AIDS Questions in Gujarati

(A) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) એ રેટ્રોવાયરસ છે.
તેમાં તેના જનીનદ્રવ્ય તરીકે સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ ના બે સમાન તંતુઓ હોય છે.
યજમાન કોષમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાયરલ ઉત્સેચક રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ આ $RNA$ ને $DNA$ માં રૂપાંતરિત કરે છે,જે પછી યજમાનના જનીનસમૂહ (genome) માં સંકલિત થાય છે.

(A) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
$HIV$ ખાસ કરીને મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષો ($CD4^+$ કોષો) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેનો ચેપ લગાડે છે.
જેમ જેમ વાયરસ આ કોષોની અંદર પ્રતિકૃતિ બનાવે છે,તેમ તેમ તે તેમના ક્રમિક વિનાશ તરફ દોરી જાય છે.
મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષો રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવના સંકલન માટે નિર્ણાયક હોવાથી,તેમનો ઘટાડો શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને ગંભીર રીતે નબળી પાડે છે,જેના કારણે વ્યક્તિ તકવાદી ચેપ માટે સંવેદનશીલ બને છે.

(C) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
તે રુધિર,વીર્ય,યોનિમાર્ગના સ્ત્રાવ અને માતાના દૂધ જેવા શારીરિક પ્રવાહીના આદાન-પ્રદાન દ્વારા ફેલાય છે.
તે સામાન્ય શારીરિક સંપર્ક,ટુવાલ જેવી અંગત વસ્તુઓ શેર કરવાથી અથવા ટૂથબ્રશ જેવી સામાન્ય ઘરગથ્થુ વસ્તુઓ વાપરવાથી ફેલાતો નથી.
તેથી,$C$ અને $D$ બંને વિકલ્પો સાચા છે કારણ કે $AIDS$ સામાન્ય સંપર્ક દ્વારા ફેલાતો નથી.

(D) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
તે નીચેની રીતે ફેલાય છે:
$1$. ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથેના જાતીય સંબંધો દ્વારા.
$2$. $HIV$ દૂષિત રુધિર અને રુધિરની બનાવટોના રુધિરાધાન દ્વારા.
$3$. ચેપગ્રસ્ત સોય અથવા સિરીંજનો ઉપયોગ કરવાથી.
$4$. ચેપગ્રસ્ત માતામાંથી તેના બાળકમાં જરાયુ (placenta) દ્વારા.
$AIDS$ સામાન્ય શારીરિક સંપર્ક,ટૂથબ્રશ જેવી અંગત વસ્તુઓ શેર કરવા (જો તાજા ચેપગ્રસ્ત રુધિરથી દૂષિત ન હોય તો),અથવા જંતુરહિત સોયના ઉપયોગથી ફેલાતો નથી.
તેથી,જંતુરહિત ઇન્જેક્શનનો ઉપયોગ $AIDS$ ફેલાવતું નથી.

(C) $AIDS$ વાઇરસને હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ $(HIV)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$HIV$ એ રેટ્રોવાઇરસ તરીકે ઓળખાતા વાઇરસના જૂથનો સભ્ય છે.
રેટ્રોવાઇરસ તેમના જનીનિક દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવે છે,જે પ્રોટીનના આવરણ (કેપ્સિડ) ની અંદર સુરક્ષિત હોય છે.
તેથી,$AIDS$ વાઇરસ તેના પ્રોટીન સાથે $RNA$ ધરાવે છે.

(C) માનવશરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ મેક્રોફેઝમાં દાખલ થાય છે.
મેક્રોફેઝની અંદર,વાયરલ $RNA$ જિનોમ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી વાયરલ $DNA$ બનાવવા માટે પ્રતિકૃતિ પામે છે.
આ વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષના $DNA$ માં દાખલ થાય છે અને ચેપગ્રસ્ત કોષોને વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરવા માટે નિર્દેશિત કરે છે.
આમ,મેક્રોફેઝ સતત વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને $HIV$ ના કારખાના તરીકે વર્તે છે.

(A) રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચક એ રેટ્રોવાઇરસની લાક્ષણિકતા છે।
$HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ) એ એક જાણીતો રેટ્રોવાઇરસ છે જે યજમાન કોષની અંદર તેના સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ જિનોમને ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકનો ઉપયોગ કરે છે।
$HTLV-1$ (હ્યુમન ટી-સેલ લિમ્ફોટ્રોપિક વાઇરસ ટાઇપ $1$) પણ એક રેટ્રોવાઇરસ છે અને તેમાં પણ આ ઉત્સેચક હોય છે।
જોકે, $HIV$ અને $AIDS$ સંબંધિત અભ્યાસક્રમના પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં, $HIV$ એ મુખ્ય ઉદાહરણ છે।
આપેલા વિકલ્પોમાં, $HIV$ અને $HTLV-1$ બંને રેટ્રોવાઇરસ છે, પરંતુ સામાન્ય રીતે આવા પ્રશ્નોમાં $HIV$ ને સાચો જવાબ ગણવામાં આવે છે।

(A) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે $AIDS$ ($Acquired$ $Immuno$ $Deficiency$ $Syndrome$) રોગપ્રતિકારક શક્તિને ગંભીર રીતે નબળી પાડે છે,જેનાથી દર્દી વિવિધ તકવાદી ચેપનો ભોગ બને છે.
કારણ $R$ સાચું છે કારણ કે $HIV$ વાયરસ ખાસ કરીને મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષો ($CD4^+$ કોષો) પર હુમલો કરે છે અને તેનો નાશ કરે છે,જે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવના સંકલન માટે આવશ્યક છે.
મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષોમાં ઘટાડો એ રોગપ્રતિકારક તંત્રની નિષ્ફળતાનું સીધું કારણ હોવાથી,કારણ $R$ એ વિધાન $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(D) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) મુખ્યત્વે નીચેની રીતે ફેલાય છે:
$1$. સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે જાતીય સમાગમ દ્વારા.
$2$. દૂષિત રુધિર અને રુધિરની બનાવટોના અદલાબદલી દ્વારા.
$3$. નશાકારક પદાર્થો લેતી વ્યક્તિઓમાં વપરાયેલી સોયના ઉપયોગ દ્વારા.
$4$. સંક્રમિત માતાથી તેના બાળકને જરાયુ (placenta) દ્વારા.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,જાતીય સમાગમ એ $HIV$ ફેલાવવાનું એક જાણીતું માધ્યમ છે,જ્યારે આંસુ,લાળ અને મૂત્ર દ્વારા આ વાયરસ ફેલાતો નથી.

(C) આપેલ આકૃતિ $HIV$ વાઇરસની રચના દર્શાવે છે. આ આકૃતિમાં,'$A$' એ વાઇરલ આવરણની સપાટી પર રહેલા ગ્લાયકોપ્રોટિન સ્પાઇક્સ (ખાસ કરીને gp120) ને નિર્દેશિત કરે છે. આ ગ્લાયકોપ્રોટિન રિસેપ્ટર બાઇન્ડિંગ પ્રોટિન તરીકે કાર્ય કરે છે જે વાઇરસને યજમાન કોષના CD4 રિસેપ્ટર્સ સાથે જોડાવા દે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ '$C$' છે.

(A) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
$HIV$ ખાસ કરીને હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેનો નાશ કરે છે,જે માનવ પ્રતિકારતંત્રના મહત્વના ઘટકો છે.
આ કોષોના નાશને કારણે,શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ગંભીર રીતે નબળી પડી જાય છે,જેનાથી વિવિધ તકવાદી ચેપ અને કેન્સર થાય છે.
રોગપ્રતિકારક શક્તિ ગંભીર રીતે નબળી પડી જતી હોવાથી,આ રોગ અસાધ્ય અને જીવલેણ માનવામાં આવે છે,તેથી વિધાન $A$ સાચું છે.
$HIV$ દ્વારા પ્રતિકારતંત્રનો નાશ થવો એ $AIDS$ ના જીવલેણ અને ગંભીર હોવાનું સીધું જૈવિક કારણ છે,તેથી $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(B) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) એ $AIDS$ માટે જવાબદાર વાયરસ છે.
$1$. $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ રુધિરમાં $HIV$ એન્ટિબોડીઝની હાજરી તપાસવા માટેની પ્રાથમિક સ્ક્રીનિંગ કસોટી છે.
$2$. $WB$ $Test$ (વેસ્ટર્ન બ્લોટ) એ અત્યંત ચોક્કસ પુષ્ટિકરણ કસોટી છે,જેનો ઉપયોગ $ELISA$ ના પોઝિટિવ પરિણામ બાદ $HIV$ એન્ટિબોડીઝની હાજરીની ખાતરી કરવા માટે થાય છે.
$3$. $VB$ $Test$ અને $ALISA$ એ $HIV$ માટેની પ્રમાણિત નિદાન પદ્ધતિઓ નથી.
તેથી,સાચી પદ્ધતિઓ $(i)$ અને $(ii)$ છે.

(B) જે વ્યક્તિ $HIV$ થી સંક્રમિત છે પરંતુ હજુ સુધી $AIDS$ ના લક્ષણો દર્શાવતી નથી,તેને $HIV$ વાહક અથવા $HIV$ પોઝિટિવ વ્યક્તિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોના સંદર્ભમાં,$HIV$ વાહક એ વ્યક્તિ માટે સૌથી યોગ્ય શબ્દ છે જે વાયરસ ધરાવે છે અને લક્ષણો વગર અન્ય લોકોમાં તેનો ફેલાવો કરી શકે છે.

(B) $HIV$ ના ચેપ દરમિયાન થતી ઘટનાઓનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ સૌપ્રથમ મેક્રોફેજમાં પ્રવેશ કરે છે $(IV)$.
$2$. મેક્રોફેજની અંદર,રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચક દ્વારા વાઇરલ $RNA$ નું વાઇરલ $DNA$ માં રૂપાંતર થાય છે $(III)$.
$3$. આ વાઇરલ $DNA$ ત્યારબાદ યજમાન કોષના $DNA$ માં દાખલ થાય છે $(I)$.
$4$. મેક્રોફેજ વાઇરસના અણુઓ ઉત્પન્ન કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને $HIV$ ફેક્ટરી તરીકે કાર્ય કરે છે $(VI)$.
$5$. ત્યારબાદ,વાઇરસ $T_H$ લસિકાકણમાં પ્રવેશ કરે છે અને સ્વયંજનન પામીને નવા વાઇરસ ઉત્પન્ન કરે છે $(II)$.
$6$. આના પરિણામે શરીરમાં $T_H$ લસિકાકણની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો થાય છે,જે અંતે તેમના નાશ તરફ દોરી જાય છે $(V)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $IV, III, I, VI, II, V$ છે.

(D) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ) એ રીટ્રોવાઇરસ તરીકે ઓળખાતા વાઇરસના સમૂહનો સભ્ય છે.
આ વાઇરસમાં $RNA$ જનીનદ્રવ્ય ધરાવતું આવરણ હોય છે.
$HIV$ તેના જનીન દ્રવ્ય તરીકે $DNA$ ધરાવતો નથી; તેના બદલે,તે $RNA$ ધરાવે છે.
ચેપ લાગ્યા પછી,વાઇરલ $RNA$ નું રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચક દ્વારા વાઇરલ $DNA$ માં રૂપાંતર થાય છે,જે પછી યજમાન કોષના $DNA$ માં દાખલ થઈને નવા વાઇરલ કણોના સંશ્લેષણનું નિર્દેશન કરે છે.
તેથી,તે જનીન દ્રવ્ય તરીકે $DNA$ ધરાવે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) $HIV$ નું પૂરું નામ $Human$ $Immunodeficiency$ $Virus$ છે.
તે એક રેટ્રોવાયરસ છે જે $AIDS$ ($Acquired$ $Immuno$ $Deficiency$ $Syndrome$) પ્રેરે છે.
આ વાયરસ માનવ રોગપ્રતિકારક તંત્રના $CD4+$ $T$-હેલ્પર કોષો પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ક્રમશઃ ઘટાડો થાય છે.

(A) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ) એ રીટ્રોવાઇરસ તરીકે ઓળખાતા વાઇરસના સમૂહનો સભ્ય છે.
રીટ્રોવાઇરસની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં $RNA$ જનીનદ્રવ્ય હોય છે,જે યજમાન કોષમાં પ્રવેશ્યા બાદ 'રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ' ઉત્સેચકની મદદથી $DNA$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
$HIV$ ખાસ કરીને $CD4+$ $T$-હેલ્પર કોષો પર હુમલો કરે છે,જેના પરિણામે રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ક્રમશઃ ઘટાડો થાય છે,જેને $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ) મુખ્યત્વે પ્રતિકારક તંત્રના હેલ્પર $T$-લસિકાકણો ($CD4^+$ કોષો) માં પ્રવેશે છે અને તેના પર હુમલો કરે છે.
એકવાર કોષમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાઇરસ પોતાની સંખ્યા વધારવા માટે કોષની જૈવિક પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરે છે,જેના પરિણામે અંતે આ કોષોનો નાશ થાય છે.
હેલ્પર $T$-કોષોની સંખ્યામાં ઘટાડો થવાથી પ્રતિકારક તંત્ર અત્યંત નબળું પડી જાય છે,જેના કારણે શરીર વિવિધ ગૌણ ચેપ સામે લડવા માટે અસમર્થ બને છે.
જોકે $HIV$ મેક્રોફેઝને પણ સંક્રમિત કરી શકે છે,પરંતુ પ્રતિકારક તંત્રની કાર્યક્ષમતા પર તેની સૌથી ગંભીર અસર હેલ્પર $T$-લસિકાકણોના વિનાશને કારણે થાય છે.

(A) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ) મુખ્યત્વે માનવ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ પર હુમલો કરે છે.
શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાઇરસ સૌ પ્રથમ મેક્રોફેઝને ચેપ લગાડે છે,જે વાઇરસ માટે સંગ્રહસ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
ત્યારબાદ,વાઇરસ $T_H$ કોષો (હેલ્પર $T$-કોષો) માં પ્રવેશ કરે છે,જ્યાં તે પોતાની સંખ્યામાં વધારો કરે છે અને નવા વાઇરસ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ પ્રક્રિયાને કારણે શરીરમાં $T_H$ કોષોની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો થાય છે,જેનાથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ગંભીર રીતે નબળી પડી જાય છે.
તેથી,અસર પામતા કોષો $T_H$ કોષો $(i)$ અને મેક્રોફેઝ $(iv)$ છે.

(A) ભારતમાં $HIV$ ચેપનો પ્રથમ કિસ્સો $1986$ માં તમિલનાડુના ચેન્નાઈમાં વ્યાવસાયિક સેક્સ વર્કર્સમાં નોંધાયો હતો. ત્યારથી,આ વાઇરસ દેશના વિવિધ ભાગોમાં ફેલાઈ ગયો છે.

(A) $AIDS$ નું પૂરું નામ $Acquired$ $Immunodeficiency$ $Syndrome$ છે.
તે $Human$ $Immunodeficiency$ $Virus$ $(HIV)$ દ્વારા થતી એક ગંભીર અને જીવલેણ સ્થિતિ છે.
$Acquired$ (મેળવેલ) નો અર્થ એ છે કે તે વારસાગત નથી પરંતુ જીવન દરમિયાન વ્યક્તિ દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
$Immunodeficiency$ (પ્રતિકારક ઉણપ) નો અર્થ રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડવી તે છે.
$Syndrome$ (સંલક્ષણ) નો અર્થ એવા લક્ષણોનો સમૂહ છે જે એકસાથે જોવા મળે છે.

(C) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) એ $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) દ્વારા થતો રોગ છે.
$AIDS$ નો ફેલાવો મુખ્યત્વે નીચેના માધ્યમો દ્વારા થાય છે:
$1$. સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધો.
$2$. $HIV$ યુક્ત રુધિર અથવા રુધિર ઉત્પાદનોના આધાન (Transfusion) દ્વારા.
$3$. સંક્રમિત સોય અથવા સિરીંજનો સહિયારો ઉપયોગ કરવાથી.
$4$. સંક્રમિત માતામાંથી ગર્ભસ્થ શિશુમાં જરાયુ (Placenta) દ્વારા.
હાથ મિલાવવાથી કે સામાન્ય સામાજિક સંપર્કથી $AIDS$ ફેલાતો નથી. તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી $HIV$ યુક્ત રુધિરનું આધાન સૌથી સચોટ ઉત્તર છે.

(A) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) મુખ્યત્વે મદદકર્તા $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ (જેને $CD4^+$ $T$-કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને ચેપ લગાડે છે.
શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાયરસ આ મદદકર્તા $T$-કોષોની અંદર પ્રતિકૃતિ બનાવે છે,જે તેમના ક્રમશઃ વિનાશ તરફ દોરી જાય છે.
જેમ જેમ મદદકર્તા $T$-કોષોની સંખ્યા ઘટે છે,તેમ રોગપ્રતિકારક શક્તિ ગંભીર રીતે નબળી પડી જાય છે,જેનાથી શરીર તકવાદી ચેપ (opportunistic infections) માટે સંવેદનશીલ બને છે.
તેથી,$HIV$ ખાસ કરીને મદદકર્તા $T$-કોષોમાં ઘટાડો કરે છે.

(B) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) ખાસ કરીને $T_H$ કોષો (હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેમાં ચેપ લગાડે છે.
જેમ જેમ વાયરસ આ કોષોની અંદર પ્રતિકૃતિ બનાવે છે,તેમ તેમ તે કોષોનો નાશ કરે છે.
પરિણામે,રુધિરમાં $T_H$ કોષોની સંખ્યા ક્રમશઃ ઘટતી જાય છે,જે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને ગંભીર રીતે નબળી પાડે છે,જેના કારણે $AIDS$ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે.

(C) વ્યક્તિના શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ મેક્રોફેઝમાં પ્રવેશે છે જ્યાં વાયરસનું $RNA$ જિનોમ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી વાયરલ $DNA$ બનાવવા માટે સ્વયંજનન પામે છે.
આ વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષના $DNA$ માં દાખલ થાય છે અને સંક્રમિત કોષોને વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરવા માટે નિર્દેશિત કરે છે.
મેક્રોફેઝ સતત વાયરસ ઉત્પન્ન કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને આ રીતે તે $HIV$ ફેક્ટરી તરીકે કાર્ય કરે છે.
સાથે સાથે,$HIV$ મદદકર્તા $T$ લસિકાકોષો ($T_H$ કોષો) માં પ્રવેશે છે,સ્વયંજનન પામે છે અને વાયરસની સંતતિઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
રુધિરમાં મુક્ત થયેલી વાયરસની સંતતિઓ અન્ય મદદકર્તા $T$ લસિકાકોષો પર હુમલો કરે છે.
આના પરિણામે સંક્રમિત વ્યક્તિના શરીરમાં મદદકર્તા $T$ લસિકાકોષોની સંખ્યામાં ક્રમશઃ ઘટાડો થાય છે.

(A) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
$HIV$ ખાસ કરીને મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષો ($CD4^+$ કોષો) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેમાં ચેપ લગાડે છે.
જેમ જેમ વાયરસ આ કોષોની અંદર પ્રતિકૃતિ બનાવે છે,તેમ તે મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષોના નાશ તરફ દોરી જાય છે.
મદદકર્તા $T$-કોષો રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવના સંકલન માટે મહત્વપૂર્ણ હોવાથી,તેમનો ઘટાડો રોગપ્રતિકારક શક્તિને ગંભીર રીતે નબળી પાડે છે,જેનાથી શરીર અન્ય ચેપ માટે સંવેદનશીલ બને છે.

(C) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
તે એક ગંભીર,અસાધ્ય,ચેપી અને જીવલેણ રોગ છે જે $CD4+$ $T$-હેલ્પર કોષોનો નાશ કરીને રોગપ્રતિકારક શક્તિને નબળી પાડે છે.
કેન્સર ગંભીર અને જીવલેણ હોઈ શકે છે,પરંતુ તે ચેપી નથી.
ટાઇફોઇડ અને મેલેરિયા ચેપી રોગો છે પરંતુ યોગ્ય તબીબી સારવાર દ્વારા તેનો ઇલાજ શક્ય છે.

(A) $AIDS$ (એઇડ્સ) નું પૂર્ણ નામ એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ $(Acquired \text{ } Immunodeficiency \text{ } Syndrome)$ છે.
તે હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થતી એક ગંભીર અને જીવલેણ સ્થિતિ છે.
$HIV$ રોગપ્રતિકારક તંત્રને નુકસાન પહોંચાડે છે, જેનાથી શરીરની ચેપ અને રોગો સામે લડવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે.

(A) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) સૌપ્રથમ $1981$ માં $USA$ (યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા) માં નોંધાયો હતો. ત્યારથી,તે વૈશ્વિક સ્તરે ફેલાઈ ગયો છે અને જાહેર આરોગ્ય માટે એક મોટો પડકાર બની ગયો છે.

(C) ધોરણ $12$ જીવવિજ્ઞાનની $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તક (પ્રકરણ: માનવ સ્વાસ્થ્ય અને રોગો) મુજબ,$1981$ માં એઇડ્સના પ્રથમ અહેવાલ પછી,વિશ્વભરમાં $25$ મિલિયનથી વધુ લોકોના મૃત્યુ થયા છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) ભારતમાં $AIDS$ ($Acquired$ $Immuno$ $Deficiency$ $Syndrome$) નો પ્રથમ કેસ $1986$ માં તામિલનાડુ રાજ્યમાં નોંધાયો હતો. આ કેસ ચેન્નાઈમાં મહિલા સેક્સ વર્કર્સમાં જોવા મળ્યો હતો.

(A) ભારતમાં એઇડ્સ (Acquired Immuno Deficiency Syndrome) નો પ્રથમ કિસ્સો $1986$ માં નોંધાયો હતો.
એઇડ્સ એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે,
જે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ પર હુમલો કરે છે,ખાસ કરીને $CD4$ પોઝિટિવ $T$-હેલ્પર કોષો પર.
ભારતમાં તેની પ્રથમ શોધ પછી,સરકારે જાગૃતિ કાર્યક્રમો અને તપાસ દ્વારા તેના ફેલાવાને નિયંત્રિત કરવા માટે વિવિધ પગલાં લીધાં છે.

(B) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) નો કારક સજીવ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ છે. $HIV$ એ રીટ્રોવાઇરસ તરીકે ઓળખાતા વાયરસના જૂથનો સભ્ય છે,જે પ્રોટીન આવરણની અંદર $RNA$ જનીન ધરાવે છે. આ વાયરસ તેમના $RNA$ ને $DNA$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકનો ઉપયોગ કરે છે,જે પછી યજમાન કોષના જનીનસમૂહમાં સંકલિત થાય છે.

(B) $HIV$ નું પૂર્ણ નામ હ્યુમન ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી વાઇરસ (Human Immunodeficiency Virus) છે.
તે એક રીટ્રોવાઇરસ છે જે માનવ રોગપ્રતિકારક તંત્ર પર હુમલો કરે છે,ખાસ કરીને $CD4+$ $T$-હેલ્પર કોષોને લક્ષ્ય બનાવે છે.
સમય જતાં,આ કોષોનો નાશ થવાથી એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ $(AIDS)$ થાય છે.

(A) માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ સૌપ્રથમ મેક્રોફેઝમાં પ્રવેશે છે,જ્યાં તે પ્રતિકૃતિ બનાવે છે અને વાયરલ સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે. આ મેક્રોફેઝ $HIV$ ફેક્ટરી તરીકે કાર્ય કરે છે. ત્યારબાદ,વાયરસ રુધિરમાં રહેલા હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ($T_H$ કોષો) માં પ્રવેશે છે,જ્યાં તે સતત પ્રતિકૃતિ બનાવી વાયરલ સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે. આના પરિણામે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના શરીરમાં હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સની સંખ્યામાં ક્રમશઃ ઘટાડો થાય છે.

(D) આ પ્રશ્ન મેક્રોફેઝ જેવા યજમાન કોષોમાં રેટ્રોવાઇરસ (જેમ કે $HIV$) ના સ્વયંજનન ચક્ર વિશે છે.
મેક્રોફેઝમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાઇરલ $RNA$ જનીનદ્રવ્યનું $Reverse$ $transcriptase$ ઉત્સેચકની મદદથી $DNA$ માં રૂપાંતર થાય છે.
ત્યારબાદ આ $DNA$ યજમાનના જનીનદ્રવ્યમાં દાખલ થઈને નવા વાઇરલ કણોના નિર્માણ માટે નિર્દેશ આપે છે.
તેથી,સાચો ઉત્સેચક $Reverse$ $transcriptase$ છે.

(C) માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ મેક્રોફેઝમાં પ્રવેશ કરે છે.
મેક્રોફેઝમાં,વાયરસનું $RNA$ જિનોમ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી વાયરલ $DNA$ બનાવવા માટે પ્રતિકૃતિ પામે છે.
આ મેક્રોફેઝ સતત વાયરસના કણોનું ઉત્પાદન કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને તેથી તે $HIV$ ના કારખાના તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,મેક્રોફેઝને $HIV$ ના કારખાના તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ સૌપ્રથમ મેક્રોફેજ (ભક્ષક કોષો) માં પ્રવેશે છે,જ્યાં વાયરસનું $RNA$ જનીન રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી વાયરલ $DNA$ બનાવે છે.
આ વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષના $DNA$ માં દાખલ થાય છે અને ચેપગ્રસ્ત કોષોને વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરવા માટે નિર્દેશિત કરે છે.
મેક્રોફેજ સતત વાયરસ ઉત્પન્ન કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને આ રીતે તે $HIV$ ફેક્ટરી તરીકે કાર્ય કરે છે.
સાથે સાથે,$HIV$ મદદકર્તા $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ($T_H$ કોષો) માં પ્રવેશે છે,સ્વયંજનન પામે છે અને સંતતિ વાયરસનું સર્જન કરે છે.
રુધિરમાં મુક્ત થયેલા સંતતિ વાયરસ અન્ય મદદકર્તા $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ પર હુમલો કરે છે.
આના પરિણામે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના શરીરમાં મદદકર્તા $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સની સંખ્યામાં ઉત્તરોત્તર ઘટાડો થાય છે.

(B) માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ મેક્રોફેજમાં પ્રવેશ કરે છે,જ્યાં વાયરસનું $RNA$ જિનોમ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી વાયરલ $DNA$ બનાવવા માટે પ્રતિકૃતિ પામે છે.
મેક્રોફેજ વાયરસના કણોનું ઉત્પાદન કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને આમ તે $HIV$ ફેક્ટરી તરીકે કાર્ય કરે છે.
સાથે જ,$HIV$ મદદકર્તા $T$-લસિકા કોષો ($T_H$ કોષો) માં પ્રવેશ કરે છે,પ્રતિકૃતિ પામે છે અને નવા વાયરસ ઉત્પન્ન કરે છે.
રૂધિરમાં મુક્ત થયેલા આ નવા વાયરસ અન્ય મદદકર્તા $T$-લસિકા કોષો પર હુમલો કરે છે.
આના પરિણામે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના શરીરમાં મદદકર્તા $T$-લસિકા કોષોની સંખ્યામાં ઉત્તરોત્તર ઘટાડો થાય છે.

(D) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) મુખ્યત્વે $T$-હેલ્પર લસિકાકોષો ($CD4^+$ કોષો) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેનો ચેપ લગાડે છે.
જેમ જેમ વાયરસ આ કોષોની અંદર પ્રતિકૃતિ બનાવે છે,તેમ તેમ તે તેમનો નાશ કરે છે,જેના પરિણામે $T$-લસિકાકોષોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે.
રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં આ ઘટાડાને કારણે શરીર વિવિધ ચેપ માટે સંવેદનશીલ બને છે,જે લાંબા સમય સુધી તાવ,વજનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો અને ક્રોનિક ઝાડા જેવા લક્ષણો તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,આપેલ તમામ અસરો $HIV$ ના ચેપની લાક્ષણિકતાઓ છે.

(D) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે. તે નીચે મુજબની રીતે ફેલાય છે:
$1$. ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથે જાતીય સંપર્ક દ્વારા.
$2$. $HIV$ યુક્ત રુધિર અને રુધિરની બનાવટોના રુધિરાધાન દ્વારા.
$3$. ચેપગ્રસ્ત સોય અથવા સિરીંજનો ઉપયોગ કરવાથી.
$4$. ચેપગ્રસ્ત માતામાંથી તેના બાળકમાં જરાયુ (placenta) દ્વારા.
$5$. ચેપગ્રસ્ત અંગોના પ્રત્યારોપણ દ્વારા.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સંક્રમણના સાચા માર્ગો છે.

(B) $AIDS$ એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
તે શરીરના પ્રવાહી,ખાસ કરીને રુધિર,વીર્ય,યોનિમાર્ગના સ્ત્રાવ અને માતાના દૂધના આદાન-પ્રદાન દ્વારા ફેલાય છે.
$1$. ઉપયોગમાં લેવાયેલ સિરીંજ કે સોયનો ઉપયોગ,રુધિરાધાન અને અંગપ્રત્યારોપણ એ $AIDS$ ફેલાવાના જાણીતા માર્ગો છે કારણ કે તેમાં ચેપગ્રસ્ત રુધિર કે શરીરના પ્રવાહીનું સીધું સ્થળાંતર થાય છે.
$2$. $AIDS$ એ સામાન્ય શારીરિક સંપર્ક,જેમ કે હાથ મિલાવવા,આલિંગન આપવું,અથવા ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિના વસ્ત્રો,વાસણો,ખોરાક કે રહેઠાણ વહેંચવાથી ફેલાતો નથી.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.

(B) $HIV$ નો ચેપ લાગેલી વ્યક્તિઓને રોગની પ્રગતિ અને $CD4+$ $T$-લિમ્ફોસાઇટની સંખ્યાના આધારે સામાન્ય રીતે $3$ ક્લિનિકલ કક્ષામાં વહેંચવામાં આવે છે:
$1$. કક્ષા $A$: લક્ષણો વગરનો $HIV$ ચેપ અથવા સતત સામાન્ય લિમ્ફેડેનોપથી.
$2$. કક્ષા $B$: લક્ષણોયુક્ત સ્થિતિઓ જે કક્ષા $C$ માં સમાવિષ્ટ નથી પરંતુ $HIV$ ચેપને આભારી છે અથવા કોષ-મધ્યસ્થી રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ખામી સૂચવે છે.
$3$. કક્ષા $C$: $AIDS$-નિર્દેશક સ્થિતિઓ (ગંભીર રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ઘટાડો).

(A) $ARC$ ($AIDS$-Related Complex) એ એક એવી ક્લિનિકલ સ્થિતિ છે જે સંપૂર્ણ $AIDS$ ના વિકાસ પહેલા જોવા મળે છે. $ARC$ ના લક્ષણોમાં સામાન્ય રીતે સતત તાવ,રાત્રે પરસેવો થવો,લાંબા સમય સુધી ઝાડા થવા,વજનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો (જેને ઘણીવાર વેસ્ટિંગ સિન્ડ્રોમ કહેવાય છે) અને થાકનો સમાવેશ થાય છે. લોહીવાળા ઝાડા સામાન્ય રીતે ચોક્કસ તકવાદી ચેપ (જેમ કે અમીબાયાસિસ અથવા ગંભીર બેક્ટેરિયલ મરડો) સાથે સંકળાયેલા હોય છે,તે $ARC$ નું પ્રાથમિક નિદાન લક્ષણ નથી. તેથી,લોહીવાળા ઝાડા એ $ARC$ નું લાક્ષણિક લક્ષણ ગણવામાં આવતું નથી.

(A) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) ના સંદર્ભમાં,$ARC$ નો અર્થ $AIDS$-related complex થાય છે.
તે એવી સ્થિતિ દર્શાવે છે જેમાં દર્દીમાં $HIV$ ચેપના લક્ષણો જોવા મળે છે જે સંપૂર્ણ $AIDS$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવા માટે પૂરતા ગંભીર નથી,પરંતુ તે પ્રારંભિક લક્ષણરહિત તબક્કા કરતા વધુ આગળ વધેલા હોય છે.
આ લક્ષણોમાં તાવ,વજનમાં ઘટાડો,થાક અને લસિકાગ્રંથિઓમાં સોજો (lymphadenopathy) નો સમાવેશ થઈ શકે છે.

(B) $ARC$ નું પૂર્ણ નામ $AIDS$ રિલેટેડ કૉમ્પ્લેક્સ છે. આ એક એવી ક્લિનિકલ સ્થિતિ છે જે $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) થી સંક્રમિત વ્યક્તિઓમાં સંપૂર્ણ વિકસિત $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) માં પરિણમે તે પહેલાં જોવા મળે છે. તે તાવ,વજનમાં ઘટાડો,લિમ્ફેડેનોપેથી (લસિકા ગ્રંથિઓમાં સોજો) અને થાક જેવા લક્ષણો દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.

(C) પૂર્ણ કક્ષાનો એઇડ્સ ($AIDS$ - Acquired Immuno Deficiency Syndrome) ત્યારે થાય છે જ્યારે $HIV$ વાયરસ રોગપ્રતિકારક તંત્રને ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે,ખાસ કરીને $CD4^+$ $T$-હેલ્પર કોષોનો નાશ કરીને.
જેમ જેમ રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે,તેમ શરીર તકવાદી ચેપ અને ચોક્કસ પ્રકારના કેન્સર માટે સંવેદનશીલ બને છે.
કાપોસી સાર્કોમા,જે ચામડીની રુધિરવાહિનીઓનું કેન્સર છે,તે અદ્યતન અથવા પૂર્ણ કક્ષાના એઇડ્સનું લાક્ષણિક ક્લિનિકલ લક્ષણ છે.
વિકલ્પ $A$ અને $B$ એ શરૂઆતના તબક્કા અથવા પ્રાથમિક ચેપના લક્ષણો દર્શાવે છે,જ્યારે વિકલ્પ $D$ એ પૂર્ણ કક્ષાના એઇડ્સનું વિશિષ્ટ નિદાન લક્ષણ નથી.

(B) $AIDS$ $(Acquired \text{ } Immuno \text{ } Deficiency \text{ } Syndrome)$ એ $HIV$ $(Human \text{ } Immunodeficiency \text{ } Virus)$ દ્વારા થતો રોગ છે.
હાલમાં $AIDS$ માટે કોઈ રસી ઉપલબ્ધ નથી,તેથી વિધાન $A$ સાચું છે.
$AIDS$ એ એક જીવલેણ રોગ છે અને તે સંપૂર્ણપણે અસાધ્ય છે,તેથી વિધાન $C$ અને $D$ પણ સાચા છે.
ઇન્ટરફેરોન એ વાયરલ ચેપ સામે લડવા માટે શરીર દ્વારા ઉત્પન્ન થતા પ્રોટીન છે,પરંતુ તેનો ઉપયોગ $AIDS$ ની સારવાર માટે થતો નથી. $AIDS$ ની સારવારમાં એન્ટિરેટ્રોવાયરલ દવાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તેથી,વિધાન $B$ $AIDS$ માટે સાચું નથી.

(D) $NACO$ (નેશનલ એઇડ્સ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઈઝેશન) એ ભારતની સરકારી સંસ્થા છે જે $AIDS$ ના ફેલાવાને રોકવા અને લોકોમાં જાગૃતિ લાવવા માટે કામ કરે છે.
$NGOs$ (બિન-સરકારી સંસ્થાઓ) પણ લોકોને શિક્ષિત કરવામાં અને $AIDS$ ના દર્દીઓને ટેકો આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$WHO$ (વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા) એ એક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા છે જે $AIDS$ ના નિવારણ અને નિયંત્રણ માટે વૈશ્વિક ધોરણો અને માર્ગદર્શિકા નક્કી કરે છે.
તેથી,આ તમામ સંસ્થાઓ $AIDS$ વિશે જાગૃતિ લાવવામાં સામેલ છે.

(A) $NACO$ નું પૂરું નામ નેશનલ એઇડ્સ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન (National $AIDS$ Control Organization) છે. તે સ્વાસ્થ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયનો એક વિભાગ છે,જે $35$ $HIV$/$AIDS$ નિવારણ અને નિયંત્રણ સોસાયટીઓ દ્વારા ભારતમાં $HIV$/$AIDS$ નિયંત્રણ કાર્યક્રમનું નેતૃત્વ કરે છે.