Gujarati

Area bounded by region of multi curve Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Application of Integration · Area bounded by region of multi curve

349+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 349 questions in Gujarati

251
DifficultMCQ
બે પરવલયો $y=x^{2}$ અને $x=y^{2}$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$1/3$
B
$3$
C
$1/4$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ પરવલયો $y=x^{2}$ અને $x=y^{2}$ છે.
પ્રથમ,આપણે $y=x^{2}$ ને $x=y^{2}$ માં મૂકીને છેદબિંદુઓ શોધીએ:
$x=(x^{2})^{2} \implies x=x^{4} \implies x^{4}-x=0 \implies x(x^{3}-1)=0$.
આનાથી $x=0$ અને $x=1$ મળે છે.
$x=0$ માટે $y=0$ અને $x=1$ માટે $y=1$ મળે છે. છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(1,1)$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x=0$ થી $x=1$ સુધી ઉપરના વક્રમાંથી નીચેનો વક્ર બાદ કરીને સંકલન કરવાથી મળે છે:
$A = \int_{0}^{1} (\sqrt{x} - x^{2}) dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$A = [\frac{x^{3/2}}{3/2} - \frac{x^{3}}{3}]_{0}^{1} = [\frac{2}{3}x^{3/2} - \frac{1}{3}x^{3}]_{0}^{1}$.
$A = (\frac{2}{3} - \frac{1}{3}) - (0 - 0) = \frac{1}{3}$ ચોરસ એકમ.
252
EasyMCQ
રેખા $y=x$ અને વક્ર $y=x^3$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$0.2 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$0.3 \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$0.4 \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$0.5 \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(D) રેખા $y=x$ અને વક્ર $y=x^3$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે $x^3 = x$ લઈને છેદબિંદુઓ શોધીએ છીએ.
આનાથી $x^3 - x = 0$ મળે છે,તેથી $x(x^2 - 1) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $x = -1, 0, 1$.
આ પ્રદેશ ઉગમબિંદુની સાપેક્ષમાં સંમિત છે.
ક્ષેત્રફળ $= 2 \int_0^1 (x - x^3) dx$
$= 2 \left[ \frac{x^2}{2} - \frac{x^4}{4} \right]_0^1$
$= 2 \left( \frac{1}{2} - \frac{1}{4} \right)$
$= 2 \left( \frac{1}{4} \right) = 0.5 \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
253
MediumMCQ
અંતરાલ $(0, \pi / 2)$ માં,વક્રો $y = \tan x$ અને $y = \cot x$ તથા $X$-અક્ષ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$2 \log 2$ ચોરસ એકમ
B
$4 \log 2$ ચોરસ એકમ
C
$\log 2$ ચોરસ એકમ
D
$3 \log 2$ ચોરસ એકમ

Solution

(C) વક્રો $y = \tan x$ અને $y = \cot x$ છે. તેઓ જ્યાં $\tan x = \cot x$ થાય ત્યાં છેદે છે,જેનો અર્થ છે કે $\tan^2 x = 1$,તેથી $\tan x = 1$ (કારણ કે $x \in (0, \pi / 2)$),જે $x = \pi / 4$ આપે છે.
અંતરાલ $(0, \pi / 2)$ માં વક્રો $y = \tan x$,$y = \cot x$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ બે ભાગોનો સરવાળો છે:
$1$. $x = 0$ થી $x = \pi / 4$ સુધી,ક્ષેત્રફળ $y = \tan x$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
$2$. $x = \pi / 4$ થી $x = \pi / 2$ સુધી,ક્ષેત્રફળ $y = \cot x$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $= \int_0^{\pi / 4} \tan x \, dx + \int_{\pi / 4}^{\pi / 2} \cot x \, dx$
$= [\log |\sec x|]_0^{\pi / 4} + [\log |\sin x|]_{\pi / 4}^{\pi / 2}$
$= (\log \sec(\pi / 4) - \log \sec 0) + (\log \sin(\pi / 2) - \log \sin(\pi / 4))$
$= (\log \sqrt{2} - \log 1) + (\log 1 - \log(1 / \sqrt{2}))$
$= \log \sqrt{2} + \log \sqrt{2} = 2 \log \sqrt{2} = 2 \cdot \frac{1}{2} \log 2 = \log 2 \text{ ચોરસ એકમ.}$
Solution diagram
254
MediumMCQ
$X$-અક્ષની ઉપરના ભાગમાં પરવલય $y^{2}=x$ અને વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=2x$ વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ ચોરસ એકમમાં શોધો.
A
$\frac{3}{2}-\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{4}-\frac{2}{3}$
C
$\frac{\pi}{4}-\frac{3}{2}$
D
$\frac{2}{3}-\frac{\pi}{4}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો $y^{2}=x$ (પરવલય) અને $x^{2}+y^{2}=2x$ (વર્તુળ) છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^{2}+y^{2}=1$ તરીકે લખી શકાય,જેનું કેન્દ્ર $(1,0)$ અને ત્રિજ્યા $1$ છે.
બંને સમીકરણો ઉકેલતા: $x^{2}+x=2x \implies x^{2}-x=0 \implies x(x-1)=0$. આમ,$x=0$ અને $x=1$ મળે છે.
છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(1,1)$ છે.
આપણે $X$-અક્ષની ઉપરનું ક્ષેત્રફળ જોઈએ છે,તેથી પરવલય માટે $y = \sqrt{x}$ અને ઉપરના અર્ધવર્તુળ માટે $y = \sqrt{1-(x-1)^{2}}$ લઈશું.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{1} (\sqrt{1-(x-1)^{2}} - \sqrt{x}) dx$ છે.
$= \left[ \frac{x-1}{2}\sqrt{1-(x-1)^{2}} + \frac{1}{2}\sin^{-1}(x-1) \right]_{0}^{1} - \left[ \frac{2}{3}x^{3/2} \right]_{0}^{1}$
$= \left( 0 + \frac{1}{2}\sin^{-1}(0) \right) - \left( 0 + \frac{1}{2}\sin^{-1}(-1) \right) - \frac{2}{3}$
$= 0 - (-\frac{\pi}{4}) - \frac{2}{3} = \frac{\pi}{4} - \frac{2}{3}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
255
EasyMCQ
વક્રો $y^{2}=2x$ અને $y=x$ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$ \frac{2}{3} $ ચોરસ એકમ
B
$ \frac{1}{3} $ ચોરસ એકમ
C
$ \frac{1}{4} $ ચોરસ એકમ
D
$ \frac{3}{4} $ ચોરસ એકમ

Solution

(A) આપેલ વક્રો $y^{2}=2x$ અને $y=x$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y=x$ ને $y^{2}=2x$ માં મૂકતા:
$x^{2}=2x \implies x^{2}-2x=0 \implies x(x-2)=0$.
તેથી,$x=0$ અને $x=2$ મળે છે.
જ્યારે $x=0, y=0$ અને જ્યારે $x=2, y=2$. છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(2,2)$ છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ એ $x=0$ થી $x=2$ સુધીના ઉપરના વક્ર અને નીચેના વક્ર વચ્ચેનો તફાવત છે:
ક્ષેત્રફળ $= \int_{0}^{2} (\sqrt{2x} - x) dx$
$= \int_{0}^{2} (\sqrt{2}x^{1/2} - x) dx$
$= \left[ \sqrt{2} \cdot \frac{x^{3/2}}{3/2} - \frac{x^{2}}{2} \right]_{0}^{2}$
$= \left[ \frac{2\sqrt{2}}{3} x^{3/2} - \frac{x^{2}}{2} \right]_{0}^{2}$
$= \left( \frac{2\sqrt{2}}{3} (2)^{3/2} - \frac{2^{2}}{2} \right) - (0 - 0)$
$= \left( \frac{2\sqrt{2}}{3} \cdot 2\sqrt{2} - \frac{4}{2} \right)$
$= \left( \frac{4 \cdot 2}{3} - 2 \right)$
$= \frac{8}{3} - 2 = \frac{8-6}{3} = \frac{2}{3} \text{ ચોરસ એકમ.}$
Solution diagram
256
DifficultMCQ
જો $y=m x^{2}$ અને $x=m y^{2}$ $(m>0)$ વચ્ચેનું ક્ષેત્રફળ $1/4$ ચોરસ એકમ હોય,તો $m$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{3}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{4}{\sqrt{3}}$

Solution

(NONE) આપેલ વક્રો $y=m x^{2}$ અને $x=m y^{2}$ છે,જ્યાં $m>0$.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y=m x^{2}$ ને $x=m y^{2}$ માં મૂકતા:
$x=m(m x^{2})^{2} = m^{3} x^{4}$
$m^{3} x^{4}-x=0 \Rightarrow x(m^{3} x^{3}-1)=0$
છેદબિંદુઓ $x=0$ અને $x=1/m$ છે.
વક્રો વચ્ચેનું ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે છે:
$A = \int_{0}^{1/m} (\sqrt{x/m} - m x^{2}) dx$
$A = [\frac{1}{\sqrt{m}} \cdot \frac{x^{3/2}}{3/2} - m \cdot \frac{x^{3}}{3}]_{0}^{1/m}$
$A = [\frac{2}{3 \sqrt{m}} \cdot (1/m)^{3/2} - \frac{m}{3} \cdot (1/m)^{3}]$
$A = \frac{2}{3 m^{2}} - \frac{1}{3 m^{2}} = \frac{1}{3 m^{2}}$
આપેલ છે કે $A = 1/4$,તેથી $\frac{1}{3 m^{2}} = \frac{1}{4}$
$3 m^{2} = 4 \Rightarrow m^{2} = 4/3$
$m>0$ હોવાથી,$m = \frac{2}{\sqrt{3}}$.
નોંધ: આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ ગણતરી કરેલ પરિણામ સાથે મેળ ખાતું નથી. સાચી કિંમત $m = 2/\sqrt{3}$ છે.
257
MediumMCQ
વક્ર $y = \begin{cases} x^2, & x < 0 \\ x, & x \geq 0 \end{cases}$ અને રેખા $y = 4$ દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{32}{3}$
B
$\frac{8}{3}$
C
$\frac{40}{3}$
D
$\frac{16}{3}$

Solution

(C) વક્ર $x < 0$ માટે $y = x^2$ અને $x \geq 0$ માટે $y = x$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. રેખા $y = 4$ છે.
$x < 0$ માટે,વક્ર $y = x^2$ છે,જેનો અર્થ છે $x = -\sqrt{y}$ (કારણ કે $x$ ઋણ છે). $y=4$ સાથેનું છેદબિંદુ $x = -2$ છે. બીજા ચરણમાં ક્ષેત્રફળ $A_1$ એ $y=0$ થી $y=4$ સુધી $|x|$ નું $y$ ની સાપેક્ષ સંકલન છે:
$A_1 = \int_{0}^{4} |-\sqrt{y}| dy = \int_{0}^{4} y^{1/2} dy = \left[ \frac{2}{3} y^{3/2} \right]_{0}^{4} = \frac{2}{3}(8) = \frac{16}{3}$.
$x \geq 0$ માટે,વક્ર $y = x$ છે. $y=4$ સાથેનું છેદબિંદુ $x = 4$ છે. પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ $A_2$ એ $(0,0)$,$(4,0)$,અને $(4,4)$ શિરોબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ છે,અથવા $y=0$ થી $y=4$ સુધી $x$ નું $y$ ની સાપેક્ષ સંકલન છે:
$A_2 = \int_{0}^{4} x dy = \int_{0}^{4} y dy = \left[ \frac{y^2}{2} \right]_{0}^{4} = \frac{16}{2} = 8$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $A_1 + A_2 = \frac{16}{3} + 8 = \frac{16 + 24}{3} = \frac{40}{3}$ ચોરસ એકમ છે.
Solution diagram
258
MediumMCQ
વક્ર $y^{2}=8x$ અને રેખા $y=2x$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{16}{3}$ ચોરસ એકમ
B
$\frac{4}{3}$ ચોરસ એકમ
C
$\frac{3}{4}$ ચોરસ એકમ
D
$\frac{8}{3}$ ચોરસ એકમ

Solution

(B) આપેલ વક્ર અને રેખાના સમીકરણો $y^{2}=8x$ અને $y=2x$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y=2x$ ને $y^{2}=8x$ માં મૂકતા:
$(2x)^{2}=8x$
$4x^{2}=8x$
$4x^{2}-8x=0$
$4x(x-2)=0$
તેથી,$x=0$ અને $x=2$ મળે છે.
જ્યારે $x=0$,ત્યારે $y=0$. જ્યારે $x=2$,ત્યારે $y=4$.
છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(2,4)$ છે.
આવૃત પ્રદેશનું જરૂરી ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x=0$ થી $x=2$ સુધી ઉપરના વક્રમાંથી નીચેની રેખા બાદ કરીને સંકલન કરવાથી મળે છે:
$A = \int_{0}^{2} (\sqrt{8x} - 2x) dx$
$A = \int_{0}^{2} (2\sqrt{2}x^{1/2} - 2x) dx$
$A = 2\sqrt{2} \int_{0}^{2} x^{1/2} dx - 2 \int_{0}^{2} x dx$
$A = 2\sqrt{2} \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{2} - 2 \left[ \frac{x^{2}}{2} \right]_{0}^{2}$
$A = 2\sqrt{2} \cdot \frac{2}{3} [x^{3/2}]_{0}^{2} - [x^{2}]_{0}^{2}$
$A = \frac{4\sqrt{2}}{3} (2^{3/2}) - (2^{2})$
$A = \frac{4\sqrt{2}}{3} (2\sqrt{2}) - 4$
$A = \frac{4 \cdot 2 \cdot 2}{3} - 4 = \frac{16}{3} - 4 = \frac{16-12}{3} = \frac{4}{3}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
259
MediumMCQ
વક્રો $y=|x|$,$y=[x]$ અને યામો $x=-1$,$x=0$,$x=1$ વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$2$
B
$\frac{3}{2}$
C
$3$
D
$\frac{5}{2}$

Solution

(A) ક્ષેત્રફળ $A$ એ સંકલન $\int_{-1}^{1} | |x| - [x] | dx$ દ્વારા મળે છે.
આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વિભાજીત કરીએ: $\int_{-1}^{0} | |x| - [x] | dx + \int_{0}^{1} | |x| - [x] | dx$.
$x \in [-1, 0)$ માટે,$|x| = -x$ અને $[x] = -1$ થાય. તેથી,$| |x| - [x] | = | -x - (-1) | = | 1 - x | = 1 - x$.
$x \in [0, 1)$ માટે,$|x| = x$ અને $[x] = 0$ થાય. તેથી,$| |x| - [x] | = | x - 0 | = x$.
$x=1$ આગળ,$|x|=1$ અને $[x]=1$ હોવાથી તફાવત $0$ થાય છે.
આમ,$A = \int_{-1}^{0} (1 - x) dx + \int_{0}^{1} x dx$.
$A = [x - \frac{x^2}{2}]_{-1}^{0} + [\frac{x^2}{2}]_{0}^{1}$.
$A = (0 - (-1 - \frac{1}{2})) + (\frac{1}{2} - 0) = (0 - (-\frac{3}{2})) + \frac{1}{2} = \frac{3}{2} + \frac{1}{2} = 2$ ચોરસ એકમ.
260
MediumMCQ
વક્રો $y=\sqrt{4-x^2}$,$y^2=3x$ અને $Y$-અક્ષ વચ્ચેના પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{\pi}{3}-\frac{1}{2\sqrt{3}}$
B
$\frac{\pi}{6}+\frac{1}{2\sqrt{3}}$
C
$\frac{\pi}{3}+\frac{1}{2\sqrt{3}}$
D
$\frac{\pi}{6}-\frac{1}{2\sqrt{3}}$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $y = \sqrt{4-x^2}$ (જે $y \ge 0$ માટે $x^2 + y^2 = 4$ છે) અને $y^2 = 3x$ છે.
છેદબિંદુ શોધવા માટે,$x = \frac{y^2}{3}$ ને $x^2 + y^2 = 4$ માં મૂકતા:
$(\frac{y^2}{3})^2 + y^2 = 4 \implies \frac{y^4}{9} + y^2 - 4 = 0$.
ધારો કે $u = y^2$,તો $u^2 + 9u - 36 = 0 \implies (u+12)(u-3) = 0$.
$u = y^2 \ge 0$ હોવાથી,$y^2 = 3$,તેથી $y = \sqrt{3}$ (પ્રથમ ચરણમાં).
$y = \sqrt{3}$ પર,$x = \frac{3}{3} = 1$.
વક્રો અને $Y$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલ ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{\sqrt{3}} (x_{circle} - x_{parabola}) dy = \int_{0}^{\sqrt{3}} (\sqrt{4-y^2} - \frac{y^2}{3}) dy$ દ્વારા મળે છે.
$= [\frac{y}{2}\sqrt{4-y^2} + 2\sin^{-1}(\frac{y}{2}) - \frac{y^3}{9}]_{0}^{\sqrt{3}}$.
$= (\frac{\sqrt{3}}{2}\sqrt{1} + 2(\frac{\pi}{3}) - \frac{3\sqrt{3}}{9}) = \frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{2\pi}{3} - \frac{\sqrt{3}}{3} = \frac{2\pi}{3} + \frac{\sqrt{3}}{6} = \frac{2\pi}{3} + \frac{1}{2\sqrt{3}}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
261
MediumMCQ
$x=0, x=\frac{\pi}{2}$ અને $f(x)=\sin x, g(x)=\cos x$ રેખાઓ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$2(\sqrt{2}-1)$
B
$2(\sqrt{3}-1)$
C
$2(\sqrt{2}+1)$
D
$3 \sqrt{2}+1$

Solution

(A) ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x=0$ થી $x=\frac{\pi}{2}$ સુધીના બે વિધેયો વચ્ચેના તફાવતના માનાંકનું સંકલન છે.
$A = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} |\sin x - \cos x| \, dx$.
વક્રો $\sin x$ અને $\cos x$ અંતરાલ $[0, \frac{\pi}{2}]$ માં $x=\frac{\pi}{4}$ પર છેદે છે.
$0 \le x \le \frac{\pi}{4}$ માટે,$\cos x \ge \sin x$ છે. $\frac{\pi}{4} \le x \le \frac{\pi}{2}$ માટે,$\sin x \ge \cos x$ છે.
તેથી,$A = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} (\cos x - \sin x) \, dx + \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{2}} (\sin x - \cos x) \, dx$.
પ્રથમ સંકલનનું મૂલ્ય: $[\sin x + \cos x]_{0}^{\frac{\pi}{4}} = (\frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}}) - (0 + 1) = \sqrt{2} - 1$.
બીજા સંકલનનું મૂલ્ય: $[-\cos x - \sin x]_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{2}} = (-0 - 1) - (-\frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{\sqrt{2}}) = -1 + \sqrt{2}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $A = (\sqrt{2} - 1) + (\sqrt{2} - 1) = 2(\sqrt{2} - 1)$ ચોરસ એકમ.
262
MediumMCQ
$y=x^2$ અને $y=8-x^2$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$\frac{32}{3}$
B
$\frac{16}{3}$
C
$\frac{64}{3}$
D
$\frac{128}{3}$

Solution

(C) $y=x^2$ અને $y=8-x^2$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ,$x^2 = 8-x^2$ લઈને.
$2x^2 = 8 \implies x^2 = 4 \implies x = \pm 2$.
વક્રો $x = -2$ અને $x = 2$ પર છેદે છે.
$[-2, 2]$ અંતરાલમાં,વક્ર $y=8-x^2$ એ $y=x^2$ ની ઉપર છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{-2}^{2} ((8-x^2) - x^2) \, dx = \int_{-2}^{2} (8-2x^2) \, dx$.
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,$A = 2 \int_{0}^{2} (8-2x^2) \, dx$.
$A = 2 [8x - \frac{2x^3}{3}]_{0}^{2} = 2 [8(2) - \frac{2(8)}{3}] = 2 [16 - \frac{16}{3}] = 2 [\frac{48-16}{3}] = 2 [\frac{32}{3}] = \frac{64}{3}$ ચોરસ એકમ.
263
MediumMCQ
વક્રો $x^2+y^2=16$ અને $y^2=6x$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$4 \pi+4 \sqrt{3}$
B
$\frac{2}{3}(4 \pi+\sqrt{3})$
C
$\frac{4}{3}(4 \pi+\sqrt{3})$
D
$\frac{4 \pi+\sqrt{3}}{3}$

Solution

(C) આપેલ વક્રો વર્તુળ $x^2+y^2=16$ (કેન્દ્ર $(0,0)$,ત્રિજ્યા $r=4$) અને પરવલય $y^2=6x$ (શિરોબિંદુ $(0,0)$) છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y^2=6x$ ને $x^2+y^2=16$ માં મૂકતા:
$x^2+6x-16=0 \implies (x+8)(x-2)=0$.
પરવલય માટે $x \ge 0$ હોવાથી,$x=2$ મળે.
તેથી $y^2=12 \implies y = \pm 2\sqrt{3}$.
ક્ષેત્રફળ $x$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત છે,તેથી ક્ષેત્રફળ $= 2 \int_{0}^{2} \sqrt{6x} \, dx + 2 \int_{2}^{4} \sqrt{16-x^2} \, dx$.
પ્રથમ ભાગ: $2 \sqrt{6} [\frac{2}{3} x^{3/2}]_{0}^{2} = \frac{16\sqrt{3}}{3}$.
બીજો ભાગ: $2 [\frac{x}{2} \sqrt{16-x^2} + 8 \sin^{-1}(\frac{x}{4})]_{2}^{4} = \frac{16\pi}{3} - 4\sqrt{3}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= \frac{16\sqrt{3}}{3} + \frac{16\pi}{3} - 4\sqrt{3} = \frac{4}{3}(4\pi+\sqrt{3})$.
264
MediumMCQ
$R = \{(x, y) : \frac{y^2}{2} \leq x \leq y + 4\}$ દ્વારા આપવામાં આવેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$16$
B
$18$
C
$24$
D
$30$

Solution

(B) આ પ્રદેશ પરવલય $x = \frac{y^2}{2}$ અને રેખા $x = y + 4$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે।
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે, $\frac{y^2}{2} = y + 4$ લો।
$y^2 = 2y + 8 \implies y^2 - 2y - 8 = 0$.
$(y - 4)(y + 2) = 0$, તેથી $y = 4$ અને $y = -2$.
ક્ષેત્રફળ $A$ સંકલન $\int_{-2}^{4} (x_{\text{right}} - x_{\text{left}}) \, dy$ દ્વારા મળે છે।
$A = \int_{-2}^{4} (y + 4 - \frac{y^2}{2}) \, dy$.
$A = [\frac{y^2}{2} + 4y - \frac{y^3}{6}]_{-2}^{4}$.
$A = (\frac{16}{2} + 16 - \frac{64}{6}) - (\frac{4}{2} - 8 - \frac{-8}{6})$.
$A = (8 + 16 - \frac{32}{3}) - (2 - 8 + \frac{4}{3})$.
$A = (24 - \frac{32}{3}) - (-6 + \frac{4}{3}) = \frac{40}{3} - (-\frac{14}{3}) = \frac{54}{3} = 18$ ચોરસ એકમ।
265
EasyMCQ
વક્રો $x=y^2$ અને $x=3-2y^2$ દ્વારા ઘેરાયેલ ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$8$
B
$\frac{8}{3}$
C
$4$
D
$6$

Solution

(A) આપેલ વક્રો $x=y^2$ અને $x=3-2y^2$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે, $y^2 = 3-2y^2$ લો, જે $3y^2 = 3$ આપે છે, તેથી $y^2 = 1$, એટલે કે $y = \pm 1$.
ક્ષેત્રફળ $x$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત છે.
$\text{જરૂરી ક્ષેત્રફળ} = 2 \int_{-1}^{1} (x_{\text{right}} - x_{\text{left}}) dy = 2 \int_{-1}^{1} ((3-2y^2) - y^2) dy$
$= 2 \int_{-1}^{1} (3-3y^2) dy = 6 \int_{-1}^{1} (1-y^2) dy$
$= 6 \left[ y - \frac{y^3}{3} \right]_{-1}^{1} = 6 \left( (1 - \frac{1}{3}) - (-1 + \frac{1}{3}) \right)$
$= 6 \left( \frac{2}{3} - (-\frac{2}{3}) \right) = 6 \left( \frac{4}{3} \right) = 8 \text{ ચોરસ એકમ.}$
Solution diagram
266
MediumMCQ
વક્રો $x^2=9y$,$(x-6)^2=9y$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલ પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $x^2=9y$ અને $(x-6)^2=9y$ છે.
છેદબિંદુ શોધવા માટે,$9y = 9y$ લેતા:
$x^2 = (x-6)^2$
$x^2 = x^2 - 12x + 36$
$12x = 36 \implies x = 3$.
$x=3$ માટે,$y = \frac{3^2}{9} = 1$. તેથી,છેદબિંદુ $(3, 1)$ છે.
વક્રો અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલ ક્ષેત્રફળ એ $x=0$ થી $x=3$ અને $x=3$ થી $x=6$ સુધીના બે પરવલયો હેઠળના ક્ષેત્રફળનો સરવાળો છે:
$\text{Required Area} = \int_0^3 \frac{x^2}{9} dx + \int_3^6 \frac{(x-6)^2}{9} dx$
$= \frac{1}{9} \left[ \frac{x^3}{3} \right]_0^3 + \frac{1}{9} \left[ \frac{(x-6)^3}{3} \right]_3^6$
$= \frac{1}{27} [3^3 - 0^3] + \frac{1}{27} [(6-6)^3 - (3-6)^3]$
$= \frac{27}{27} + \frac{1}{27} [0 - (-27)]$
$= 1 + \frac{27}{27} = 1 + 1 = 2 \text{ ચોરસ એકમ.}$
Solution diagram
267
MediumMCQ
$x=-\frac{\pi}{2}$ થી $x=\frac{\pi}{2}$ સુધીના વક્રો $y=4|\cos x|$ અને $y=-|\cos x|$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$6$
B
$8$
C
$12$
D
$10$

Solution

(D) વક્રો $y=4|\cos x|$ અને $y=-|\cos x|$ આપેલા છે.
બધા $x$ માટે $|\cos x| \ge 0$ હોવાથી,ઉપરનો વક્ર $y=4|\cos x|$ છે અને નીચેનો વક્ર $y=-|\cos x|$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} [4|\cos x| - (-|\cos x|)] dx$.
$A = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} 5|\cos x| dx$.
$x \in [-\pi/2, \pi/2]$ માટે $\cos x \ge 0$ હોવાથી,$|\cos x| = \cos x$ થાય.
$A = 5 \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos x dx$.
યુગ્મ વિધેયના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$A = 5 \times 2 \int_{0}^{\pi/2} \cos x dx$.
$A = 10 [\sin x]_{0}^{\pi/2} = 10(1 - 0) = 10$ ચોરસ એકમ.
268
EasyMCQ
વક્રો $y-1=\cos x$,$y=\sin x$ અને $x=0$ તથા $x=\pi$ વચ્ચે $X$-અક્ષ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$2+\frac{\pi}{2}$
B
$-\frac{\pi}{2}$
C
$2-\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) વક્રો $y = \cos x + 1$ અને $y = \sin x$ છે. આપણે $x=0$ અને $x=\pi$ વચ્ચે આ વક્રો અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું છે.
આલેખ પરથી,$0 \le x \le \pi/2$ માટે,પ્રદેશ ઉપરની તરફ $y = \sin x$ અને નીચેની તરફ $X$-અક્ષ દ્વારા સીમિત છે.
$\pi/2 \le x \le \pi$ માટે,પ્રદેશ ઉપરની તરફ $y = \cos x + 1$ અને નીચેની તરફ $X$-અક્ષ દ્વારા સીમિત છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_0^{\pi/2} \sin x \, dx + \int_{\pi/2}^{\pi} (\cos x + 1) \, dx$
$= [-\cos x]_0^{\pi/2} + [\sin x + x]_{\pi/2}^{\pi}$
$= (-\cos(\pi/2) - (-\cos 0)) + ((\sin \pi + \pi) - (\sin(\pi/2) + \pi/2))$
$= (0 + 1) + (0 + \pi - 1 - \pi/2)$
$= 1 + \pi - 1 - \pi/2 = \pi/2$.
Solution diagram
269
MediumMCQ
વક્ર $y=x^2$ અને $y-6=-|x|$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{37}{4}$
B
$\frac{22}{3}$
C
$\frac{44}{3}$
D
$\frac{38}{3}$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $y=x^2$ અને $y=6-|x|$ છે.
$y$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિતિને કારણે,જરૂરી ક્ષેત્રફળ એ પ્રથમ ચરણમાં રહેલા ક્ષેત્રફળના $2$ ગણું છે.
પ્રથમ ચરણમાં $(x \ge 0)$,વક્રો $y=x^2$ અને $y=6-x$ છે.
છેદબિંદુ $A$ શોધવા માટે,આપણે $x^2 = 6-x$ લઈએ,જે $x^2+x-6=0$ આપે છે.
આને ઉકેલતા,$(x+3)(x-2)=0$ મળે છે. $x \ge 0$ હોવાથી,$x=2$ મળે છે.
$x=2$ પર,$y=2^2=4$. તેથી,છેદબિંદુ $A(2, 4)$ છે.
પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ $x=0$ થી $x=2$ ની વચ્ચે વક્રો $y=6-x$ અને $y=x^2$ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_0^2 ((6-x) - x^2) dx = [6x - \frac{x^2}{2} - \frac{x^3}{3}]_0^2$
$= (12 - 2 - \frac{8}{3}) - 0 = 10 - \frac{8}{3} = \frac{30-8}{3} = \frac{22}{3}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $2 \times \frac{22}{3} = \frac{44}{3}$ છે.
Solution diagram
270
EasyMCQ
વક્રો $y=\frac{8}{x}$,$y=2x$ અને $x=4$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$12-8 \log 2$
B
$12+8 \log 2$
C
$12-8 \log 4$
D
$12+8 \log 4$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,આપણે વક્રો $y = \frac{8}{x}$ અને $y = 2x$ ના છેદબિંદુ શોધીએ.
$\frac{8}{x} = 2x$ લેતા,આપણને $x^2 = 4$ મળે છે,તેથી $x = 2$ (કારણ કે પ્રથમ ચરણમાં $x > 0$ છે).
આ પ્રદેશ $x = 2$ થી $x = 4$ સુધી ઘેરાયેલો છે.
આ અંતરાલમાં,$2x \geq \frac{8}{x}$ છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ સંકલન દ્વારા મળે છે:
$\text{Area} = \int_2^4 \left( 2x - \frac{8}{x} \right) dx$
$= \left[ x^2 - 8 \log |x| \right]_2^4$
$= (4^2 - 8 \log 4) - (2^2 - 8 \log 2)$
$= (16 - 8 \log 4) - (4 - 8 \log 2)$
$= 12 - 8 \log 4 + 8 \log 2$
$= 12 - 8 \log (2^2) + 8 \log 2$
$= 12 - 16 \log 2 + 8 \log 2$
$= 12 - 8 \log 2$
Solution diagram
271
EasyMCQ
વક્રો $x^2 = 2 - y$ અને $x^2 = y$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{2}{3}$ ચોરસ એકમ
B
$\frac{4}{3}$ ચોરસ એકમ
C
$\frac{8}{3}$ ચોરસ એકમ
D
$\frac{11}{3}$ ચોરસ એકમ

Solution

(C) આપેલ વક્રો $x^2 = 2 - y$ (જે $y = 2 - x^2$ છે) અને $x^2 = y$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$2 - x^2 = x^2$ લો.
$2x^2 = 2 \Rightarrow x^2 = 1 \Rightarrow x = \pm 1$.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = -1$ થી $x = 1$ સુધી ઉપરના વક્રમાંથી નીચેનો વક્ર બાદ કરીને સંકલન કરવાથી મળે છે.
$A = \int_{-1}^{1} ((2 - x^2) - x^2) dx = \int_{-1}^{1} (2 - 2x^2) dx$.
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,$A = 2 \int_{0}^{1} (2 - 2x^2) dx$.
$A = 4 \int_{0}^{1} (1 - x^2) dx = 4 [x - \frac{x^3}{3}]_{0}^{1}$.
$A = 4 (1 - \frac{1}{3}) = 4 (\frac{2}{3}) = \frac{8}{3}$ ચોરસ એકમ.
272
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2=2$ નું ક્ષેત્રફળ પરવલય $y=x^2$ દ્વારા બે ભાગમાં વિભાજિત કરવામાં આવે,તો મોટા ભાગનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{3 \pi}{2}-\frac{1}{3}$
B
$6 \pi-\frac{4}{3}$
C
$\frac{4 \pi}{3}-\frac{2}{3}$
D
$4 \pi-\frac{1}{4}$

Solution

(A) આપેલ વક્રોના સમીકરણો $x^2+y^2=2$ અને $y=x^2$ છે.
છેદબિંદુ માટે,વર્તુળના સમીકરણમાં $x^2=y$ મૂકતા:
$y+y^2=2 \Rightarrow y^2+y-2=0$
$(y+2)(y-1)=0$
કારણ કે $y=x^2 \ge 0$,તેથી $y=1$. આમ,$x^2=1 \Rightarrow x=\pm 1$.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $A_{circle} = \pi r^2 = 2\pi$ છે.
નાના ભાગનું ક્ષેત્રફળ $A_{small}$ એ $x=-1$ થી $x=1$ વચ્ચે વર્તુળની નીચેના ક્ષેત્રફળમાંથી પરવલયની નીચેનું ક્ષેત્રફળ બાદ કરવાથી મળે છે:
$A_{small} = \int_{-1}^{1} (\sqrt{2-x^2} - x^2) dx = 2 \int_{0}^{1} \sqrt{2-x^2} dx - 2 \int_{0}^{1} x^2 dx$
સૂત્ર $\int \sqrt{a^2-x^2} dx = \frac{x}{2}\sqrt{a^2-x^2} + \frac{a^2}{2}\sin^{-1}(\frac{x}{a})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A_{small} = 2 [\frac{x}{2}\sqrt{2-x^2} + \frac{2}{2}\sin^{-1}(\frac{x}{\sqrt{2}})]_0^1 - 2[\frac{x^3}{3}]_0^1$
$A_{small} = 2 [(\frac{1}{2}\sqrt{1} + \sin^{-1}(\frac{1}{\sqrt{2}})) - 0] - \frac{2}{3} = 2(\frac{1}{2} + \frac{\pi}{4}) - \frac{2}{3} = 1 + \frac{\pi}{2} - \frac{2}{3} = \frac{\pi}{2} + \frac{1}{3}$.
મોટા ભાગનું ક્ષેત્રફળ $A_{large} = A_{circle} - A_{small} = 2\pi - (\frac{\pi}{2} + \frac{1}{3}) = \frac{3\pi}{2} - \frac{1}{3}$ ચોરસ એકમ.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
Solution diagram
273
MediumMCQ
$y=\tan ^{-1} x$,$y=\cot ^{-1} x$ અને $Y$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો:
A
$\log _e 4$
B
$\log _e 2$
C
$\log _e 3$
D
$\log _e 5$

Solution

(B) વક્રો $y = \tan^{-1} x$ અને $y = \cot^{-1} x$ જ્યાં $\tan^{-1} x = \cot^{-1} x$ હોય ત્યાં છેદે છે. કારણ કે $\cot^{-1} x = \frac{\pi}{2} - \tan^{-1} x$,તેથી $2 \tan^{-1} x = \frac{\pi}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $\tan^{-1} x = \frac{\pi}{4}$,તેથી $x = 1$.
વક્રો અને $Y$-અક્ષ $(x=0)$ દ્વારા $x=0$ થી $x=1$ સુધી ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ એ ઉપરના વક્ર અને નીચેના વક્રના તફાવતનું સંકલન છે.
$x \in [0, 1]$ માટે,$\cot^{-1} x \ge \tan^{-1} x$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_0^1 (\cot^{-1} x - \tan^{-1} x) dx$
$= \int_0^1 (\frac{\pi}{2} - \tan^{-1} x - \tan^{-1} x) dx = \int_0^1 (\frac{\pi}{2} - 2 \tan^{-1} x) dx$
$= \frac{\pi}{2} [x]_0^1 - 2 \int_0^1 \tan^{-1} x dx$
$= \frac{\pi}{2} - 2 [x \tan^{-1} x - \frac{1}{2} \log_e(1+x^2)]_0^1$
$= \frac{\pi}{2} - 2 [ (1 \cdot \frac{\pi}{4} - \frac{1}{2} \log_e 2) - (0 - 0) ]$
$= \frac{\pi}{2} - 2 [ \frac{\pi}{4} - \frac{1}{2} \log_e 2 ]$
$= \frac{\pi}{2} - \frac{\pi}{2} + \log_e 2 = \log_e 2$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.
274
MediumMCQ
$OABC$ એક એકમ ચોરસ છે જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે અને $B=(1,1)$ છે. વક્રો $y^2=x$ અને $x^2=y$ ચોરસના ક્ષેત્રફળને ત્રણ ભાગ $a_1, a_2, a_3$ માં વિભાજિત કરે છે. જો $a_1, a_2, a_3$ એ આ ભાગોના ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) હોય,તો $a_1+2a_2+3a_3=$
A
$1$
B
$2$
C
$6$
D
$64$

Solution

(B) એકમ ચોરસ $OABC$ નું ક્ષેત્રફળ $1 \text{ ચોરસ એકમ}$ છે. વક્રો $y^2=x$ અને $x^2=y$ એ $(0,0)$ અને $(1,1)$ પર છેદે છે.
ધારો કે $a_1, a_2, a_3$ એ ત્રણ ભાગોના ક્ષેત્રફળ છે. સંમિતિને કારણે,$a_1 = a_3$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $a_1 + a_2 + a_3 = 1 \quad \dots(i)$ છે.
સંમિતિને કારણે,$a_1 = a_3 \quad \dots(ii)$.
ક્ષેત્રફળ $a_2$ એ $x=0$ થી $x=1$ સુધીના વક્રો $y = \sqrt{x}$ અને $y = x^2$ વચ્ચેનું ક્ષેત્રફળ છે:
$a_2 = \int_0^1 (\sqrt{x} - x^2) dx = \left[ \frac{2}{3}x^{3/2} - \frac{x^3}{3} \right]_0^1 = \frac{2}{3} - \frac{1}{3} = \frac{1}{3}$.
સમીકરણ $(i)$ માં $a_2 = \frac{1}{3}$ મૂકતા:
$a_1 + \frac{1}{3} + a_3 = 1 \implies a_1 + a_3 = \frac{2}{3}$.
કારણ કે $a_1 = a_3$,તેથી $2a_1 = \frac{2}{3} \implies a_1 = \frac{1}{3}$ અને $a_3 = \frac{1}{3}$.
આમ,$a_1 = a_2 = a_3 = \frac{1}{3}$.
આપણે $a_1 + 2a_2 + 3a_3$ શોધવાનું છે:
$a_1 + 2a_2 + 3a_3 = \frac{1}{3} + 2\left(\frac{1}{3}\right) + 3\left(\frac{1}{3}\right) = \frac{1+2+3}{3} = \frac{6}{3} = 2$.
275
EasyMCQ
$x=0$ અને $x=2$ રેખાઓ વચ્ચે વક્રો $y=2x^2$ અને $y=\max \{x-[x], x+|x|\}$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{4}{3}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$1$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ છે કે $y = \max \{x-[x], x+|x|\}$. $x \in [0, 2]$ માટે,$x \geq 0$,તેથી $x+|x| = 2x$ અને $x-[x] = \{x\}$.
કારણ કે $x \in [0, 2]$ માટે $2x \geq \{x\}$ છે,તેથી $y = 2x$ મળે.
આપણે $x = 0$ અને $x = 2$ ની વચ્ચે $y = 2x^2$ અને $y = 2x$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું છે.
વક્રો જ્યાં છેદે છે ત્યાં $2x^2 = 2x$,એટલે કે $x^2 - x = 0$,તેથી $x = 0$ અને $x = 1$ મળે.
$x \in [0, 1]$ માટે,$2x \geq 2x^2$. $x \in [1, 2]$ માટે,$2x^2 \geq 2x$.
ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ છે:
$A = \int_0^1 (2x - 2x^2) dx + \int_1^2 (2x^2 - 2x) dx$
$A = \left[x^2 - \frac{2x^3}{3}\right]_0^1 + \left[\frac{2x^3}{3} - x^2\right]_1^2$
$A = \left(1 - \frac{2}{3}\right) - 0 + \left(\left(\frac{16}{3} - 4\right) - \left(\frac{2}{3} - 1\right)\right)$
$A = \frac{1}{3} + \left(\frac{4}{3} - (-\frac{1}{3})\right) = \frac{1}{3} + \frac{5}{3} = \frac{6}{3} = 2 \text{ ચોરસ એકમ.}$
Solution diagram
276
EasyMCQ
વક્રો $y = x \log x$ અને $y = 2x - 2x^2$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$\frac{1}{12}$
B
$\frac{7}{6}$
C
$\frac{7}{3}$
D
$\frac{7}{12}$

Solution

(D) વક્રો $y = x \log x$ અને $y = 2x - 2x^2$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ: $x \log x = 2x - 2x^2$.
$x > 0$ માટે,$x$ વડે ભાગતા: $\log x = 2 - 2x$,જેનો અર્થ છે $\log x + 2x - 2 = 0$.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$x = 1$ એ ઉકેલ છે કારણ કે $\log(1) + 2(1) - 2 = 0 + 2 - 2 = 0$.
અંતરાલ $x \in (0, 1]$ માટે,વક્ર $y = 2x - 2x^2$ એ $y = x \log x$ ની ઉપર આવેલો છે.
ક્ષેત્રફળ $A = \int_{0}^{1} (2x - 2x^2 - x \log x) dx$.
સંકલન કરતા: $\int_{0}^{1} 2x dx = [x^2]_{0}^{1} = 1$.
$\int_{0}^{1} 2x^2 dx = [\frac{2}{3}x^3]_{0}^{1} = \frac{2}{3}$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરીને $\int x \log x dx = \frac{x^2}{2} \log x - \frac{x^2}{4}$.
$0$ થી $1$ સુધીની સીમાઓ લેતા: $[\frac{x^2}{2} \log x - \frac{x^2}{4}]_{0}^{1} = (0 - \frac{1}{4}) - (0) = -\frac{1}{4}$.
તેથી,$A = 1 - \frac{2}{3} - (-\frac{1}{4}) = 1 - \frac{2}{3} + \frac{1}{4} = \frac{12 - 8 + 3}{12} = \frac{7}{12}$.
277
MediumMCQ
પરવલયો $y^2=4x$ અને $y^2=4(4-x)$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{7}{4}-\sqrt{2}$
B
$2(\sqrt{2}-1)$
C
$\frac{32\sqrt{2}}{3}$
D
$\frac{8}{3}$

Solution

(C) આપેલ પરવલયો $y^2 = 4x$ અને $y^2 = 4(4-x)$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$4x = 4(4-x)$ લેતા,જે $x = 4-x$ આપે છે,તેથી $2x = 4$,એટલે કે $x = 2$.
$x = 2$ માટે,$y^2 = 4(2) = 8$,તેથી $y = \pm 2\sqrt{2}$.
ક્ષેત્રફળ $x$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત છે,તેથી આપણે પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ શોધીને તેને $2$ વડે ગુણીશું.
ક્ષેત્રફળ $= 2 \int_{0}^{2} \sqrt{4x} \, dx + 2 \int_{2}^{4} \sqrt{4(4-x)} \, dx$.
ક્ષેત્રફળ $= 4 \int_{0}^{2} \sqrt{x} \, dx + 4 \int_{2}^{4} \sqrt{4-x} \, dx$.
ક્ષેત્રફળ $= 4 \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{2} + 4 \left[ \frac{-(4-x)^{3/2}}{3/2} \right]_{2}^{4}$.
ક્ષેત્રફળ $= 4 \times \frac{2}{3} [2^{3/2} - 0] + 4 \times \frac{2}{3} [-(0) - (-(4-2)^{3/2})]$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{8}{3} [2\sqrt{2}] + \frac{8}{3} [2\sqrt{2}] = \frac{16\sqrt{2}}{3} + \frac{16\sqrt{2}}{3} = \frac{32\sqrt{2}}{3}$.
278
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=16a^2$ અને પરવલય $y^2=6ax$ વચ્ચેનો સામાન્ય પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{4a^2}{3}(4\pi+\sqrt{3})$
B
$\frac{2a^2}{3}(3\pi+\sqrt{3})$
C
$\frac{4a^2}{3}(2\pi+\sqrt{2})$
D
$\frac{2a^2}{3}(2\pi+\sqrt{3})$

Solution

(A) સમીકરણો $x^2+y^2=16a^2$ અને $y^2=6ax$ છે. વર્તુળના સમીકરણમાં $y^2=6ax$ મૂકતા: $x^2+6ax-16a^2=0$.
અવયવ પાડતા $(x+8a)(x-2a)=0$ મળે છે. પરવલય માટે $x \ge 0$ હોવાથી,આપણે $x=2a$ લઈએ છીએ.
$x=2a$ પર,$y^2=6a(2a)=12a^2$,તેથી $y=\pm 2a\sqrt{3}$.
ક્ષેત્રફળ $A = 2 \int_{0}^{2a} \sqrt{6ax} \, dx + 2 \int_{2a}^{4a} \sqrt{16a^2-x^2} \, dx$.
પ્રથમ સંકલન: $2\sqrt{6a} \int_{0}^{2a} x^{1/2} \, dx = 2\sqrt{6a} [\frac{2}{3}x^{3/2}]_{0}^{2a} = \frac{16a^2\sqrt{3}}{3}$.
બીજું સંકલન: $2 [\frac{x}{2}\sqrt{16a^2-x^2} + 8a^2 \sin^{-1}(\frac{x}{4a})]_{2a}^{4a} = \frac{16\pi a^2}{3} - 4a^2\sqrt{3}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ = $\frac{16\pi a^2}{3} + \frac{4a^2\sqrt{3}}{3} = \frac{4a^2}{3}(4\pi+\sqrt{3})$.
279
EasyMCQ
વક્રો $y=x^2$ અને $y=|x|$ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{1}{6}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $y=x^2$ $(i)$ અને $y=|x|$ $(ii)$ છે.
બંને વક્રો $y$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત હોવાથી,કુલ ક્ષેત્રફળ એ પ્રથમ ચરણમાં જ્યાં $x \ge 0$ હોય ત્યાંના ક્ષેત્રફળ કરતા બમણું થશે.
$x \ge 0$ માટે,$y=|x|=x$.
$y=x^2$ અને $y=x$ ને ઉકેલતા,આપણને $x^2=x$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $x(x-1)=0$,તેથી $x=0$ અથવા $x=1$.
પ્રથમ ચરણમાં છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(1,1)$ છે.
પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ $\int_0^1 (x - x^2) dx$ છે.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= 2 \int_0^1 (x - x^2) dx$
$= 2 \left[ \frac{x^2}{2} - \frac{x^3}{3} \right]_0^1$
$= 2 \left( \frac{1}{2} - \frac{1}{3} \right) = 2 \left( \frac{1}{6} \right) = \frac{1}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$.
280
MediumMCQ
વક્રો $y=\sin x$ અને $y=\cos x$ વચ્ચે $\frac{\pi}{4} \leq x \leq \frac{5 \pi}{4}$ માટે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$\sqrt{2}$
B
$2$
C
$2 \sqrt{2}$
D
$4$

Solution

(C) ક્ષેત્રફળ $A$ એ અંતરાલ $[\frac{\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}]$ પર બે વક્રો વચ્ચેના તફાવતના માનાંકનું સંકલન છે.
$A = \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{5\pi}{4}} |\sin x - \cos x| \, dx$.
અંતરાલ $[\frac{\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}]$ માં,$\sin x \geq \cos x$ છે.
તેથી,$A = \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{5\pi}{4}} (\sin x - \cos x) \, dx$.
$A = [-\cos x - \sin x]_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{5\pi}{4}}$.
$A = (-(\cos \frac{5\pi}{4} + \sin \frac{5\pi}{4})) - (-(\cos \frac{\pi}{4} + \sin \frac{\pi}{4}))$.
$A = (-(-\frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{\sqrt{2}})) - (-(\frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}}))$.
$A = (\frac{2}{\sqrt{2}}) - (-\frac{2}{\sqrt{2}}) = \sqrt{2} + \sqrt{2} = 2\sqrt{2}$ ચોરસ એકમ.
281
DifficultMCQ
પરવલય $y=\frac{x^2}{4 a}$ અને વક્ર $y=\frac{8 a^3}{x^2+4 a^2}$ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$a^2(2 \pi+\frac{2}{3})$
B
$a^2(2 \pi-\frac{8}{3})$
C
$a^2(\pi+\frac{4}{3})$
D
$a^2(2 \pi-\frac{4}{3})$

Solution

(D) આપેલ વક્રો $y=\frac{x^2}{4 a}$ અને $y=\frac{8 a^3}{x^2+4 a^2}$ છે.
છેદબિંદુ માટે,બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$\frac{x^2}{4 a} = \frac{8 a^3}{x^2+4 a^2}$
$x^2(x^2+4 a^2) = 32 a^4$
$x^4+4 a^2 x^2 - 32 a^4 = 0$
$(x^2+8 a^2)(x^2-4 a^2) = 0$
અહીં $x^2 = -8 a^2$ શક્ય નથી,તેથી $x^2 = 4 a^2$,એટલે કે $x = \pm 2 a$.
ક્ષેત્રફળ $A = 2 \int_0^{2 a} (\frac{8 a^3}{x^2+4 a^2} - \frac{x^2}{4 a}) dx$.
$A = 2 [8 a^3 \int_0^{2 a} \frac{1}{x^2+(2 a)^2} dx - \frac{1}{4 a} \int_0^{2 a} x^2 dx]$
$A = 2 [8 a^3 \cdot \frac{1}{2 a} \tan^{-1}(\frac{x}{2 a}) |_0^{2 a} - \frac{1}{4 a} \cdot \frac{x^3}{3} |_0^{2 a}]$
$A = 2 [4 a^2 \tan^{-1}(1) - \frac{1}{4 a} \cdot \frac{8 a^3}{3}]$
$A = 2 [4 a^2 \cdot \frac{\pi}{4} - \frac{2 a^2}{3}]$
$A = 2 a^2 (\pi - \frac{2}{3}) = a^2(2 \pi - \frac{4}{3})$.
282
MediumMCQ
$\{(x, y) \mid x^2+y^2 \leq 1\}$ અને $\{y^2 \leq 1-x\}$ દ્વારા વર્ણવેલ પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{\pi}{2}-\frac{2}{3}$
B
$\frac{\pi}{2}+\frac{2}{3}$
C
$\frac{\pi}{2}+\frac{4}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}-\frac{4}{3}$

Solution

(C) આ પ્રદેશ વર્તુળ $x^2+y^2=1$ અને પરવલય $y^2=1-x$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y^2=1-x$ ને $x^2+y^2=1$ માં મૂકતા:
$x^2 + (1-x) = 1 \implies x^2 - x = 0 \implies x(x-1) = 0$.
તેથી,$x=0$ અથવા $x=1$.
$x=0$ માટે,$y^2=1 \implies y=\pm 1$. $x=1$ માટે,$y^2=0 \implies y=0$.
ક્ષેત્રફળ $x$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત છે.
ક્ષેત્રફળ $= 2 \left[ \int_{-1}^0 \sqrt{1-x^2} dx + \int_0^1 \sqrt{1-x} dx \right]$.
સંકલન કરતા:
$2 \left[ \frac{x}{2} \sqrt{1-x^2} + \frac{1}{2} \sin^{-1} x \right]_{-1}^0 = 2 \left[ (0 + 0) - (0 - \frac{\pi}{4}) \right] = \frac{\pi}{2}$.
$2 \int_0^1 (1-x)^{1/2} dx = 2 \left[ \frac{-2}{3} (1-x)^{3/2} \right]_0^1 = 2 \left[ 0 - (-\frac{2}{3}) \right] = \frac{4}{3}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= \frac{\pi}{2} + \frac{4}{3}$.
Solution diagram
283
DifficultMCQ
વક્રો $x = -2y^2$ અને $x = 1 - 3y^2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$2/3$
B
$1$
C
$4/3$
D
$5/3$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $x = -2y^2$ અને $x = 1 - 3y^2$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$-2y^2 = 1 - 3y^2$
$y^2 = 1$
$y = \pm 1$
જ્યારે $y = 1$,ત્યારે $x = -2(1)^2 = -2$. જ્યારે $y = -1$,ત્યારે $x = -2(-1)^2 = -2$.
છેદબિંદુઓ $(-2, 1)$ અને $(-2, -1)$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $y$ ની સાપેક્ષમાં $-1$ થી $1$ સુધીના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{-1}^{1} ((1 - 3y^2) - (-2y^2)) \, dy$
$A = \int_{-1}^{1} (1 - y^2) \, dy$
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,$A = 2 \int_{0}^{1} (1 - y^2) \, dy$
$A = 2 [y - \frac{y^3}{3}]_{0}^{1}$
$A = 2 (1 - \frac{1}{3}) = 2 (\frac{2}{3}) = \frac{4}{3}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
284
MediumMCQ
$X$-અક્ષની ઉપર આવેલ અને વર્તુળ $x^2+y^2=2ax$ તથા પરવલય $y^2=ax$ વચ્ચે ઘેરાયેલા નાના પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$2a^2\left(\frac{\pi}{4}-\frac{2}{3}\right)$
B
$a^2\left(\frac{\pi}{4}-\frac{2}{3}\right)$
C
$a^2\left(\frac{\pi}{4}+\frac{2}{3}\right)$
D
$a^2\left(\frac{\pi^2}{4}-\frac{1}{3}\right)$

Solution

(B) આપેલ વક્રો $x^2+y^2=2ax$ (જે $(x-a)^2+y^2=a^2$ છે) અને $y^2=ax$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y^2=ax$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2+ax=2ax \Rightarrow x^2-ax=0 \Rightarrow x(x-a)=0$. તેથી,$x=0$ અથવા $x=a$.
$x=a$ માટે,$y^2=a^2 \Rightarrow y=a$ (કારણ કે આપણે $X$-અક્ષની ઉપરનો પ્રદેશ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ).
છાયાંકિત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ એ $x=0$ થી $x=a$ સુધી વર્તુળની નીચેના ક્ષેત્રફળમાંથી પરવલયની નીચેનું ક્ષેત્રફળ બાદ કરવાથી મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_0^a (y_{circle} - y_{parabola}) dx = \int_0^a (\sqrt{a^2-(x-a)^2} - \sqrt{ax}) dx$.
ક્ષેત્રફળ $= \int_0^a \sqrt{a^2-(x-a)^2} dx - \int_0^a \sqrt{ax} dx$.
પ્રથમ સંકલન એ $a$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના ચોથા ભાગનું ક્ષેત્રફળ દર્શાવે છે,જે $\frac{\pi a^2}{4}$ છે.
બીજું સંકલન $\sqrt{a} \int_0^a x^{1/2} dx = \sqrt{a} \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_0^a = \sqrt{a} \cdot \frac{2}{3} a^{3/2} = \frac{2a^2}{3}$ છે.
તેથી,જરૂરી ક્ષેત્રફળ $\frac{\pi a^2}{4} - \frac{2a^2}{3} = a^2\left(\frac{\pi}{4}-\frac{2}{3}\right)$ ચોરસ એકમ છે.
Solution diagram
285
DifficultMCQ
વક્રો $y^2=8(x+2)$,$y^2=4(1-x)$ અને $Y$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{8}{3}(5-3 \sqrt{2})$
B
$\frac{8}{3}(\sqrt{2}-1)$
C
$\frac{8}{3}(3-\sqrt{2})$
D
$\frac{4}{3}(\sqrt{2}+1)$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $y^2=8(x+2)$ અને $y^2=4(1-x)$ છે.
પ્રથમ,બંને પરવલયોનું છેદબિંદુ શોધો:
$8(x+2) = 4(1-x)$
$2(x+2) = 1-x$
$2x+4 = 1-x$
$3x = -3 \implies x = -1$.
$x=-1$ આગળ,$y^2 = 8(-1+2) = 8$,તેથી $y = \pm 2\sqrt{2}$.
પ્રદેશ બે પરવલયો અને $Y$-અક્ષ $(x=0)$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
ક્ષેત્રફળ $A = 2 \int_{-2}^{0} |y| dx$ દ્વારા મળે છે. ખાસ કરીને,$x=-2$ થી $x=-1$ સુધી,સીમા $y^2=8(x+2)$ છે,અને $x=-1$ થી $x=0$ સુધી,સીમા $y^2=4(1-x)$ છે.
$A = 2 \left[ \int_{-2}^{-1} \sqrt{8(x+2)} dx + \int_{-1}^{0} \sqrt{4(1-x)} dx \right]$
$A = 2 \left[ 2\sqrt{2} \int_{-2}^{-1} (x+2)^{1/2} dx + 2 \int_{-1}^{0} (1-x)^{1/2} dx \right]$
$A = 2 \left[ 2\sqrt{2} \left[ \frac{2}{3}(x+2)^{3/2} \right]_{-2}^{-1} + 2 \left[ -\frac{2}{3}(1-x)^{3/2} \right]_{-1}^{0} \right]$
$A = 2 \left[ 2\sqrt{2} \cdot \frac{2}{3}(1)^{3/2} - \frac{4}{3} \left( (1-0)^{3/2} - (1-(-1))^{3/2} \right) \right]$
$A = 2 \left[ \frac{4\sqrt{2}}{3} - \frac{4}{3} (1 - 2\sqrt{2}) \right]$
$A = 2 \left[ \frac{4\sqrt{2}}{3} - \frac{4}{3} + \frac{8\sqrt{2}}{3} \right] = 2 \left[ \frac{12\sqrt{2}-4}{3} \right] = \frac{8}{3}(3\sqrt{2}-1)$.
Solution diagram
286
MediumMCQ
જો $(\alpha, \beta)$ એ વક્ર $y=2x-x^2$ નું સ્થિર બિંદુ હોય,તો વક્રો $y=2^x, y=2x-x^2, x=0$ અને $x=\alpha$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{3 \log 2+4}{2}$
B
$\frac{3+\log 4}{6}$
C
$\frac{3-\log 4}{3 \log 2}$
D
$\frac{1}{\log 2}+\frac{3}{4}$

Solution

(C) આપેલ વક્ર $y=2x-x^2$ છે.
સ્થિર બિંદુ માટે,આપણે $\frac{dy}{dx}=0$ લઈએ છીએ.
$\frac{dy}{dx} = 2-2x = 0 \Rightarrow x=1$.
તેથી,$\alpha = 1$.
ક્ષેત્રફળ $y=2^x, y=2x-x^2, x=0$ અને $x=1$ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $= \int_0^1 (2^x - (2x-x^2)) dx$.
$= \int_0^1 2^x dx - \int_0^1 (2x-x^2) dx$.
$= \left[ \frac{2^x}{\log 2} \right]_0^1 - \left[ x^2 - \frac{x^3}{3} \right]_0^1$.
$= \left( \frac{2^1}{\log 2} - \frac{2^0}{\log 2} \right) - \left( (1^2 - \frac{1^3}{3}) - (0) \right)$.
$= \frac{2-1}{\log 2} - (1 - \frac{1}{3}) = \frac{1}{\log 2} - \frac{2}{3}$.
$= \frac{3 - 2 \log 2}{3 \log 2} = \frac{3 - \log 4}{3 \log 2}$.
Solution diagram
287
EasyMCQ
$y-1=-|x|$ અને $y+1=|x|$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{1}{2}$
B
$1$
C
$2$
D
$0$

Solution

(C) આપેલા સમીકરણો $y = 1 - |x|$ અને $y = |x| - 1$ છે.
આ સમીકરણો $A(0, 1)$,$C(1, 0)$,$B(0, -1)$,અને $D(-1, 0)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતો એક ચોરસ દર્શાવે છે.
આ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ એ ચોરસ $ACBD$ નું ક્ષેત્રફળ છે.
$(0, 1)$,$(1, 0)$,$(0, -1)$,અને $(-1, 0)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ચોરસનું ક્ષેત્રફળ તેને ચાર સમાન કાટકોણ ત્રિકોણમાં વિભાજિત કરીને શોધી શકાય છે,જેમાં દરેકનો પાયો $1$ અને વેધ $1$ છે.
એક ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (દા.ત.,$\triangle AOC$) $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times 1 \times 1 = \frac{1}{2}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= 4 \times \triangle AOC$ નું ક્ષેત્રફળ $= 4 \times \frac{1}{2} = 2$.
આમ,જરૂરી ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $2$ ચોરસ એકમ છે.
Solution diagram
288
EasyMCQ
પ્રથમ ચરણમાં આવેલા અને $X$-અક્ષ,રેખા $x - \sqrt{3}y = 0$ અને વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{2\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{2\sqrt{3}}$
D
$\frac{2\pi}{3\sqrt{2}}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો $y = \frac{1}{\sqrt{3}}x$ અને $x^2 + y^2 = 4$ છે.
તેમને ઉકેલતા,આપણને પ્રથમ ચરણમાં છેદબિંદુ $A$ મળે છે: $x^2 + (\frac{x}{\sqrt{3}})^2 = 4 \implies x^2 + \frac{x^2}{3} = 4 \implies \frac{4x^2}{3} = 4 \implies x^2 = 3 \implies x = \sqrt{3}$.
તેથી $y = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{3}} = 1$. આમ,$A = (\sqrt{3}, 1)$.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ એ ત્રિકોણ $OAB$ (જ્યાં $B$ એ $(\sqrt{3}, 0)$ છે) અને $x = \sqrt{3}$ થી $x = 2$ સુધી વર્તુળની નીચેના ભાગનું ક્ષેત્રફળનો સરવાળો છે.
ત્રિકોણ $OAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times \sqrt{3} \times 1 = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
વર્તુળની નીચેનું ક્ષેત્રફળ $= \int_{\sqrt{3}}^{2} \sqrt{4 - x^2} dx = [\frac{x}{2}\sqrt{4 - x^2} + \frac{4}{2} \sin^{-1}(\frac{x}{2})]_{\sqrt{3}}^{2}$.
$= [0 + 2 \sin^{-1}(1)] - [\frac{\sqrt{3}}{2} \sqrt{4 - 3} + 2 \sin^{-1}(\frac{\sqrt{3}}{2})]$.
$= [2 \times \frac{\pi}{2}] - [\frac{\sqrt{3}}{2} + 2 \times \frac{\pi}{3}] = \pi - \frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{2\pi}{3} = \frac{\pi}{3} - \frac{\sqrt{3}}{2}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $= \frac{\sqrt{3}}{2} + (\frac{\pi}{3} - \frac{\sqrt{3}}{2}) = \frac{\pi}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
289
DifficultMCQ
વક્ર $x^2+2x+y-3=0$,$X$-અક્ષ અને વક્ર $Y$-અક્ષને મળે છે તે બિંદુએ સ્પર્શક દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$\frac{7}{10}$
B
$\frac{7}{12}$
C
$\frac{6}{11}$
D
$\frac{5}{11}$

Solution

(B) આપેલ વક્ર $y = -x^2 - 2x + 3$ છે.
વક્ર $Y$-અક્ષને મળે તે બિંદુ શોધવા માટે,$x = 0$ મૂકતા: $y = 3$. તેથી,બિંદુ $(0, 3)$ છે.
વિકલન કરતા: $\frac{dy}{dx} = -2x - 2$.
$(0, 3)$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $m = -2(0) - 2 = -2$ છે.
$(0, 3)$ પર સ્પર્શકનું સમીકરણ $y - 3 = -2(x - 0)$ એટલે કે $y = -2x + 3$ છે.
વક્ર $X$-અક્ષને $y = 0$ પર મળે છે: $-x^2 - 2x + 3 = 0 \implies x^2 + 2x - 3 = 0 \implies (x+3)(x-1) = 0$. તેથી,$x = -3$ અને $x = 1$.
સ્પર્શક $X$-અક્ષને $y = 0$ પર મળે છે: $0 = -2x + 3 \implies x = 1.5$.
વક્ર,$X$-અક્ષ અને સ્પર્શક દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $\frac{7}{12}$ છે.
290
EasyMCQ
જો પ્રથમ ચરણમાં આવેલું અને વર્તુળ $x^2+y^2-4x=0$,પરવલય $y^2=x$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $A$ હોય,તો $6A-9\sqrt{3}=$
A
$\pi$
B
$2\pi$
C
$3\pi$
D
$4\pi$

Solution

(D) આપેલ વક્રો $x^2+y^2-4x=0 \Rightarrow (x-2)^2+y^2=4$ અને $y^2=x$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,વર્તુળના સમીકરણમાં $y^2=x$ મૂકતા: $x^2+x-4x=0 \Rightarrow x^2-3x=0 \Rightarrow x(x-3)=0$. તેથી,$x=0$ અથવા $x=3$.
$x=0$ માટે,$y=0$. $x=3$ માટે,$y^2=3 \Rightarrow y=\sqrt{3}$ (પ્રથમ ચરણમાં).
પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x=0$ થી $x=3$ સુધી પરવલય દ્વારા અને $x=3$ થી $x=4$ સુધી વર્તુળ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
$A = \int_0^3 \sqrt{x} \, dx + \int_3^4 \sqrt{4-(x-2)^2} \, dx$
$A = \left[ \frac{2}{3}x^{3/2} \right]_0^3 + \left[ \frac{x-2}{2} \sqrt{4-(x-2)^2} + 2 \sin^{-1} \left( \frac{x-2}{2} \right) \right]_3^4$
$A = \frac{2}{3}(3\sqrt{3}) + \left[ (0 + 2 \sin^{-1}(1)) - (\frac{1}{2} \sqrt{3} + 2 \sin^{-1}(1/2)) \right]$
$A = 2\sqrt{3} + \pi - \frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{\pi}{3} = \frac{3\sqrt{3}}{2} + \frac{2\pi}{3}$.
તેથી,$6A - 9\sqrt{3} = 6(\frac{3\sqrt{3}}{2} + \frac{2\pi}{3}) - 9\sqrt{3} = 9\sqrt{3} + 4\pi - 9\sqrt{3} = 4\pi$.
Solution diagram
291
MediumMCQ
વક્રો $y=x^3$,$y=x^2$ અને રેખાઓ $x=0$ તથા $x=2$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{4}{3}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{5}{3}$

Solution

(B) ક્ષેત્રફળ $A$ એ વક્રો વચ્ચેના તફાવતના માનાંકનું સંકલન છે: $A = \int_{0}^{2} |x^3 - x^2| \, dx$.
પ્રથમ,છેદબિંદુઓ શોધો: $x^3 = x^2 \implies x^2(x-1) = 0$,તેથી $x=0$ અને $x=1$.
અંતરાલ $[0, 1]$ માં,$x^2 \ge x^3$,તેથી $|x^3 - x^2| = x^2 - x^3$.
અંતરાલ $[1, 2]$ માં,$x^3 \ge x^2$,તેથી $|x^3 - x^2| = x^3 - x^2$.
આમ,$A = \int_{0}^{1} (x^2 - x^3) \, dx + \int_{1}^{2} (x^3 - x^2) \, dx$.
પ્રથમ સંકલનનું મૂલ્ય: $[\frac{x^3}{3} - \frac{x^4}{4}]_{0}^{1} = \frac{1}{3} - \frac{1}{4} = \frac{1}{12}$.
બીજા સંકલનનું મૂલ્ય: $[\frac{x^4}{4} - \frac{x^3}{3}]_{1}^{2} = (\frac{16}{4} - \frac{8}{3}) - (\frac{1}{4} - \frac{1}{3}) = (4 - \frac{8}{3}) - (-\frac{1}{12}) = \frac{4}{3} + \frac{1}{12} = \frac{17}{12}$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{12} + \frac{17}{12} = \frac{18}{12} = \frac{3}{2}$.
292
EasyMCQ
વક્રો $y^2=4(x+7)$ અને $y^2=5(2-x)$ વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{32 \sqrt{2}}{3}$
B
$\frac{8}{3}$
C
$\frac{1}{6}$
D
$24 \sqrt{5}$

Solution

(D) વક્રો $y^2=4(x+7)$ અને $y^2=5(2-x)$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ.
$y^2$ માટેના પદોને સરખાવતા:
$4(x+7) = 5(2-x)$
$4x + 28 = 10 - 5x$
$9x = -18$
$x = -2$
$x = -2$ ને $y^2 = 4(x+7)$ માં મૂકતા,આપણને $y^2 = 4(-2+7) = 4(5) = 20$ મળે છે,તેથી $y = \pm \sqrt{20} = \pm 2\sqrt{5}$.
છેદબિંદુઓ $(-2, 2\sqrt{5})$ અને $(-2, -2\sqrt{5})$ છે.
બંને વક્રો માટે $x$ ને $y$ ના સ્વરૂપમાં દર્શાવતા:
$y^2 = 4(x+7)$ માટે,$x = \frac{y^2}{4} - 7$.
$y^2 = 5(2-x)$ માટે,$x = 2 - \frac{y^2}{5}$.
ક્ષેત્રફળ એ $y$ ની સાપેક્ષમાં $-2\sqrt{5}$ થી $2\sqrt{5}$ સુધીનું સંકલન છે:
ક્ષેત્રફળ $= \int_{-2\sqrt{5}}^{2\sqrt{5}} \left[ (2 - \frac{y^2}{5}) - (\frac{y^2}{4} - 7) \right] dy$
$= \int_{-2\sqrt{5}}^{2\sqrt{5}} (9 - \frac{9y^2}{20}) dy$
$= \left[ 9y - \frac{9y^3}{60} \right]_{-2\sqrt{5}}^{2\sqrt{5}} = \left[ 9y - \frac{3y^3}{20} \right]_{-2\sqrt{5}}^{2\sqrt{5}}$
$= \left( 9(2\sqrt{5}) - \frac{3(2\sqrt{5})^3}{20} \right) - \left( 9(-2\sqrt{5}) - \frac{3(-2\sqrt{5})^3}{20} \right)$
$= 2 \left( 18\sqrt{5} - \frac{3(8 \times 5\sqrt{5})}{20} \right)$
$= 2 \left( 18\sqrt{5} - 6\sqrt{5} \right) = 2(12\sqrt{5}) = 24\sqrt{5}$.
Solution diagram
293
EasyMCQ
વક્રો $y^2=4(x+1)$ અને $y^2=5(x-4)$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$280/3$
B
$150$
C
$140$
D
$200/3$

Solution

(D) આપેલ વક્રો $y^2 = 4(x+1)$ અને $y^2 = 5(x-4)$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે, $x$ ની કિંમતો સરખાવો:
$x = \frac{y^2}{4} - 1$ અને $x = \frac{y^2}{5} + 4$.
$\frac{y^2}{4} - 1 = \frac{y^2}{5} + 4$
$\frac{y^2}{4} - \frac{y^2}{5} = 5$
$\frac{y^2}{20} = 5 \implies y^2 = 100 \implies y = \pm 10$.
જ્યારે $y = 10$, ત્યારે $x = \frac{100}{4} - 1 = 24$. તેથી, છેદબિંદુઓ $(24, 10)$ અને $(24, -10)$ છે.
ક્ષેત્રફળ $\int_{-10}^{10} (x_{\text{right}} - x_{\text{left}}) dy$ દ્વારા મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_{-10}^{10} [(\frac{y^2}{4} - 1) - (\frac{y^2}{5} + 4)] dy = \int_{-10}^{10} (\frac{y^2}{20} - 5) dy = 2 \int_{0}^{10} (\frac{y^2}{20} - 5) dy = 2 [\frac{y^3}{60} - 5y]_0^{10} = 2 [\frac{1000}{60} - 50] = 2 [\frac{50}{3} - 50] = 2 [-\frac{100}{3}] = -200/3$. નિરપેક્ષ મૂલ્ય લેતા, ક્ષેત્રફળ $= 200/3$.
Solution diagram
294
EasyMCQ
જો વક્ર $ay = x^2$ અને રેખા $x + y = 2a$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $ka^2$ હોય,તો $k =$
A
$\frac{2}{9}$
B
$\frac{9}{2}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો $ay = x^2$ અને $x + y = 2a$ છે.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$y = \frac{x^2}{a}$.
આ કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $x + \frac{x^2}{a} = 2a$.
$a$ વડે ગુણતા,આપણને $ax + x^2 = 2a^2$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + ax - 2a^2 = 0$ થાય છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(x + 2a)(x - a) = 0$.
આમ,છેદબિંદુઓ $x = -2a$ અને $x = a$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ ઉપરના વક્ર અને નીચેના વક્ર વચ્ચેના તફાવતનું સંકલન છે:
$A = \int_{-2a}^{a} (2a - x - \frac{x^2}{a}) dx$.
પદવાર સંકલન કરતા:
$A = [2ax - \frac{x^2}{2} - \frac{x^3}{3a}]_{-2a}^{a}$.
સીમાઓ મૂકતા:
$A = (2a^2 - \frac{a^2}{2} - \frac{a^2}{3}) - (-4a^2 - 2a^2 + \frac{8a^2}{3}) = \frac{9}{2}a^2$.
ક્ષેત્રફળ $ka^2$ હોવાથી,$k = \frac{9}{2}$ મળે છે.
Solution diagram
295
EasyMCQ
વક્ર $y=2x-x^2$ અને રેખા $y=-x$ દ્વારા ઘેરાયેલ ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$\frac{9}{2}$
B
$\frac{11}{2}$
C
$\frac{16}{3}$
D
$\frac{22}{5}$

Solution

(A) વક્ર $y=2x-x^2$ અને રેખા $y=-x$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ,$2x-x^2 = -x$ લઈને.
$2x-x^2+x = 0$
$3x-x^2 = 0$
$x(3-x) = 0$
તેથી,છેદબિંદુઓ $x=0$ અને $x=3$ છે.
અંતરાલ $[0, 3]$ માં,વક્ર $y=2x-x^2$ એ રેખા $y=-x$ ની ઉપર આવેલું છે.
ક્ષેત્રફળ સંકલન દ્વારા મળે છે:
$\text{Area} = \int_0^3 ((2x-x^2) - (-x)) dx$
$= \int_0^3 (3x-x^2) dx$
$= \left[ \frac{3x^2}{2} - \frac{x^3}{3} \right]_0^3$
$= \left( \frac{3(3)^2}{2} - \frac{(3)^3}{3} \right) - (0 - 0)$
$= \frac{27}{2} - \frac{27}{3}$
$= \frac{27}{2} - 9$
$= \frac{27-18}{2} = \frac{9}{2} \text{ ચોરસ એકમ.}$
Solution diagram
296
DifficultMCQ
પરવલય $y^2=6ax$ દ્વારા વર્તુળ $x^2+y^2=16a^2$ ના બે ભાગ કરવામાં આવે છે,તો તે બે ક્ષેત્રફળો પૈકી મોટા ક્ષેત્રફળનું માપ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{4a^2}{3}(8\pi-\sqrt{3})$
B
$\frac{4a^2}{3}(4\pi-\sqrt{3})$
C
$\frac{2a^2}{3}(4\pi+\sqrt{3})$
D
$\frac{4a^2}{3}(4\pi+\sqrt{3})$

Solution

(A) છેદબિંદુ માટે,$y^2=6ax$ ને $x^2+y^2=16a^2$ માં મૂકતા:
$x^2+6ax-16a^2=0$
$(x+8a)(x-2a)=0$
પરવલય માટે $x \ge 0$ હોવાથી,$x=2a$ મળે.
નાના પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A_1 = 2 \left[ \int_0^{2a} \sqrt{6ax} \, dx + \int_{2a}^{4a} \sqrt{16a^2-x^2} \, dx \right]$ છે.
સંકલન ગણતા:
$2 \int_0^{2a} \sqrt{6a} \sqrt{x} \, dx = 2 \sqrt{6a} \left[ \frac{2}{3} x^{3/2} \right]_0^{2a} = 2 \sqrt{6a} \cdot \frac{2}{3} \cdot 2a \sqrt{2a} = \frac{8a^2 \sqrt{12}}{3} = \frac{16a^2 \sqrt{3}}{3}$.
$2 \int_{2a}^{4a} \sqrt{(4a)^2-x^2} \, dx = 2 \left[ \frac{x}{2} \sqrt{16a^2-x^2} + \frac{16a^2}{2} \sin^{-1} \left( \frac{x}{4a} \right) \right]_{2a}^{4a}$
$= 2 \left[ (0 + 8a^2 \cdot \frac{\pi}{2}) - (a \sqrt{12a^2} + 8a^2 \cdot \frac{\pi}{6}) \right] = 2 \left[ 4\pi a^2 - 2a^2 \sqrt{3} - \frac{4\pi a^2}{3} \right] = 2 \left[ \frac{8\pi a^2}{3} - 2a^2 \sqrt{3} \right] = \frac{16\pi a^2}{3} - 4a^2 \sqrt{3}$.
કુલ નાનું ક્ષેત્રફળ $A_1 = \frac{16a^2 \sqrt{3}}{3} + \frac{16\pi a^2}{3} - 4a^2 \sqrt{3} = \frac{16\pi a^2}{3} + \frac{4a^2 \sqrt{3}}{3} = \frac{4a^2}{3}(4\pi + \sqrt{3})$.
મોટું ક્ષેત્રફળ એ વર્તુળના કુલ ક્ષેત્રફળમાંથી નાનું ક્ષેત્રફળ બાદ કરવાથી મળે:
$A_2 = \pi(4a)^2 - A_1 = 16\pi a^2 - \left( \frac{16\pi a^2}{3} + \frac{4a^2 \sqrt{3}}{3} \right) = \frac{32\pi a^2}{3} - \frac{4a^2 \sqrt{3}}{3} = \frac{4a^2}{3}(8\pi - \sqrt{3})$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
297
EasyMCQ
વક્રો $|x|=2, |y|=2$ અને $xy \leq \frac{1}{2}$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$9+3 \log 2$
B
$3+\log 2$
C
$2+\log 3$
D
$8+2 \log 3$

Solution

(A) આ પ્રદેશ $x = \pm 2$ અને $y = \pm 2$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત ચોરસ દ્વારા ઘેરાયેલ છે,જેનું કુલ ક્ષેત્રફળ $4 \times 4 = 16$ છે. શરત $xy \leq \frac{1}{2}$ એ $xy > \frac{1}{2}$ વાળા પ્રદેશને બાકાત રાખે છે.
આ પ્રદેશ $xy > \frac{1}{2}$ બે ભાગોનો બનેલો છે: એક પ્રથમ ચરણમાં જ્યાં $y > \frac{1}{2x}$ અને બીજો ત્રીજા ચરણમાં જ્યાં $y < \frac{1}{2x}$.
સમાનતાને કારણે,આ બંને ભાગોનું ક્ષેત્રફળ સમાન છે. ચાલો પ્રથમ ચરણમાં $x=2, y=2, x=1/4$ (કારણ કે $2x=1/2 \implies x=1/4$ જ્યારે $y=2$) અને વક્ર $y=1/(2x)$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધીએ.
પ્રથમ ચરણમાં જ્યાં $xy > 1/2$ હોય ત્યાંનું ક્ષેત્રફળ $\int_{1/4}^{2} (2 - \frac{1}{2x}) dx = [2x - \frac{1}{2} \log x]_{1/4}^{2} = (4 - \frac{1}{2} \log 2) - (1/2 - \frac{1}{2} \log(1/4)) = 4 - 0.5 \log 2 - 0.5 + 0.5 \log(2^{-2}) = 3.5 - 0.5 \log 2 - \log 2 = 3.5 - 1.5 \log 2$ છે.
બાકાત રાખવાનું કુલ ક્ષેત્રફળ = $2 \times (3.5 - 1.5 \log 2) = 7 - 3 \log 2$.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ = ચોરસનું કુલ ક્ષેત્રફળ - બાકાત રાખેલ ક્ષેત્રફળ = $16 - (7 - 3 \log 2) = 9 + 3 \log 2$.
Solution diagram
298
EasyMCQ
જો $y=\cos x$,$y=\sin x$,$x=\frac{\pi}{4}$ અને $x=\pi$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ રેખા $x=a$ દ્વારા દુભાગવામાં આવે,તો $\sin \left(a+\frac{\pi}{4}\right)=$
A
$\frac{\sqrt{2}}{2+\sqrt{2}}$
B
$\frac{\sqrt{3}+1}{2}$
C
$\frac{\sqrt{2}-1}{2 \sqrt{2}}$
D
$\frac{\sqrt{3}+1}{2 \sqrt{2}}$

Solution

(C) $y=\sin x$ અને $y=\cos x$ દ્વારા $x=\frac{\pi}{4}$ થી $x=\pi$ સુધી ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ એ ઉપરના વક્રમાંથી નીચેના વક્રને બાદ કરીને મેળવવામાં આવે છે. અંતરાલ $[\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{2}]$ માં,$\sin x \ge \cos x$ છે,અને $[\frac{\pi}{2}, \pi]$ માં પણ $\sin x \ge \cos x$ છે (કારણ કે $\cos x$ ઋણ છે). આમ,કુલ ક્ષેત્રફળ $\int_{\frac{\pi}{4}}^{\pi} (\sin x - \cos x) dx$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,રેખા $x=a$ આ ક્ષેત્રફળને દુભાગે છે,તેથી:
$\int_{\frac{\pi}{4}}^{a} (\sin x - \cos x) dx = \int_{a}^{\pi} (\sin x - \cos x) dx$
સંકલનનું મૂલ્યાંકન કરતા:
$[-\cos x - \sin x]_{\frac{\pi}{4}}^{a} = [-\cos x - \sin x]_{a}^{\pi}$
$(-\cos a - \sin a) - (-\cos \frac{\pi}{4} - \sin \frac{\pi}{4}) = (-\cos \pi - \sin \pi) - (-\cos a - \sin a)$
$-\cos a - \sin a + \frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}} = -(-1) - 0 + \cos a + \sin a$
$-\cos a - \sin a + \frac{2}{\sqrt{2}} = 1 + \cos a + \sin a$
$\sqrt{2} - 1 = 2(\sin a + \cos a)$
$\sin a + \cos a = \frac{\sqrt{2}-1}{2}$
બંને બાજુને $\sqrt{2}$ વડે ભાગતા:
$\frac{1}{\sqrt{2}} \sin a + \frac{1}{\sqrt{2}} \cos a = \frac{\sqrt{2}-1}{2 \sqrt{2}}$
$\sin a \cos \frac{\pi}{4} + \cos a \sin \frac{\pi}{4} = \frac{\sqrt{2}-1}{2 \sqrt{2}}$
$\sin \left(a + \frac{\pi}{4}\right) = \frac{\sqrt{2}-1}{2 \sqrt{2}}$
Solution diagram
299
EasyMCQ
પરવલય $y^2=2x$ અને રેખા $y=4x-1$ વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$\frac{9}{32}$
B
$\frac{7}{23}$
C
$\frac{16}{3}$
D
$\frac{15}{4}$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $y^2=2x$ $\dots(i)$ અને રેખાનું સમીકરણ $y=4x-1$ $\dots(ii)$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$(ii)$ માંથી $x = \frac{y+1}{4}$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$y^2 = 2\left(\frac{y+1}{4}\right) \implies y^2 = \frac{y+1}{2} \implies 2y^2 - y - 1 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $(2y+1)(y-1) = 0$,તેથી $y = -\frac{1}{2}$ અને $y = 1$.
અનુરૂપ $x$ કિંમતો $x = \frac{(-1/2)+1}{4} = \frac{1}{8}$ અને $x = \frac{1+1}{4} = \frac{1}{2}$ છે.
છેદબિંદુઓ $(\frac{1}{8}, -\frac{1}{2})$ અને $(\frac{1}{2}, 1)$ છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $y$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન દ્વારા મળે છે:
$Area = \int_{-1/2}^{1} (x_{line} - x_{parabola}) dy = \int_{-1/2}^{1} (\frac{y+1}{4} - \frac{y^2}{2}) dy$.
$= \frac{1}{4} \int_{-1/2}^{1} (y+1) dy - \frac{1}{2} \int_{-1/2}^{1} y^2 dy$.
$= \frac{1}{4} [\frac{y^2}{2} + y]_{-1/2}^{1} - \frac{1}{2} [\frac{y^3}{3}]_{-1/2}^{1}$.
$= \frac{1}{4} [(\frac{1}{2} + 1) - (\frac{1}{8} - \frac{1}{2})] - \frac{1}{6} [1 - (-\frac{1}{8})]$.
$= \frac{1}{4} [\frac{3}{2} + \frac{3}{8}] - \frac{1}{6} [\frac{9}{8}] = \frac{1}{4} [\frac{15}{8}] - \frac{3}{16} = \frac{15}{32} - \frac{6}{32} = \frac{9}{32}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram

Application of Integration — Area bounded by region of multi curve · Frequently Asked Questions

1Are these Application of Integration questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Application of Integration Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.