}{4} + \frac{a_3}{8}\right)^2 = \frac{a_1^2}{2} + \frac{a_2^2}{4} + \frac{a_3^2}{8}$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $\frac{a_1^2}{4} + \frac{a_2^2}{16} + \frac{a_3^2}{64} + \frac{a_1 a_2}{4} + \frac{a_2 a_3}{16} + \frac{a_3 a_1}{8} = \frac{a_1^2}{2} + \frac{a_2^2}{4} + \frac{a_3^2}{8}$.
છેદ દૂર કરવા માટે $64$ વડે ગુણતા: $16a_1^2 + 4a_2^2 + a_3^2 + 16a_1 a_2 + 4a_2 a_3 + 8a_3 a_1 = 32a_1^2 + 16a_2^2 + 8a_3^2$.
પદોને ગોઠવતા: $16a_1^2 + 12a_2^2 + 7a_3^2 - 16a_1 a_2 - 4a_2 a_3 - 8a_3 a_1 = 0$.
આને આ રીતે લખી શકાય: $8(a_1 - a_2)^2 + (2a_2 - a_3)^2 + 2(a_3 - 2a_1)^2 + 4a_3^2 = 0$.
વર્ગોનો સરવાળો શૂન્ય હોવાથી,દરેક પદ શૂન્ય હોવું જોઈએ: $a_1 - a_2 = 0$,$2a_2 - a_3 = 0$,$a_3 - 2a_1 = 0$,અને $a_3 = 0$.
આ સૂચવે છે કે $a_1 = a_2 = a_3 = 0$.
આમ,ગણ $A$ માં બરાબર એક ઘટક છે,જે શૂન્ય સદિશ $(0, 0, 0)$ છે.
302
AdvancedMCQ
ધારો કે $\vec{v}$ એ સમતલમાં એક સદિશ છે જેથી $|\vec{v} - \hat{i}| = |\vec{v} - 2\hat{j}| = |\vec{v} - \hat{j}|$ થાય. તો,$|\vec{v}|$ એ કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$(0, 1]$
B
$(1, 2]$
C
$(2, 3]$
D
$(3, 4]$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|\vec{v} - \hat{i}| = |\vec{v} - 2\hat{j}| = |\vec{v} - \hat{j}|$.
ધારો કે $\vec{v} = x\hat{i} + y\hat{j}$. બિંદુઓ $A(1, 0)$,$B(0, 2)$,અને $C(0, 1)$ છે.
કારણ કે $\vec{v}$ એ $A, B$,અને $C$ થી સમાન અંતરે છે,તે $\triangle ABC$ નું પરિકેન્દ્ર છે.
વર્ગ કરેલા અંતરોને સરખાવતા:
$|\vec{v} - \hat{i}|^2 = |\vec{v} - \hat{j}|^2 \Rightarrow (x-1)^2 + y^2 = x^2 + (y-1)^2$
$x^2 - 2x + 1 + y^2 = x^2 + y^2 - 2y + 1 \Rightarrow x = y$.
$|\vec{v} - \hat{j}|^2 = |\vec{v} - 2\hat{j}|^2$ ને સરખાવતા:
$x^2 + (y-1)^2 = x^2 + (y-2)^2$
$y^2 - 2y + 1 = y^2 - 4y + 4 \Rightarrow 2y = 3 \Rightarrow y = \frac{3}{2}$.
$x = y$ હોવાથી,$x = \frac{3}{2}$ મળે.
આમ,$\vec{v} = \frac{3}{2}\hat{i} + \frac{3}{2}\hat{j}$.
$|\vec{v}| = \sqrt{(\frac{3}{2})^2 + (\frac{3}{2})^2} = \sqrt{\frac{9}{4} + \frac{9}{4}} = \sqrt{\frac{18}{4}} = \sqrt{4.5} \approx 2.12$.
$2 < 2.12 \leq 3$ હોવાથી,$|\vec{v}|$ એ $(2, 3]$ અંતરાલમાં આવે છે.
Solution diagram
303
AdvancedMCQ
ધારો કે $H$ એ લઘુકોણ $\triangle ABC$ નું લંબકેન્દ્ર છે અને $O$ તેનું પરિકેન્દ્ર છે. તો,$\vec{HA} + \vec{HB} + \vec{HC}$
A
$\vec{HO}$ ને સમાન છે
B
$3\vec{HO}$ ને સમાન છે
C
$2\vec{HO}$ ને સમાન છે
D
સામાન્ય રીતે $\vec{HO}$ નો અદિશ ગુણાંક નથી

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે. ધારો કે ઉગમબિંદુ પરિકેન્દ્ર $O$ પર છે,તેથી $\vec{O} = \vec{0}$.
ત્યારે લંબકેન્દ્ર $H$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{H} = \vec{a} + \vec{b} + \vec{c}$ છે.
આપણે $\vec{HA} + \vec{HB} + \vec{HC}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\vec{HA} + \vec{HB} + \vec{HC} = (\vec{a} - \vec{H}) + (\vec{b} - \vec{H}) + (\vec{c} - \vec{H})$
$= (\vec{a} + \vec{b} + \vec{c}) - 3\vec{H}$
$= \vec{H} - 3\vec{H}$
$= -2\vec{H}$
કારણ કે $\vec{O} = \vec{0}$,$\vec{HO} = \vec{O} - \vec{H} = -\vec{H}$.
તેથી,$-2\vec{H} = 2(-\vec{H}) = 2\vec{HO}$.
આમ,$\vec{HA} + \vec{HB} + \vec{HC} = 2\vec{HO}$.
Solution diagram
304
DifficultMCQ
$a = 3 \hat{i} - 4 \hat{k}$ અને $b = 5 \hat{j} + 12 \hat{k}$ વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગતો સદિશ કયો છે?
A
$39 \hat{i} - 25 \hat{j} + 8 \hat{k}$
B
$39 \hat{i} + 25 \hat{j} + 8 \hat{k}$
C
$3 \hat{i} - 5 \hat{j} + \frac{8}{5} \hat{k}$
D
$3 \hat{i} + 5 \hat{j} + \frac{8}{5} \hat{k}$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $a = 3 \hat{i} - 4 \hat{k}$ અને $b = 5 \hat{j} + 12 \hat{k}$ છે.
સદિશોના માન:
$|a| = \sqrt{3^2 + (-4)^2} = \sqrt{9 + 16} = 5$
$|b| = \sqrt{5^2 + 12^2} = \sqrt{25 + 144} = 13$
$a$ અને $b$ ની દિશામાં એકમ સદિશો $\hat{a} = \frac{3 \hat{i} - 4 \hat{k}}{5}$ અને $\hat{b} = \frac{5 \hat{j} + 12 \hat{k}}{13}$ છે.
ખૂણાને દુભાગતો સદિશ $\hat{a} + \hat{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\hat{a} + \hat{b} = \frac{3 \hat{i} - 4 \hat{k}}{5} + \frac{5 \hat{j} + 12 \hat{k}}{13} = \frac{39 \hat{i} - 52 \hat{k} + 25 \hat{j} + 60 \hat{k}}{65} = \frac{39 \hat{i} + 25 \hat{j} + 8 \hat{k}}{65}$
આમ,માંગેલ સદિશ $39 \hat{i} + 25 \hat{j} + 8 \hat{k}$ છે.
305
DifficultMCQ
જો $\alpha \hat{i} + 10 \hat{j} + 13 \hat{k}$,$6 \hat{i} + 11 \hat{j} + 11 \hat{k}$,અને $\frac{9}{2} \hat{i} + \beta \hat{j} - 8 \hat{k}$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા બિંદુઓ સમરેખ હોય,તો $(19 \alpha - 6 \beta)^2$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$36$
B
$16$
C
$25$
D
$49$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(\alpha, 10, 13)$,$B(6, 11, 11)$,અને $C(\frac{9}{2}, \beta, -8)$ છે.
બિંદુઓ સમરેખ હોવાથી,સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ સમાંતર હોવા જોઈએ.
$\vec{AB} = (6 - \alpha) \hat{i} + (11 - 10) \hat{j} + (11 - 13) \hat{k} = (6 - \alpha) \hat{i} + 1 \hat{j} - 2 \hat{k}$.
$\vec{BC} = (\frac{9}{2} - 6) \hat{i} + (\beta - 11) \hat{j} + (-8 - 11) \hat{k} = -\frac{3}{2} \hat{i} + (\beta - 11) \hat{j} - 19 \hat{k}$.
$\vec{AB} = k \vec{BC}$ હોવાથી:
$\frac{6 - \alpha}{-3/2} = \frac{1}{\beta - 11} = \frac{-2}{-19} = \frac{2}{19}$.
$\frac{1}{\beta - 11} = \frac{2}{19}$ પરથી,$2(\beta - 11) = 19 \implies 2\beta - 22 = 19 \implies 2\beta = 41$.
$\frac{6 - \alpha}{-3/2} = \frac{2}{19}$ પરથી,$6 - \alpha = \frac{2}{19} \times (-\frac{3}{2}) = -\frac{3}{19} \implies \alpha = 6 + \frac{3}{19} = \frac{117}{19}$.
હવે,$(19 \alpha - 6 \beta)^2 = (19 \times \frac{117}{19} - 3 \times 2\beta)^2 = (117 - 3 \times 41)^2 = (117 - 123)^2 = (-6)^2 = 36$.
306
DifficultMCQ
કોઈપણ સદિશ $\vec{a} = a_1 \hat{i} + a_2 \hat{j} + a_3 \hat{k}$ માટે,જ્યાં $10|a_i| < 1$,$i = 1, 2, 3$,નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$(A): \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\} \leq |\vec{a}|$
$(B): |\vec{a}| \leq 3 \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\}$
A
માત્ર $(B)$ સાચું છે
B
માત્ર $(A)$ સાચું છે
C
$(A)$ કે $(B)$ બંનેમાંથી એકપણ સાચું નથી
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા છે

Solution

(D) સામાન્યતા ગુમાવ્યા વગર,ધારો કે $|a_1| \leq |a_2| \leq |a_3|$.
વિધાન $(A)$ માટે:
$|\vec{a}|^2 = |a_1|^2 + |a_2|^2 + |a_3|^2 \geq |a_3|^2$.
વર્ગમૂળ લેતા,$|\vec{a}| \geq |a_3| = \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\}$.
આમ,$(A)$ સાચું છે.
વિધાન $(B)$ માટે:
$|\vec{a}|^2 = |a_1|^2 + |a_2|^2 + |a_3|^2 \leq |a_3|^2 + |a_3|^2 + |a_3|^2 = 3|a_3|^2$.
વર્ગમૂળ લેતા,$|\vec{a}| \leq \sqrt{3} |a_3| = \sqrt{3} \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\}$.
કારણ કે $\sqrt{3} < 3$,તેથી $|\vec{a}| \leq 3 \max \{|a_1|, |a_2|, |a_3|\}$ સાચું છે.
આમ,$(B)$ પણ સાચું છે.
તેથી,$(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા છે.
307
DifficultMCQ
ધારો કે $ABCD$ એક ચતુષ્કોણ છે. જો $E$ અને $F$ અનુક્રમે વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ ના મધ્યબિંદુઓ હોય અને $(\overrightarrow{AB}-\overrightarrow{BC})+(\overrightarrow{AD}-\overrightarrow{DC})= k \overrightarrow{FE}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$-2$
C
$-4$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\overrightarrow{a}, \overrightarrow{b}, \overrightarrow{c}, \overrightarrow{d}$ છે.
$E$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\overrightarrow{e} = \frac{\overrightarrow{a} + \overrightarrow{c}}{2}$.
$F$ એ $BD$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\overrightarrow{f} = \frac{\overrightarrow{b} + \overrightarrow{d}}{2}$.
આપેલ પદાવલિ: $(\overrightarrow{AB} - \overrightarrow{BC}) + (\overrightarrow{AD} - \overrightarrow{DC}) = k \overrightarrow{FE}$.
સદિશો મૂકતા: $(\overrightarrow{b} - \overrightarrow{a} - (\overrightarrow{c} - \overrightarrow{b})) + (\overrightarrow{d} - \overrightarrow{a} - (\overrightarrow{c} - \overrightarrow{d})) = k \overrightarrow{FE}$.
સાદુરૂપ આપતા: $(\overrightarrow{b} - \overrightarrow{a} - \overrightarrow{c} + \overrightarrow{b}) + (\overrightarrow{d} - \overrightarrow{a} - \overrightarrow{c} + \overrightarrow{d}) = k \overrightarrow{FE}$.
$(2\overrightarrow{b} - 2\overrightarrow{a} - 2\overrightarrow{c} + 2\overrightarrow{d}) = k \overrightarrow{FE}$.
$2(\overrightarrow{b} + \overrightarrow{d}) - 2(\overrightarrow{a} + \overrightarrow{c}) = k \overrightarrow{FE}$.
$\overrightarrow{b} + \overrightarrow{d} = 2\overrightarrow{f}$ અને $\overrightarrow{a} + \overrightarrow{c} = 2\overrightarrow{e}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2(2\overrightarrow{f}) - 2(2\overrightarrow{e}) = k \overrightarrow{FE}$.
$4(\overrightarrow{f} - \overrightarrow{e}) = k \overrightarrow{FE}$.
$\overrightarrow{FE} = \overrightarrow{e} - \overrightarrow{f}$ હોવાથી,$4(-(\overrightarrow{e} - \overrightarrow{f})) = k \overrightarrow{FE}$.
$-4 \overrightarrow{FE} = k \overrightarrow{FE}$.
તેથી,$k = -4$.
Solution diagram
308
DifficultMCQ
ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $2 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$,$\hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k}$ અને $2 \hat{i}+\hat{j}+2 \hat{k}$ છે. ધારો કે $l_1, l_2$ અને $l_3$ એ ત્રિકોણના લંબકેન્દ્રમાંથી બાજુઓ $AB, BC$ અને $CA$ પર દોરેલા લંબની લંબાઈ છે,તો $l_1^2+l_2^2+l_3^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{1}{5}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(B) શિરોબિંદુઓ $A(2, 2, 1)$,$B(1, 2, 2)$,અને $C(2, 1, 2)$ છે.
બાજુઓની લંબાઈ ગણો:
$AB = \sqrt{(1-2)^2 + (2-2)^2 + (2-1)^2} = \sqrt{1+0+1} = \sqrt{2}$
$BC = \sqrt{(2-1)^2 + (1-2)^2 + (2-2)^2} = \sqrt{1+1+0} = \sqrt{2}$
$CA = \sqrt{(2-2)^2 + (2-1)^2 + (1-2)^2} = \sqrt{0+1+1} = \sqrt{2}$
અહીં $AB = BC = CA = \sqrt{2}$ હોવાથી,ત્રિકોણ સમબાજુ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,લંબકેન્દ્ર $H$ એ મધ્યકેન્દ્ર $G$ સાથે સંપાતી હોય છે.
$G = \left(\frac{2+1+2}{3}, \frac{2+2+1}{3}, \frac{1+2+2}{3}\right) = \left(\frac{5}{3}, \frac{5}{3}, \frac{5}{3}\right)$.
સમબાજુ ત્રિકોણમાં,મધ્યકેન્દ્રથી કોઈપણ બાજુ પરના લંબની લંબાઈ એ મધ્યકેન્દ્રથી તે બાજુના મધ્યબિંદુ સુધીનું અંતર છે.
બાજુ $AB$ માટે,મધ્યબિંદુ $D$ એ $\left(\frac{2+1}{2}, \frac{2+2}{2}, \frac{1+2}{2}\right) = \left(\frac{3}{2}, 2, \frac{3}{2}\right)$ છે.
$l_1 = \text{અંતર } GD = \sqrt{\left(\frac{5}{3}-\frac{3}{2}\right)^2 + \left(\frac{5}{3}-2\right)^2 + \left(\frac{5}{3}-\frac{3}{2}\right)^2}$
$l_1 = \sqrt{\left(\frac{1}{6}\right)^2 + \left(-\frac{1}{3}\right)^2 + \left(\frac{1}{6}\right)^2} = \sqrt{\frac{1}{36} + \frac{4}{36} + \frac{1}{36}} = \sqrt{\frac{6}{36}} = \sqrt{\frac{1}{6}}$.
ત્રિકોણ સમબાજુ હોવાથી,$l_1 = l_2 = l_3 = \sqrt{\frac{1}{6}}$.
તેથી,$l_1^2 + l_2^2 + l_3^2 = \frac{1}{6} + \frac{1}{6} + \frac{1}{6} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$.
Solution diagram
309
MediumMCQ
ધારો કે $O$ ઉગમબિંદુ છે અને $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $2 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $2 \hat{i}+4 \hat{j}+4 \hat{k}$ છે. જો $\angle AOB$ નો આંતરિક દ્વિભાજક રેખા $AB$ ને $C$ માં મળે,તો $OC$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{2}{3} \sqrt{31}$
B
$\frac{2}{3} \sqrt{34}$
C
$\frac{3}{4} \sqrt{34}$
D
$\frac{3}{2} \sqrt{31}$

Solution

(B) ધારો કે $\vec{a} = 2 \hat{i} + 2 \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = 2 \hat{i} + 4 \hat{j} + 4 \hat{k}$ છે.
લંબાઈઓ $|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + 2^2 + 1^2} = \sqrt{4+4+1} = 3$ અને $|\vec{b}| = \sqrt{2^2 + 4^2 + 4^2} = \sqrt{4+16+16} = 6$ છે.
ખૂણાનો દ્વિભાજક $OC$ એ $AB$ ને $|\vec{a}| : |\vec{b}| = 3 : 6 = 1 : 2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$C$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{c} = \frac{1(\vec{b}) + 2(\vec{a})}{1+2} = \frac{(2 \hat{i} + 4 \hat{j} + 4 \hat{k}) + 2(2 \hat{i} + 2 \hat{j} + \hat{k})}{3} = \frac{6 \hat{i} + 8 \hat{j} + 6 \hat{k}}{3} = 2 \hat{i} + \frac{8}{3} \hat{j} + 2 \hat{k}$ મળે છે.
$OC$ ની લંબાઈ $|\vec{c}| = \sqrt{2^2 + (\frac{8}{3})^2 + 2^2} = \sqrt{4 + \frac{64}{9} + 4} = \sqrt{8 + \frac{64}{9}} = \sqrt{\frac{72+64}{9}} = \sqrt{\frac{136}{9}} = \frac{\sqrt{136}}{3} = \frac{2 \sqrt{34}}{3}$ થાય.
Solution diagram
310
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\vec{b}=2 \hat{i}+3 \hat{j}-5 \hat{k}$ અને $\vec{c}=3 \hat{i}-\hat{j}+\lambda \hat{k}$ ત્રણ સદિશો છે. ધારો કે $\vec{r}$ એ $\vec{b}+\vec{c}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ છે. જો $\vec{r} \cdot \vec{a}=3$ હોય,તો $3 \lambda$ ની કિંમત શોધો:
A
$27$
B
$25$
C
$30$
D
$21$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{b} = 2\hat{i} + 3\hat{j} - 5\hat{k}$ અને $\vec{c} = 3\hat{i} - \hat{j} + \lambda\hat{k}$.
તેથી $\vec{b} + \vec{c} = (2+3)\hat{i} + (3-1)\hat{j} + (-5+\lambda)\hat{k} = 5\hat{i} + 2\hat{j} + (\lambda-5)\hat{k}$.
કારણ કે $\vec{r}$ એ $\vec{b} + \vec{c}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ છે,તેથી $\vec{r} = \frac{\vec{b} + \vec{c}}{|\vec{b} + \vec{c}|}$.
આપેલ છે કે $\vec{r} \cdot \vec{a} = 3$,તેથી $\frac{(\vec{b} + \vec{c}) \cdot \vec{a}}{|\vec{b} + \vec{c}|} = 3$.
$(\vec{b} + \vec{c}) \cdot \vec{a} = (5\hat{i} + 2\hat{j} + (\lambda-5)\hat{k}) \cdot (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) = 5(1) + 2(2) + 3(\lambda-5) = 5 + 4 + 3\lambda - 15 = 3\lambda - 6$.
$|\vec{b} + \vec{c}| = \sqrt{5^2 + 2^2 + (\lambda-5)^2} = \sqrt{25 + 4 + \lambda^2 - 10\lambda + 25} = \sqrt{\lambda^2 - 10\lambda + 54}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{3\lambda - 6}{\sqrt{\lambda^2 - 10\lambda + 54}} = 3$.
$3$ વડે ભાગતા: $\frac{\lambda - 2}{\sqrt{\lambda^2 - 10\lambda + 54}} = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\lambda - 2)^2 = \lambda^2 - 10\lambda + 54$.
$\lambda^2 - 4\lambda + 4 = \lambda^2 - 10\lambda + 54$.
$6\lambda = 50$.
$3\lambda = 25$.
311
AdvancedMCQ
આકૃતિમાં ત્રણ સદિશો $\vec{P}, \vec{Q}$ અને $\vec{R}$ દર્શાવેલ છે. ધારો કે $S$ એ સદિશ $\vec{R}$ પરનું કોઈ બિંદુ છે. બિંદુ $P$ અને $S$ વચ્ચેનું અંતર $b|\vec{R}|$ છે. સદિશો $\vec{P}, \vec{Q}$ અને $\vec{S}$ વચ્ચેનો સામાન્ય સંબંધ શું છે?
Question diagram
A
$\vec{S}=(1-b) \vec{P}+b \vec{Q}$
B
$\vec{S}=(b-1) \vec{P}+b \vec{Q}$
C
$\vec{S}=(1-b^2) \vec{P}+b \vec{Q}$
D
$\vec{S}=(1-b) \vec{P}+b^2 \vec{Q}$

Solution

(A) આકૃતિ પરથી,સદિશ $\vec{R}$ એ $\vec{R} = \vec{Q} - \vec{P}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બિંદુ $S$ એ રેખાખંડ $PQ$ પર આવેલું છે જેથી અંતર $PS = b|\vec{R}|$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $\vec{PS} = b\vec{R} = b(\vec{Q} - \vec{P})$.
$\triangle OPS$ માં સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\vec{S} = \vec{P} + \vec{PS}$ મળે છે.
$\vec{PS}$ માટેનું પદ મૂકતા,આપણને $\vec{S} = \vec{P} + b(\vec{Q} - \vec{P})$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને $\vec{S} = \vec{P} + b\vec{Q} - b\vec{P} = (1-b)\vec{P} + b\vec{Q}$ મળે છે.
312
DifficultMCQ
ધારો કે $\vec{p}, \vec{q}$ અને $\vec{r}$ એ $\mathbb{R}^3$ માં ત્રણ અસમતલીય સદિશો છે. ધારો કે સદિશ $\vec{s}$ ના $\vec{p}, \vec{q}$ અને $\vec{r}$ ની દિશામાં ઘટકો અનુક્રમે $4, 3$ અને $5$ છે. જો આ સદિશ $\vec{s}$ ના $(-\vec{p}+\vec{q}+\vec{r}), (\vec{p}-\vec{q}+\vec{r})$ અને $(-\vec{p}-\vec{q}+\vec{r})$ ની દિશામાં ઘટકો અનુક્રમે $x, y$ અને $z$ હોય,તો $2x+y+z$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$6$
C
$7$
D
$9$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\vec{s} = 4\vec{p} + 3\vec{q} + 5\vec{r}$.
વળી,$\vec{s} = x(-\vec{p} + \vec{q} + \vec{r}) + y(\vec{p} - \vec{q} + \vec{r}) + z(-\vec{p} - \vec{q} + \vec{r})$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા,$\vec{s} = (-x + y - z)\vec{p} + (x - y - z)\vec{q} + (x + y + z)\vec{r}$ મળે.
$\vec{p}, \vec{q}, \vec{r}$ અસમતલીય હોવાથી,તેઓ સુરેખ રીતે સ્વતંત્ર છે. સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$-x + y - z = 4$ $(1)$
$x - y - z = 3$ $(2)$
$x + y + z = 5$ $(3)$
$(2)$ અને $(3)$ નો સરવાળો કરતા,$2x = 8 \Rightarrow x = 4$ મળે.
$(3)$ માં $x = 4$ મૂકતા,$y + z = 1$.
$(2)$ માં $x = 4$ મૂકતા,$4 - y - z = 3 \Rightarrow y + z = 1$ (સુસંગત).
$(1)$ માં $x = 4$ મૂકતા,$-4 + y - z = 4 \Rightarrow y - z = 8$.
$y + z = 1$ અને $y - z = 8$ ને ઉકેલતા,$2y = 9 \Rightarrow y = 4.5$ અને $2z = -7 \Rightarrow z = -3.5$ મળે.
અંતે,$2x + y + z = 2(4) + 4.5 - 3.5 = 8 + 1 = 9$.
313
DifficultMCQ
ધારો કે ત્રિકોણ $ABC$ ની ત્રણ બાજુઓ સદિશો $\vec{AB} = 2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$\vec{BC} = 3\hat{i}-4\hat{j}-4\hat{k}$ અને $\vec{CA} = \hat{i}-3\hat{j}-5\hat{k}$ દ્વારા દર્શાવેલ છે. ધારો કે $G$ એ ત્રિકોણ $ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે. તો $6(|\overrightarrow{AG}|^2+|\overrightarrow{BG}|^2+|\overrightarrow{CG}|^2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$164$
B
$124$
C
$157$
D
$248$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે. સરળતા માટે,ધારો કે $\vec{a} = \vec{0}$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = 2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,તેથી $\vec{b} = 2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$.
આપેલ છે કે $\vec{CA} = \vec{a} - \vec{c} = \hat{i}-3\hat{j}-5\hat{k}$,તેથી $\vec{c} = -(\hat{i}-3\hat{j}-5\hat{k}) = -\hat{i}+3\hat{j}+5\hat{k}$.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{g} = \frac{\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}}{3} = \frac{\vec{0} + (2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}) + (-\hat{i}+3\hat{j}+5\hat{k})}{3} = \frac{\hat{i}+2\hat{j}+6\hat{k}}{3}$ છે.
હવે,$\overrightarrow{AG} = \vec{g} - \vec{a} = \frac{1}{3}(\hat{i}+2\hat{j}+6\hat{k})$. તેથી,$|\overrightarrow{AG}|^2 = \frac{1}{9}(1^2+2^2+6^2) = \frac{41}{9}$.
$\overrightarrow{BG} = \vec{g} - \vec{b} = (\frac{1}{3}-2)\hat{i} + (\frac{2}{3}+1)\hat{j} + (2-1)\hat{k} = -\frac{5}{3}\hat{i} + \frac{5}{3}\hat{j} + \hat{k}$. તેથી,$|\overrightarrow{BG}|^2 = \frac{25}{9} + \frac{25}{9} + 1 = \frac{59}{9}$.
$\overrightarrow{CG} = \vec{g} - \vec{c} = (\frac{1}{3}+1)\hat{i} + (\frac{2}{3}-3)\hat{j} + (2-5)\hat{k} = \frac{4}{3}\hat{i} - \frac{7}{3}\hat{j} - 3\hat{k}$. તેથી,$|\overrightarrow{CG}|^2 = \frac{16}{9} + \frac{49}{9} + 9 = \frac{65+81}{9} = \frac{146}{9}$.
અંતે,$6(|\overrightarrow{AG}|^2+|\overrightarrow{BG}|^2+|\overrightarrow{CG}|^2) = 6(\frac{41+59+146}{9}) = 6(\frac{246}{9}) = 6 \times \frac{82}{3} = 2 \times 82 = 164$.
Solution diagram
314
MediumMCQ
સદિશો $(1, -\sqrt{2})$ અને $(2, \sqrt{2})$ ના સરવાળાનું માન $\ldots$ છે.
A
$-3$
B
$3$
C
$9$
D
$-9$

Solution

(B) ધારો કે બે સદિશો $\vec{a} = (1, -\sqrt{2})$ અને $\vec{b} = (2, \sqrt{2})$ છે.
તેમનો સરવાળો $\vec{s} = \vec{a} + \vec{b} = (1 + 2, -\sqrt{2} + \sqrt{2}) = (3, 0)$ થાય.
સરવાળાના સદિશ $\vec{s}$ નું માન $|\vec{s}| = \sqrt{3^2 + 0^2} = \sqrt{9} = 3$ મળે છે.
315
MediumMCQ
જો $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $(1, 1, 0)$ અને $(0, 1, 1)$ હોય,તો $\overrightarrow{AB} =$
A
$(0, 0, 0)$
B
$(1, 0, -1)$
C
$(-1, 0, 1)$
D
$(1, 2, 1)$

Solution

(C) બિંદુ $A$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{a} = (1, 1, 0)$ છે.
બિંદુ $B$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{b} = (0, 1, 1)$ છે.
સદિશ $\overrightarrow{AB}$ એ $\overrightarrow{AB} = \vec{b} - \vec{a}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\overrightarrow{AB} = (0 - 1, 1 - 1, 1 - 0)$ મળે છે.
તેથી,$\overrightarrow{AB} = (-1, 0, 1)$.
316
MediumMCQ
સદિશો $(1, 1, 2)$ અને $(2, 1, 0)$ ની દિશા $.......$ છે.
A
સમાન
B
વિરુદ્ધ
C
અલગ
D
વ્યાખ્યાયિત નથી

Solution

(C) બે સદિશો $\vec{a} = (a_1, a_2, a_3)$ અને $\vec{b} = (b_1, b_2, b_3)$ ની દિશા સમાન હોય જો કોઈ અદિશ $k > 0$ માટે $\vec{b} = k\vec{a}$ થાય.
અહીં,$\vec{a} = (1, 1, 2)$ અને $\vec{b} = (2, 1, 0)$ છે.
પ્રમાણતા તપાસતા: $\frac{2}{1} \neq \frac{1}{1} \neq \frac{0}{2}$.
અનુરૂપ ઘટકોનો ગુણોત્તર સમાન ન હોવાથી,સદિશો સમાંતર નથી.
તેથી,બંને સદિશોની દિશા અલગ છે.
317
MediumMCQ
$ < 2, 2, 2> = \ldots \ldots$
A
$- < -2, -2, -2>$
B
$ < 1, 1, -1>$
C
$ < -1, 1, -1>$
D
$ < 0, 0, 0>$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $ < 2, 2, 2>$ છે.
સમાન પદાવલિ શોધવા માટે આપણે વિકલ્પોનું મૂલ્યાંકન કરીએ છીએ.
વિકલ્પ $A$ માટે: $- < -2, -2, -2>$.
વેક્ટરની અંદર ઋણ ચિહ્નને વિતરિત કરતા,આપણને $-(-2), -(-2), -(-2) = < 2, 2, 2>$ મળે છે.
આ આપેલ પદાવલિ સાથે મેળ ખાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
318
MediumMCQ
જો $\vec{a} = \langle \frac{1}{3}, \frac{1}{3}, \frac{1}{3} \rangle$ હોય,તો તેનું માન (magnitude) શું છે?
A
$\frac{1}{3}$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$1$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(B) સદિશ $\vec{a} = \langle x, y, z \rangle$ નું માન શોધવાનું સૂત્ર $|\vec{a}| = \sqrt{x^2 + y^2 + z^2}$ છે.
આપેલ સદિશ $\vec{a} = \langle \frac{1}{3}, \frac{1}{3}, \frac{1}{3} \rangle$ માટે,ઘટકોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$|\vec{a}| = \sqrt{(\frac{1}{3})^2 + (\frac{1}{3})^2 + (\frac{1}{3})^2}$
$|\vec{a}| = \sqrt{\frac{1}{9} + \frac{1}{9} + \frac{1}{9}}$
$|\vec{a}| = \sqrt{\frac{3}{9}}$
$|\vec{a}| = \sqrt{\frac{1}{3}}$
$|\vec{a}| = \frac{1}{\sqrt{3}}$
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
319
MediumMCQ
સદિશ $\vec{a} = (2, 2, -1)$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $......$ છે.
A
$\left(\frac{2}{3}, \frac{2}{3}, \frac{-1}{3}\right)$
B
$\left(\frac{-2}{3}, \frac{-2}{3}, \frac{1}{3}\right)$
C
$(2, 2, 1)$
D
$\left(\frac{2}{3}, \frac{2}{3}, \frac{1}{3}\right)$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = (2, 2, -1)$.
સદિશ $\vec{a}$ નું માન $|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$ છે.
$\vec{a}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{a} = \frac{\vec{a}}{|\vec{a}|}$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\hat{a} = \frac{1}{3}(2, 2, -1) = \left(\frac{2}{3}, \frac{2}{3}, \frac{-1}{3}\right)$ મળે છે.
320
MediumMCQ
સદિશ $(1, 0, 0)$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $.......$ છે.
A
$(0, 1, 0)$
B
$(0, 0, 1)$
C
$(-1, 0, 0)$
D
$(1, 0, 0)$

Solution

(D) સદિશ $\vec{a}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{a} = \frac{\vec{a}}{|\vec{a}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ સદિશ $\vec{a} = (1, 0, 0)$ છે.
સદિશનું માન $|\vec{a}| = \sqrt{1^2 + 0^2 + 0^2} = \sqrt{1} = 1$ છે.
તેથી,એકમ સદિશ $\hat{a} = \frac{(1, 0, 0)}{1} = (1, 0, 0)$ છે.
321
MediumMCQ
જો $A(1, 2, 1), B(2, 3, 2), C(2, 1, 3), D(3, 2, 4)$ હોય,તો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{CD}$ ની દિશાઓ $.......$ છે.
A
સમાન
B
એકબીજાને લંબ
C
અલગ
D
વ્યાખ્યાયિત નથી

Solution

(A) સદિશ $\overrightarrow{AB} = (2-1)\hat{i} + (3-2)\hat{j} + (2-1)\hat{k} = 1\hat{i} + 1\hat{j} + 1\hat{k}$ છે.
સદિશ $\overrightarrow{CD} = (3-2)\hat{i} + (2-1)\hat{j} + (4-3)\hat{k} = 1\hat{i} + 1\hat{j} + 1\hat{k}$ છે.
અહીં $\overrightarrow{AB} = \overrightarrow{CD}$ હોવાથી,બંને સદિશોની દિશા સમાન છે.
322
MediumMCQ
શૂન્ય સદિશ $(0,0,0)$ $........$
A
કોઈ દિશા ધરાવતો નથી
B
કોઈ માન ધરાવતો નથી
C
$(1,1,1)$ ની દિશામાં છે
D
$(-1,-1,-1)$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં છે

Solution

(A) શૂન્ય સદિશ એવો સદિશ છે જેનું માન $0$ છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,શૂન્ય સદિશની દિશા અનિશ્ચિત અથવા મનસ્વી હોય છે,જેને ઘણીવાર કોઈ ચોક્કસ દિશા ન હોવાનું કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે તેની કોઈ દિશા નથી.
323
MediumMCQ
જો $P(2, 3, 1)$ અને $Q(7, 15, 1)$ હોય,તો $|\overrightarrow{PQ}| = \dots$
A
$5$
B
$12$
C
$13$
D
$17$

Solution

(C) બિંદુઓના યામ $P(2, 3, 1)$ અને $Q(7, 15, 1)$ છે.
સદિશ $\overrightarrow{PQ} = (7 - 2)\hat{i} + (15 - 3)\hat{j} + (1 - 1)\hat{k}$ દ્વારા મળે છે.
$\overrightarrow{PQ} = 5\hat{i} + 12\hat{j} + 0\hat{k}$.
માન $|\overrightarrow{PQ}|$ ની ગણતરી $\sqrt{5^2 + 12^2 + 0^2}$ તરીકે થાય છે.
$|\overrightarrow{PQ}| = \sqrt{25 + 144 + 0} = \sqrt{169} = 13$.
324
MediumMCQ
$(3, 6, 2)$ ની દિશામાં હોય અને $4$ જેટલું માન ધરાવતો સદિશ $.......$ છે.
A
$\left(\frac{3}{7}, \frac{6}{7}, \frac{2}{7}\right)$
B
$(12, 24, 8)$
C
$\left(\frac{12}{7}, \frac{24}{7}, \frac{8}{7}\right)$
D
$(-12, -24, -8)$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ સદિશ $\vec{a} = 3\hat{i} + 6\hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
પ્રથમ,$\vec{a}$ નું માન શોધો:
$|\vec{a}| = \sqrt{3^2 + 6^2 + 2^2} = \sqrt{9 + 36 + 4} = \sqrt{49} = 7$.
હવે,$\vec{a}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ શોધો:
$\hat{a} = \frac{\vec{a}}{|\vec{a}|} = \frac{3}{7}\hat{i} + \frac{6}{7}\hat{j} + \frac{2}{7}\hat{k}$.
$\vec{a}$ ની દિશામાં $4$ જેટલું માન ધરાવતો સદિશ $4 \times \hat{a}$ દ્વારા મળે છે:
$4 \times \left(\frac{3}{7}\hat{i} + \frac{6}{7}\hat{j} + \frac{2}{7}\hat{k}\right) = \left(\frac{12}{7}, \frac{24}{7}, \frac{8}{7}\right)$.
325
MediumMCQ
$(2, -2, 1)$ ની વિરુદ્ધ દિશામાંનો એકમ સદિશ $........$ છે.
A
$\left(\frac{-2}{3}, \frac{2}{3}, \frac{-1}{3}\right)$
B
$(-2, 2, -1)$
C
$\left(\frac{2}{3}, \frac{-2}{3}, \frac{1}{3}\right)$
D
$\left(\frac{2}{3}, \frac{2}{3}, \frac{1}{3}\right)$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ સદિશ $\vec{a} = (2, -2, 1)$ છે.
પ્રથમ,$\vec{a}$ નું માન શોધો:
$|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$.
$\vec{a}$ ની દિશામાંનો એકમ સદિશ $\hat{a} = \frac{\vec{a}}{|\vec{a}|} = \left(\frac{2}{3}, \frac{-2}{3}, \frac{1}{3}\right)$ છે.
$\vec{a}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાંનો એકમ સદિશ $-\hat{a} = -\left(\frac{2}{3}, \frac{-2}{3}, \frac{1}{3}\right) = \left(\frac{-2}{3}, \frac{2}{3}, \frac{-1}{3}\right)$ છે.
326
MediumMCQ
જો $\bar{x}$ એ શૂન્યેતર સદિશ હોય અને $k > 0, k \neq 1$ હોય,તો $\frac{-k \bar{x}}{|\bar{x}|}$ એ $.......$ છે.
A
$\bar{x}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ
B
$k$ માન ધરાવતો $\bar{x}$ ની દિશામાં સદિશ
C
$k$ માન ધરાવતો $\bar{x}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં સદિશ
D
$\bar{x}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં એકમ સદિશ

Solution

(C) ધારો કે $\bar{u} = \frac{\bar{x}}{|\bar{x}|}$ એ $\bar{x}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ છે.
તો આપેલ પદ $-k \bar{u}$ થાય.
$k > 0$ હોવાથી,$-k \bar{u}$ નું માન $|-k| |\bar{u}| = k \times 1 = k$ થાય.
ઋણ નિશાની દર્શાવે છે કે સદિશ $\bar{u}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં છે,જે $\bar{x}$ ની વિરુદ્ધ દિશા છે.
તેથી,આ સદિશ $\bar{x}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં છે અને તેનું માન $k$ છે.
327
MediumMCQ
જો $\bar{x}$ એ શૂન્યતર સદિશ હોય અને $k < 0, k \neq -1$ હોય,તો $\frac{k \bar{x}}{|\bar{x}|}$ એ $.........$ છે.
A
$\bar{x}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ
B
$\bar{x}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં એકમ સદિશ
C
$|k|$ માન ધરાવતો $\bar{x}$ ની વિરુદ્ધ દિશાનો સદિશ
D
$|k|$ માન ધરાવતો $\bar{x}$ ની દિશાનો સદિશ
328
AdvancedMCQ
$XY$-સમતલમાં કોઈપણ બે બિંદુઓ $M$ અને $N$ માટે, $\overrightarrow{MN}$ એ $M$ થી $N$ સુધીનો સદિશ દર્શાવે છે, અને $\overrightarrow{0}$ એ શૂન્ય સદિશ દર્શાવે છે। ધારો કે $P, Q$ અને $R$ એ $XY$-સમતલમાં ત્રણ ભિન્ન બિંદુઓ છે। ધારો કે $S$ એ ત્રિકોણ $\triangle PQR$ ની અંદરનું એક એવું બિંદુ છે કે જેથી $\overrightarrow{SP} + 5\overrightarrow{SQ} + 6\overrightarrow{SR} = \overrightarrow{0}$ થાય। ધારો કે $E$ અને $F$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $PR$ અને $QR$ ના મધ્યબિંદુઓ છે। તો $\frac{\text{રેખાખંડ } EF \text{ ની લંબાઈ}}{\text{રેખાખંડ } ES \text{ ની લંબાઈ}}$ નું મૂલ્ય શોધો: ($.20$ માં)
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $P, Q, R, S, E,$ અને $F$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{p}, \vec{q}, \vec{r}, \vec{s}, \vec{e},$ અને $\vec{f}$ છે।
આપેલ સમીકરણ: $\overrightarrow{SP} + 5\overrightarrow{SQ} + 6\overrightarrow{SR} = \overrightarrow{0}$.
સ્થાન સદિશો મૂકતા: $(\vec{p} - \vec{s}) + 5(\vec{q} - \vec{s}) + 6(\vec{r} - \vec{s}) = \overrightarrow{0}$.
$\vec{p} + 5\vec{q} + 6\vec{r} - 12\vec{s} = \overrightarrow{0} \Rightarrow \vec{s} = \frac{\vec{p} + 5\vec{q} + 6\vec{r}}{12}$.
$E$ એ $PR$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી, $\vec{e} = \frac{\vec{p} + \vec{r}}{2}$.
$F$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી, $\vec{f} = \frac{\vec{q} + \vec{r}}{2}$.
સદિશ $\overrightarrow{EF} = \vec{f} - \vec{e} = \frac{\vec{q} + \vec{r}}{2} - \frac{\vec{p} + \vec{r}}{2} = \frac{\vec{q} - \vec{p}}{2}$.
સદિશ $\overrightarrow{ES} = \vec{s} - \vec{e} = \frac{\vec{p} + 5\vec{q} + 6\vec{r}}{12} - \frac{\vec{p} + \vec{r}}{2} = \frac{\vec{p} + 5\vec{q} + 6\vec{r} - 6\vec{p} - 6\vec{r}}{12} = \frac{5\vec{q} - 5\vec{p}}{12} = \frac{5}{12}(\vec{q} - \vec{p})$.
તેથી, લંબાઈનો ગુણોત્તર $\frac{|\overrightarrow{EF}|}{|\overrightarrow{ES}|} = \frac{|\frac{1}{2}(\vec{q} - \vec{p})|}{|\frac{5}{12}(\vec{q} - \vec{p})|} = \frac{1/2}{5/12} = \frac{1}{2} \times \frac{12}{5} = \frac{6}{5} = 1.2$.
329
MediumMCQ
જો $D, E$ અને $F$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ $BC, CA$ અને $AB$ ના મધ્યબિંદુઓ હોય,તો $\overline{AD} + \frac{2}{3} \overline{BE} + \frac{1}{3} \overline{CF} =$
A
$\frac{1}{2} \overline{AB}$
B
$\frac{1}{2} \overline{AC}$
C
$\frac{1}{2} \overline{BC}$
D
$\frac{2}{3} \overline{AC}$

Solution

(B) $A, B, C, D, E, F$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}, \overline{d}, \overline{e}, \overline{f}$ ધારો.
$\therefore \overline{d} = \frac{\overline{b} + \overline{c}}{2}, \overline{e} = \frac{\overline{c} + \overline{a}}{2}, \overline{f} = \frac{\overline{a} + \overline{b}}{2}$.
હવે,$\overline{AD} + \frac{2}{3} \overline{BE} + \frac{1}{3} \overline{CF} = (\overline{d} - \overline{a}) + \frac{2}{3}(\overline{e} - \overline{b}) + \frac{1}{3}(\overline{f} - \overline{c})$.
કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{\overline{b} + \overline{c}}{2} - \overline{a} + \frac{2}{3}\left(\frac{\overline{c} + \overline{a}}{2} - \overline{b}\right) + \frac{1}{3}\left(\frac{\overline{a} + \overline{b}}{2} - \overline{c}\right)$.
$= \frac{\overline{b} + \overline{c} - 2\overline{a}}{2} + \frac{\overline{c} + \overline{a} - 2\overline{b}}{3} + \frac{\overline{a} + \overline{b} - 2\overline{c}}{6}$.
$= \frac{3(\overline{b} + \overline{c} - 2\overline{a}) + 2(\overline{c} + \overline{a} - 2\overline{b}) + (\overline{a} + \overline{b} - 2\overline{c})}{6}$.
$= \frac{3\overline{b} + 3\overline{c} - 6\overline{a} + 2\overline{c} + 2\overline{a} - 4\overline{b} + \overline{a} + \overline{b} - 2\overline{c}}{6}$.
$= \frac{-3\overline{a} + 3\overline{c}}{6} = \frac{3(\overline{c} - \overline{a})}{6} = \frac{1}{2}(\overline{c} - \overline{a}) = \frac{1}{2} \overline{AC}$.
330
MediumMCQ
$a$ અને $b$ અસમરેખ સદિશો છે. જો $c=(x-2)a+b$ અને $d=(2x+1)a-b$ સમરેખ સદિશો હોય,તો $x$ ની કિંમત $\ldots$ છે.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $c = (x-2)a + b$ અને $d = (2x+1)a - b$ સમરેખ સદિશો છે.
$a$ અને $b$ અસમરેખ હોવાથી,આપણે $c = \lambda d$ લખી શકીએ,જ્યાં $\lambda$ એક અદિશ છે.
$(x-2)a + b = \lambda((2x+1)a - b)$
$(x-2)a + b = \lambda(2x+1)a - \lambda b$
$a$ અને $b$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$x-2 = \lambda(2x+1)$ અને $1 = -\lambda$.
બીજા સમીકરણ પરથી,$\lambda = -1$.
$\lambda = -1$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા:
$x-2 = -1(2x+1)$
$x-2 = -2x-1$
$3x = 1$
$x = \frac{1}{3}$
331
EasyMCQ
$P \equiv(1,2,-1)$ અને $Q \equiv(-1,1,1)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $1: 2$ ના ગુણોત્તરમાં બહારથી વિભાજન કરતા બિંદુનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$3 \hat{i}-3 \hat{k}$
B
$3 \hat{i}+3 \hat{j}-3 \hat{k}$
C
$-3 \hat{i}+3 \hat{k}$
D
$3 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $\vec{p} = \hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{q} = -\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
$m:n = 1:2$ ના ગુણોત્તરમાં બહારથી વિભાજન માટે,સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\vec{r} = \frac{m\vec{q} - n\vec{p}}{m - n}$
કિંમતો મૂકતા:
$\vec{r} = \frac{1(-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) - 2(\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k})}{1 - 2}$
$\vec{r} = \frac{-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k} - 2\hat{i} - 4\hat{j} + 2\hat{k}}{-1}$
$\vec{r} = \frac{-3\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}}{-1}$
$\vec{r} = 3\hat{i} + 3\hat{j} - 3\hat{k}$
332
EasyMCQ
સદિશો $\overrightarrow{AB} = 3 \hat{i} + 4 \hat{k}$ અને $\overrightarrow{AC} = 5 \hat{i} - 2 \hat{j} + 4 \hat{k}$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ છે. $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\sqrt{33} \text{ એકમ}$
B
$\sqrt{288} \text{ એકમ}$
C
$\sqrt{18} \text{ એકમ}$
D
$\sqrt{72} \text{ એકમ}$

Solution

(A) ધારો કે $A$ એ ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ છે.
તેથી $B$ ના યામ $(3, 0, 4)$ અને $C$ ના યામ $(5, -2, 4)$ થશે.
$A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા બાજુ $BC$ ને તેના મધ્યબિંદુ $M$ પર મળે છે.
$BC$ ના મધ્યબિંદુ $M$ ના યામ $\left( \frac{3+5}{2}, \frac{0-2}{2}, \frac{4+4}{2} \right) = (4, -1, 4)$ છે.
મધ્યગા $AM$ ની લંબાઈ એ $A(0, 0, 0)$ થી $M(4, -1, 4)$ સુધીનું અંતર છે.
લંબાઈ $= \sqrt{(4-0)^2 + (-1-0)^2 + (4-0)^2} = \sqrt{16 + 1 + 16} = \sqrt{33} \text{ એકમ}$.
333
EasyMCQ
બિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $(2\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}), (3\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k})$ અને $(\hat{i}+4\hat{j}-3\hat{k})$ છે. આ બિંદુઓ
A
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે
B
કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે
C
સમરેખ છે
D
વિષમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે

Solution

(C) સ્થાન સદિશો $\vec{A} = 2\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$,$\vec{B} = 3\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$,અને $\vec{C} = \hat{i}+4\hat{j}-3\hat{k}$ છે.
$\overrightarrow{AB} = \vec{B} - \vec{A} = (3-2)\hat{i} + (-2-1)\hat{j} + (1-(-1))\hat{k} = \hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$.
$|\overrightarrow{AB}| = \sqrt{1^2 + (-3)^2 + 2^2} = \sqrt{1+9+4} = \sqrt{14}$.
$\overrightarrow{BC} = \vec{C} - \vec{B} = (1-3)\hat{i} + (4-(-2))\hat{j} + (-3-1)\hat{k} = -2\hat{i} + 6\hat{j} - 4\hat{k}$.
$|\overrightarrow{BC}| = \sqrt{(-2)^2 + 6^2 + (-4)^2} = \sqrt{4+36+16} = \sqrt{56} = 2\sqrt{14}$.
$\overrightarrow{AC} = \vec{C} - \vec{A} = (1-2)\hat{i} + (4-1)\hat{j} + (-3-(-1))\hat{k} = -\hat{i} + 3\hat{j} - 2\hat{k}$.
$|\overrightarrow{AC}| = \sqrt{(-1)^2 + 3^2 + (-2)^2} = \sqrt{1+9+4} = \sqrt{14}$.
અહીં $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{AC} = (\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}) + (-\hat{i} + 3\hat{j} - 2\hat{k}) = 0$ હોવાથી,$\overrightarrow{AB} = -\overrightarrow{AC}$ મળે છે,જે દર્શાવે છે કે સદિશો સમાંતર છે અને બિંદુઓ $A, B, C$ એક જ રેખા પર આવેલા છે.
તેથી,બિંદુઓ સમરેખ છે.
334
EasyMCQ
જો $|\overline{u}|=2$ અને $\overline{u}$ એ $OX$ અને $OY$ અક્ષો સાથે અનુક્રમે $60^{\circ}$ અને $120^{\circ}$ ના ખૂણા બનાવે,તો $\overline{u}=$
A
$\hat{i}+\hat{j}+\sqrt{2} \hat{k}$
B
$2(\hat{i}+\hat{j} \pm \sqrt{2} \hat{k})$
C
$2(\hat{i}-\hat{j}+\sqrt{2} \hat{k})$
D
$2(\hat{i}-\hat{j} \pm \sqrt{2} \hat{k})$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|\overline{u}|=2$. ધારો કે દિશાના ખૂણાઓ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
આપણને $\alpha = 60^{\circ}$ અને $\beta = 120^{\circ}$ આપેલ છે.
દિશા કોસાઇન માટેનું સૂત્ર $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(\cos 60^{\circ})^2 + (\cos 120^{\circ})^2 + \cos^2 \gamma = 1$.
$(\frac{1}{2})^2 + (-\frac{1}{2})^2 + \cos^2 \gamma = 1$.
$\frac{1}{4} + \frac{1}{4} + \cos^2 \gamma = 1 \Rightarrow \frac{1}{2} + \cos^2 \gamma = 1$.
$\cos^2 \gamma = \frac{1}{2} \Rightarrow \cos \gamma = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$.
સદિશ $\overline{u} = |\overline{u}|(\cos \alpha \hat{i} + \cos \beta \hat{j} + \cos \gamma \hat{k})$.
$\overline{u} = 2(\frac{1}{2} \hat{i} - \frac{1}{2} \hat{j} \pm \frac{1}{\sqrt{2}} \hat{k})$.
આથી,$\overline{u} = \hat{i} - \hat{j} \pm \sqrt{2} \hat{k}$. વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
335
EasyMCQ
જો સદિશો $(2 \hat{\imath} - q \hat{\jmath} + 3 \hat{k})$ અને $(4 \hat{\imath} - 5 \hat{\jmath} + 6 \hat{k})$ સમરેખ હોય,તો $q$ ની કિંમત શોધો.
A
$5/2$
B
$-5/2$
C
$-2/5$
D
$2/5$

Solution

(A) બે સદિશો $\vec{a} = a_1 \hat{\imath} + a_2 \hat{\jmath} + a_3 \hat{k}$ અને $\vec{b} = b_1 \hat{\imath} + b_2 \hat{\jmath} + b_3 \hat{k}$ સમરેખ હોય જો તેમના અનુરૂપ ઘટકો પ્રમાણમાં હોય,એટલે કે $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3}$.
આપેલ સદિશો $(2, -q, 3)$ અને $(4, -5, 6)$ છે.
ગુણોત્તરને સમાન લેતા,આપણને મળે છે:
$\frac{2}{4} = \frac{-q}{-5} = \frac{3}{6}$
અપૂર્ણાંકોનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{1}{2} = \frac{q}{5} = \frac{1}{2}$
$\frac{1}{2} = \frac{q}{5}$ પરથી,આપણને મળે છે:
$q = \frac{5}{2}$
336
MediumMCQ
એક સદિશ $\vec{a}$ ના લંબચોરસ કાર્તેઝિયન પદ્ધતિના સંદર્ભમાં ઘટકો $2p$ અને $1$ છે. આ પદ્ધતિને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં અમુક ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. જો નવી પદ્ધતિના સંદર્ભમાં $\vec{a}$ ના ઘટકો $p+1$ અને $1$ હોય,તો:
A
$p=0$
B
$p=-1$ અથવા $p=\frac{1}{3}$
C
$p=1$ અથવા $p=-\frac{1}{3}$
D
$p=1$ અથવા $p=-1$

Solution

(C) ઉગમબિંદુની આસપાસ યામ પદ્ધતિના પરિભ્રમણ દરમિયાન સદિશનું માન અચળ રહે છે.
તેથી,પરિભ્રમણ પહેલાં $\vec{a}$ નું માન = પરિભ્રમણ પછી $\vec{a}$ નું માન.
$|\vec{a}|^2 = (2p)^2 + 1^2 = (p+1)^2 + 1^2$
$4p^2 + 1 = p^2 + 2p + 1 + 1$
$4p^2 + 1 = p^2 + 2p + 2$
$3p^2 - 2p - 1 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$3p^2 - 3p + p - 1 = 0$
$3p(p-1) + 1(p-1) = 0$
$(3p+1)(p-1) = 0$
આમ,$p=1$ અથવા $p=-\frac{1}{3}$.
337
MediumMCQ
જો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ સદિશો એવા હોય કે જેથી $|\vec{a}|=3, |\vec{b}|=5, |\vec{c}|=7$ થાય,તો $|\vec{a}-\vec{b}|^2+|\vec{b}-\vec{c}|^2+|\vec{c}-\vec{a}|^2$ ની કિંમત શેનાથી વધતી નથી?
A
$83$
B
$166$
C
$249$
D
$105$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{x}-\vec{y}|^2 = |\vec{x}|^2 + |\vec{y}|^2 - 2(\vec{x} \cdot \vec{y})$.
આપેલ પદાવલિનું વિસ્તરણ કરતા:
$S = |\vec{a}-\vec{b}|^2+|\vec{b}-\vec{c}|^2+|\vec{c}-\vec{a}|^2$
$S = ( |\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 - 2\vec{a} \cdot \vec{b} ) + ( |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2 - 2\vec{b} \cdot \vec{c} ) + ( |\vec{c}|^2 + |\vec{a}|^2 - 2\vec{c} \cdot \vec{a} )$
$S = 2(|\vec{a}|^2 + |\vec{b}|^2 + |\vec{c}|^2) - 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a})$
આપેલ છે કે $|\vec{a}|=3, |\vec{b}|=5, |\vec{c}|=7$,તેથી $|\vec{a}|^2=9, |\vec{b}|^2=25, |\vec{c}|^2=49$.
$S = 2(9+25+49) - 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) = 166 - 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a})$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}|^2 \ge 0$,જેનો અર્થ છે કે $|\vec{a}|^2+|\vec{b}|^2+|\vec{c}|^2 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) \ge 0$.
તેથી,$2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) \ge -(9+25+49) = -83$.
તેથી,$S = 166 - 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a}) \le 166 - (-83) = 249$.
આમ,આ પદાવલિ $249$ થી વધતી નથી.
338
EasyMCQ
ધારો કે $\overline{OA}=\overline{a}, \overline{OB}=\overline{b}$. જો $\angle AOB$ ના ખૂણાના દ્વિભાજક પરનો સદિશ $x \frac{\overline{a}}{|\overline{a}|}+y \frac{\overline{b}}{|\overline{b}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે,તો નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$x-y=0$
B
$x+y=0$
C
$x=2y$
D
$y=2x$

Solution

(A) ધારો કે $\hat{a} = \frac{\overline{a}}{|\overline{a}|}$ અને $\hat{b} = \frac{\overline{b}}{|\overline{b}|}$ એ અનુક્રમે $\overline{OA}$ અને $\overline{OB}$ ની દિશામાં એકમ સદિશો છે.
$\angle AOB$ નો ખૂણાનો દ્વિભાજક એ એકમ સદિશોના સરવાળાની દિશામાં હોય છે,જે $\hat{a} + \hat{b}$ છે.
આપેલ છે કે ખૂણાના દ્વિભાજક પરનો સદિશ $x\hat{a} + y\hat{b}$ છે,તેથી $x\hat{a} + y\hat{b} = k(\hat{a} + \hat{b})$ કોઈ અદિશ $k \neq 0$ માટે.
$\hat{a}$ અને $\hat{b}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $x = k$ અને $y = k$ મળે છે.
તેથી,$x = y$,જેનો અર્થ છે કે $x - y = 0$.
339
MediumMCQ
જો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ ત્રણ એકમ સદિશો હોય કે જેથી $|\bar{a}+\bar{b}|^2+|\bar{a}+\bar{c}|^2=8$ થાય,તો $|\bar{a}+3\bar{b}|^2+|\bar{a}+3\bar{c}|^2=$
A
$26$
B
$32$
C
$22$
D
$36$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\bar{a}| = |\bar{b}| = |\bar{c}| = 1$.
આપેલ સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા:
$|\bar{a}+\bar{b}|^2+|\bar{a}+\bar{c}|^2=8$
$(|\bar{a}|^2+|\bar{b}|^2+2\bar{a} \cdot \bar{b}) + (|\bar{a}|^2+|\bar{c}|^2+2\bar{a} \cdot \bar{c}) = 8$
કારણ કે $|\bar{a}|^2 = |\bar{b}|^2 = |\bar{c}|^2 = 1$,તેથી:
$(1+1+2\bar{a} \cdot \bar{b}) + (1+1+2\bar{a} \cdot \bar{c}) = 8$
$4 + 2(\bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{a} \cdot \bar{c}) = 8$
$2(\bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{a} \cdot \bar{c}) = 4$
$\bar{a} \cdot \bar{b} + \bar{a} \cdot \bar{c} = 2$.
બે એકમ સદિશોના ડોટ પ્રોડક્ટનું મહત્તમ મૂલ્ય $1$ હોવાથી,બે ડોટ પ્રોડક્ટનો સરવાળો $2$ ત્યારે જ શક્ય છે જો $\bar{a} \cdot \bar{b} = 1$ અને $\bar{a} \cdot \bar{c} = 1$ હોય.
આનો અર્થ એ છે કે $\bar{a} = \bar{b} = \bar{c}$.
હવે,જરૂરી પદાવલિની ગણતરી કરતા:
$|\bar{a}+3\bar{b}|^2+|\bar{a}+3\bar{c}|^2 = |\bar{a}+3\bar{a}|^2+|\bar{a}+3\bar{a}|^2$
$= |4\bar{a}|^2 + |4\bar{a}|^2$
$= 16|\bar{a}|^2 + 16|\bar{a}|^2$
$= 16(1) + 16(1) = 32$.
340
MediumMCQ
જો $\bar{c} = 5\bar{a} + 6\bar{b}$ અને $3\bar{c} = \bar{a} - 4\bar{b}$ હોય,તો:
A
$\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ અસમરેખ છે
B
$\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એક જ દિશામાં છે
C
$\bar{a}, \bar{c}$ એક જ દિશામાં છે પરંતુ $\bar{a}, \bar{b}$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે
D
$\bar{c} = \bar{0}$ અને $\bar{a} = \bar{0}, \bar{b} = \bar{0}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો છે:
$(1)$ $\bar{c} = 5\bar{a} + 6\bar{b}$
$(2)$ $3\bar{c} = \bar{a} - 4\bar{b}$
સમીકરણ $(1)$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$3\bar{c} = 15\bar{a} + 18\bar{b}$
હવે,આને સમીકરણ $(2)$ સાથે સરખાવતા:
$15\bar{a} + 18\bar{b} = \bar{a} - 4\bar{b}$
$14\bar{a} = -22\bar{b}$
$\bar{a} = -\frac{11}{7}\bar{b}$
અહીં $\bar{a}$ એ $\bar{b}$ નો ઋણ અદિશ ગુણાંક હોવાથી,$\bar{a}$ અને $\bar{b}$ સમરેખ છે અને વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
$\bar{a} = -\frac{11}{7}\bar{b}$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$\bar{c} = 5(-\frac{11}{7}\bar{b}) + 6\bar{b} = -\frac{55}{7}\bar{b} + \frac{42}{7}\bar{b} = -\frac{13}{7}\bar{b}$
$\bar{c}$ પણ $\bar{b}$ નો ઋણ અદિશ ગુણાંક હોવાથી,$\bar{c}$ અને $\bar{b}$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
$\bar{a} = -\frac{11}{7}\bar{b}$ અને $\bar{c} = -\frac{13}{7}\bar{b}$ હોવાથી,$\bar{a} = \frac{11}{13}\bar{c}$ મળે.
$\bar{a}$ એ $\bar{c}$ નો ધન અદિશ ગુણાંક હોવાથી,$\bar{a}$ અને $\bar{c}$ એક જ દિશામાં છે.
આમ,$\bar{a}$ અને $\bar{c}$ એક જ દિશામાં છે,જ્યારે $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
341
MediumMCQ
ધારો કે $\bar{p}, \bar{q}$ અને $\bar{r}$ એ $\mathbb{R}^3$ માં ત્રણ અસમતલીય સદિશો છે. સદિશ $\bar{s}$ ના $\bar{p}, \bar{q}$ અને $\bar{r}$ ની દિશામાં ઘટકો અનુક્રમે $4, 3$ અને $5$ છે. જો આ સદિશ $\bar{s}$ ના $(-\bar{p}+\bar{q}+\bar{r}), (\bar{p}-\bar{q}+\bar{r})$ અને $(-\bar{p}-\bar{q}+\bar{r})$ ની દિશામાં ઘટકો અનુક્રમે $x, y$ અને $z$ હોય,તો $2x+y+z$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$6$
C
$9$
D
$8$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\bar{s} = 4\bar{p} + 3\bar{q} + 5\bar{r}$.
વળી,$\bar{s} = x(-\bar{p} + \bar{q} + \bar{r}) + y(\bar{p} - \bar{q} + \bar{r}) + z(-\bar{p} - \bar{q} + \bar{r})$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા,$\bar{s} = (-x + y - z)\bar{p} + (x - y - z)\bar{q} + (x + y + z)\bar{r}$ મળે.
$\bar{p}, \bar{q}, \bar{r}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$-x + y - z = 4$ $(i)$
$x - y - z = 3$ $(ii)$
$x + y + z = 5$ $(iii)$
$(ii)$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા,$2x = 8 \implies x = 4$ મળે.
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા,$-2z = 7 \implies z = -\frac{7}{2}$ મળે.
$x=4$ અને $z=-\frac{7}{2}$ ને $(iii)$ માં મૂકતા,$4 + y - \frac{7}{2} = 5 \implies y = 1 + \frac{7}{2} = \frac{9}{2}$ મળે.
હવે,$2x + y + z = 2(4) + \frac{9}{2} - \frac{7}{2} = 8 + \frac{2}{2} = 8 + 1 = 9$.
342
EasyMCQ
જો $\bar{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\bar{b} = 4\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$,અને $\bar{c} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ હોય,તો $6$ એકમ માન ધરાવતો સદિશ,જે સદિશ $2\bar{a} - \bar{b} + 3\bar{c}$ ને સમાંતર હોય,તે શોધો.
A
$2\hat{i} - 4\hat{j} + 4\hat{k}$
B
$\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$
C
$4\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$
D
$2\hat{i} + 4\hat{j} + 4\hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે $\bar{v} = 2\bar{a} - \bar{b} + 3\bar{c}$.
આપેલ સદિશોની કિંમત મૂકતા:
$\bar{v} = 2(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) - (4\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}) + 3(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$
$\bar{v} = (2 - 4 + 3)\hat{i} + (2 + 2 - 6)\hat{j} + (2 - 3 + 3)\hat{k}$
$\bar{v} = \hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$
$\bar{v}$ નું માન $|\bar{v}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
$\bar{v}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{v} = \frac{\bar{v}}{|\bar{v}|} = \frac{1}{3}(\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k})$ છે.
$6$ એકમ માન ધરાવતો જરૂરી સદિશ $6 \times \hat{v} = 6 \times \frac{1}{3}(\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}) = 2(\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}) = 2\hat{i} - 4\hat{j} + 4\hat{k}$ થાય.
343
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$-2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}$ અને $-8 \hat{i}+13 \hat{j}$ હોય,તો આ બિંદુઓ
A
સમરેખ છે અને $Q$ એ $P$ અને $R$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
B
સમરેખ છે અને $R$ એ $P$ અને $Q$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
C
સમરેખ છે અને $P$ એ $Q$ અને $R$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
D
અસમરેખ છે.

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{p} = \hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\vec{q} = -2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\vec{r} = -8 \hat{i}+13 \hat{j}$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\vec{PQ}$ અને $\vec{QR}$ શોધીએ:
$\vec{PQ} = \vec{q} - \vec{p} = (-2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}) - (\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}) = -3 \hat{i}+5 \hat{j}-\hat{k}$.
$\vec{QR} = \vec{r} - \vec{q} = (-8 \hat{i}+13 \hat{j}) - (-2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}) = -6 \hat{i}+10 \hat{j}-2 \hat{k}$.
આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $\vec{QR} = 2(-3 \hat{i}+5 \hat{j}-\hat{k}) = 2 \vec{PQ}$.
જેથી $\vec{QR}$ એ $\vec{PQ}$ નો અદિશ ગુણાંક હોવાથી,સદિશો $\vec{PQ}$ અને $\vec{QR}$ સમાંતર છે.
તેઓ સામાન્ય બિંદુ $Q$ ધરાવતા હોવાથી,બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ સમરેખ છે.
અને $\vec{QR} = 2 \vec{PQ}$ હોવાથી,બિંદુ $Q$ એ $P$ અને $R$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
344
MediumMCQ
જો સદિશો $\overline{AB}=3 \hat{i}+4 \hat{k}$ અને $\overline{AC}=5 \hat{i}-2 \hat{j}+4 \hat{k}$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ હોય,તો $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{45}$ એકમ.
B
$\sqrt{18}$ એકમ.
C
$\sqrt{72}$ એકમ.
D
$\sqrt{33}$ એકમ.

Solution

(D) ધારો કે $AD$ એ $\triangle ABC$ ની શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા છે.
$D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,સદિશ $\overline{AD}$ એ સૂત્ર $\overline{AD} = \frac{\overline{AB} + \overline{AC}}{2}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ સદિશોની કિંમતો મૂકતા:
$\overline{AD} = \frac{(3 \hat{i} + 4 \hat{k}) + (5 \hat{i} - 2 \hat{j} + 4 \hat{k})}{2}$
$\overline{AD} = \frac{(3+5) \hat{i} + (-2) \hat{j} + (4+4) \hat{k}}{2}$
$\overline{AD} = \frac{8 \hat{i} - 2 \hat{j} + 8 \hat{k}}{2}$
$\overline{AD} = 4 \hat{i} - \hat{j} + 4 \hat{k}$
હવે,મધ્યગાની લંબાઈ એ સદિશ $\overline{AD}$ નું માન છે:
$|\overline{AD}| = \sqrt{4^2 + (-1)^2 + 4^2}$
$|\overline{AD}| = \sqrt{16 + 1 + 16}$
$|\overline{AD}| = \sqrt{33} \text{ એકમ}$.
345
EasyMCQ
જો $\bar{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$\bar{b}=\hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\bar{c}=4 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$ હોય,તો $3 \bar{a}+\bar{b}-2 \bar{c}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{6}}(-\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})$
B
$\frac{1}{\sqrt{6}}(\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
C
$\frac{1}{\sqrt{6}}(2 \hat{i}-\hat{j}-\hat{k})$
D
$\frac{1}{\sqrt{6}}(-\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k})$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,સદિશ $\vec{v} = 3 \bar{a} + \bar{b} - 2 \bar{c}$ ની ગણતરી કરો.
$\vec{v} = 3(2 \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + (\hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}) - 2(4 \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k})$
$\vec{v} = (6 \hat{i} - 3 \hat{j} + 3 \hat{k}) + (\hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}) - (8 \hat{i} - 4 \hat{j} + 2 \hat{k})$
$\vec{v} = (6 + 1 - 8) \hat{i} + (-3 + 1 + 4) \hat{j} + (3 - 2 - 2) \hat{k}$
$\vec{v} = -\hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$
હવે,$\vec{v}$ નું માન શોધો:
$|\vec{v}| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{1 + 4 + 1} = \sqrt{6}$
$\vec{v}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\frac{\vec{v}}{|\vec{v}|} = \frac{-\hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{6}} = \frac{1}{\sqrt{6}}(-\hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k})$ છે.
346
MediumMCQ
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની બે પાસપાસેની બાજુઓ $2 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને $\hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}$ છે,તો તેના વિકર્ણને સમાંતર એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{3}{7} \hat{i}-\frac{6}{7} \hat{j}+\frac{2}{7} \hat{k}$
B
$\frac{2}{7} \hat{i}-\frac{6}{7} \hat{j}+\frac{3}{7} \hat{k}$
C
$\frac{6}{7} \hat{i}-\frac{2}{7} \hat{j}+\frac{3}{7} \hat{k}$
D
$\frac{1}{7} \hat{i}+\frac{1}{7} \hat{j}-\frac{3}{7} \hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની પાસપાસેની બાજુઓ છે,જ્યાં $\vec{a} = 2 \hat{i}-4 \hat{j}+5 \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનો એક વિકર્ણ $\vec{c} = \vec{a} + \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{c} = (2+1) \hat{i} + (-4-2) \hat{j} + (5-3) \hat{k} = 3 \hat{i} - 6 \hat{j} + 2 \hat{k}$.
$\vec{c}$ નું માન $|\vec{c}| = \sqrt{3^2 + (-6)^2 + 2^2} = \sqrt{9 + 36 + 4} = \sqrt{49} = 7$ છે.
વિકર્ણ $\vec{c}$ ને સમાંતર એકમ સદિશ $\hat{c} = \frac{\vec{c}}{|\vec{c}|} = \frac{3 \hat{i} - 6 \hat{j} + 2 \hat{k}}{7} = \frac{3}{7} \hat{i} - \frac{6}{7} \hat{j} + \frac{2}{7} \hat{k}$ છે.
347
EasyMCQ
જો $\overline{a} = m \overline{b} + n \overline{c}$,જ્યાં $\overline{a} = 4 \hat{i} + 13 \hat{j} - 18 \hat{k}$,$\overline{b} = \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$,અને $\overline{c} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}$ હોય,તો $m + n =$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$-1$

Solution

(A) આપેલ છે: $\overline{a} = 4 \hat{i} + 13 \hat{j} - 18 \hat{k}$,$\overline{b} = \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$,અને $\overline{c} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}$.
આપણને સંબંધ $\overline{a} = m \overline{b} + n \overline{c}$ આપેલ છે.
સદિશોની કિંમતો મૂકતા:
$4 \hat{i} + 13 \hat{j} - 18 \hat{k} = m(\hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) + n(2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k})$
$4 \hat{i} + 13 \hat{j} - 18 \hat{k} = (m + 2n) \hat{i} + (-2m + 3n) \hat{j} + (3m - 4n) \hat{k}$
બંને બાજુ $\hat{i}, \hat{j},$ અને $\hat{k}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને નીચે મુજબના સુરેખ સમીકરણો મળે છે:
$1) \ m + 2n = 4$
$2) \ -2m + 3n = 13$
સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે ગુણતા $2m + 4n = 8$ મળે છે. આને સમીકરણ $(2)$ માં ઉમેરતા:
$(2m + 4n) + (-2m + 3n) = 8 + 13$
$7n = 21 \Rightarrow n = 3$
$n = 3$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$m + 2(3) = 4 \Rightarrow m + 6 = 4 \Rightarrow m = -2$
આમ,$m + n = -2 + 3 = 1$.
348
EasyMCQ
જો $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ ત્રણ શૂન્યેતર સદિશો હોય,જેમાંથી કોઈ પણ બે સમરેખ ન હોય,$\bar{a}+2 \bar{b}$ એ $\bar{c}$ સાથે સમરેખ હોય અને $\bar{b}+3 \bar{c}$ એ $\bar{a}$ સાથે સમરેખ હોય,તો $\bar{a}+2 \bar{b}$ બરાબર શું થાય?
A
$6 \bar{c}$
B
$-6 \bar{c}$
C
$\bar{c}$
D
$2 \bar{c}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\bar{a}+2 \bar{b}$ એ $\bar{c}$ સાથે સમરેખ છે,તેથી એક શૂન્યેતર અદિશ $n$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $\bar{a}+2 \bar{b} = n \bar{c}$. (સમીકરણ $1$)
તે જ રીતે,$\bar{b}+3 \bar{c}$ એ $\bar{a}$ સાથે સમરેખ હોવાથી,એક શૂન્યેતર અદિશ $m$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $\bar{b}+3 \bar{c} = m \bar{a}$. (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $2$ પરથી,$\bar{b} = m \bar{a} - 3 \bar{c}$ મળે છે.
આ કિંમતને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $\bar{a} + 2(m \bar{a} - 3 \bar{c}) = n \bar{c}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા: $\bar{a} + 2m \bar{a} - 6 \bar{c} = n \bar{c}$.
$(1 + 2m) \bar{a} = (n + 6) \bar{c}$.
અહીં $\bar{a}$ અને $\bar{c}$ શૂન્યેતર અને અસમરેખ હોવાથી,સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ.
તેથી,$1 + 2m = 0 \Rightarrow m = -\frac{1}{2}$ અને $n + 6 = 0 \Rightarrow n = -6$.
$n = -6$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા,આપણને $\bar{a} + 2 \bar{b} = -6 \bar{c}$ મળે છે.
349
DifficultMCQ
એક સદિશ $\bar{a}$ ના લંબકોણીય કાર્તેઝિયન પદ્ધતિના સંદર્ભમાં ઘટકો $1$ અને $2p$ છે. આ પદ્ધતિને ઉગમબિંદુની આસપાસ ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં અમુક ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. જો નવી પદ્ધતિના સંદર્ભમાં,$\bar{a}$ ના ઘટકો $1$ અને $(p+1)$ હોય,તો:
A
$p=1$ અથવા $p=\frac{1}{3}$
B
$p=-1$ અથવા $p=\frac{-1}{3}$
C
$p=\frac{-1}{3}$ અથવા $p=1$
D
$p=\frac{1}{3}$ અથવા $p=-1$

Solution

(C) યામ પદ્ધતિને ઉગમબિંદુની આસપાસ ફેરવવાથી સદિશનું માન બદલાતું નથી.
મૂળ પદ્ધતિમાં સદિશ $\bar{a}$ ના ઘટકો $(1, 2p)$ આપેલા છે,તેથી તેનું માનનો વર્ગ:
$|\bar{a}|^2 = 1^2 + (2p)^2 = 1 + 4p^2$
નવી પદ્ધતિમાં,ઘટકો $(1, p+1)$ છે,તેથી તેના માનનો વર્ગ:
$|\bar{b}|^2 = 1^2 + (p+1)^2 = 1 + p^2 + 2p + 1 = p^2 + 2p + 2$
કારણ કે $|\bar{a}|^2 = |\bar{b}|^2$,તેથી:
$1 + 4p^2 = p^2 + 2p + 2$
$3p^2 - 2p - 1 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(3p + 1)(p - 1) = 0$
આમ,$p = -\frac{1}{3}$ અથવા $p = 1$.
350
EasyMCQ
જો $|\overline{a}|=2, |\overline{b}|=3, |\overline{c}|=5$ હોય અને સદિશો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$,$\overline{b}$ અને $\overline{c}$,તથા $\overline{c}$ અને $\overline{a}$ વચ્ચેનો દરેક ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\sqrt{69}$
B
$\sqrt{70}$
C
$\sqrt{80}$
D
$\sqrt{39}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $|\overline{a}|=2, |\overline{b}|=3, |\overline{c}|=5$ અને દરેક સદિશની જોડી વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\overline{a} \cdot \overline{b} = |\overline{a}||\overline{b}| \cos 60^{\circ} = (2)(3)(\frac{1}{2}) = 3$.
તે જ રીતે,$\overline{b} \cdot \overline{c} = |\overline{b}||\overline{c}| \cos 60^{\circ} = (3)(5)(\frac{1}{2}) = \frac{15}{2}$.
અને $\overline{c} \cdot \overline{a} = |\overline{c}||\overline{a}| \cos 60^{\circ} = (5)(2)(\frac{1}{2}) = 5$.
હવે,$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = |\overline{a}|^2+|\overline{b}|^2+|\overline{c}|^2 + 2(\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a})$.
કિંમતો મૂકતા: $|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = 2^2 + 3^2 + 5^2 + 2(3 + \frac{15}{2} + 5)$.
$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = 4 + 9 + 25 + 2(\frac{6+15+10}{2}) = 38 + 31 = 69$.
તેથી,$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}| = \sqrt{69}$.

Vector Algebra — Basic , Modulus and Algebra of vectors · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.