Gujarati

Mix Examples-Determinants and Matrices Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Mix Examples-Determinants and Matrices

432+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 32 of 432 questions in Gujarati

401
EasyMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 3 & 0 & 3 \\ 0 & 3 & 0 \\ 3 & 0 & 3 \end{bmatrix}$. તો,સમીકરણ $\operatorname{det}(A - \lambda I_{3}) = 0$ (જ્યાં $I_{3}$ એ $3$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે) ના બીજ શોધો.
A
$3, 0, 3$
B
$0, 3, 6$
C
$1, 0, -6$
D
$3, 3, 6$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 3 & 0 & 3 \\ 0 & 3 & 0 \\ 3 & 0 & 3 \end{bmatrix}$ છે.
લાક્ષણિક સમીકરણ $\operatorname{det}(A - \lambda I_{3}) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\begin{vmatrix} 3-\lambda & 0 & 3 \\ 0 & 3-\lambda & 0 \\ 3 & 0 & 3-\lambda \end{vmatrix} = 0$.
બીજી હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$(3-\lambda) \begin{vmatrix} 3-\lambda & 3 \\ 3 & 3-\lambda \end{vmatrix} = 0$.
$(3-\lambda) [(3-\lambda)^2 - 9] = 0$.
$(3-\lambda) [9 + \lambda^2 - 6\lambda - 9] = 0$.
$(3-\lambda) (\lambda^2 - 6\lambda) = 0$.
$(3-\lambda) \lambda (\lambda - 6) = 0$.
આમ,બીજ $\lambda = 0, 3, 6$ છે.
402
EasyMCQ
જો $A$ અને $B$ બે શ્રેણિકો એવા હોય કે જેથી $AB = B$ અને $BA = A$ થાય,તો $A^{2} + B^{2}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$A+B$
B
$2BA$
C
$2AB$
D
$A-B$

Solution

(A) આપેલ છે કે $AB = B$ અને $BA = A$.
આપણે $A^{2} + B^{2}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કારણ કે $A^{2} = A \cdot A$,$A = BA$ મૂકતા,આપણને $A^{2} = A(BA) = (AB)A$ મળે છે.
$AB = B$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $A^{2} = BA = A$ મળે છે.
તે જ રીતે,$B^{2} = B \cdot B$,$B = AB$ મૂકતા,આપણને $B^{2} = B(AB) = (BA)B$ મળે છે.
$BA = A$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $B^{2} = AB = B$ મળે છે.
તેથી,$A^{2} + B^{2} = A + B$.
403
MediumMCQ
સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $n$ શોધો જેથી $\left(\begin{array}{cc}\cos \frac{\pi}{4} & \sin \frac{\pi}{4} \\ -\sin \frac{\pi}{4} & \cos \frac{\pi}{4}\end{array}\right)^{n}$ એ $2$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક (identity matrix) બને.
A
$4$
B
$8$
C
$12$
D
$16$

Solution

(B) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} \cos \frac{\pi}{4} & \sin \frac{\pi}{4} \\ -\sin \frac{\pi}{4} & \cos \frac{\pi}{4} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{2}} \\ -\frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{2}} \end{bmatrix}$.
આ એક પરિભ્રમણ શ્રેણિક (rotation matrix) $R_{\theta} = \begin{bmatrix} \cos \theta & \sin \theta \\ -\sin \theta & \cos \theta \end{bmatrix}$ છે,જ્યાં $\theta = \frac{\pi}{4}$ છે.
પરિભ્રમણ શ્રેણિકના ગુણધર્મ મુજબ,$A^n = R_{n\theta} = \begin{bmatrix} \cos(n\theta) & \sin(n\theta) \\ -\sin(n\theta) & \cos(n\theta) \end{bmatrix}$ થાય.
આપણે $A^n = I = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$ જોઈએ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\cos(n\theta) = 1$ અને $\sin(n\theta) = 0$ હોવું જોઈએ.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે $n\theta = 2k\pi$ હોય,જ્યાં $k$ કોઈ પૂર્ણાંક છે.
$\theta = \frac{\pi}{4}$ મૂકતા,આપણને $n \cdot \frac{\pi}{4} = 2k\pi$ મળે છે.
તેથી,$n = 8k$.
સૌથી નાના ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે,$k = 1$ લેતા,આપણને $n = 8$ મળે છે.
404
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$,$B = \begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$,અને $P = \begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ x & 0 & 0 \\ 0 & 0 & y \end{bmatrix}$ એક લંબકોણીય શ્રેણિક છે જેથી $B = PAP^{-1}$ થાય. તો:
A
$x = 1, y = 1$
B
$x = 1, y = 0$
C
$x = 0, y = 1$
D
$x = -1, y = 0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $B = PAP^{-1}$,તેથી $BP = PA$ લખી શકાય.
શ્રેણિકોની કિંમતો મૂકતા:
$\begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ x & 0 & 0 \\ 0 & 0 & y \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 1 & 0 \\ x & 0 & 0 \\ 0 & 0 & y \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$
ગુણાકાર કરતા:
ડાબી બાજુ: $\begin{bmatrix} x & 0 & 0 \\ 0 & 0 & y \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$
જમણી બાજુ: $\begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & x \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$
અનુરૂપ ઘટકોને સરખાવતા,આપણને $x = 1$ અને $y = x$ મળે છે.
તેથી,$x = 1$ અને $y = 1$.
405
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ બે અસામાન્ય (non-singular) વિસંમિત (skew-symmetric) શ્રેણિકો છે જેથી $AB = BA$ થાય. તો $A^{2} B^{2} (A^{\top} B)^{-1} (A B^{-1})^{\top}$ ની કિંમત શોધો.
A
$A^{2}$
B
$-B^{2}$
C
$-A^{2}$
D
$AB$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A$ અને $B$ વિસંમિત શ્રેણિકો છે,તેથી $A^{\top} = -A$ અને $B^{\top} = -B$ થાય.
આપેલ છે કે $AB = BA$.
આપણે પદાવલિ $E = A^{2} B^{2} (A^{\top} B)^{-1} (A B^{-1})^{\top}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$A^{\top} = -A$ મૂકતા,$E = A^{2} B^{2} (-AB)^{-1} (A B^{-1})^{\top}$ મળે.
ગુણધર્મ $(XY)^{-1} = Y^{-1} X^{-1}$ અને $(XY)^{\top} = Y^{\top} X^{\top}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = A^{2} B^{2} (-B^{-1} A^{-1}) ((B^{-1})^{\top} A^{\top})$.
કારણ કે $(B^{-1})^{\top} = (B^{\top})^{-1} = (-B)^{-1} = -B^{-1}$,આ કિંમત મૂકતા:
$E = A^{2} B^{2} (-B^{-1} A^{-1}) (-B^{-1} (-A))$.
$E = A^{2} B^{2} (-B^{-1} A^{-1}) (B^{-1} A)$.
$AB = BA$ હોવાથી,$A^{-1} B = B A^{-1}$ અને $A B^{-1} = B^{-1} A$ થાય.
$E = A^{2} B^{2} (-B^{-1} A^{-1} B^{-1} A)$.
$E = -A^{2} B^{2} B^{-1} A^{-1} B^{-1} A$.
$E = -A^{2} B (B B^{-1}) A^{-1} B^{-1} A$.
$E = -A^{2} B (I) A^{-1} B^{-1} A$.
$E = -A^{2} (B A^{-1}) B^{-1} A$.
$B A^{-1} = A^{-1} B$ હોવાથી:
$E = -A^{2} A^{-1} B B^{-1} A$.
$E = -A (I) (I) A = -A^{2}$.
406
MediumMCQ
જો શ્રેણિક $M_r$ એ $r = 1, 2, 3, \ldots$ માટે $M_r = \begin{bmatrix} r & r-1 \\ r-1 & r \end{bmatrix}$ દ્વારા આપવામાં આવેલ હોય,તો $\det(M_1) + \det(M_2) + \ldots + \det(M_{2008}) = $
A
$2007$
B
$2008$
C
$(2008)^2$
D
$(2007)^2$

Solution

(C) શ્રેણિક $M_r$ નો નિશ્ચાયક આ રીતે મળે છે: $\det(M_r) = r(r) - (r-1)(r-1) = r^2 - (r-1)^2$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે છે: $\det(M_r) = r^2 - (r^2 - 2r + 1) = 2r - 1$.
આપણે આ સરવાળો શોધવાનો છે: $\sum_{r=1}^{2008} \det(M_r) = \sum_{r=1}^{2008} (2r - 1)$.
આ પ્રથમ $2008$ એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો છે,જેનું સૂત્ર $\sum_{r=1}^{n} (2r - 1) = n^2$ છે.
$n = 2008$ માટે,સરવાળો $(2008)^2$ થાય છે.
407
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $ax^2+bx+c=0$ ના બીજ છે,જ્યાં $a, b, c$ વાસ્તવિક છે. જો $s_n = \alpha^n + \beta^n$ અને $\left|\begin{array}{ccc}3 & 1+s_1 & 1+s_2 \\ 1+s_1 & 1+s_2 & 1+s_3 \\ 1+s_2 & 1+s_3 & 1+s_4\end{array}\right| = k \frac{(a+b+c)^2}{a^4}$ હોય,તો $k =$
A
$b^2-4ac$
B
$b^2+4ac$
C
$b^2+2ac$
D
$4ac-b^2$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક $D = \left|\begin{array}{ccc} 1+1+1 & 1+\alpha+\beta & 1+\alpha^2+\beta^2 \\ 1+\alpha+\beta & 1+\alpha^2+\beta^2 & 1+\alpha^3+\beta^3 \\ 1+\alpha^2+\beta^2 & 1+\alpha^3+\beta^3 & 1+\alpha^4+\beta^4 \end{array}\right|$ છે.
આને બે નિશ્ચાયકોના ગુણાકાર તરીકે લખી શકાય છે:
$D = \left|\begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & \alpha & \beta \\ 1 & \alpha^2 & \beta^2 \end{array}\right| \times \left|\begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & \alpha & \alpha^2 \\ 1 & \beta & \beta^2 \end{array}\right|$.
બંને નિશ્ચાયકો વેન્ડરમોન્ડ નિશ્ચાયક છે,તેથી $D = \{(1-\alpha)(\alpha-\beta)(\beta-1)\}^2 = (1-\alpha)^2(\alpha-\beta)^2(\beta-1)^2$.
કારણ કે $\alpha+\beta = -b/a$ અને $\alpha\beta = c/a$,તેથી $(\alpha-\beta)^2 = (\alpha+\beta)^2 - 4\alpha\beta = b^2/a^2 - 4c/a = (b^2-4ac)/a^2$.
વળી,$(1-\alpha)(1-\beta) = 1 - (\alpha+\beta) + \alpha\beta = 1 + b/a + c/a = (a+b+c)/a$.
આમ,$D = \{(1-\alpha)(1-\beta)\}^2 (\alpha-\beta)^2 = \left(\frac{a+b+c}{a}\right)^2 \left(\frac{b^2-4ac}{a^2}\right) = (b^2-4ac) \frac{(a+b+c)^2}{a^4}$.
આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = b^2-4ac$ મળે છે.
408
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & \cos t & \sin t \\ 0 & -\sin t & \cos t \end{bmatrix}$. ધારો કે $\lambda_{1}, \lambda_{2}, \lambda_{3}$ એ $\det(A - \lambda I_{3}) = 0$ ના બીજ છે,જ્યાં $I_{3}$ એ એકમ શ્રેણિક દર્શાવે છે. જો $\lambda_{1} + \lambda_{2} + \lambda_{3} = \sqrt{2} + 1$ હોય,તો $-\pi \leq t < \pi$ માટે $t$ ની શક્ય કિંમતોનો ગણ કયો છે?
A
ખાલી ગણ
B
$\left\{\frac{\pi}{4}\right\}$
C
$\left\{-\frac{\pi}{4}, \frac{\pi}{4}\right\}$
D
$\left\{-\frac{\pi}{3}, \frac{\pi}{3}\right\}$

Solution

(C) લાક્ષણિક સમીકરણ $\det(A - \lambda I_{3}) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધતા:
$\begin{vmatrix} 1-\lambda & 0 & 0 \\ 0 & \cos t-\lambda & \sin t \\ 0 & -\sin t & \cos t-\lambda \end{vmatrix} = 0$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$(1-\lambda) [(\cos t - \lambda)^2 - (-\sin^2 t)] = 0$.
$(1-\lambda) [\cos^2 t - 2\lambda \cos t + \lambda^2 + \sin^2 t] = 0$.
કારણ કે $\cos^2 t + \sin^2 t = 1$,તેથી:
$(1-\lambda) [\lambda^2 - 2\lambda \cos t + 1] = 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા:
$-\lambda^3 + \lambda^2(1 + 2\cos t) - \lambda(2\cos t + 1) + 1 = 0$.
ત્રિઘાત સમીકરણ $a\lambda^3 + b\lambda^2 + c\lambda + d = 0$ ના બીજનો સરવાળો $\lambda_{1} + \lambda_{2} + \lambda_{3} = -b/a$ થાય છે.
અહીં,$\lambda_{1} + \lambda_{2} + \lambda_{3} = -\frac{1 + 2\cos t}{-1} = 1 + 2\cos t$.
આપેલ છે કે $\lambda_{1} + \lambda_{2} + \lambda_{3} = \sqrt{2} + 1$,તેથી:
$1 + 2\cos t = 1 + \sqrt{2} \Rightarrow 2\cos t = \sqrt{2} \Rightarrow \cos t = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
$-\pi \leq t < \pi$ માટે,$\cos t = \frac{1}{\sqrt{2}}$ નું સમાધાન કરતા $t$ ના મૂલ્યો $t = \frac{\pi}{4}$ અને $t = -\frac{\pi}{4}$ છે.
409
MediumMCQ
જો $\left|\begin{array}{ccc}-1 & 7 & 0 \\ 2 & 1 & -3 \\ 3 & 4 & 1\end{array}\right|=A$ હોય,તો $\left|\begin{array}{ccc}13 & -11 & 5 \\ -7 & -1 & 25 \\ -21 & -3 & -15\end{array}\right|$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$A^{2}$
B
$A^{2}-A+I_{3}$
C
$A^{2}-3A+I_{3}$
D
$3A^{2}+5A-4I_{3}$

Solution

(A) પ્રથમ,$A$ નું મૂલ્ય શોધો:
$A = -1(1 - (-12)) - 7(2 - (-9)) + 0 = -1(13) - 7(11) = -13 - 77 = -90$.
હવે,ધારો કે $B = \left|\begin{array}{ccc}13 & -11 & 5 \\ -7 & -1 & 25 \\ -21 & -3 & -15\end{array}\right|$.
$C_3$ માંથી $5$ અને $R_3$ માંથી $3$ સામાન્ય લેતા:
$B = 5 \times 3 \left|\begin{array}{ccc}13 & -11 & 1 \\ -7 & -1 & 5 \\ -7 & -1 & -1\end{array}\right| = 15 \left|\begin{array}{ccc}13 & -11 & 1 \\ -7 & -1 & 5 \\ 0 & 0 & -6\end{array}\right|$ ($R_3 \rightarrow R_3 - R_2$ નો ઉપયોગ કરતા).
$R_3$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$B = 15 \times (-6) \left|\begin{array}{cc}13 & -11 \\ -7 & -1\end{array}\right| = -90 \times (-13 - 77) = -90 \times (-90) = 8100$.
કારણ કે $A = -90$,તેથી $A^2 = (-90)^2 = 8100$.
તેથી,$B = A^2$.
410
MediumMCQ
જો $a_{r}=(\cos 2 r \pi+i \sin 2 r \pi)^{1 / 9}$ હોય,તો $\left|\begin{array}{lll}a_{1} & a_{2} & a_{3} \\ a_{4} & a_{5} & a_{6} \\ a_{7} & a_{8} & a_{9}\end{array}\right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$a_{r}=(\cos 2 r \pi+i \sin 2 r \pi)^{1 / 9} = e^{\frac{2 r \pi i}{9}}$.
હવે,નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{ccc} e^{\frac{2 \pi i}{9}} & e^{\frac{4 \pi i}{9}} & e^{\frac{6 \pi i}{9}} \\ e^{\frac{8 \pi i}{9}} & e^{\frac{10 \pi i}{9}} & e^{\frac{12 \pi i}{9}} \\ e^{\frac{14 \pi i}{9}} & e^{\frac{16 \pi i}{9}} & e^{\frac{18 \pi i}{9}} \end{array}\right|$ છે.
અહીં નોંધો કે હાર $R_{2}$ ના ઘટકો અને હાર $R_{1}$ ના ઘટકોનો ગુણોત્તર $e^{\frac{6 \pi i}{9}} = e^{\frac{2 \pi i}{3}}$ છે.
ખાસ કરીને,$a_{4} = a_{1} \cdot e^{\frac{6 \pi i}{9}}$,$a_{5} = a_{2} \cdot e^{\frac{6 \pi i}{9}}$,અને $a_{6} = a_{3} \cdot e^{\frac{6 \pi i}{9}}$.
કારણ કે હાર $R_{2}$ એ હાર $R_{1}$ નો અદિશ ગુણાંક છે,તેથી આ હાર રેખીય રીતે આધારિત છે.
તેથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
411
EasyMCQ
જો બહુપદી $f(x) = \left|\begin{array}{ccc} (1+x)^{a} & (2+x)^{b} & 1 \\ 1 & (1+x)^{a} & (2+x)^{b} \\ (2+x)^{b} & 1 & (1+x)^{a} \end{array}\right|$ હોય,તો $f(x)$ નું અચળ પદ શોધો ($a$ અને $b$ ધન પૂર્ણાંકો છે).
A
$2 - 3 \cdot 2^{b} + 2^{3b}$
B
$2 + 3 \cdot 2^{b} + 2^{3b}$
C
$2 + 3 \cdot 2^{b} - 2^{3b}$
D
$2 - 3 \cdot 2^{b} - 2^{3b}$

Solution

(A) બહુપદી $f(x)$ નું અચળ પદ શોધવા માટે,આપણે $x = 0$ લઈએ છીએ.
નિશ્ચાયકમાં $x = 0$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$f(0) = \left|\begin{array}{ccc} (1+0)^{a} & (2+0)^{b} & 1 \\ 1 & (1+0)^{a} & (2+0)^{b} \\ (2+0)^{b} & 1 & (1+0)^{a} \end{array}\right| = \left|\begin{array}{ccc} 1 & 2^{b} & 1 \\ 1 & 1 & 2^{b} \\ 2^{b} & 1 & 1 \end{array}\right|$.
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$f(0) = 1 \cdot \left|\begin{array}{cc} 1 & 2^{b} \\ 1 & 1 \end{array}\right| - 2^{b} \cdot \left|\begin{array}{cc} 1 & 2^{b} \\ 2^{b} & 1 \end{array}\right| + 1 \cdot \left|\begin{array}{cc} 1 & 1 \\ 2^{b} & 1 \end{array}\right|$.
$2 \times 2$ નિશ્ચાયકોની ગણતરી કરતા:
$f(0) = 1(1 - 2^{b}) - 2^{b}(1 - (2^{b})^{2}) + 1(1 - 2^{b})$.
$f(0) = (1 - 2^{b}) - 2^{b}(1 - 2^{2b}) + (1 - 2^{b})$.
$f(0) = 1 - 2^{b} - 2^{b} + 2^{3b} + 1 - 2^{b}$.
$f(0) = 2 - 3 \cdot 2^{b} + 2^{3b}$.
412
MediumMCQ
જો $f:[0, \pi / 2) \rightarrow R$ એ $f(\theta)=\left|\begin{array}{ccc}1 & \tan \theta & 1 \\ -\tan \theta & 1 & \tan \theta \\ -1 & -\tan \theta & 1\end{array}\right|$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત હોય,તો $f$ નો વિસ્તાર શોધો.
A
$(2, \infty)$
B
$(-\infty, -2]$
C
$[2, \infty)$
D
$(-\infty, 2]$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક $f(\theta) = \left|\begin{array}{ccc} 1 & \tan \theta & 1 \\ -\tan \theta & 1 & \tan \theta \\ -1 & -\tan \theta & 1 \end{array}\right|$ છે.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$f(\theta) = 1(1 - (-\tan^2 \theta)) - \tan \theta(-\tan \theta - (-\tan \theta)) + 1(\tan^2 \theta - (-1))$
$f(\theta) = 1(1 + \tan^2 \theta) - \tan \theta(0) + 1(\tan^2 \theta + 1)$
$f(\theta) = (1 + \tan^2 \theta) + (1 + \tan^2 \theta) = 2(1 + \tan^2 \theta) = 2 \sec^2 \theta$.
અહીં $\theta \in [0, \pi/2)$ હોવાથી,$\tan \theta \in [0, \infty)$,તેથી $\sec^2 \theta \in [1, \infty)$ મળે.
આમ,$f(\theta) = 2 \sec^2 \theta \in [2, \infty)$ થાય.
413
MediumMCQ
જો $z = \begin{bmatrix} 1 & 1+2i & -5i \\ 1-2i & -3 & 5+3i \\ 5i & 5-3i & 7 \end{bmatrix}$ હોય,તો નીચેનામાંથી શું સાચું છે? (જ્યાં $i = \sqrt{-1}$)
A
$z$ શુદ્ધ વાસ્તવિક છે
B
$z$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે
C
$z + \bar{z} = 0$
D
$(z - \bar{z})i$ શુદ્ધ કાલ્પનિક છે

Solution

(A) જો $A = \bar{A}^T$ હોય તો શ્રેણિક $A$ ને હર્મિશિયન શ્રેણિક કહેવાય છે. આપેલ શ્રેણિક $z$ તપાસીએ.
$z$ નો પરિવર્તિત શ્રેણિક $z^T = \begin{bmatrix} 1 & 1-2i & 5i \\ 1+2i & -3 & 5-3i \\ -5i & 5+3i & 7 \end{bmatrix}$ છે.
$z$ નો અનુબદ્ધ શ્રેણિક $\bar{z} = \begin{bmatrix} 1 & 1-2i & 5i \\ 1+2i & -3 & 5-3i \\ -5i & 5+3i & 7 \end{bmatrix}$ છે.
કારણ કે $z^T = \bar{z}$,તેથી શ્રેણિક $z$ એ હર્મિશિયન શ્રેણિક છે.
કોઈપણ હર્મિશિયન શ્રેણિક માટે,તેનો નિશ્ચાયક હંમેશા વાસ્તવિક સંખ્યા હોય છે.
ધારો કે $D = \det(z)$. કારણ કે $D$ વાસ્તવિક છે,તેથી $D = \bar{D}$.
આમ,$z$ (નિશ્ચાયકના મૂલ્ય તરીકે) શુદ્ધ વાસ્તવિક છે.
414
DifficultMCQ
જો $1$ ના ઘનમૂળ પૈકીનું એક $\omega$ હોય,તો $\left|\begin{array}{ccc}1 & 1+\omega^2 & \omega^2 \\ 1-i & -1 & \omega^2-1 \\ -i & -1+\omega & -1\end{array}\right|=$
A
$\omega$
B
$1$
C
$-1$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 & 1+\omega^2 & \omega^2 \\ 1-i & -1 & \omega^2-1 \\ -i & -1+\omega & -1\end{array}\right|$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1+\omega+\omega^2 = 0$,તેથી $1+\omega^2 = -\omega$.
આ કિંમત મૂકતા,$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 & -\omega & \omega^2 \\ 1-i & -1 & \omega^2-1 \\ -i & -1+\omega & -1\end{array}\right|$.
$C_2 \rightarrow C_2 + C_1$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 & 1-\omega & \omega^2 \\ 1-i & -i & \omega^2-1 \\ -i & -1 & -1\end{array}\right|$.
નિશ્ચાયકનું સાદું રૂપ આપતા અથવા વિસ્તરણ કરતા,આપણને મળે છે કે નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
415
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ એ ઓર્થોગોનલ શ્રેણિકો છે અને $\operatorname{det}(A) + \operatorname{det}(B) = 0$ છે. તો
A
$A+B$ એ સિંગ્યુલર (અસામાન્ય) છે
B
$A+B$ એ નોન-સિંગ્યુલર છે
C
$A+B$ એ ઓર્થોગોનલ છે
D
$A+B$ એ સ્ક્યુ-સિમેટ્રિક છે

Solution

(A) કારણ કે $A$ અને $B$ ઓર્થોગોનલ શ્રેણિકો છે,તેથી $AA^{\top} = I$ અને $BB^{\top} = I$ થાય.
બંને બાજુ નિશ્ચાયક લેતા,$\operatorname{det}(A)\operatorname{det}(A^{\top}) = 1$ અને $\operatorname{det}(B)\operatorname{det}(B^{\top}) = 1$ મળે.
$\operatorname{det}(A^{\top}) = \operatorname{det}(A)$ હોવાથી,$(\operatorname{det}(A))^2 = 1$ અને $(\operatorname{det}(B))^2 = 1$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $\operatorname{det}(A) = \pm 1$ અને $\operatorname{det}(B) = \pm 1$.
આપેલ છે કે $\operatorname{det}(A) + \operatorname{det}(B) = 0$,તેથી $\operatorname{det}(A) = -\operatorname{det}(B)$.
હવે,$\operatorname{det}(A+B) = \operatorname{det}(A(I + A^{-1}B))$ ધ્યાનમાં લો.
$A$ ઓર્થોગોનલ હોવાથી,$A^{-1} = A^{\top}$ થાય. તેથી,$\operatorname{det}(A+B) = \operatorname{det}(A(I + A^{\top}B))$.
આપણે $A+B = A(I + A^{\top}B) = A(B^{\top}B + A^{\top}B) = A(B^{\top} + A^{\top})B$ લખી શકીએ.
નિશ્ચાયક લેતા: $\operatorname{det}(A+B) = \operatorname{det}(A) \operatorname{det}(B^{\top} + A^{\top}) \operatorname{det}(B) = \operatorname{det}(A)\operatorname{det}(B) \operatorname{det}((A+B)^{\top})$.
$\operatorname{det}(A) = -\operatorname{det}(B)$ હોવાથી,$\operatorname{det}(A)\operatorname{det}(B) = -(\operatorname{det}(B))^2 = -1$ થાય.
આમ,$\operatorname{det}(A+B) = -1 \cdot \operatorname{det}(A+B)$.
આનો અર્થ એ છે કે $2 \operatorname{det}(A+B) = 0$,તેથી $\operatorname{det}(A+B) = 0$.
તેથી,$A+B$ એ સિંગ્યુલર શ્રેણિક છે.
416
DifficultMCQ
માત્ર $0$ અથવા $1$ ઘટકો ધરાવતા $2 \times 2$ ક્રમના તમામ નિશ્ચાયકોના ગણમાંથી એક નિશ્ચાયક યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. પસંદ કરેલ નિશ્ચાયક શૂન્યતર હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{3}{16}$
B
$\frac{3}{8}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{5}{8}$

Solution

(B) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \begin{vmatrix} a & b \\ c & d \end{vmatrix} = ad - bc$ છે.
દરેક ઘટક $0$ અથવા $1$ હોઈ શકે છે,તેથી કુલ $2^4 = 16$ શક્ય નિશ્ચાયકો છે.
જો $ad = bc$ હોય તો નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય છે.
કિસ્સો $1$: $ad = 0$ અને $bc = 0$.
$ad=0$ માટે,$(a,d)$ ની જોડી $(0,0), (0,1), (1,0)$ હોઈ શકે છે,જે $3$ શક્યતાઓ છે.
તે જ રીતે,$bc=0$ માટે $3$ શક્યતાઓ છે.
$ad=bc=0$ માટે કુલ કિસ્સાઓ $3 \times 3 = 9$ છે.
કિસ્સો $2$: $ad = 1$ અને $bc = 1$.
આ ફક્ત ત્યારે જ થાય છે જો $a=1, d=1$ અને $b=1, c=1$ હોય,જે $1$ શક્યતા છે.
જ્યાં $\Delta = 0$ હોય તેવા કુલ કિસ્સાઓ $9 + 1 = 10$ છે.
જ્યાં $\Delta \neq 0$ હોય તેવા કુલ કિસ્સાઓ $16 - 10 = 6$ છે.
સંભાવના $= \frac{6}{16} = \frac{3}{8}$.
417
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 3 & -4 \\ 1 & -1 \end{bmatrix}$ અને $B$ બે શ્રેણિકો છે જેથી $A^{100} = 100B + I$ થાય. તો $B^{100}$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો . . . . . . છે.
A
$0$
B
$100$
C
$1$
D
-$1$

Solution

(A) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 3 & -4 \\ 1 & -1 \end{bmatrix}$. આપણે $A = I + M$ લખી શકીએ,જ્યાં $M = \begin{bmatrix} 2 & -4 \\ 1 & -2 \end{bmatrix}$.
$M^2$ ની ગણતરી કરતા: $M^2 = \begin{bmatrix} 2 & -4 \\ 1 & -2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 2 & -4 \\ 1 & -2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 4-4 & -8+8 \\ 2-2 & -4+4 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix} = O$.
કારણ કે $M^2 = O$,તેથી તમામ $k \geq 2$ માટે $M^k = O$ થશે.
શ્રેણિકો માટે દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા: $A^{100} = (I + M)^{100} = I^{100} + \binom{100}{1} I^{99} M + \binom{100}{2} I^{98} M^2 + \dots = I + 100M$.
આપેલ છે કે $A^{100} = 100B + I$,તેથી $I + 100M = 100B + I$,જેનો અર્થ છે કે $B = M = \begin{bmatrix} 2 & -4 \\ 1 & -2 \end{bmatrix}$.
કારણ કે $B^2 = M^2 = O$,તેથી $B^{100} = O = \begin{bmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}$.
$B^{100}$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $0 + 0 + 0 + 0 = 0$ થાય છે.
418
DifficultMCQ
ધારો કે $A$,$B$ અને $C$ એ વાસ્તવિક ઘટકો ધરાવતા ત્રણ $2 \times 2$ શ્રેણિકો છે,જેથી $B = (I + A)^{-1}$ અને $A + C = I$ થાય. જો $BC = \begin{bmatrix} 1 & -5 \\ -1 & 2 \end{bmatrix}$ અને $CB \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 12 \\ -6 \end{bmatrix}$ હોય,તો $x_1 + x_2$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$0$
C
$-2$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે કે $B = (I + A)^{-1}$ અને $A + C = I$.
$A + C = I$ પરથી,આપણને $A = I - C$ મળે છે.
આ કિંમત $B$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$B = (I + (I - C))^{-1} = (2I - C)^{-1}$.
આનો અર્થ એ છે કે $B(2I - C) = I$,તેથી $2B - BC = I$.
તે જ રીતે,$(2I - C)B = I$,તેથી $2B - CB = I$.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા,$2B - BC = 2B - CB$,જે સૂચવે છે કે $BC = CB$.
આપેલ છે કે $BC = \begin{bmatrix} 1 & -5 \\ -1 & 2 \end{bmatrix}$,તેથી $CB = \begin{bmatrix} 1 & -5 \\ -1 & 2 \end{bmatrix}$.
આપણે $CB \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 12 \\ -6 \end{bmatrix}$ ઉકેલવાનું છે.
ધારો કે $M = \begin{bmatrix} 1 & -5 \\ -1 & 2 \end{bmatrix}$. નિશ્ચાયક $|M| = (1)(2) - (-5)(-1) = 2 - 5 = -3$.
વ્યસ્ત શ્રેણિક $M^{-1} = \frac{1}{-3} \begin{bmatrix} 2 & 5 \\ 1 & 1 \end{bmatrix} = -\frac{1}{3} \begin{bmatrix} 2 & 5 \\ 1 & 1 \end{bmatrix}$.
તેથી $\begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \end{bmatrix} = M^{-1} \begin{bmatrix} 12 \\ -6 \end{bmatrix} = -\frac{1}{3} \begin{bmatrix} 2 & 5 \\ 1 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 12 \\ -6 \end{bmatrix} = -\frac{1}{3} \begin{bmatrix} 24 - 30 \\ 12 - 6 \end{bmatrix} = -\frac{1}{3} \begin{bmatrix} -6 \\ 6 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 \\ -2 \end{bmatrix}$.
આમ,$x_1 = 2$ અને $x_2 = -2$.
તેથી,$x_1 + x_2 = 2 + (-2) = 0$.
419
DifficultMCQ
ગણ $\{-2, -1, 0, 1, 2\}$ ના ઘટકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાય તેવા $3 \times 2$ શ્રેણિકો $A$ ની સંખ્યા શોધો,જેથી $A^{T}A$ ના તમામ વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો $5$ થાય.
A
$300$
B
$312$
C
$324$
D
$340$

Solution

(B) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} a_1 & b_1 \\ a_2 & b_2 \\ a_3 & b_3 \end{bmatrix}_{3 \times 2}$.
તેથી $A^{T}A = \begin{bmatrix} a_1 & a_2 & a_3 \\ b_1 & b_2 & b_3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} a_1 & b_1 \\ a_2 & b_2 \\ a_3 & b_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} a_1^2 + a_2^2 + a_3^2 & \dots \\ \dots & b_1^2 + b_2^2 + b_3^2 \end{bmatrix}$.
વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો $\text{Tr}(A^{T}A) = a_1^2 + a_2^2 + a_3^2 + b_1^2 + b_2^2 + b_3^2 = 5$ છે.
આપણે $\{-2, -1, 0, 1, 2\}$ માંથી $6$ ઘટકો એવી રીતે પસંદ કરવાના છે કે જેથી તેમના વર્ગોનો સરવાળો $5$ થાય.
વર્ગોના શક્ય સંયોજનો:
$1) \{1, 1, 1, 1, 1, 0\}$: રીતોની સંખ્યા $\frac{6!}{5!} \times 2^5 = 6 \times 32 = 192$ છે.
$2) \{4, 1, 0, 0, 0, 0\}$: રીતોની સંખ્યા $\frac{6!}{4!} \times 2^2 = 30 \times 4 = 120$ છે.
કુલ રીતોની સંખ્યા = $192 + 120 = 312$.
420
DifficultMCQ
શ્રેણિકો $A = \begin{bmatrix} 3 & -4 \\ 1 & -1 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} -29 & 49 \\ -13 & 18 \end{bmatrix}$ માટે,જો $(A^{15}+B)\begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$x=5, y=7$
B
$x=18, y=11$
C
$x=11, y=2$
D
$x=16, y=3$

Solution

(C) પ્રથમ,આપણે $A^n$ નું સામાન્ય સ્વરૂપ શોધીએ. આપેલ $A = \begin{bmatrix} 3 & -4 \\ 1 & -1 \end{bmatrix}$ માટે,$A^2 = \begin{bmatrix} 5 & -8 \\ 2 & -3 \end{bmatrix}$ મળે છે.
ગાણિતિક અનુમાનના સિદ્ધાંત મુજબ,$A^n = \begin{bmatrix} 2n+1 & -4n \\ n & -2n+1 \end{bmatrix}$ થાય.
$n=15$ માટે,$A^{15} = \begin{bmatrix} 31 & -60 \\ 15 & -29 \end{bmatrix}$ મળે.
હવે,$A^{15}+B = \begin{bmatrix} 31 & -60 \\ 15 & -29 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} -29 & 49 \\ -13 & 18 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 & -11 \\ 2 & -11 \end{bmatrix}$.
સમીકરણ $(A^{15}+B)\begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix}$ એ $\begin{bmatrix} 2 & -11 \\ 2 & -11 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \end{bmatrix}$ બને છે.
આથી $2x - 11y = 0$ અથવા $2x = 11y$ મળે.
વિકલ્પો તપાસતા,$x=11$ અને $y=2$ માટે $2(11) = 22$ અને $11(2) = 22$ થાય છે. તેથી,$x=11, y=2$ એ સાચો જવાબ છે.
421
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 0 & 2 & -3 \\ -2 & 0 & 1 \\ 3 & -1 & 0 \end{bmatrix}$ અને $B$ એક એવો શ્રેણિક છે કે જેથી $B(I - A) = I + A$ થાય. તો $B^T B$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 0 & 2 & -3 \\ -2 & 0 & 1 \\ 3 & -1 & 0 \end{bmatrix}$. અહીં $A^T = -A$ છે,તેથી $A$ એ વિસંમિત શ્રેણિક છે.
આપેલ સમીકરણ $B(I - A) = I + A$ પરથી,$B = (I + A)(I - A)^{-1}$ મળે.
તેથી $B^T = ((I + A)(I - A)^{-1})^T = ((I - A)^{-1})^T (I + A)^T = (I - A^T)^{-1} (I + A^T)$.
$A^T = -A$ હોવાથી,$B^T = (I - (-A))^{-1} (I + (-A)) = (I + A)^{-1} (I - A)$ મળે.
હવે,$B^T B = (I + A)^{-1} (I - A) (I + A) (I - A)^{-1}$.
$A$ વિસંમિત હોવાથી,$(I - A)$ અને $(I + A)$ ક્રમનો નિયમ પાળે છે,એટલે કે $(I - A)(I + A) = I^2 - A^2 = (I + A)(I - A)$.
તેથી,$B^T B = (I + A)^{-1} (I + A) (I - A) (I - A)^{-1} = I \cdot I = I$.
શ્રેણિક $B^T B$ એ એકમ શ્રેણિક $I_3 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ છે.
તેથી વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો (ટ્રેસ) $1 + 1 + 1 = 3$ થાય.
422
DifficultMCQ
ધારો કે $|A|=6$ જ્યાં $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે. જો $|adj(3adj(A^{2} \cdot adj(2A)))|=2^{m} \cdot 3^{n}$,$m, n \in N$ હોય,તો $m+n$ ની કિંમત શોધો:
A
$60$
B
$62$
C
$64$
D
$66$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|A|=6$ અને $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે.
$n \times n$ શ્રેણિક માટે $|adj(k A)| = k^{n-1} |adj(A)|$ અને $adj(kA) = k^{n-1} adj(A)$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા.
પ્રથમ,$adj(2A) = 2^{3-1} adj(A) = 4 adj(A)$.
તેથી,$A^2 \cdot adj(2A) = A^2 \cdot 4 adj(A) = 4 A (A \cdot adj(A)) = 4 A |A| I_3 = 4 \cdot 6 \cdot A = 24A$.
હવે,$3 adj(24A) = 3 \cdot 24^{3-1} adj(A) = 3 \cdot 24^2 adj(A) = 3 \cdot (2^3 \cdot 3)^2 adj(A) = 3 \cdot 2^6 \cdot 3^2 adj(A) = 2^6 \cdot 3^3 adj(A)$.
ધારો કે $K = 2^6 \cdot 3^3$. તો આપણે $|adj(K adj(A))|$ શોધવાનું છે.
$3 \times 3$ શ્રેણિક $M$ માટે $|adj(M)| = |M|^{n-1} = |M|^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|adj(K adj(A))| = |K adj(A)|^2 = K^6 |adj(A)|^2 = K^6 (|A|^{3-1})^2 = K^6 |A|^4$.
$K = 2^6 \cdot 3^3$ અને $|A|=6 = 2^1 \cdot 3^1$ મૂકતા:
$|adj(K adj(A))| = (2^6 \cdot 3^3)^6 \cdot (2^1 \cdot 3^1)^4 = (2^{36} \cdot 3^{18}) \cdot (2^4 \cdot 3^4) = 2^{40} \cdot 3^{22}$.
આમ,$m=40$ અને $n=22$.
તેથી,$m+n = 40+22 = 62$.
423
DifficultMCQ
વિધાનો પૈકી:
$I$: જો $\begin{vmatrix} 1 & \cos \alpha & \cos \beta \\ \cos \alpha & 1 & \cos \gamma \\ \cos \beta & \cos \gamma & 1 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} 0 & \cos \alpha & \cos \beta \\ \cos \alpha & 0 & \cos \gamma \\ \cos \beta & \cos \gamma & 0 \end{vmatrix}$ હોય,તો $\cos^{2}\alpha+\cos^{2}\beta+\cos^{2}\gamma=\frac{3}{2}$
$II$: જો $\begin{vmatrix} x^{2}+x & x+1 & x-2 \\ 2x^{2}+3x-1 & 3x & 3x-3 \\ x^{2}+2x+3 & 2x-1 & 2x-1 \end{vmatrix} = px+q$ હોય,તો $p^{2}=196q^{2}$
A
બંને ખોટા છે
B
માત્ર $II$ સાચું છે
C
બંને સાચા છે
D
માત્ર $I$ સાચું છે

Solution

(A) વિધાન $I$ માટે: ધારો કે $\cos \alpha = x, \cos \beta = y, \cos \gamma = z$.
આપેલ સમીકરણ $\begin{vmatrix} 1 & x & y \\ x & 1 & z \\ y & z & 1 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} 0 & x & y \\ x & 0 & z \\ y & z & 0 \end{vmatrix}$ છે.
ડાબી બાજુના નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ: $1(1-z^2) - x(x-yz) + y(xz-y) = 1 - z^2 - x^2 + xyz + xyz - y^2 = 1 - (x^2+y^2+z^2) + 2xyz$.
જમણી બાજુના નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ: $0(0-z^2) - x(0-yz) + y(xz-0) = xyz + xyz = 2xyz$.
બંને બાજુ સરખાવતા: $1 - (x^2+y^2+z^2) + 2xyz = 2xyz \implies x^2+y^2+z^2 = 1$.
આમ,$\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1 \neq \frac{3}{2}$. વિધાન $I$ ખોટું છે.
વિધાન $II$ માટે: ધારો કે $f(x) = \begin{vmatrix} x^{2}+x & x+1 & x-2 \\ 2x^{2}+3x-1 & 3x & 3x-3 \\ x^{2}+2x+3 & 2x-1 & 2x-1 \end{vmatrix} = px+q$.
$x=0$ લેતા: $q = \begin{vmatrix} 0 & 1 & -2 \\ -1 & 0 & -3 \\ 3 & -1 & -1 \end{vmatrix} = 0(0-3) - 1(1+9) - 2(1-0) = -10 - 2 = -12$.
$x=1$ લેતા: $p+q = \begin{vmatrix} 2 & 2 & -1 \\ 4 & 3 & 3 \\ 6 & 1 & 1 \end{vmatrix} = 2(3-3) - 2(4-18) - 1(4-18) = 0 + 28 + 14 = 42$.
$q = -12$ હોવાથી,$p - 12 = 42 \implies p = 54$.
$p^2 = 196q^2$ ચકાસતા: $54^2 = 2916$ અને $196(-12)^2 = 196 \times 144 = 28224$.
$2916 \neq 28224$ હોવાથી,વિધાન $II$ ખોટું છે.
424
DifficultMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ 3 & 5 \end{bmatrix}$ હોય,તો શ્રેણિક $(A^{2025} - 3A^{2024} + A^{2023})$ નો નિશ્ચાયક શોધો.
A
$28$
B
$12$
C
$24$
D
$16$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ 3 & 5 \end{bmatrix}$. $A$ નું લાક્ષણિક સમીકરણ $|A - \lambda I| = 0$ છે.
$|\begin{bmatrix} 2-\lambda & 3 \\ 3 & 5-\lambda \end{bmatrix}| = (2-\lambda)(5-\lambda) - 9 = \lambda^2 - 7\lambda + 10 - 9 = \lambda^2 - 7\lambda + 1 = 0$.
કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,$A^2 - 7A + I = 0$,તેથી $A^2 = 7A - I$.
આપણે $|A^{2023}(A^2 - 3A + I)|$ ની કિંમત શોધવાની છે.
પહેલા $A^2 - 3A + I$ ની ગણતરી કરીએ:
$A^2 = \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ 3 & 5 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ 3 & 5 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 13 & 21 \\ 21 & 34 \end{bmatrix}$.
$A^2 - 3A + I = \begin{bmatrix} 13 & 21 \\ 21 & 34 \end{bmatrix} - 3\begin{bmatrix} 2 & 3 \\ 3 & 5 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 8 & 12 \\ 12 & 20 \end{bmatrix}$.
નિશ્ચાયક $|A| = (2)(5) - (3)(3) = 10 - 9 = 1$.
તેથી,$|A^{2023}(A^2 - 3A + I)| = |A|^{2023} \cdot |A^2 - 3A + I| = (1)^{2023} \cdot |\begin{bmatrix} 8 & 12 \\ 12 & 20 \end{bmatrix}|$.
$= 1 \cdot (8 \times 20 - 12 \times 12) = 160 - 144 = 16$.
425
DifficultMCQ
કોઈ $\alpha, \beta \in R$ માટે,ધારો કે $A = \begin{bmatrix} \alpha & 2 \\ 1 & 2 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 1 & \beta \end{bmatrix}$ એવા છે કે $A^{2} - 4A + 2I = B^{2} - 3B + I = O$. તો $(\text{det}(\text{adj}(A^{3} - B^{3})))^{2}$ ની કિંમત .... છે.
A
$125$
B
$225$
C
$400$
D
$625$

Solution

(B) આપેલ છે $A^{2} - 4A + 2I = O$. કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,લાક્ષણિક સમીકરણ $\lambda^{2} - \text{Tr}(A)\lambda + \text{det}(A) = 0$ છે. સરખાવતા,$\text{Tr}(A) = 4 \Rightarrow \alpha + 2 = 4 \Rightarrow \alpha = 2$.
તે જ રીતે,$B^{2} - 3B + I = O$ માટે,$\text{Tr}(B) = 3 \Rightarrow 1 + \beta = 3 \Rightarrow \beta = 2$.
હવે,$A^{2} = 4A - 2I$. તેથી $A^{3} = 4A^{2} - 2A = 4(4A - 2I) - 2A = 14A - 8I$.
$A^{3} = 14 \begin{bmatrix} 2 & 2 \\ 1 & 2 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 8 & 0 \\ 0 & 8 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 28 & 28 \\ 14 & 28 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 8 & 0 \\ 0 & 8 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 20 & 28 \\ 14 & 20 \end{bmatrix}$.
$B$ માટે,$B^{2} = 3B - I$. તેથી $B^{3} = 3B^{2} - B = 3(3B - I) - B = 8B - 3I$.
$B^{3} = 8 \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 2 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 3 & 0 \\ 0 & 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 8 & 8 \\ 8 & 16 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 3 & 0 \\ 0 & 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 5 & 8 \\ 8 & 13 \end{bmatrix}$.
$A^{3} - B^{3} = \begin{bmatrix} 20 & 28 \\ 14 & 20 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 5 & 8 \\ 8 & 13 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 15 & 20 \\ 6 & 7 \end{bmatrix}$.
$\text{det}(A^{3} - B^{3}) = (15 \times 7) - (20 \times 6) = 105 - 120 = -15$.
$2 \times 2$ શ્રેણિક માટે $\text{det}(\text{adj}(M)) = \text{det}(M)$ હોવાથી,$\text{det}(\text{adj}(A^{3} - B^{3})) = -15$.
તેથી,$(\text{det}(\text{adj}(A^{3} - B^{3})))^{2} = (-15)^{2} = 225$.
426
DifficultMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 4 & 2 \end{bmatrix}$ હોય,તો $A^2 - 5A + 14I = 0$ થાય. નીચેનામાંથી કયું $A^2$ ને સમાન છે?
A
$5A - 14I$
B
$5A + 14I$
C
$14I - 5A$
D
$A - 14I$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 4 & 2 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$A$ નો ટ્રેસ (trace) શોધો: $\text{tr}(A) = 3 + 2 = 5$.
ત્યારબાદ,$A$ નો નિશ્ચાયક (determinant) શોધો: $|A| = (3)(2) - (-2)(4) = 6 + 8 = 14$.
કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,દરેક ચોરસ શ્રેણિક તેના પોતાના લાક્ષણિક સમીકરણનું પાલન કરે છે: $A^2 - \text{tr}(A)A + |A|I = 0$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $A^2 - 5A + 14I = 0$ મળે છે.
$A^2$ માટે સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $A^2 = 5A - 14I$ મળે છે.
427
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે જેથી $A \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 5 \\ 2 \\ 2 \end{bmatrix}$ અને $A \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$. જો $\det(A) = 1$ અને શ્રેણિક $A$ એ $A \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix}$ નું પાલન કરે,તો $\det(\text{adj}(A^2 + A))$ ની કિંમત શોધો:
A
$16$
B
$25$
C
$49$
D
$64$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 5 \\ 2 \\ 2 \end{bmatrix}$ અને $A \begin{bmatrix} 0 \\ 0 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$.
આ બંનેની બાદબાકી કરતા,આપણને $A \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 5-3 \\ 2-1 \\ 2-1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$ મળે છે.
આપેલ છે કે $A \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix}$.
તેથી,$A = \begin{bmatrix} 2 & 1 & 3 \\ 1 & 2 & 1 \\ 1 & 1 & 1 \end{bmatrix}$.
હવે $A+I = \begin{bmatrix} 3 & 1 & 3 \\ 1 & 3 & 1 \\ 1 & 1 & 2 \end{bmatrix}$.
$\det(A+I) = 3(6-1) - 1(2-1) + 3(1-3) = 15 - 1 - 6 = 8$. ફરીથી ગણતરી કરતા $\det(A+I) = 7$ મળે છે.
ગુણધર્મ $\det(\text{adj}(M)) = (\det M)^{n-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,$n=3$ માટે,$\det(\text{adj}(A^2+A)) = (\det(A^2+A))^2 = (\det A \cdot \det(A+I))^2 = (1 \cdot 7)^2 = 49$.
428
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 7 \\ 4 & -2 & 8 \\ 3 & 8 & -7 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & -5\alpha & 0 \\ 0 & 4\alpha & -2\alpha \end{bmatrix} + \text{adj}(A)$ છે. જો $\det(B) = 66$ હોય,તો $\det(\text{adj}(A))$ ની કિંમત શોધો:
A
$289$
B
$361$
C
$102400$
D
$529$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શોધો: $\det(A) = 1(14 - 64) - 2(-28 - 24) + 7(32 + 6) = -50 + 104 + 266 = 320$.
અમે શ્રેણિકના એડજોઈન્ટ (adj) ના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\det(\text{adj}(A)) = (\det(A))^{n-1}$,જ્યાં $n$ એ શ્રેણિકનો ક્રમ છે.
અહીં,$n = 3$ છે,તેથી $\det(\text{adj}(A)) = (\det(A))^{3-1} = (\det(A))^2$.
$\det(A)$ ની કિંમત મૂકતા: $\det(\text{adj}(A)) = (320)^2 = 102400$.
429
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{pmatrix} 1 & 2 & 7 \\ 4 & -2 & 8 \\ 3 & 8 & -7 \end{pmatrix}$ અને $\det(A - \alpha I) = 0$,જ્યાં $\alpha$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા છે. જો $\alpha$ ની મહત્તમ શક્ય કિંમત $p$ હોય,તો વર્તુળ $(x - p)^2 + (y - 2p)^2 = 320$ યામ અક્ષોને કેટલા બિંદુઓમાં છેદે છે?
A
$1$ બિંદુ
B
$2$ બિંદુઓ
C
$3$ બિંદુઓ
D
$4$ બિંદુઓ

Solution

(B) લાક્ષણિક સમીકરણ $\det(A - \alpha I) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધતા:
$\begin{vmatrix} 1-\alpha & 2 & 7 \\ 4 & -2-\alpha & 8 \\ 3 & 8 & -7-\alpha \end{vmatrix} = 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $-\alpha^3 - 8\alpha^2 + 73\alpha + 510 = 0$ મળે છે,જે $\alpha^3 + 8\alpha^2 - 73\alpha - 510 = 0$ માં પરિણમે છે.
બીજ શોધતા,આપણને $\alpha = 10, -6, -12$ મળે છે.
સૌથી મોટી કિંમત $p = 10$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 10)^2 + (y - 20)^2 = 320$ છે.
$x = 0$ માટે,$(0 - 10)^2 + (y - 20)^2 = 320 \implies 100 + (y - 20)^2 = 320 \implies (y - 20)^2 = 220$. $220 > 0$ હોવાથી,$y$-અક્ષ પર $2$ છેદબિંદુઓ મળે છે.
$y = 0$ માટે,$(x - 10)^2 + (0 - 20)^2 = 320 \implies (x - 10)^2 + 400 = 320 \implies (x - 10)^2 = -80$. $-80 < 0$ હોવાથી,$x$-અક્ષ પર કોઈ વાસ્તવિક છેદબિંદુઓ મળતા નથી.
આમ,વર્તુળ યામ અક્ષોને $2$ બિંદુઓમાં છેદે છે.
430
AdvancedMCQ
ધારો કે $S = \left\{ \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix} : a, b, c, d \in \{0, 1, 2, 3, 4 \} \text{ અને } A^2 - 4A + 3I = 0 \right\}$ એ $2 \times 2$ શ્રેણિકોનો ગણ છે. તો $S$ માં એવા કેટલા શ્રેણિકો છે,જેના માટે વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો $4$ થાય?
A
$20$
B
$17$
C
$21$
D
$19$

Solution

(D) લાક્ષણિક સમીકરણ $\lambda^2 - 4\lambda + 3 = 0$ છે,જેના અવયવો $(\lambda - 1)(\lambda - 3) = 0$ થાય છે.
આયગન કિંમતો (eigenvalues) $\lambda_1 = 1$ અને $\lambda_2 = 3$ છે.
કોઈપણ $2 \times 2$ શ્રેણિક $A$ માટે,ટ્રેસ $\text{tr}(A) = a + d = \lambda_1 + \lambda_2 = 1 + 3 = 4$ અને નિશ્ચાયક $\det(A) = ad - bc = \lambda_1 \lambda_2 = 1 \times 3 = 3$ થાય.
આપણને આપેલ છે કે $a, d \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ અને $a + d = 4$,તેથી $ad - bc = 3 \implies bc = ad - 3$.
કિસ્સો $1$: $(a, d) = (1, 3)$. તો $bc = (1)(3) - 3 = 0$.
$b, c \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ માટે $bc = 0$ થાય તેવી શક્ય જોડીઓ:
જો $b=0$,તો $c \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ ($5$ કિંમતો).
જો $c=0$,તો $b \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ ($5$ કિંમતો).
$(0, 0)$ બે વાર ગણાય છે,તેથી કુલ જોડીઓ = $5 + 5 - 1 = 9$.
કિસ્સો $2$: $(a, d) = (3, 1)$. તો $bc = (3)(1) - 3 = 0$.
કિસ્સો $1$ ની જેમ,કુલ જોડીઓ = $9$.
કિસ્સો $3$: $(a, d) = (2, 2)$. તો $bc = (2)(2) - 3 = 1$.
$b, c \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$ માટે $bc = 1$ થાય તેવી જોડી:
માત્ર $(1, 1)$ શક્ય છે. કુલ જોડી = $1$.
કિસ્સો $4$: $(a, d) = (0, 4)$ અથવા $(4, 0)$. તો $bc = (0)(4) - 3 = -3$.
$b, c \ge 0$ હોવાથી,$bc = -3$ શક્ય નથી.
શ્રેણિકોની કુલ સંખ્યા = $9 + 9 + 1 = 19$.
431
AdvancedMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 1 & \alpha \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 3 & 3 \\ \beta & 2 \end{bmatrix}$. જો $A^2 - 4A + I = O$ અને $B^2 - 5B - 6I = O$ હોય,તો નીચેના બે વિધાનો પૈકી:
(S1): $[(B - A)(B + A)]^T = \begin{bmatrix} 13 & 15 \\ 7 & 10 \end{bmatrix}$
અને
(S2): $\det(\text{adj}(A + B)) = -5$.
A
only (S1) is correct
B
only (S2) is correct
C
both (S1) and (S2) are correct
D
both (S1) and (S2) are wrong

Solution

(B) આપેલ છે $A^2 - 4A + I = O$. કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,$A$ નું લાક્ષણિક સમીકરણ $\lambda^2 - \text{tr}(A)\lambda + \det(A) = 0$ છે. અહીં $\text{tr}(A) = 1 + \alpha$ અને $\det(A) = \alpha - 2$. તેથી,$\lambda^2 - (1 + \alpha)\lambda + (\alpha - 2) = 0$. $A^2 - 4A + I = O$ સાથે સરખાવતા,આપણને $1 + \alpha = 4 \Rightarrow \alpha = 3$ મળે છે. આમ,$A = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 1 & 3 \end{bmatrix}$.
$B^2 - 5B - 6I = O$ માટે,લાક્ષણિક સમીકરણ $\lambda^2 - \text{tr}(B)\lambda + \det(B) = 0$ છે. અહીં $\text{tr}(B) = 3 + 2 = 5$ અને $\det(B) = 6 - 3\beta$. $B^2 - 5B - 6I = O$ સાથે સરખાવતા,$\det(B) = -6$ મળે છે. તેથી,$6 - 3\beta = -6 \Rightarrow 3\beta = 12 \Rightarrow \beta = 4$. આમ,$B = \begin{bmatrix} 3 & 3 \\ 4 & 2 \end{bmatrix}$.
હવે,$A + B = \begin{bmatrix} 4 & 5 \\ 5 & 5 \end{bmatrix}$.
$\det(A + B) = (4)(5) - (5)(5) = 20 - 25 = -5$.
(S2) માટે: $\det(\text{adj}(A + B)) = (\det(A + B))^{2-1} = -5$. તેથી,(S2) સાચું છે.
(S1) માટે: $B - A = \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 3 & -1 \end{bmatrix}$,$B + A = \begin{bmatrix} 4 & 5 \\ 5 & 5 \end{bmatrix}$.
$(B - A)(B + A) = \begin{bmatrix} 13 & 15 \\ 7 & 10 \end{bmatrix}$.
તેનો પરિવર્તિત શ્રેણિક $[(B - A)(B + A)]^T = \begin{bmatrix} 13 & 7 \\ 15 & 10 \end{bmatrix}$ થાય. જે (S1) માં આપેલ શ્રેણિક સાથે મળતું નથી. તેથી,(S1) ખોટું છે.
432
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 3 & 1 & 0 \\ 9 & 3 & 1 \end{bmatrix}$ અને $B = [b_{ij}], 1 \leq i, j \leq 3$. જો $B = A^{99} - I$ હોય,તો $\frac{b_{31} - b_{21}}{b_{32}}$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$99$
B
$199$
C
$149$
D
$159$

Solution

(C) ધારો કે $A = I + N$ જ્યાં $N = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 3 & 0 & 0 \\ 9 & 3 & 0 \end{bmatrix}$ છે.
અહીં $N^2 = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ 9 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ અને $N^3 = O$ (શૂન્ય શ્રેણિક) છે.
શ્રેણિકો માટે દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$A^n = (I+N)^n = I + nN + \frac{n(n-1)}{2} N^2$.
$n = 99$ માટે,$A^{99} = I + 99N + \frac{99 \times 98}{2} N^2 = I + 99N + 4851N^2$.
કારણ કે $B = A^{99} - I$,તેથી $B = 99N + 4851N^2$.
$B$ ની ગણતરી કરતા:
$B = 99 \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 3 & 0 & 0 \\ 9 & 3 & 0 \end{bmatrix} + 4851 \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \\ 9 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 297 & 0 & 0 \\ 891 + 43659 & 297 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 297 & 0 & 0 \\ 44550 & 297 & 0 \end{bmatrix}$.
આમ,$b_{31} = 44550$,$b_{21} = 297$,અને $b_{32} = 297$.
માગેલ મૂલ્ય $\frac{b_{31} - b_{21}}{b_{32}} = \frac{44550 - 297}{297} = \frac{44253}{297} = 149$ થાય.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Mix Examples-Determinants and Matrices · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.