Gujarati

Basic , Modulus and Algebra of vectors Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Vector Algebra · Basic , Modulus and Algebra of vectors

609+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 41 of 609 questions in Gujarati

551
MediumMCQ
જો $2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\hat{i}-3 \hat{j}-5 \hat{k}$ એ અનુક્રમે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો હોય,$C$ એ $AB$ નું $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે અને $M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે,તો $5(\text{C નો સ્થાન સદિશ}) - 2(\text{M નો સ્થાન સદિશ}) =$
A
$5 \hat{i}-5 \hat{j}-3 \hat{k}$
B
$11 \hat{i}-13 \hat{j}-11 \hat{k}$
C
$5 \hat{i}+5 \hat{j}-3 \hat{k}$
D
$11 \hat{i}+13 \hat{j}-11 \hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = 2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - 3\hat{j} - 5\hat{k}$ એ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો છે.
$C$ એ $AB$ નું $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતું હોવાથી,$C$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{c} = \frac{2\vec{b} + 3\vec{a}}{2+3} = \frac{2(\hat{i} - 3\hat{j} - 5\hat{k}) + 3(2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})}{5} = \frac{8\hat{i} - 9\hat{j} - 7\hat{k}}{5}$ થાય.
તેથી,$5\vec{c} = 8\hat{i} - 9\hat{j} - 7\hat{k}$.
$M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$M$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{m} = \frac{\vec{a} + \vec{b}}{2} = \frac{3\hat{i} - 4\hat{j} - 4\hat{k}}{2}$ થાય.
તેથી,$2\vec{m} = 3\hat{i} - 4\hat{j} - 4\hat{k}$.
અંતે,$5\vec{c} - 2\vec{m} = (8\hat{i} - 9\hat{j} - 7\hat{k}) - (3\hat{i} - 4\hat{j} - 4\hat{k}) = 5\hat{i} - 5\hat{j} - 3\hat{k}$.
552
MediumMCQ
જો $2 \hat{i}+4 \hat{j}-5 \hat{k}$,$\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,અને $\hat{j}+2 \hat{k}$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A$,$B$,અને $C$ ના સ્થાન સદિશો હોય,તો શિરોબિંદુ $A$ માંથી દોરેલી મધ્યગાની દિશામાં એકમ સદિશ કયો છે?
A
$\frac{1}{\sqrt{174}}(5 \hat{i}+10 \hat{j}-7 \hat{k})$
B
$\frac{1}{\sqrt{214}}(3 \hat{i}+6 \hat{j}-13 \hat{k})$
C
$\frac{1}{\sqrt{66}}(\hat{i}+\hat{j}-8 \hat{k})$
D
$\frac{1}{7}(3 \hat{i}+6 \hat{j}-2 \hat{k})$

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A$,$B$,અને $C$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 2 \hat{i}+4 \hat{j}-5 \hat{k}$,$\vec{b} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,અને $\vec{c} = \hat{j}+2 \hat{k}$ છે.
ધારો કે $D$ એ બાજુ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે. $D$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{d} = \frac{\vec{b}+\vec{c}}{2} = \frac{(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) + (0\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k})}{2} = \frac{\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}}{2}$ છે.
મધ્યગા $AD$ ની દિશામાં સદિશ $\vec{AD} = \vec{d} - \vec{a} = \left(\frac{1}{2}\hat{i}+\hat{j}+\frac{3}{2}\hat{k}\right) - (2\hat{i}+4\hat{j}-5\hat{k}) = -\frac{3}{2}\hat{i} - 3\hat{j} + \frac{13}{2}\hat{k}$ છે.
એકમ સદિશ શોધવા માટે,આપણે માન $|\vec{AD}| = \sqrt{(-\frac{3}{2})^2 + (-3)^2 + (\frac{13}{2})^2} = \sqrt{\frac{9}{4} + 9 + \frac{169}{4}} = \frac{\sqrt{214}}{2}$ શોધીએ છીએ.
એકમ સદિશ $\frac{\vec{AD}}{|\vec{AD}|} = \frac{-3\hat{i} - 6\hat{j} + 13\hat{k}}{\sqrt{214}}$ થાય છે. વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $\frac{3\hat{i}+6\hat{j}-13\hat{k}}{\sqrt{214}}$ છે.
553
MediumMCQ
ધારો કે $ABC$ એક ત્રિકોણ છે અને $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ અનુક્રમે $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો છે. જો $D$ એ $BC$ નું $2:3$ ના ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે અને $E$ એ $CA$ નું $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે,તો $DE$ નું $3:5$ ના ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરતા બિંદુ $P$ નો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$\frac{1}{8}(2 \bar{a}+3 \bar{b}+3 \bar{c})$
B
$\frac{1}{8}(3 \bar{a}+2 \bar{b}+3 \bar{c})$
C
$\frac{1}{8}(3 \bar{a}+3 \bar{b}+2 \bar{c})$
D
$\frac{3}{8}(\bar{a}+\bar{b}+\bar{c})$

Solution

(A) આપેલ છે કે $D$ એ $BC$ નું $2:3$ ના ગુણોત્તરમાં,$E$ એ $AC$ નું $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં અને $P$ એ $DE$ નું $3:5$ ના ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,સ્થાન સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\vec{d} = \frac{2\vec{c} + 3\vec{b}}{2+3} = \frac{2\vec{c} + 3\vec{b}}{5} \implies 5\vec{d} = 3\vec{b} + 2\vec{c} \quad (i)$
$\vec{e} = \frac{2\vec{a} + 1\vec{c}}{2+1} = \frac{2\vec{a} + \vec{c}}{3} \implies 3\vec{e} = 2\vec{a} + \vec{c} \quad (ii)$
હવે,$P$ એ $DE$ નું $3:5$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,તેથી તેનો સ્થાન સદિશ $\vec{p}$:
$\vec{p} = \frac{3\vec{e} + 5\vec{d}}{3+5} = \frac{3\vec{e} + 5\vec{d}}{8}$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ માંથી $5\vec{d}$ અને $3\vec{e}$ ની કિંમતો મૂકતા:
$\vec{p} = \frac{(2\vec{a} + \vec{c}) + (3\vec{b} + 2\vec{c})}{8}$
$\vec{p} = \frac{2\vec{a} + 3\vec{b} + 3\vec{c}}{8} = \frac{1}{8}(2\vec{a} + 3\vec{b} + 3\vec{c})$
આમ,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
554
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ એવી હોય કે જેથી $(\frac{7}{3}+\beta) \hat{i}-\hat{j}+(\alpha+\gamma) \hat{k}=\frac{5}{3}(\alpha \hat{i}+\hat{j}-\hat{k})+\beta(2 \hat{j}+\hat{k})+(\hat{i}+\gamma \hat{j}+3 \hat{k})$,તો $5 \alpha-9 \beta+13 \gamma=$
A
$4$
B
$12$
C
$0$
D
$15$

Solution

(B) આપેલ સદિશ સમીકરણ: $(\frac{7}{3}+\beta) \hat{i}-\hat{j}+(\alpha+\gamma) \hat{k}=\frac{5}{3}(\alpha \hat{i}+\hat{j}-\hat{k})+\beta(2 \hat{j}+\hat{k})+(\hat{i}+\gamma \hat{j}+3 \hat{k})$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$(\frac{7}{3}+\beta) \hat{i}-\hat{j}+(\alpha+\gamma) \hat{k}=(\frac{5}{3} \alpha+1) \hat{i}+(\frac{5}{3}+2 \beta+\gamma) \hat{j}+(-\frac{5}{3}+\beta+3) \hat{k}$.
બંને બાજુ $\hat{i}, \hat{j}, \hat{k}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$1) \frac{7}{3}+\beta = \frac{5}{3} \alpha+1 \Rightarrow 5 \alpha-3 \beta=4$.
$2) -1 = \frac{5}{3}+2 \beta+\gamma \Rightarrow 2 \beta+\gamma=-\frac{8}{3}$.
$3) \alpha+\gamma = -\frac{5}{3}+\beta+3 \Rightarrow \alpha-\beta+\gamma=\frac{4}{3}$.
$(2)$ પરથી,$\gamma = -\frac{8}{3}-2 \beta$. તેને $(3)$ માં મૂકતા:
$\alpha-\beta+(-\frac{8}{3}-2 \beta) = \frac{4}{3} \Rightarrow \alpha-3 \beta = 4$.
આ સમીકરણ $(1)$ જેવું જ છે. ઉકેલતા આપણને $\alpha=0, \beta=-\frac{4}{3}, \gamma=0$ મળે છે.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$5 \alpha-9 \beta+13 \gamma = 5(0)-9(-\frac{4}{3})+13(0) = 3(4) = 12$.
555
MediumMCQ
ધારો કે $ABC$ એક ત્રિકોણ છે અને $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ અનુક્રમે $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો છે. ધારો કે $D$ એ $BC$ નું $3:1$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે અને $E$ એ $AD$ નું $4:1$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે. ધારો કે $BE$ એ $AC$ ને $F$ માં મળે છે. જો $E$ એ $BF$ નું $3:2$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરતું હોય,તો $F$ નો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$\frac{\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}}{3}$
B
$\frac{\bar{a}-2\bar{b}+3\bar{c}}{2}$
C
$\frac{\bar{a}+2\bar{b}+3\bar{c}}{2}$
D
$\frac{\bar{a}-\bar{b}+3\bar{c}}{3}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ છે.
$D$ એ $BC$ નું $3:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતું હોવાથી,$D$ નો સ્થાન સદિશ $\bar{d} = \frac{1\bar{b} + 3\bar{c}}{1+3} = \frac{\bar{b} + 3\bar{c}}{4}$ થાય.
$E$ એ $AD$ નું $4:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતું હોવાથી,$E$ નો સ્થાન સદિશ $\bar{e} = \frac{1\bar{a} + 4\bar{d}}{1+4} = \frac{\bar{a} + 4(\frac{\bar{b} + 3\bar{c}}{4})}{5} = \frac{\bar{a} + \bar{b} + 3\bar{c}}{5}$ થાય.
આપેલ છે કે $E$ એ $BF$ નું $3:2$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,તેથી $\bar{e} = \frac{2\bar{b} + 3\bar{f}}{2+3} = \frac{2\bar{b} + 3\bar{f}}{5}$ થાય.
$\bar{e}$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$\frac{\bar{a} + \bar{b} + 3\bar{c}}{5} = \frac{2\bar{b} + 3\bar{f}}{5}$.
$\bar{a} + \bar{b} + 3\bar{c} = 2\bar{b} + 3\bar{f}$.
$3\bar{f} = \bar{a} - \bar{b} + 3\bar{c}$.
$\bar{f} = \frac{\bar{a} - \bar{b} + 3\bar{c}}{3}$.
556
EasyMCQ
જો સદિશો $-3 \hat{i} + 4 \hat{j} + \lambda \hat{k}$ અને $\mu \hat{i} + 8 \hat{j} + 6 \hat{k}$ સમરેખ હોય,તો $\lambda - \mu =$
A
$0$
B
$-3$
C
$6$
D
$9$

Solution

(D) બે સદિશો $\vec{a} = a_1 \hat{i} + a_2 \hat{j} + a_3 \hat{k}$ અને $\vec{b} = b_1 \hat{i} + b_2 \hat{j} + b_3 \hat{k}$ સમરેખ હોય જો તેમના ઘટકો પ્રમાણમાં હોય,એટલે કે $\frac{a_1}{b_1} = \frac{a_2}{b_2} = \frac{a_3}{b_3}$.
આપેલ સદિશો $-3 \hat{i} + 4 \hat{j} + \lambda \hat{k}$ અને $\mu \hat{i} + 8 \hat{j} + 6 \hat{k}$ છે.
તેઓ સમરેખ હોવાથી,આપણને મળે:
$\frac{-3}{\mu} = \frac{4}{8} = \frac{\lambda}{6}$
$\frac{4}{8} = \frac{1}{2}$ હોવાથી,આપણે અન્ય ગુણોત્તરને સરખાવીએ:
$1) \frac{-3}{\mu} = \frac{1}{2} \Rightarrow \mu = -6$
$2) \frac{\lambda}{6} = \frac{1}{2} \Rightarrow \lambda = 3$
તેથી,$\lambda - \mu = 3 - (-6) = 3 + 6 = 9$.
557
EasyMCQ
ધારો કે $ABCDE$ એક પંચકોણ છે. સદિશો $\vec{AB}, \vec{AE}, \vec{BC}, \vec{DC}, \vec{ED}$ અને $\vec{AC}$ નો પરિણામી સદિશ શું છે?
A
$3 \vec{AC}$
B
$3 \vec{AD}$
C
$3 \vec{AE}$
D
$2 \vec{AB}$

Solution

(A) આપણે સદિશોનો સરવાળો શોધવાની જરૂર છે: $\vec{S} = \vec{AB} + \vec{AE} + \vec{BC} + \vec{DC} + \vec{ED} + \vec{AC}$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$\vec{S} = (\vec{AB} + \vec{BC}) + (\vec{AE} + \vec{ED}) + (\vec{DC} + \vec{AC})$.
સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે $\vec{AB} + \vec{BC} = \vec{AC}$ અને $\vec{AE} + \vec{ED} = \vec{AD}$.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\vec{S} = \vec{AC} + \vec{AD} + (\vec{DC} + \vec{AC})$.
કારણ કે $\vec{AD} + \vec{DC} = \vec{AC}$ ($\triangle ADC$ માં સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ),
$\vec{S} = \vec{AC} + (\vec{AD} + \vec{DC}) + \vec{AC} = \vec{AC} + \vec{AC} + \vec{AC} = 3 \vec{AC}$.
Solution diagram
558
EasyMCQ
ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,બિંદુ $P$ એ $DC$ નું $1:3$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે અને $Q$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે. જો $\vec{AB} + \vec{AD} + \vec{BC} - 2\vec{DC} = \lambda \vec{PQ}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
-$2$
B
$2$
C
$4$
D
-$4$

Solution

(D) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
બિંદુ $P$ એ $DC$ નું $1:3$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરતું હોવાથી,$P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{p} = \frac{3\vec{d} + 1\vec{c}}{1+3} = \frac{3\vec{d} + \vec{c}}{4}$ થાય.
$Q$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$Q$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{q} = \frac{\vec{a} + \vec{c}}{2}$ થાય.
હવે,$\vec{PQ} = \vec{q} - \vec{p} = \frac{\vec{a} + \vec{c}}{2} - \frac{3\vec{d} + \vec{c}}{4} = \frac{2\vec{a} + 2\vec{c} - 3\vec{d} - \vec{c}}{4} = \frac{2\vec{a} + \vec{c} - 3\vec{d}}{4}$.
આપેલ પદાવલિ: $\vec{AB} + \vec{AD} + \vec{BC} - 2\vec{DC} = (\vec{b} - \vec{a}) + (\vec{d} - \vec{a}) + (\vec{c} - \vec{b}) - 2(\vec{c} - \vec{d})$.
આનું સાદું રૂપ આપતા: $\vec{b} - \vec{a} + \vec{d} - \vec{a} + \vec{c} - \vec{b} - 2\vec{c} + 2\vec{d} = -2\vec{a} - \vec{c} + 3\vec{d} = -(2\vec{a} + \vec{c} - 3\vec{d})$.
$\lambda \vec{PQ}$ સાથે સરખાવતા:
$-(2\vec{a} + \vec{c} - 3\vec{d}) = \lambda \left( \frac{2\vec{a} + \vec{c} - 3\vec{d}}{4} \right)$.
આમ,$\lambda = -4$.
Solution diagram
559
EasyMCQ
ધારો કે $OA = a, OB = b$ એ બે અસમરેખ સદિશો છે,$OP = x_1 a + y_1 b, OQ = x_2 a + y_2 b$ અને $A^{\prime}O = OA, B^{\prime}O = OB$ છે. જો $x_1 = -\frac{3}{4}, x_2 = \frac{1}{3}, y_1 = \frac{7}{4}, y_2 = \frac{5}{3}$ હોય,તો
A
$P$ એ $\triangle A^{\prime}OB$ ની અંદર આવેલું છે અને $Q$ એ $\triangle AOB$ ની બહાર આવેલું છે
B
$P$ એ $\triangle AOB^{\prime}$ ની બહાર આવેલું છે અને $Q$ એ $\triangle A^{\prime}OB^{\prime}$ પર આવેલું છે
C
$P$ એ $\triangle AOB$ ની અંદર આવેલું છે અને $Q$ એ $\triangle AOB^{\prime}$ ની બહાર આવેલું છે
D
$P$ એ $\triangle A^{\prime}OB$ પર આવેલું છે અને $Q$ એ $\triangle AOB$ ની બહાર આવેલું છે

Solution

(A) આપેલ છે કે $OA = a, OB = b$. $A^{\prime}O = OA \implies OA^{\prime} = -a$. $B^{\prime}O = OB \implies OB^{\prime} = -b$.
બિંદુ $P$ માટે,$OP = -\frac{3}{4}a + \frac{7}{4}b = \frac{7b - 3a}{4}$. અહીં સહગુણકો $x_1 = -\frac{3}{4}$ અને $y_1 = \frac{7}{4}$ છે,અને $x_1 + y_1 = 1$ હોવાથી,$P$ એ રેખા $AB$ પર આવેલું છે. ખાસ કરીને,$P$ એ $AB$ નું $7:3$ ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજન કરે છે. સદિશો $a$ અને $b$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત યામ પદ્ધતિમાં,$P$ એ એવા પ્રદેશમાં છે જ્યાં $x < 0$ અને $y > 0$ છે,જે $\triangle A^{\prime}OB$ ના અંદરના ભાગને અનુરૂપ છે.
બિંદુ $Q$ માટે,$OQ = \frac{1}{3}a + \frac{5}{3}b = 2(\frac{1}{6}a + \frac{5}{6}b)$. સહગુણકોનો સરવાળો $\frac{1}{3} + \frac{5}{3} = 2 > 1$ હોવાથી,$Q$ એ $\triangle AOB$ ની બહાર આવેલું છે.
Solution diagram
560
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ બે અસમરેખ સદિશો દર્શાવતા હોય,તો સમીકરણ $r = ta + (1-t)b$ શું દર્શાવે છે?
A
ત્રિકોણની ત્રીજી બાજુ પરનું એક બિંદુ જેના માટે $a$ અને $b$ બે બાજુઓ છે,માત્ર જ્યારે $0 \leq t \leq 1$ હોય
B
જેમના સ્થાન સદિશો $a$ અને $b$ છે તેવા બિંદુઓને જોડતી રેખા પરનું એક બિંદુ
C
માત્ર જ્યારે $t > 1$ હોય ત્યારે $a$ અને $b$ ના સમતલમાં એક સદિશ
D
માત્ર જ્યારે $-1 \leq t \leq 1$ હોય ત્યારે $a$ અને $b$ ના સમતલને સમાંતર સમતલમાં એક સદિશ

Solution

(B) આપેલ છે કે $a$ અને $b$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા બિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $r = ta + (1-t)b$ છે,જ્યાં $t$ એક અદિશ પ્રાચલ છે.
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $r - b = t(a - b)$ મળે છે.
આ સૂચવે છે કે સદિશ $(r - b)$ એ સદિશ $(a - b)$ સાથે સમરેખ છે.
આમ,$r$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતા બિંદુનો બિંદુપથ એ $a$ અને $b$ સદિશો દ્વારા દર્શાવવામાં આવતા બિંદુઓમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા છે.
જ્યારે $0 \leq t \leq 1$ હોય,ત્યારે બિંદુ $r$ એ $a$ અને $b$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડ પર આવેલું હોય છે.
Solution diagram
561
MediumMCQ
જો $a, b, c$ ત્રણ સુરેખ રીતે સ્વતંત્ર સદિશો હોય અને એક શૂન્યતર અદિશ ત્રિપુટી $(l, m, n)$ અસ્તિત્વ ધરાવતી હોય કે જેથી $l(3a + 2b + c) + m(2a + 2b + 3c) + n(a + 2b + 5c) = 0$ થાય,તો:
A
$l = m = n$
B
$l = n$
C
$l = n, m + 2n = 0$
D
$m + 2n = 0, l + n = 0$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $l(3a + 2b + c) + m(2a + 2b + 3c) + n(a + 2b + 5c) = 0$
સદિશો $a, b, c$ ના આધારે પદોને ગોઠવતા:
$a(3l + 2m + n) + b(2l + 2m + 2n) + c(l + 3m + 5n) = 0$
કારણ કે $a, b, c$ સુરેખ રીતે સ્વતંત્ર છે,તેથી સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$3l + 2m + n = 0$ $(i)$
$2l + 2m + 2n = 0 \Rightarrow l + m + n = 0$ $(ii)$
$l + 3m + 5n = 0$ $(iii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
$(3l + 2m + n) - (l + m + n) = 0 \Rightarrow 2l + m = 0 \Rightarrow m = -2l$
સમીકરણ $(iii)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
$(l + 3m + 5n) - (l + m + n) = 0 \Rightarrow 2m + 4n = 0 \Rightarrow m = -2n$
$m$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$-2l = -2n \Rightarrow l = n$
$l = n$ ને $m = -2n$ માં મૂકતા:
$m = -2n \Rightarrow m + 2n = 0$
આમ,શરત $l = n$ અને $m + 2n = 0$ છે.
562
EasyMCQ
ચતુષ્કોણ $PQRS$ માં,$A$ એ $SR$ ને $1:3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે અને $B$ એ $PR$ નું મધ્યબિંદુ છે. જો $3SR - QR - 3PS - PQ = kAB$ હોય,તો $k=$
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(D) ધારો કે $P, Q, R, S, A, B$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{p}, \vec{q}, \vec{r}, \vec{s}, \vec{a}, \vec{b}$ છે.
આપેલ છે કે $A$ એ $SR$ ને $1:3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે,તેથી $\vec{a} = \frac{3\vec{s} + 1\vec{r}}{1+3} = \frac{3\vec{s} + \vec{r}}{4}$.
કારણ કે $B$ એ $PR$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $\vec{b} = \frac{\vec{p} + \vec{r}}{2}$.
આપેલ સમીકરણ $3\vec{SR} - \vec{QR} - 3\vec{PS} - \vec{PQ} = k\vec{AB}$ છે.
સદિશોની કિંમત મૂકતા:
$3(\vec{r} - \vec{s}) - (\vec{r} - \vec{q}) - 3(\vec{s} - \vec{p}) - (\vec{q} - \vec{p}) = k(\vec{b} - \vec{a})$
$3\vec{r} - 3\vec{s} - \vec{r} + \vec{q} - 3\vec{s} + 3\vec{p} - \vec{q} + \vec{p} = k\left(\frac{\vec{p} + \vec{r}}{2} - \frac{3\vec{s} + \vec{r}}{4}\right)$
ડાબી બાજુના સમાન પદોને ભેગા કરતા:
$(3\vec{r} - \vec{r}) + (-3\vec{s} - 3\vec{s}) + (3\vec{p} + \vec{p}) + (\vec{q} - \vec{q}) = k\left(\frac{2\vec{p} + 2\vec{r} - 3\vec{s} - \vec{r}}{4}\right)$
$2\vec{r} - 6\vec{s} + 4\vec{p} = k\left(\frac{2\vec{p} + \vec{r} - 3\vec{s}}{4}\right)$
બંને બાજુ $4$ વડે ગુણતા:
$8\vec{r} - 24\vec{s} + 16\vec{p} = k(2\vec{p} + \vec{r} - 3\vec{s})$
$8\vec{r} - 24\vec{s} + 16\vec{p} = k\vec{r} - 3k\vec{s} + 2k\vec{p}$
બંને બાજુ $\vec{p}, \vec{q}, \vec{r}, \vec{s}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $k = 8$ મળે છે.
Solution diagram
563
EasyMCQ
ત્રણ બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $(1, 3, x), (3, 5, 8)$ અને $(y, -1, -6)$ છે. જો $A, B$ અને $C$ સમરેખ હોય,તો $(x, y) =$
A
$\left(\frac{2}{3}, -3\right)$
B
$\left(\frac{10}{3}, 3\right)$
C
$\left(\frac{10}{3}, -3\right)$
D
$\left(-3, \frac{10}{3}\right)$

Solution

(C) આપેલ બિંદુઓ $A(1, 3, x)$,$B(3, 5, 8)$,અને $C(y, -1, -6)$ છે.
સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ નીચે મુજબ છે:
$\vec{AB} = (3-1)\hat{i} + (5-3)\hat{j} + (8-x)\hat{k} = 2\hat{i} + 2\hat{j} + (8-x)\hat{k}$
$\vec{AC} = (y-1)\hat{i} + (-1-3)\hat{j} + (-6-x)\hat{k} = (y-1)\hat{i} - 4\hat{j} - (6+x)\hat{k}$
કારણ કે $A, B, C$ સમરેખ છે,તેથી કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે $\vec{AB} = \lambda \vec{AC}$ થાય.
ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{2}{y-1} = \frac{2}{-4} = \frac{8-x}{-(6+x)}$
$\frac{2}{y-1} = \frac{2}{-4}$ પરથી,$y-1 = -4$,તેથી $y = -3$.
$\frac{2}{-4} = \frac{8-x}{-(6+x)}$ પરથી,$-\frac{1}{2} = \frac{8-x}{-6-x}$.
$6+x = 2(8-x) \Rightarrow 6+x = 16-2x \Rightarrow 3x = 10 \Rightarrow x = \frac{10}{3}$.
આમ,$(x, y) = \left(\frac{10}{3}, -3\right)$.
564
EasyMCQ
$P$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના વિકર્ણોનું છેદબિંદુ છે. જો $S$ અવકાશમાં કોઈ બિંદુ હોય અને $\vec{SA} + \vec{SB} + \vec{SC} + \vec{SD} = \lambda \vec{SP}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે $S$ એ ઉગમબિંદુ છે. ધારો કે $A, B, C$ અને $D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ અને $\vec{d}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ એકબીજાને $P$ પર દુભાગે છે.
તેથી,$P$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $BD$ નું પણ મધ્યબિંદુ છે.
$P$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{p} = \frac{\vec{a} + \vec{c}}{2}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $\vec{a} + \vec{c} = 2\vec{p}$.
$P$ એ $BD$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$P$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{p} = \frac{\vec{b} + \vec{d}}{2}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $\vec{b} + \vec{d} = 2\vec{p}$.
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$(\vec{a} + \vec{c}) + (\vec{b} + \vec{d}) = 2\vec{p} + 2\vec{p} = 4\vec{p}$.
$S$ એ ઉગમબિંદુ હોવાથી,$\vec{a} = \vec{SA}, \vec{b} = \vec{SB}, \vec{c} = \vec{SC}, \vec{d} = \vec{SD}$ અને $\vec{p} = \vec{SP}$ થાય.
આમ,$\vec{SA} + \vec{SB} + \vec{SC} + \vec{SD} = 4\vec{SP}$.
આપેલ સમીકરણ $\vec{SA} + \vec{SB} + \vec{SC} + \vec{SD} = \lambda \vec{SP}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\lambda = 4$ મળે છે.
Solution diagram
565
MediumMCQ
જો $M$ અને $N$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ની બાજુઓ $BC$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ હોય,તો $AM + AN$ બરાબર શું થાય?
A
$\frac{4}{3} AC$
B
$\frac{5}{3} AC$
C
$\frac{3}{2} AC$
D
$\frac{6}{5} AC$

Solution

(C) ધારો કે $\vec{AB} = \vec{a}$ અને $\vec{AD} = \vec{b}$. $ABCD$ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ હોવાથી,$\vec{BC} = \vec{AD} = \vec{b}$ અને $\vec{CD} = \vec{AB} = \vec{a}$ થાય.
આપેલ છે કે $M$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $\vec{BM} = \frac{1}{2} \vec{BC} = \frac{1}{2} \vec{b}$.
આપેલ છે કે $N$ એ $CD$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $\vec{DN} = \frac{1}{2} \vec{CD} = \frac{1}{2} \vec{a}$.
$\triangle ABM$ માં,સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ:
$\vec{AM} = \vec{AB} + \vec{BM} = \vec{a} + \frac{1}{2} \vec{b}$.
$\triangle ADN$ માં,સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ:
$\vec{AN} = \vec{AD} + \vec{DN} = \vec{b} + \frac{1}{2} \vec{a}$.
આ બંને સદિશોનો સરવાળો કરતા:
$\vec{AM} + \vec{AN} = (\vec{a} + \frac{1}{2} \vec{b}) + (\vec{b} + \frac{1}{2} \vec{a})$
$= (1 + \frac{1}{2}) \vec{a} + (1 + \frac{1}{2}) \vec{b}$
$= \frac{3}{2} \vec{a} + \frac{3}{2} \vec{b} = \frac{3}{2} (\vec{a} + \vec{b})$.
કારણ કે $\vec{AC} = \vec{AB} + \vec{BC} = \vec{a} + \vec{b}$,તેથી આપણને મળે:
$\vec{AM} + \vec{AN} = \frac{3}{2} \vec{AC}$.
Solution diagram
566
MediumMCQ
ત્રણ શૂન્યતર અસમરેખ સદિશો $\vec{a}, \vec{b}$ અને $\vec{c}$ એવા છે કે $\vec{a}+3\vec{b}$ એ $\vec{c}$ સાથે સમરેખ છે,અને $3\vec{b}+2\vec{c}$ એ $\vec{a}$ સાથે સમરેખ છે. તો $\vec{a}+3\vec{b}+2\vec{c}$ બરાબર શું થાય?
A
$0$
B
$2\vec{a}$
C
$3\vec{b}$
D
$4\vec{c}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\vec{a}+3\vec{b}$ એ $\vec{c}$ સાથે સમરેખ છે.
તેથી,$\vec{a}+3\vec{b} = \lambda\vec{c}$ કોઈ અદિશ $\lambda$ માટે.
આ સૂચવે છે કે $\vec{a}+3\vec{b}-\lambda\vec{c} = 0$ $(i)$
વળી,$3\vec{b}+2\vec{c}$ એ $\vec{a}$ સાથે સમરેખ છે.
તેથી,$3\vec{b}+2\vec{c} = \mu\vec{a}$ કોઈ અદિશ $\mu$ માટે.
આ સૂચવે છે કે $3\vec{b}+2\vec{c}-\mu\vec{a} = 0$ $(ii)$
$(i)$ પરથી,આપણી પાસે $3\vec{b} = \lambda\vec{c} - \vec{a}$ છે.
આ કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$(\lambda\vec{c} - \vec{a}) + 2\vec{c} - \mu\vec{a} = 0$
$(\lambda+2)\vec{c} - (1+\mu)\vec{a} = 0$
કારણ કે $\vec{a}$ અને $\vec{c}$ અસમરેખ છે,તેથી તેમના સહગુણકો શૂન્ય હોવા જોઈએ.
આમ,$\lambda+2 = 0 \implies \lambda = -2$ અને $1+\mu = 0 \implies \mu = -1$.
$\lambda = -2$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$\vec{a}+3\vec{b} = -2\vec{c}$
$\vec{a}+3\vec{b}+2\vec{c} = 0$
567
EasyMCQ
જેના સ્થાન સદિશો $2\hat{i}+3\hat{j}+4\hat{k}$,$3\hat{i}+4\hat{j}+2\hat{k}$ અને $4\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$ છે તે બિંદુઓ શેના શિરોબિંદુઓ છે?
A
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ
B
કાટકોણ ત્રિકોણ
C
સમબાજુ ત્રિકોણ
D
કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i}+3\hat{j}+4\hat{k}$,$\vec{b} = 3\hat{i}+4\hat{j}+2\hat{k}$,અને $\vec{c} = 4\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$ છે.
બાજુઓના સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = \hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$.
$\vec{BC} = \vec{c} - \vec{b} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
$\vec{CA} = \vec{a} - \vec{c} = -2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
બાજુઓની લંબાઈની ગણતરી:
$|\vec{AB}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{6}$.
$|\vec{BC}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{6}$.
$|\vec{CA}| = \sqrt{(-2)^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{6}$.
અહીં $|\vec{AB}| = |\vec{BC}| = |\vec{CA}| = \sqrt{6}$ હોવાથી,ત્રણેય બાજુઓ સમાન લંબાઈની છે.
તેથી,આ ત્રિકોણ સમબાજુ ત્રિકોણ છે.
568
EasyMCQ
જો સદિશો $\vec{AB} = -3\hat{i} + 4\hat{k}$ અને $\vec{AC} = 5\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}$ એ $\triangle ABC$ ની બાજુઓ હોય,તો $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{14}$
B
$\sqrt{18}$
C
$\sqrt{25}$
D
$\sqrt{29}$

Solution

(B) ધારો કે $D$ એ બાજુ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે. $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા એ સદિશ $\vec{AD}$ છે.
કારણ કે $D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $A$ ની સાપેક્ષે $D$ નો સ્થાન સદિશ એ સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ ના સરેરાશ દ્વારા મળે છે:
$\vec{AD} = \frac{1}{2}(\vec{AB} + \vec{AC})$
$\vec{AD} = \frac{1}{2}((-3\hat{i} + 4\hat{k}) + (5\hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}))$
$\vec{AD} = \frac{1}{2}(2\hat{i} - 2\hat{j} + 8\hat{k})$
$\vec{AD} = \hat{i} - \hat{j} + 4\hat{k}$
મધ્યગા $\vec{AD}$ ની લંબાઈ એ સદિશ $\vec{AD}$ નું માન છે:
$|\vec{AD}| = \sqrt{(1)^2 + (-1)^2 + (4)^2}$
$|\vec{AD}| = \sqrt{1 + 1 + 16}$
$|\vec{AD}| = \sqrt{18}$
Solution diagram
569
DifficultMCQ
જો $m_1, m_2, m_3$ અને $m_4$ એ અનુક્રમે સદિશો $\overrightarrow{a}_1=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$\overrightarrow{a}_2=3 \hat{i}-4 \hat{j}-4 \hat{k}$,$\overrightarrow{a}_3=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overrightarrow{a}_4=-\hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k}$ ના માન (magnitudes) હોય,તો $m_1, m_2, m_3$ અને $m_4$ નો સાચો ક્રમ કયો છે?
A
$m_3 < m_1 < m_4 < m_2$
B
$m_3 < m_1 < m_2 < m_4$
C
$m_3 < m_4 < m_1 < m_2$
D
$m_3 < m_4 < m_2 < m_1$

Solution

(A) આપેલ સદિશો $\overrightarrow{a}_1=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$\overrightarrow{a}_2=3 \hat{i}-4 \hat{j}-4 \hat{k}$,$\overrightarrow{a}_3=\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\overrightarrow{a}_4=-\hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k}$ છે.
માન $m_1, m_2, m_3, m_4$ ની ગણતરી કરતા:
$m_1 = |\overrightarrow{a}_1| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{4+1+1} = \sqrt{6}$
$m_2 = |\overrightarrow{a}_2| = \sqrt{3^2 + (-4)^2 + (-4)^2} = \sqrt{9+16+16} = \sqrt{41}$
$m_3 = |\overrightarrow{a}_3| = \sqrt{1^2 + 1^2 + (-1)^2} = \sqrt{1+1+1} = \sqrt{3}$
$m_4 = |\overrightarrow{a}_4| = \sqrt{(-1)^2 + 3^2 + 1^2} = \sqrt{1+9+1} = \sqrt{11}$
કિંમતોની સરખામણી કરતા: $\sqrt{3} < \sqrt{6} < \sqrt{11} < \sqrt{41}$.
તેથી,$m_3 < m_1 < m_4 < m_2$.
570
EasyMCQ
$I$. બે શૂન્યતર,અસમરેખ સદિશો સુરેખ રીતે સ્વતંત્ર છે.
$II$. કોઈપણ ત્રણ સમતલીય સદિશો સુરેખ રીતે પરતંત્ર છે.
ઉપરોક્તમાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
A
માત્ર $I$
B
માત્ર $II$
C
$I$ અને $II$ બંને
D
$I$ કે $II$ બંનેમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(C) $I$: બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ સુરેખ રીતે સ્વતંત્ર હોય છે જો અને માત્ર જો તેઓ શૂન્યતર અને અસમરેખ હોય. તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે.
$II$: $3D$ અવકાશમાં કોઈપણ ત્રણ સમતલીય સદિશો સુરેખ રીતે પરતંત્ર હોય છે કારણ કે જો તેઓ સમરેખ ન હોય તો એકને બાકીના બેના સુરેખ સંયોજન તરીકે દર્શાવી શકાય છે,અથવા જો કોઈ બે સદિશો સમરેખ હોય તો પણ તેઓ સુરેખ રીતે પરતંત્ર બને છે. તેથી,વિધાન $II$ સાચું છે.
$\therefore$ $I$ અને $II$ બંને સાચા છે.
571
EasyMCQ
જો સદિશ $a = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 6 \hat{k}$ અને $b$ સમરેખ હોય અને $|b| = 21$ હોય,તો $b$ બરાબર શું થાય?
A
$\pm(2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 6 \hat{k})$
B
$\pm 3(2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 6 \hat{k})$
C
$(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$
D
$\pm 21(2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 6 \hat{k})$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 6 \hat{k}$.
સદિશ $a$ અને $b$ સમરેખ હોવાથી,$b = \lambda a$ થાય,જ્યાં $\lambda$ એક અદિશ છે.
આપણને આપેલ છે કે $|b| = 21$.
સૌ પ્રથમ,$a$ નું માન શોધીએ:
$|a| = \sqrt{2^2 + 3^2 + 6^2} = \sqrt{4 + 9 + 36} = \sqrt{49} = 7$.
$b = \lambda a$ હોવાથી,$|b| = |\lambda| |a|$ થાય.
$21 = |\lambda| \times 7 \implies |\lambda| = 3 \implies \lambda = \pm 3$.
તેથી,$b = \pm 3(2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 6 \hat{k})$.
572
MediumMCQ
જો $\triangle ABC$ માં $D, E$ અને $F$ અનુક્રમે $AB, AC$ અને $BC$ ના મધ્યબિંદુઓ હોય,તો $\overrightarrow{BE} + \overrightarrow{AF}$ કોના બરાબર થાય?
A
$\overrightarrow{DC}$
B
$\frac{1}{2} \overrightarrow{BF}$
C
$2 \overrightarrow{BF}$
D
$\frac{3}{2} \overrightarrow{BF}$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ છે.
કારણ કે $D, E, F$ એ અનુક્રમે $AB, AC, BC$ ના મધ્યબિંદુઓ છે,તેથી તેમના સ્થાન સદિશો:
$\vec{d} = \frac{\vec{a} + \vec{b}}{2}$,$\vec{e} = \frac{\vec{a} + \vec{c}}{2}$,$\vec{f} = \frac{\vec{b} + \vec{c}}{2}$ છે.
હવે,$\overrightarrow{BE} = \vec{e} - \vec{b} = \frac{\vec{a} + \vec{c}}{2} - \vec{b} = \frac{\vec{a} + \vec{c} - 2\vec{b}}{2}$.
અને $\overrightarrow{AF} = \vec{f} - \vec{a} = \frac{\vec{b} + \vec{c}}{2} - \vec{a} = \frac{\vec{b} + \vec{c} - 2\vec{a}}{2}$.
આ બે સદિશોનો સરવાળો કરતા:
$\overrightarrow{BE} + \overrightarrow{AF} = \frac{\vec{a} + \vec{c} - 2\vec{b} + \vec{b} + \vec{c} - 2\vec{a}}{2} = \frac{2\vec{c} - \vec{a} - \vec{b}}{2} = \vec{c} - \frac{\vec{a} + \vec{b}}{2}$.
કારણ કે $\vec{d} = \frac{\vec{a} + \vec{b}}{2}$,તેથી આપણને મળે છે $\overrightarrow{BE} + \overrightarrow{AF} = \vec{c} - \vec{d} = \overrightarrow{DC}$.
Solution diagram
573
EasyMCQ
જો $a = \hat{i} + 4 \hat{j}$,$b = 2 \hat{i} - 2 \hat{j}$,અને $c = 5 \hat{i} + 9 \hat{j}$ હોય,તો $c$ કોના બરાબર છે?
A
$2 a + b$
B
$a + 2 b$
C
$3 a + b$
D
$a + 3 b$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $a = \hat{i} + 4 \hat{j}$,$b = 2 \hat{i} - 2 \hat{j}$,અને $c = 5 \hat{i} + 9 \hat{j}$ છે.
આપણે $3 a + b$ ની કિંમત ચકાસીએ:
$3 a + b = 3(\hat{i} + 4 \hat{j}) + (2 \hat{i} - 3 \hat{j})$
$= (3 \hat{i} + 12 \hat{j}) + (2 \hat{i} - 3 \hat{j})$
$= (3 + 2) \hat{i} + (12 - 3) \hat{j}$
$= 5 \hat{i} + 9 \hat{j} = c$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
574
MediumMCQ
જો $\overline{a} = \bar{i} - 2\bar{j} + 2\bar{k}$ અને $\overline{b} = 9\bar{i} + 6\bar{j} - 18\bar{k}$ બે સદિશો હોય,તો $\frac{\overline{b} \text{ નો } \overline{a} \text{ પરનો પ્રક્ષેપ}}{\overline{a} \text{ નો } \overline{b} \text{ પરનો પ્રક્ષેપ}} = $
A
$21$
B
$7$
C
$\frac{7}{3}$
D
$3$

Solution

(B) સદિશ $\overline{b}$ નો $\overline{a}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\overline{a} \cdot \overline{b}}{|\overline{a}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સદિશ $\overline{a}$ નો $\overline{b}$ પરનો પ્રક્ષેપ $\frac{\overline{a} \cdot \overline{b}}{|\overline{b}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{\frac{\overline{a} \cdot \overline{b}}{|\overline{a}|}}{\frac{\overline{a} \cdot \overline{b}}{|\overline{b}|}} = \frac{|\overline{b}|}{|\overline{a}|}$ થશે.
પ્રથમ,માન (magnitudes) શોધો:
$|\overline{a}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$.
$|\overline{b}| = \sqrt{9^2 + 6^2 + (-18)^2} = \sqrt{81 + 36 + 324} = \sqrt{441} = 21$.
છેલ્લે,ગુણોત્તર $\frac{|\overline{b}|}{|\overline{a}|} = \frac{21}{3} = 7$ મળે છે.
575
EasyMCQ
સદિશો $\vec{a} = 2 \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$ વચ્ચેના ખૂણાના આંતરિક દ્વિભાજક પર $\sqrt{2}$ એકમ માન ધરાવતો સદિશ કયો છે?
A
$\hat{j} + \hat{k}$
B
$\hat{i} - \hat{j}$
C
$\hat{i} - \hat{k}$
D
$\hat{i} + \hat{k}$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{a} = 2 \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$.
પ્રથમ,માન શોધો: $|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = 3$ અને $|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = 3$.
અહીં $|\vec{a}| = |\vec{b}|$ હોવાથી,આંતરિક ખૂણાનો દ્વિભાજક $\vec{v} = \vec{a} + \vec{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{v} = (2 \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}) + (\hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}) = 3 \hat{i} + 3 \hat{k}$.
દ્વિભાજકની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{\vec{v}}{|\vec{v}|} = \frac{3 \hat{i} + 3 \hat{k}}{\sqrt{3^2 + 3^2}} = \frac{3 \hat{i} + 3 \hat{k}}{3 \sqrt{2}} = \frac{\hat{i} + \hat{k}}{\sqrt{2}}$.
આ દિશામાં $\sqrt{2}$ માન ધરાવતો સદિશ $\sqrt{2} \times \hat{u} = \sqrt{2} \times \frac{\hat{i} + \hat{k}}{\sqrt{2}} = \hat{i} + \hat{k}$ છે.
576
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ ત્રણ સદિશો એવા છે કે $\vec{a} \cdot \vec{a} = \vec{b} \cdot \vec{b} = \vec{c} \cdot \vec{c} = 5$ અને $|\vec{a} + \vec{b} - \vec{c}|^2 + |\vec{b} + \vec{c} - \vec{a}|^2 + |\vec{c} + \vec{a} - \vec{b}|^2 = 50$. તો $\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a} = $
A
$\frac{5}{2}$
B
$-\frac{5}{2}$
C
$10$
D
$-10$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{a} = \vec{b} \cdot \vec{b} = \vec{c} \cdot \vec{c} = 5$.
આનો અર્થ એ છે કે $|\vec{a}|^2 = |\vec{b}|^2 = |\vec{c}|^2 = 5$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{x} + \vec{y} + \vec{z}|^2 = |\vec{x}|^2 + |\vec{y}|^2 + |\vec{z}|^2 + 2(\vec{x} \cdot \vec{y} + \vec{y} \cdot \vec{z} + \vec{z} \cdot \vec{x})$.
દરેક પદનું વિસ્તરણ કરતા:
$|\vec{a} + \vec{b} - \vec{c}|^2 = 15 + 2(\vec{a} \cdot \vec{b} - \vec{b} \cdot \vec{c} - \vec{c} \cdot \vec{a})$.
$|\vec{b} + \vec{c} - \vec{a}|^2 = 15 + 2(\vec{b} \cdot \vec{c} - \vec{c} \cdot \vec{a} - \vec{a} \cdot \vec{b})$.
$|\vec{c} + \vec{a} - \vec{b}|^2 = 15 + 2(\vec{c} \cdot \vec{a} - \vec{a} \cdot \vec{b} - \vec{b} \cdot \vec{c})$.
આ ત્રણેય સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$50 = 45 - 2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a})$.
$5 = -2(\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a})$.
$\vec{a} \cdot \vec{b} + \vec{b} \cdot \vec{c} + \vec{c} \cdot \vec{a} = -\frac{5}{2}$.
577
EasyMCQ
ધારો કે $\vec{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{b}$ બે સદિશો છે જેથી $\vec{a} \cdot \vec{b}=1$,$\cos(\theta) = \frac{1}{3}$ જ્યાં $\theta$ એ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે,અને $(\hat{i}, \hat{j}, \hat{k})$ ના સંદર્ભમાં $\vec{b}$ ના ઘટકો પૂર્ણાંક છે. તો $\vec{b}$ ને દર્શાવતા શક્ય સદિશોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,તેથી $|\vec{a}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}$.
ધારો કે $\vec{b} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$,જ્યાં $x, y, z \in \mathbb{Z}$.
આપેલ છે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} = 1$,તેથી $x + y + z = 1$.
વળી,$\cos(\theta) = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}||\vec{b}|} = \frac{1}{\sqrt{3}|\vec{b}|} = \frac{1}{3}$.
આનો અર્થ એ થાય કે $\sqrt{3}|\vec{b}| = 3$,તેથી $|\vec{b}| = \sqrt{3}$.
આમ,$|\vec{b}|^2 = x^2 + y^2 + z^2 = 3$.
આપણે એવા પૂર્ણાંકો $(x, y, z)$ શોધવાની જરૂર છે કે જેથી $x + y + z = 1$ અને $x^2 + y^2 + z^2 = 3$ થાય.
શક્ય પૂર્ણાંક ઉકેલો $(1, 1, -1)$ ના ક્રમચયો છે.
આ ક્રમચયો $(1, 1, -1)$,$(1, -1, 1)$,અને $(-1, 1, 1)$ છે.
આ સદિશો $\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$,$\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$,અને $-\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ ને અનુરૂપ છે.
તેથી,આવા $3$ શક્ય સદિશો છે.
578
EasyMCQ
જો $3 \hat{i}-5 \hat{j}+2 \hat{k}, 7 \hat{i}+2 \hat{j}-4 \hat{k}, \hat{i}-3 \hat{j}+4 \hat{k}$ અને $-7 \hat{i}-17 \hat{j}+16 \hat{k}$ એ અનુક્રમે બિંદુઓ $A, B, C$ અને $D$ ના સ્થાન સદિશો હોય,તો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{CD}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$0^{\circ}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\pi$

Solution

(D) આપેલ સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 3\hat{i}-5\hat{j}+2\hat{k}$,$\vec{b} = 7\hat{i}+2\hat{j}-4\hat{k}$,$\vec{c} = \hat{i}-3\hat{j}+4\hat{k}$,અને $\vec{d} = -7\hat{i}-17\hat{j}+16\hat{k}$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{CD}$ શોધીએ:
$\overrightarrow{AB} = \vec{b} - \vec{a} = (7-3)\hat{i} + (2-(-5))\hat{j} + (-4-2)\hat{k} = 4\hat{i} + 7\hat{j} - 6\hat{k}$.
$\overrightarrow{CD} = \vec{d} - \vec{c} = (-7-1)\hat{i} + (-17-(-3))\hat{j} + (16-4)\hat{k} = -8\hat{i} - 14\hat{j} + 12\hat{k}$.
અહીં નોંધો કે $\overrightarrow{CD} = -2(4\hat{i} + 7\hat{j} - 6\hat{k}) = -2\overrightarrow{AB}$.
કારણ કે $\overrightarrow{CD}$ એ $\overrightarrow{AB}$ નો ઋણ અદિશ ગુણાંક છે,તેથી સદિશો પરસ્પર વિરુદ્ધ દિશામાં છે.
તેથી,$\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{CD}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \pi$ રેડિયન થાય.
579
MediumMCQ
ધારો કે $A(3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k})$ અને $B(13 \hat{i}-4 \hat{j}+9 \hat{k})$ એ રેખા $L$ પરના બે બિંદુઓ છે. $C$ અને $D$ એ રેખા $L$ પર $A$ ની બંને બાજુએ અનુક્રમે $9$ અને $6$ એકમના અંતરે આવેલા બિંદુઓ છે અને $C$ એ $A$ અને $B$ ની વચ્ચે આવેલું છે. તો $C$ અને $D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે છે:
A
$-3 \hat{i}+4 \hat{j}-7 \hat{k}, 7 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$
B
$9 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}, 7 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$
C
$-3 \hat{i}+4 \hat{j}-7 \hat{k},-\hat{i}+3 \hat{j}-5 \hat{k}$
D
$9 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k},-\hat{i}+3 \hat{j}-5 \hat{k}$

Solution

(D) આપેલ છે,સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $\vec{b} = 13 \hat{i}-4 \hat{j}+9 \hat{k}$.
અંતર $AB = |\vec{b} - \vec{a}| = \sqrt{(13-3)^2 + (-4-1)^2 + (9-(-1))^2} = \sqrt{10^2 + (-5)^2 + 10^2} = \sqrt{100+25+100} = \sqrt{225} = 15$.
કારણ કે $C$ એ $A$ અને $B$ ની વચ્ચે $A$ થી $9$ ના અંતરે છે,તેથી $C$ એ $AB$ નું $AC:CB = 9:(15-9) = 9:6 = 3:2$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$C$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{c} = \frac{2\vec{a} + 3\vec{b}}{3+2} = \frac{2(3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}) + 3(13 \hat{i}-4 \hat{j}+9 \hat{k})}{5} = \frac{(6+39) \hat{i} + (2-12) \hat{j} + (-2+27) \hat{k}}{5} = \frac{45 \hat{i} - 10 \hat{j} + 25 \hat{k}}{5} = 9 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}$.
$D$ એ રેખા $L$ પર $A$ ની બીજી બાજુએ $6$ એકમના અંતરે છે. આમ,$A$ એ $DC$ નું $2:3$ ગુણોત્તરમાં આંતરિક વિભાજન કરે છે.
$\vec{a} = \frac{3\vec{d} + 2\vec{c}}{3+2} \Rightarrow 5\vec{a} = 3\vec{d} + 2\vec{c} \Rightarrow 3\vec{d} = 5\vec{a} - 2\vec{c}$.
$3\vec{d} = 5(3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}) - 2(9 \hat{i}-2 \hat{j}+5 \hat{k}) = (15-18) \hat{i} + (5+4) \hat{j} + (-5-10) \hat{k} = -3 \hat{i} + 9 \hat{j} - 15 \hat{k}$.
$\vec{d} = -\hat{i} + 3 \hat{j} - 5 \hat{k}$.
Solution diagram
580
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}, 2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$,$\frac{1}{4}(7 \hat{i}+15 \hat{j}+15 \hat{k})$ અને $\frac{1}{3}[7 \hat{i}+2 \hat{j}+(5+3 a) \hat{k}]$ હોય અને જો $|AC|=|BD|$ હોય,તો $16(3a-1)^2=$
A
$143$
B
$139$
C
$189$
D
$187$

Solution

(D) આપેલ સ્થાન સદિશો:
$A = \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$
$B = 2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$
$C = \frac{7}{4} \hat{i}+\frac{15}{4} \hat{j}+\frac{15}{4} \hat{k}$
$D = \frac{7}{3} \hat{i}+\frac{2}{3} \hat{j}+\frac{5+3a}{3} \hat{k}$
સદિશ $\vec{AC} = C - A = (\frac{7}{4}-1) \hat{i} + (\frac{15}{4}-2) \hat{j} + (\frac{15}{4}-3) \hat{k} = \frac{3}{4} \hat{i} + \frac{7}{4} \hat{j} + \frac{3}{4} \hat{k}$.
સદિશ $\vec{BD} = D - B = (\frac{7}{3}-2) \hat{i} + (\frac{2}{3}-(-1)) \hat{j} + (\frac{5+3a}{3}-2) \hat{k} = \frac{1}{3} \hat{i} + \frac{5}{3} \hat{j} + \frac{3a-1}{3} \hat{k}$.
આપેલ છે કે $|AC| = |BD|$,તેથી $|AC|^2 = |BD|^2$:
$(\frac{3}{4})^2 + (\frac{7}{4})^2 + (\frac{3}{4})^2 = (\frac{1}{3})^2 + (\frac{5}{3})^2 + (\frac{3a-1}{3})^2$
$\frac{9+49+9}{16} = \frac{1+25+(3a-1)^2}{9}$
$\frac{67}{16} = \frac{26+(3a-1)^2}{9}$
$603 = 16(26 + (3a-1)^2)$
$603 = 416 + 16(3a-1)^2$
$16(3a-1)^2 = 603 - 416 = 187$.
581
EasyMCQ
જો $P, Q, R$ અને $S$ એ અનુક્રમે $\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}, 2 \hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}, 2 \hat{i}-3 \hat{k}$ અને $3 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$ સ્થાન સદિશો ધરાવતા બિંદુઓ હોય,તો $PQ$ અને $RS$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\pi$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) આપેલ સ્થાન સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\vec{OP} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$
$\vec{OQ} = 2\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}$
$\vec{OR} = 2\hat{i} - 3\hat{k}$
$\vec{OS} = 3\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$
હવે,સદિશો $\vec{PQ}$ અને $\vec{RS}$ શોધો:
$\vec{PQ} = \vec{OQ} - \vec{OP} = (2\hat{i} - \hat{j} + 3\hat{k}) - (\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) = \hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}$
$\vec{RS} = \vec{OS} - \vec{OR} = (3\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}) - (2\hat{i} - 3\hat{k}) = \hat{i} - 2\hat{j} + 4\hat{k}$
અહીં $\vec{PQ} = \vec{RS}$ હોવાથી,બંને સદિશો સમાંતર છે.
તેથી,બે સમાંતર સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $0$ થાય.
582
MediumMCQ
ધારો કે $\vec{i}+\vec{j}+\vec{k}$,$a_1 \vec{i}+b_1 \vec{j}+c_1 \vec{k}$,$a_2 \vec{i}+b_2 \vec{j}+c_2 \vec{k}$,અને $a_3 \vec{i}+b_3 \vec{j}+c_3 \vec{k}$ એ અનુક્રમે બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો છે. ત્રિકોણીય ફલક $BCD$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ $\frac{2}{3}(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k})$ છે. જો $\alpha \vec{i}+\beta \vec{j}+\gamma \vec{k}$ એ ચતુષ્ફલક $ABCD$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ હોય,તો $2 \alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{a} = \vec{i}+\vec{j}+\vec{k}$.
ત્રિકોણીય ફલક $BCD$ નું મધ્યકેન્દ્ર $\vec{G}_{BCD} = \frac{\vec{b}+\vec{c}+\vec{d}}{3} = \frac{2}{3}(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k})$ છે.
તેથી,$\vec{b}+\vec{c}+\vec{d} = 2(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k})$.
ચતુષ્ફલક $ABCD$ નું મધ્યકેન્દ્ર $\vec{G} = \frac{\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}+\vec{d}}{4}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$\vec{G} = \frac{(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k}) + 2(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k})}{4} = \frac{3}{4}(\vec{i}+\vec{j}+\vec{k}) = \frac{3}{4}\vec{i}+\frac{3}{4}\vec{j}+\frac{3}{4}\vec{k}$.
$\alpha \vec{i}+\beta \vec{j}+\gamma \vec{k}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = \frac{3}{4}, \beta = \frac{3}{4}, \gamma = \frac{3}{4}$ મળે છે.
તેથી $2\alpha+\beta+\gamma = 2(\frac{3}{4}) + \frac{3}{4} + \frac{3}{4} = \frac{6}{4} + \frac{6}{4} = \frac{12}{4} = 3$.
583
EasyMCQ
જો $P \hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$2 \hat{i}+3 \hat{j}-4 \hat{k}$ અને $4 \hat{i}+13 \hat{j}-18 \hat{k}$ એ ત્રણ સમરેખ બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો હોય,તો $AB$ ની દિશામાં $|P|$ એકમ લંબાઈ ધરાવતો સદિશ કયો છે?
A
$\frac{2}{5 \sqrt{3}}(\hat{i}+5 \hat{j}-7 \hat{k})$
B
$\frac{1}{\sqrt{83}}(3 \hat{i}+5 \hat{j}-7 \hat{k})$
C
$\frac{1}{\sqrt{78}}(2 \hat{i}+5 \hat{j}-7 \hat{k})$
D
$\frac{1}{5 \sqrt{3}}(\hat{i}+5 \hat{j}-7 \hat{k})$

Solution

(D) ધારો કે સ્થાન સદિશો $\vec{a} = P \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$,$\vec{b} = 2 \hat{i} + 3 \hat{j} - 4 \hat{k}$,અને $\vec{c} = 4 \hat{i} + 13 \hat{j} - 18 \hat{k}$ છે.
બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ સમરેખ હોવાથી,સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ સમાંતર હોવા જોઈએ.
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = (2-P) \hat{i} + 5 \hat{j} - 7 \hat{k}$
$\vec{BC} = \vec{c} - \vec{b} = 2 \hat{i} + 10 \hat{j} - 14 \hat{k}$
$\vec{AB} = k \vec{BC}$ લેતા,$(2-P) \hat{i} + 5 \hat{j} - 7 \hat{k} = k(2 \hat{i} + 10 \hat{j} - 14 \hat{k})$.
$\hat{j}$ ના સહગુણકો સરખાવતા,$5 = 10k \Rightarrow k = 0.5$.
$\hat{i}$ ના સહગુણકો સરખાવતા,$2-P = 2(0.5) = 1 \Rightarrow P = 1$.
તેથી,$\vec{AB} = \hat{i} + 5 \hat{j} - 7 \hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{AB}| = \sqrt{1^2 + 5^2 + (-7)^2} = \sqrt{75} = 5 \sqrt{3}$.
$\vec{AB}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{1}{5 \sqrt{3}} (\hat{i} + 5 \hat{j} - 7 \hat{k})$ છે.
$|P| = 1$ હોવાથી,માંગેલ સદિશ $\frac{1}{5 \sqrt{3}} (\hat{i} + 5 \hat{j} - 7 \hat{k})$ છે.
584
EasyMCQ
જો બિંદુઓ જેના સ્થાન સદિશો $2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$6 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ અને $14 \hat{i}-5 \hat{j}+p \hat{k}$ સમરેખ હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\vec{b} = 6\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,અને $\vec{c} = 14\hat{i} - 5\hat{j} + p\hat{k}$ છે.
બિંદુઓ સમરેખ હોવાથી,સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{BC}$ સમાંતર હોવા જોઈએ.
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = (6-2)\hat{i} + (-1-1)\hat{j} + (2-1)\hat{k} = 4\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$
$\vec{BC} = \vec{c} - \vec{b} = (14-6)\hat{i} + (-5 - (-1))\hat{j} + (p-2)\hat{k} = 8\hat{i} - 4\hat{j} + (p-2)\hat{k}$
સમરેખતા માટે,કોઈ અદિશ $k$ માટે $\vec{BC} = k\vec{AB}$ થાય.
$8\hat{i} - 4\hat{j} + (p-2)\hat{k} = k(4\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$
ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$4k = 8 \Rightarrow k = 2$
$-2k = -4 \Rightarrow k = 2$
$k = p-2$
$k=2$ મૂકતા: $2 = p-2 \Rightarrow p = 4$.
585
MediumMCQ
જો $\bar{a}=\bar{i}-2\bar{j}+2\bar{k}$,$\bar{b}=6\bar{i}+3\bar{j}-2\bar{k}$,અને $\bar{c}=-4\bar{i}+3\bar{j}+12\bar{k}$ ત્રણ સદિશો હોય,તો $\sqrt{(|\bar{a}|+|\bar{b}|+|\bar{c}|)+|\bar{a}+\bar{b}+\bar{c}|}=$
A
$13$
B
$13\sqrt{10}$
C
$6$
D
$10\sqrt{3}$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,વ્યક્તિગત સદિશોના માન શોધો:
$|\bar{a}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$.
$|\bar{b}| = \sqrt{6^2 + 3^2 + (-2)^2} = \sqrt{36 + 9 + 4} = \sqrt{49} = 7$.
$|\bar{c}| = \sqrt{(-4)^2 + 3^2 + 12^2} = \sqrt{16 + 9 + 144} = \sqrt{169} = 13$.
માનોનો સરવાળો: $|\bar{a}| + |\bar{b}| + |\bar{c}| = 3 + 7 + 13 = 23$.
ત્યારબાદ,સદિશોનો સરવાળો શોધો:
$\bar{a} + \bar{b} + \bar{c} = (1+6-4)\bar{i} + (-2+3+3)\bar{j} + (2-2+12)\bar{k} = 3\bar{i} + 4\bar{j} + 12\bar{k}$.
પરિણામી સદિશનું માન શોધો:
$|\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}| = \sqrt{3^2 + 4^2 + 12^2} = \sqrt{9 + 16 + 144} = \sqrt{169} = 13$.
અંતે,પદાવલિની કિંમત શોધો:
$\sqrt{(|\bar{a}| + |\bar{b}| + |\bar{c}|) + |\bar{a} + \bar{b} + \bar{c}|} = \sqrt{23 + 13} = \sqrt{36} = 6$.
586
MediumMCQ
$ABCD$ એક ચતુષ્ફલક છે. $\bar{i}-2\bar{j}+3\bar{k}$,$-2\bar{i}+\bar{j}+3\bar{k}$,અને $3\bar{i}+2\bar{j}-\bar{k}$ એ અનુક્રમે બિંદુઓ $A, B, C$ ના સ્થાન સદિશો છે. $-\bar{i}+2\bar{j}-3\bar{k}$ એ ત્રિકોણીય ફલક $BCD$ ના મધ્યકેન્દ્રનો સ્થાન સદિશ છે. જો $G$ એ ચતુષ્ફલકનું મધ્યકેન્દ્ર હોય,તો $GD=$
A
$\frac{\sqrt{13}}{\sqrt{2}}$
B
$\sqrt{23}$
C
$\frac{\sqrt{213}}{\sqrt{2}}$
D
$\sqrt{46}$

Solution

(C) ધારો કે $A, B, C, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}, \vec{d}$ છે.
આપેલ છે કે $\vec{a} = \bar{i}-2\bar{j}+3\bar{k}$,$\vec{b} = -2\bar{i}+\bar{j}+3\bar{k}$,અને $\vec{c} = 3\bar{i}+2\bar{j}-\bar{k}$.
ફલક $BCD$ નું મધ્યકેન્દ્ર $\vec{g}_{BCD} = \frac{\vec{b}+\vec{c}+\vec{d}}{3} = -\bar{i}+2\bar{j}-3\bar{k}$ છે.
તેથી,$\vec{b}+\vec{c}+\vec{d} = 3(-\bar{i}+2\bar{j}-3\bar{k}) = -3\bar{i}+6\bar{j}-9\bar{k}$.
$\vec{b}$ અને $\vec{c}$ ની કિંમત મૂકતા:
$(-2\bar{i}+\bar{j}+3\bar{k}) + (3\bar{i}+2\bar{j}-\bar{k}) + \vec{d} = -3\bar{i}+6\bar{j}-9\bar{k}$.
$(\bar{i}+3\bar{j}+2\bar{k}) + \vec{d} = -3\bar{i}+6\bar{j}-9\bar{k}$.
$\vec{d} = -4\bar{i}+3\bar{j}-11\bar{k}$.
ચતુષ્ફલકનું મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ $\vec{g} = \frac{\vec{a}+\vec{b}+\vec{c}+\vec{d}}{4}$ છે.
$\vec{g} = \frac{(\bar{i}-2\bar{j}+3\bar{k}) + (-2\bar{i}+\bar{j}+3\bar{k}) + (3\bar{i}+2\bar{j}-\bar{k}) + (-4\bar{i}+3\bar{j}-11\bar{k})}{4} = \frac{-2\bar{i}+4\bar{j}-6\bar{k}}{4} = -0.5\bar{i}+\bar{j}-1.5\bar{k}$.
$GD = |\vec{d} - \vec{g}| = |(-4\bar{i}+3\bar{j}-11\bar{k}) - (-0.5\bar{i}+\bar{j}-1.5\bar{k})| = |-3.5\bar{i}+2\bar{j}-9.5\bar{k}|$.
$GD = \sqrt{(-3.5)^2 + 2^2 + (-9.5)^2} = \sqrt{12.25 + 4 + 90.25} = \sqrt{106.5} = \sqrt{\frac{213}{2}} = \frac{\sqrt{213}}{\sqrt{2}}$.
587
EasyMCQ
$P$ અને $Q$ એ રેખાખંડ $AB$ ના ત્રિભાગ બિંદુઓ છે. જો $2 \hat{i}-5 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $4 \hat{i}+\hat{j}-6 \hat{k}$ એ અનુક્રમે $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો હોય,તો $PQ$ ને $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુનો સ્થાન સદિશ શોધો.
A
$\frac{1}{15}(44 \hat{i}-33 \hat{j}-18 \hat{k})$
B
$\frac{1}{5}(36 \hat{i}-26 \hat{j}-18 \hat{k})$
C
$\frac{1}{5}(3 \hat{i}+7 \hat{j}-9 \hat{k})$
D
$\frac{1}{15}(-3 \hat{i}-7 \hat{j}+9 \hat{k})$

Solution

(A) ધારો કે $\vec{a} = 2 \hat{i}-5 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\vec{b} = 4 \hat{i}+\hat{j}-6 \hat{k}$ એ $A$ અને $B$ ના સ્થાન સદિશો છે.
$P$ અને $Q$ એ $AB$ નું ત્રિભાગ કરે છે,તેથી સ્થાન સદિશો $\vec{p} = \frac{2}{3}\vec{a} + \frac{1}{3}\vec{b}$ અને $\vec{q} = \frac{1}{3}\vec{a} + \frac{2}{3}\vec{b}$ થશે.
$PQ$ ને $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુ $R$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ શોધવા માટે વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\vec{r} = \frac{3\vec{p} + 2\vec{q}}{5} = \frac{3(\frac{2}{3}\vec{a} + \frac{1}{3}\vec{b}) + 2(\frac{1}{3}\vec{a} + \frac{2}{3}\vec{b})}{5} = \frac{8\vec{a} + 7\vec{b}}{15}$.
સદિશોની કિંમત મૂકતા: $\vec{r} = \frac{8(2 \hat{i}-5 \hat{j}+3 \hat{k}) + 7(4 \hat{i}+\hat{j}-6 \hat{k})}{15} = \frac{44\hat{i}-33\hat{j}-18\hat{k}}{15}$.
588
EasyMCQ
બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $-2 \bar{i}-3 \bar{j}+\bar{k}$ અને $3 \bar{i}+3 \bar{j}+2 \bar{k}$ છે. $\frac{-9}{2} \bar{i}-6 \bar{j}+\frac{1}{2} \bar{k}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતું બિંદુ $P$ અને $Q$ ને જોડતા રેખાખંડનું કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે?
A
$-3 : 2$
B
$1 : 2$
C
$2 : 1$
D
$-1 : 3$

Solution

(D) ધારો કે $\vec{a} = \frac{-9}{2} \bar{i} - 6 \bar{j} + \frac{1}{2} \bar{k}$ સ્થાન સદિશ ધરાવતું બિંદુ $A$ એ રેખાખંડ $PQ$ નું $\lambda : 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$A$ નો સ્થાન સદિશ:
$\vec{a} = \frac{\lambda \vec{q} + 1 \vec{p}}{\lambda + 1}$
આપેલા સદિશો $\vec{p} = -2 \bar{i} - 3 \bar{j} + \bar{k}$ અને $\vec{q} = 3 \bar{i} + 3 \bar{j} + 2 \bar{k}$ ની કિંમતો મૂકતા:
$\frac{-9}{2} \bar{i} - 6 \bar{j} + \frac{1}{2} \bar{k} = \frac{\lambda(3 \bar{i} + 3 \bar{j} + 2 \bar{k}) + 1(-2 \bar{i} - 3 \bar{j} + \bar{k})}{\lambda + 1}$
$x$-યામની સરખામણી કરતા:
$\frac{-9}{2} = \frac{3 \lambda - 2}{\lambda + 1}$
$-9(\lambda + 1) = 2(3 \lambda - 2)$
$-9 \lambda - 9 = 6 \lambda - 4$
$-15 \lambda = 5$
$\lambda = -\frac{5}{15} = -\frac{1}{3}$
અહીં $\lambda$ ઋણ હોવાથી,બિંદુ $A$ એ રેખાખંડ $PQ$ નું $1 : 3$ ના ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ (externally) વિભાજન કરે છે.
Solution diagram
589
EasyMCQ
જો સમરેખ બિંદુઓ $A, B$ અને $C$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $(1, x, 3), (3, 4, 7)$ અને $(y, -2, -5)$ હોય,તો $x+y=$
A
$-1$
B
$1$
C
$-5$
D
$5$

Solution

(A) બિંદુઓ $A(1, x, 3)$,$B(3, 4, 7)$,અને $C(y, -2, -5)$ સમરેખ હોવાથી,સદિશો $\overrightarrow{AB}$ અને $\overrightarrow{BC}$ સમાંતર હોવા જોઈએ.\\
$\overrightarrow{AB} = (3-1)\hat{i} + (4-x)\hat{j} + (7-3)\hat{k} = 2\hat{i} + (4-x)\hat{j} + 4\hat{k}$\\
$\overrightarrow{BC} = (y-3)\hat{i} + (-2-4)\hat{j} + (-5-7)\hat{k} = (y-3)\hat{i} - 6\hat{j} - 12\hat{k}$\\
કોઈ અદિશ $k$ માટે $\overrightarrow{AB} = k \overrightarrow{BC}$ હોવાથી:\\
$2 = k(y-3)$\\
$4-x = k(-6)$\\
$4 = k(-12)$\\
ત્રીજા સમીકરણ પરથી,$k = \frac{4}{-12} = -\frac{1}{3}$.\\
$k = -\frac{1}{3}$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $2 = -\frac{1}{3}(y-3) \Rightarrow -6 = y-3 \Rightarrow y = -3$.\\
$k = -\frac{1}{3}$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $4-x = -\frac{1}{3}(-6) \Rightarrow 4-x = 2 \Rightarrow x = 2$.\\
તેથી,$x+y = 2 + (-3) = -1$.
590
EasyMCQ
$ABCD$ એક સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે અને $P$ એ બાજુ $AD$ નું મધ્યબિંદુ છે. રેખા $BP$ વિકર્ણ $AC$ ને $Q$ માં મળે છે. તો,$AQ:QC$ નો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1:2$
B
$2:1$
C
$1:3$
D
$3:1$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A, B, D$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\vec{0}, \vec{b}, \vec{d}$ છે. તો $C$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{b}+\vec{d}$ થાય.
$P$ એ $AD$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$P$ નો સ્થાન સદિશ $\frac{\vec{d}}{2}$ થાય.
ધારો કે $Q$ એ $AC$ ને $\lambda:1$ ના ગુણોત્તરમાં અને $BP$ ને $\mu:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
$AC$ પર $Q$ નો સ્થાન સદિશ $\frac{\lambda(\vec{b}+\vec{d}) + 1(\vec{0})}{\lambda+1} = \frac{\lambda}{\lambda+1}\vec{b} + \frac{\lambda}{\lambda+1}\vec{d}$ થાય.
$BP$ પર $Q$ નો સ્થાન સદિશ $\frac{\mu(\frac{\vec{d}}{2}) + 1(\vec{b})}{\mu+1} = \frac{1}{\mu+1}\vec{b} + \frac{\mu}{2(\mu+1)}\vec{d}$ થાય.
$\vec{b}$ અને $\vec{d}$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{\lambda}{\lambda+1} = \frac{1}{\mu+1}$ અને $\frac{\lambda}{\lambda+1} = \frac{\mu}{2(\mu+1)}$.
આના પરથી,$\frac{1}{\mu+1} = \frac{\mu}{2(\mu+1)} \Rightarrow \mu = 2$.
પ્રથમ સમીકરણમાં $\mu=2$ મૂકતા: $\frac{\lambda}{\lambda+1} = \frac{1}{2+1} = \frac{1}{3}$.
$3\lambda = \lambda+1 \Rightarrow 2\lambda = 1 \Rightarrow \lambda = \frac{1}{2}$.
આમ,$AQ:QC$ નો ગુણોત્તર $\lambda:1 = \frac{1}{2}:1 = 1:2$ થાય.
Solution diagram
591
MediumMCQ
$x$-અક્ષ અને $(3, -1, 5)$ દિક્-ગુણોત્તર ધરાવતી રેખા વચ્ચેના ખૂણાને દુભાગતી રેખાના દિક્-ગુણોત્તર શોધો.
A
$(\frac{3}{\sqrt{35}}+1, -\frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$
B
$(\frac{3}{\sqrt{35}}-1, -\frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$
C
$(\frac{3}{\sqrt{35}}+1, \frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$
D
$(\frac{3}{\sqrt{35}}-1, \frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$

Solution

(A) $x$-અક્ષના દિક્-ગુણોત્તર $(1, 0, 0)$ છે. $x$-અક્ષની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{a} = (1, 0, 0)$ છે.
આપેલ રેખાના દિક્-ગુણોત્તર $(3, -1, 5)$ છે. તેનું માન $\sqrt{3^2 + (-1)^2 + 5^2} = \sqrt{9 + 1 + 25} = \sqrt{35}$ છે.
આ રેખાની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{b} = (\frac{3}{\sqrt{35}}, -\frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$ છે.
બે એકમ સદિશો $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ ના ખૂણાના દ્વિભાજક સદિશ $\hat{a} + \hat{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\hat{a} + \hat{b} = (1 + \frac{3}{\sqrt{35}}, 0 - \frac{1}{\sqrt{35}}, 0 + \frac{5}{\sqrt{35}}) = (\frac{\sqrt{35}+3}{\sqrt{35}}, -\frac{1}{\sqrt{35}}, \frac{5}{\sqrt{35}})$.
$\sqrt{35}$ વડે ગુણતા,દિક્-ગુણોત્તર $(\sqrt{35}+3, -1, 5)$ મળે છે.

Vector Algebra — Basic , Modulus and Algebra of vectors · Frequently Asked Questions

1Are these Vector Algebra questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Vector Algebra Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.