Gujarati

AIDS Questions in Gujarati

Class 12 Biology · Human Health and Disease · AIDS

220+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 220 questions in Gujarati

101
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયો $AIDS$ અટકાવવાનો ઉપાય છે?
A
એક જ જીવનસાથીની મર્યાદા જાળવવી
B
જાતીય સમાગમ દરમિયાન નિરોધનો ઉપયોગ કરવો
C
ઇન્જેક્શન માટે માત્ર ડિસ્પોઝેબલ સોય અને સિરીંજનો જ ઉપયોગ કરવો
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) $AIDS$ અટકાવવા માટે નીચે મુજબના પગલાં લેવા જોઈએ:
$1$. એક જ જીવનસાથીની મર્યાદા જાળવવાથી જાતીય સંપર્ક દ્વારા થતા સંક્રમણનું જોખમ ઘટે છે.
$2$. જાતીય સમાગમ દરમિયાન નિરોધનો ઉપયોગ કરવાથી તે અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે અને શારીરિક પ્રવાહીની આપ-લે અટકાવે છે.
$3$. ઇન્જેક્શન માટે માત્ર ડિસ્પોઝેબલ સોય અને સિરીંજનો ઉપયોગ કરવાથી દૂષિત તબીબી સાધનો દ્વારા $HIV$ વાયરસનું સંક્રમણ અટકાવી શકાય છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો $AIDS$ અટકાવવા માટેના યોગ્ય ઉપાયો છે.
102
EasyMCQ
$HIV$ નીચેનામાંથી કયા કોષો પર હુમલો કરે છે?
A
$B-$કોષો
B
$T-$કોષો
C
એન્ટિજન પ્રસ્તુત કરતા કોષો
D
મદદકર્તા $T-$કોષો

Solution

(D) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) મુખ્યત્વે મદદકર્તા $T-$કોષો (જેને $CD4^+$ $T-$કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને ચેપ લગાડે છે.
શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાયરસ આ કોષોની સપાટી પર રહેલા $CD4$ રીસેપ્ટર્સ સાથે જોડાય છે.
ત્યારબાદ તે કોષમાં પ્રવેશ કરે છે,સ્વયંજનન પામે છે અને અંતે મદદકર્તા $T-$કોષોનો નાશ કરે છે.
આના પરિણામે મદદકર્તા $T-$કોષોની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો થાય છે,જે રોગપ્રતિકારક તંત્રને ગંભીર રીતે નબળું પાડે છે,જેનાથી શરીર તકવાદી ચેપ માટે સંવેદનશીલ બને છે.
103
EasyMCQ
$AIDS$ નીચેનામાંથી કોના દ્વારા ફેલાઈ શકે છે?
A
પરિવહન
B
હાથ મિલાવવાથી
C
જાતીય સંપર્ક
D
આપેલ તમામ

Solution

(A, C) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
તે નીચેની રીતે ફેલાય છે:
$1$. સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે જાતીય સંપર્ક દ્વારા.
$2$. દૂષિત રુધિર અથવા રુધિરની બનાવટોના પરિવહન દ્વારા.
$3$. સંક્રમિત સોય અથવા સિરીંજનો ઉપયોગ કરવાથી.
$4$. સંક્રમિત માતાથી તેના બાળકને જરાયુ (placenta) દ્વારા.
હાથ મિલાવવાથી કે સામાન્ય શારીરિક સંપર્કથી $HIV$ ફેલાતો નથી.
104
EasyMCQ
$HIV$ શેમાં ઘટાડો કરે છે?
A
માત્ર મદદકર્તા $T$-કોષો
B
બધા $T$-કોષો
C
માત્ર $B$-કોષો
D
$B$ અને $T$-કોષો બંને

Solution

(A) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) મુખ્યત્વે મદદકર્તા $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ (જેને $CD4^+$ $T$-કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેમાં ચેપ લગાડે છે.
શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાયરસ આ કોષોની અંદર પ્રતિકૃતિ બનાવે છે,જેના પરિણામે તેમનો ક્રમશઃ નાશ થાય છે.
જેમ જેમ મદદકર્તા $T$-કોષોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે,તેમ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ગંભીર રીતે નબળી પડી જાય છે,જેનાથી વ્યક્તિ વિવિધ તકવાદી ચેપ માટે સંવેદનશીલ બને છે.
તેથી,$HIV$ મદદકર્તા $T$-કોષોમાં ચોક્કસ અને નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે.
105
EasyMCQ
એઇડ્ઝ $(AIDS)$ કયા પ્રકારના વાઇરસથી થતો રોગ છે?
A
હિપેટાઇટિસ-$A$
B
મિક્સોવાઇરસ
C
રેબિસ વાઇરસ
D
હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ $(HIV)$

Solution

(D) એઇડ્ઝ $(AIDS)$ નું પૂરું નામ એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ છે.
તે હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
$HIV$ એ એક રેટ્રોવાઇરસ છે જે રોગપ્રતિકારક તંત્ર પર હુમલો કરે છે,ખાસ કરીને $CD4^+$ $T$-હેલ્પર કોષોને નુકસાન પહોંચાડે છે,જેના પરિણામે રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ક્રમશઃ ઘટાડો થાય છે.
106
EasyMCQ
$HIV$ માં જનીનદ્રવ્ય તરીકે શું આવેલું હોય છે?
A
$DNA$
B
રંગસૂત્ર
C
$RNA$
D
તારાકેન્દ્ર

Solution

(C) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) એ એક રેટ્રોવાયરસ છે.
તેનું જનીનદ્રવ્ય સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ $(ssRNA)$ ના બે સમાન તંતુઓનું બનેલું હોય છે.
યજમાન કોષમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાયરલ $RNA$ નું રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચક દ્વારા $DNA$ માં રૂપાંતર થાય છે,જે ત્યારબાદ યજમાનના જનીનસમૂહ (genome) માં દાખલ થાય છે.
107
EasyMCQ
એઇડ્ઝ $(AIDS)$ માં કયા પ્રકારના $T-$ લસિકાકોષોની સંખ્યામાં ઘટાડો થાય છે?
A
મદદકર્તા $T-$ કોષો
B
નિગ્રાહક $T-$ કોષો
C
મારક $T-$ કોષો
D
સ્મૃતિ $T-$ કોષો

Solution

(A) એઇડ્ઝ ($AIDS$ - Acquired Immuno Deficiency Syndrome) એ $HIV$ (Human Immunodeficiency Virus) દ્વારા થાય છે.
માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ મદદકર્તા $T-$ લસિકાકોષો (જેને $CD4^+$ $T-$ કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) પર હુમલો કરે છે અને તેમની અંદર પ્રતિકૃતિ બનાવે છે.
જેમ જેમ વાયરસ પોતાની સંખ્યામાં વધારો કરે છે,તેમ તેમ આ મદદકર્તા $T-$ કોષોનો ક્રમશઃ નાશ થાય છે.
મદદકર્તા $T-$ કોષો રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવના સંકલન માટે આવશ્યક હોવાથી,તેમની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાથી શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ અત્યંત નબળી પડી જાય છે,જેના કારણે વ્યક્તિ વિવિધ તકવાદી ચેપનો ભોગ બને છે.
108
EasyMCQ
$AIDS$ નો ફેલાવો કેવી રીતે થાય છે?
A
દર્દીના સંપર્કમાં આવવાથી
B
તેના કપડાં વાપરવાથી
C
દર્દી સાથે હાથ મિલાવવાથી
D
રોગગ્રસ્ત વ્યક્તિના અંગ-પ્રત્યારોપણથી

Solution

(D) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે. તે ચેપી રોગ નથી અને તે સામાન્ય સંપર્ક જેવા કે હાથ મિલાવવા,કપડાં શેર કરવા અથવા દર્દી સાથે રહેવાથી ફેલાતો નથી. તે નીચેની રીતે ફેલાય છે:
$1$. ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથે જાતીય સંપર્કથી.
$2$. દૂષિત રુધિર અથવા રુધિરની બનાવટોના સ્થાનાંતરણથી.
$3$. ચેપગ્રસ્ત સોય અથવા સિરીંજનો ઉપયોગ કરવાથી.
$4$. ચેપગ્રસ્ત માતાથી તેના બાળકને જરાયુ (placenta) દ્વારા.
$5$. ચેપગ્રસ્ત દાતાના અંગ-પ્રત્યારોપણથી.
109
MediumMCQ
$ARC$ (એઇડ્ઝ-સંબંધિત સમૂહ) એટલે શું?
A
એઇડ્ઝનું શરૂઆતનું સ્વરૂપ
B
એઇડ્ઝ સાથે જોડાયેલ નથી
C
એઇડ્ઝનું આક્રમક સ્વરૂપ
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) $ARC$ એટલે એઇડ્ઝ-સંબંધિત સમૂહ $(AIDS-Related Complex)$. તે એક એવી ક્લિનિકલ સ્થિતિ છે જે સંપૂર્ણ વિકસિત એઇડ્ઝ કરતા ઓછી ગંભીર છે,પરંતુ તેમાં તાવ,વજનમાં ઘટાડો,લસિકાગ્રંથિઓમાં સોજો અને થાક જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. આ લક્ષણો એઇડ્ઝની શરૂઆત પહેલાં $HIV$ થી સંક્રમિત વ્યક્તિઓમાં જોવા મળે છે. તેથી,તેને એઇડ્ઝનું શરૂઆતનું અથવા પૂર્વવર્તી તબક્કો માનવામાં આવે છે.
110
EasyMCQ
$AIDS$ ના નિદાન માટે કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ થાય છે?
A
$MRI$
B
$ELISA$
C
$CT$ સ્કેન
D
વિડાલ ટેસ્ટ

Solution

(B) $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) ના નિદાન માટે વપરાતી પ્રાથમિક તપાસ પદ્ધતિ છે.
તે $HIV$ વાયરસ સામે શરીર દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા એન્ટિબોડીઝની હાજરીને ઓળખે છે.
જો $ELISA$ ટેસ્ટ પોઝિટિવ આવે,તો સામાન્ય રીતે વેસ્ટર્ન બ્લોટ જેવી પુષ્ટિકરણ કસોટી કરવામાં આવે છે.
111
EasyMCQ
વિધાન $P$ : $HIV$ માં જનીનદ્રવ્ય તરીકે $DNA$ નો અણુ હોય છે.
વિધાન $Q$ : $AIDS$ એ પ્રતિકારકતાની ઊણપથી થતી જીવલેણ ખામી છે.
A
વિધાન $P$ અને વિધાન $Q$ સાચા છે.
B
વિધાન $P$ અને વિધાન $Q$ બંને ખોટા છે.
C
વિધાન $P$ સાચું અને વિધાન $Q$ ખોટું છે.
D
વિધાન $P$ ખોટું અને વિધાન $Q$ સાચું છે.

Solution

(D) વિધાન $P$ ખોટું છે કારણ કે $HIV$ (Human Immunodeficiency Virus) એ રેટ્રોવાયરસ છે જે તેના જનીનદ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવે છે,$DNA$ નહીં.
વિધાન $Q$ સાચું છે કારણ કે $AIDS$ (Acquired Immuno Deficiency Syndrome) એ $HIV$ વાયરસ દ્વારા થતી જીવલેણ સ્થિતિ છે,જે માનવ રોગપ્રતિકારક તંત્રને ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે,જેના પરિણામે રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ઘટાડો થાય છે.
તેથી,વિધાન $P$ ખોટું છે અને વિધાન $Q$ સાચું છે.
112
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં દર્શાવેલ સૂક્ષ્મ જીવથી કયો રોગ થાય છે?
$(2)$ આપેલ આકૃતિમાં $(A)$ નિર્દેશિત ભાગ શું દર્શાવે છે?
Question diagram
A
$(1)$ મેલેરિયા $(2)$ કોર
B
$(1)$ કેન્સર $(2)$ ગાંઠ
C
$(1)$ એઇડ્સ $(2)$ કૅપ્સિડ
D
$(1)$ શરદી $(2)$ કૅપ્સિડ

Solution

(C) આકૃતિમાં હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ ની રચના દર્શાવેલ છે.
$(1)$ $HIV$ એ એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ $(AIDS)$ માટે જવાબદાર વાયરસ છે.
$(2)$ આકૃતિમાં $(A)$ તરીકે નિર્દેશિત ભાગ વાયરસનો કોર (અથવા કૅપ્સિડ) દર્શાવે છે,જેમાં વાયરસનું જનીન દ્રવ્ય $(RNA)$ આવેલું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
113
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં $A$ અને $B$ ક્રમિક શું દર્શાવે છે?
Question diagram
A
વાઇરલ $RNA$ અને લિપિડ સ્તર
B
લિપિડ સ્તર અને કૅપ્સિડ
C
વાઇરલ $RNA$ અને રિસેપ્ટર બાઇન્ડિંગ પ્રોટીન
D
રિસેપ્ટર બાઇન્ડિંગ પ્રોટીન અને લિપિડ સ્તર

Solution

(A) આપેલ આકૃતિ $HIV$ વાઇરસની રચના દર્શાવે છે.
આ રચનામાં,$A$ એ વાઇરલ જનીનિક દ્રવ્ય એટલે કે $RNA$ દર્શાવે છે.
$B$ એ બહારનું આવરણ અથવા લિપિડ સ્તર (પટલ) દર્શાવે છે જે કૅપ્સિડની આસપાસ હોય છે.
તેથી,$A$ વાઇરલ $RNA$ અને $B$ લિપિડ સ્તર દર્શાવે છે.
114
EasyMCQ
$HIV$ સૌ પ્રથમ કયા કોષોને સંક્રમિત કરીને તેનો નાશ કરે છે?
A
લ્યુકોસાઇટ્સ
B
થ્રોમ્બોસાઇટ્સ
C
મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષો
D
$B$-લસિકાકોષો

Solution

(C) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) મુખ્યત્વે મદદકર્તા $T$-લસિકાકોષો (જેને $CD4^+$ $T$-કોષો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને સંક્રમિત કરે છે.
એકવાર આ કોષોની અંદર પ્રવેશ્યા પછી,વાયરસ પોતાની સંખ્યામાં વધારો કરે છે,જેના પરિણામે મદદકર્તા $T$-કોષોનો નાશ થાય છે.
જેમ જેમ મદદકર્તા $T$-કોષોની સંખ્યા ઘટે છે,તેમ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ગંભીર રીતે નબળી પડી જાય છે,જેના કારણે વ્યક્તિ વિવિધ તકવાદી ચેપ (opportunistic infections) માટે સંવેદનશીલ બની જાય છે.
115
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ પરિસ્થિતિમાં $AIDS$ નો ચેપ લાગતો નથી?
A
એઇડ્સગ્રસ્ત માતા દ્વારા બાળકને સ્તનપાન કરાવવાથી
B
એઇડ્સગ્રસ્ત માતાના ગર્ભસ્થ શિશુને ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન
C
એઇડ્સના દર્દીએ પહેરેલાં વસ્ત્રોના ઉપયોગથી
D
એઇડ્સના દર્દીએ ઉપયોગમાં લીધેલ સિરિજના વપરાશથી

Solution

(C) $AIDS$ એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થતો રોગ છે.
તે શરીરના પ્રવાહીઓ,ખાસ કરીને રુધિર,વીર્ય,યોનિમાર્ગના સ્ત્રાવ અને માતાના દૂધના આદાન-પ્રદાન દ્વારા ફેલાય છે.
$1$. ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથેના જાતીય સંપર્ક દ્વારા.
$2$. દૂષિત રુધિર અથવા રુધિરની બનાવટોના ચઢાવવાથી.
$3$. ચેપગ્રસ્ત સોય અથવા સિરિજનો ઉપયોગ કરવાથી.
$4$. ચેપગ્રસ્ત માતામાંથી તેના બાળકને જરાયુ દ્વારા અથવા સ્તનપાન દરમિયાન.
$AIDS$ એ સામાન્ય શારીરિક સંપર્ક જેવા કે આલિંગન આપવું,હાથ મિલાવવા અથવા કપડાં,ટુવાલ કે વાસણો જેવી અંગત વસ્તુઓ વહેંચવાથી ફેલાતો નથી,કારણ કે વાયરસ માનવ શરીરની બહાર લાંબો સમય જીવિત રહી શકતો નથી અને પરસેવા કે લાળમાં ચેપ ફેલાવવા માટે પૂરતી માત્રામાં હોતો નથી.
તેથી,એઇડ્સના દર્દીએ પહેરેલાં વસ્ત્રોના ઉપયોગથી વાયરસનો ચેપ લાગતો નથી.
116
EasyMCQ
$AIDS$ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$AIDS$ ના દર્દી સાથે ખોરાક ખાવાથી $HIV$ નો ચેપ લાગે છે.
B
નશીલા દ્રવ્યોનું સેવન કરનાર વ્યક્તિને $HIV$ નો ચેપ ઓછો લાગે છે.
C
પૂરતી સંભાળ અને પોષણ આપવામાં આવે તો $AIDS$ ના દર્દી સંપૂર્ણ $100\%$ સ્વસ્થ થઈ શકે છે.
D
$HIV$ એક રીટ્રોવાઇરસ છે જે $T_H$ કોષોમાં દાખલ થઈ તેમની સંખ્યા ઘટાડે છે.

Solution

(D) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) એ $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) દ્વારા થાય છે.
$HIV$ એ એક રીટ્રોવાઇરસ છે જે મુખ્યત્વે $T_H$ કોષો (હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ) ને લક્ષ્ય બનાવે છે.
શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી, વાયરસ આ $T_H$ કોષોની અંદર પ્રતિકૃતિ બનાવે છે, જેના કારણે તેમની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો થાય છે.
આના પરિણામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ અત્યંત નબળી પડી જાય છે, જેનાથી દર્દી વિવિધ ચેપનો ભોગ બને છે.
$AIDS$ એ ખોરાક વહેંચવા જેવી સામાન્ય ક્રિયાઓથી ફેલાતો નથી અને હાલમાં તેનો $100\%$ ઈલાજ શક્ય નથી.
તેથી, વિધાન $D$ સાચું છે.
117
EasyMCQ
$HIV$ ના ચેપના કયા તબક્કે $AIDS$ ના લક્ષણો જોવા મળે છે?
A
જ્યારે ચેપી રીટ્રોવાઇરસ યજમાન કોષમાં દાખલ થાય ત્યારે.
B
જ્યારે રીવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝની મદદથી વાઇરલ $DNA$ ઉત્પન્ન થાય ત્યારે.
C
જ્યારે $HIV$ મદદકર્તા $T$-લસિકાકણોમાં દાખલ થઈ ગુણન પામે અને મોટી સંખ્યામાં આવા કોષોનો નાશ કરે.
D
ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથે જાતિય સંપર્કમાં આવ્યા પછી $15$ દિવસમાં.

Solution

(C) $HIV$ વાઇરસ મદદકર્તા $T$-લસિકાકણો ($CD4^+$ કોષો) ને ચેપ લગાડીને રોગપ્રતિકારક તંત્ર પર હુમલો કરે છે.
યજમાન કોષમાં દાખલ થયા પછી,વાઇરલ $RNA$ નું રૂપાંતરણ રીવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી $DNA$ માં થાય છે.
આ વાઇરલ $DNA$ યજમાનના જનીનસમૂહમાં દાખલ થાય છે અને નવા વાઇરલ કણોના નિર્માણ માટે નિર્દેશ આપે છે.
જેમ જેમ વાઇરસનું ગુણન થાય છે,તેમ તે મદદકર્તા $T$-લસિકાકણોનો નાશ કરે છે.
જ્યારે મદદકર્તા $T$-લસિકાકણોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે,ત્યારે વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઘટી જાય છે,જેના પરિણામે $AIDS$ ના લક્ષણો દેખાય છે.
118
EasyMCQ
એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનોડેફિશિયન્સી સિન્ડ્રોમ $(AIDS)$ થી પીડાતા દર્દીના નિદાન માટે તમે કઈ પદ્ધતિનું સૂચન કરશો?
A
$ELISA$
B
$MRI$
C
અલ્ટ્રાસાઉન્ડ
D
વિડાલ ટેસ્ટ

Solution

(A) એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનોડેફિશિયન્સી સિન્ડ્રોમ $(AIDS)$ એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિશિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
$HIV$ ચેપના નિદાન માટે,સૌથી સામાન્ય રીતે વપરાતી સ્ક્રીનીંગ પદ્ધતિ $ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) છે.
જો $ELISA$ ટેસ્ટ પોઝિટિવ આવે,તો સામાન્ય રીતે તેને વેસ્ટર્ન બ્લોટ ટેસ્ટ નામની વધુ ચોક્કસ પદ્ધતિ દ્વારા કન્ફર્મ કરવામાં આવે છે.
$MRI$ અને અલ્ટ્રાસાઉન્ડ એ શરીરની આંતરિક રચના જોવા માટેની ઇમેજિંગ તકનીકો છે,અને વિડાલ ટેસ્ટનો ઉપયોગ ટાઇફોઇડ તાવના નિદાન માટે થાય છે.
119
MediumMCQ
$AIDS$ ના કારક $HIV$ વિશે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$HIV$ એ આવરણ ધરાવતો વાયરસ છે જેમાં સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ નો એક અણુ અને રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝનો એક અણુ હોય છે.
B
$HIV$ એ આવરણ ધરાવતો વાયરસ છે જેમાં સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ ના બે સમાન અણુઓ અને રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝના બે અણુઓ હોય છે.
C
$HIV$ બચી શકતો નથી પરંતુ તે ઉપાર્જિત રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવ પર હુમલો કરે છે.
D
$(b)$ અને $(c)$ બંને.

Solution

(D) $HIV$ એ આશરે $90-120 \ nm$ વ્યાસ ધરાવતો ગોળાકાર વાયરસ છે.
તેનું જનીનદ્રવ્ય સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ ના બે સમાન અણુઓનું બનેલું છે અને તેની સાથે રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકો જોડાયેલા હોય છે.
તેનું આવરણ યજમાન કોષના પટલમાંથી મેળવેલ લિપિડ બાયલેયરનું બનેલું છે,જેના પર ગ્લાયકોપ્રોટીન સ્પાઇક્સ આવેલા હોય છે.
$HIV$ એ રેટ્રોવાયરસ છે જે ખાસ કરીને હેલ્પર $T$ કોષો પર હુમલો કરે છે.
આ કોષોનો નાશ કરીને,તે ઉપાર્જિત રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવને નબળો પાડે છે,કારણ કે રોગપ્રતિકારક તંત્ર એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરવા માટે $B$ કોષોને સંકેત આપી શકતું નથી.
આ સ્થિતિને $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) કહેવામાં આવે છે.
120
MediumMCQ
$AIDS$ ફેલાવતો $HIV$ વાયરસ સૌપ્રથમ કોનો નાશ કરવાનું શરૂ કરે છે?
A
હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ
B
થ્રોમ્બોસાઇટ્સ
C
$B$-લિમ્ફોસાઇટ્સ
D
લ્યુકોસાઇટ્સ

Solution

(A) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
$HIV$ એ એક રેટ્રોવાયરસ છે જે ખાસ કરીને $CD4^+$ $T$-હેલ્પર લિમ્ફોસાઇટ્સને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેનો નાશ કરે છે.
આ કોષો રોગપ્રતિકારક તંત્ર માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તેઓ $B$-લિમ્ફોસાઇટ્સને એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરવા માટે સક્રિય કરીને અને સાયટોટોક્સિક $T$-કોષોને ઉત્તેજિત કરીને રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવનું સંકલન કરે છે.
$T$-હેલ્પર કોષોને સંક્રમિત કરીને અને તેનો નાશ કરીને,$HIV$ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને ગંભીર રીતે નબળી પાડે છે,જેનાથી વ્યક્તિ અન્ય ચેપ સામે લડવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે.
121
MediumMCQ
$HIV$ ચેપના કયા તબક્કે વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે $AIDS$ ના લક્ષણો દર્શાવે છે?
A
ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ સાથે જાતીય સંપર્કના $15$ દિવસની અંદર
B
જ્યારે ચેપગ્રસ્ત રેટ્રોવાયરસ યજમાન કોષોમાં પ્રવેશ કરે છે
C
જ્યારે $HIV$ મોટી સંખ્યામાં હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સને નુકસાન પહોંચાડે છે
D
જ્યારે રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ દ્વારા વાયરલ $DNA$ ઉત્પન્ન થાય છે

Solution

(C) $AIDS$ એ શરીરની કોષ-મધ્યસ્થી રોગપ્રતિકારક શક્તિની વિકૃતિ છે.
$AIDS$ માટે જવાબદાર વાયરસ $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) છે.
ચેપ લાગ્યા પછી,વાયરસ પ્રતિકૃતિ બનાવે છે અને ક્રમશઃ હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ($CD4^+$ કોષો) નો નાશ કરે છે.
જ્યારે આ હેલ્પર $T$-કોષોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે,ત્યારે શરીર ચેપ અને કેન્સર સામે લડવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે,જે $AIDS$ ના લક્ષણોના ક્લિનિકલ અભિવ્યક્તિ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,સાચો તબક્કો એ છે જ્યારે $HIV$ મોટી સંખ્યામાં હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સને નુકસાન પહોંચાડે છે.
122
MediumMCQ
$AIDS$ ના સંદર્ભમાં નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$HIV$ સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે સાથે ભોજન કરવાથી ફેલાઈ શકે છે.
B
નશાખોરો $HIV$ સંક્રમણ માટે સૌથી ઓછા સંવેદનશીલ હોય છે.
C
$AIDS$ ના દર્દીઓ યોગ્ય કાળજી અને પોષણ દ્વારા સંપૂર્ણપણે સાજા થઈ શકે છે.
D
કારણભૂત $HIV$ રેટ્રોવાયરસ હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સમાં પ્રવેશ કરે છે,જેનાથી તેમની સંખ્યા ઘટે છે.

Solution

(D) $AIDS$ (Acquired Immuno Deficiency Syndrome) એ $HIV$ (Human Immunodeficiency Virus) નામના રેટ્રોવાયરસ દ્વારા થતો રોગ છે.
આ વાયરસ ખાસ કરીને લિમ્ફોસાઇટ્સના એક પેટા-જૂથને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેનો નાશ કરે છે,જેને હેલ્પર $T$-કોષો (અથવા $CD4$ લિમ્ફોસાઇટ્સ) કહેવામાં આવે છે.
આ વિનાશને કારણે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ગંભીર ઘટાડો થાય છે.
$HIV$ સંક્રમિત રુધિર,વીર્ય અને યોનિમાર્ગના પ્રવાહી દ્વારા ફેલાય છે.
સંક્રમણના મુખ્ય માર્ગોમાં અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધો,દૂષિત સોયનો ઉપયોગ (જે નશાખોરોમાં સામાન્ય છે),અને દૂષિત રુધિર અથવા રુધિર ઉત્પાદનોનું વહન સામેલ છે.
એ નોંધવું મહત્વપૂર્ણ છે કે $HIV$ સામાન્ય સંપર્ક જેમ કે સાથે જમવાથી ફેલાતો નથી.
જોકે એન્ટિરેટ્રોવાયરલ દવાઓનું મિશ્રણ રોગના વિકાસને ઘણા વર્ષો સુધી વિલંબિત કરી શકે છે,પરંતુ હાલમાં $AIDS$ ને સંપૂર્ણપણે મટાડી શકે તેવી કોઈ દવા ઉપલબ્ધ નથી.
123
MediumMCQ
$A$ - $AIDS$ એ $HIV$ દ્વારા થાય છે। $R$ - $AIDS$ માં, $HIV$ સહાયક $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સમાં પ્રવેશ કરે છે.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે.
B
$A$ અને $R$ બંને ખોટા છે.
C
$A$ સાચું છે, $R$ ખોટું છે.
D
$A$ ખોટું છે, $R$ સાચું છે.

Solution

$(A)$ સાચું છે કારણ કે $AIDS$ $(Acquired \text{ } Immuno \text{ } Deficiency \text{ } Syndrome)$ એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે।
$R$ સાચું છે કારણ કે શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી, $HIV$ વાયરસ મેક્રોફેજ અને સહાયક $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ($CD4^+$ કોષો) માં પ્રવેશ કરે છે, જ્યાં તે પોતાની સંખ્યામાં વધારો કરે છે અને ક્રમશઃ તેમની સંખ્યા ઘટાડે છે, જેના પરિણામે ગંભીર રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ઘટાડો થાય છે।
124
EasyMCQ
$AIDS$ ના નિદાન માટે નીચેનામાંથી શેનો ઉપયોગ થાય છે?
A
વિડાલ ટેસ્ટ
B
$ELISA$
C
બાયોપ્સી
D
રેડિયોગ્રાફી

Solution

(B) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
$ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) ટેસ્ટ એ $AIDS$ ના નિદાન માટે વપરાતી પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
વિડાલ ટેસ્ટ ટાઈફોઈડના નિદાન માટે,બાયોપ્સી કેન્સરના નિદાન માટે અને રેડિયોગ્રાફી શરીરના આંતરિક ભાગોના ઈમેજિંગ માટે વપરાય છે.
125
MediumMCQ
$AIDS$ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
વાયરલ $DNA$ એન્ઝાઇમ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝની મદદથી પ્રતિકૃતિ બનાવે છે.
B
$AIDS$ માં $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
C
$AIDS$ માટે વ્યાપકપણે વપરાતી નિદાન કસોટી $ELISA$ છે.
D
$AIDS$ માં વ્યક્તિને વારંવાર તાવ આવે છે.

Solution

(B) હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ એ રેટ્રોવાયરસ છે જે રોગપ્રતિકારક શક્તિ પર હુમલો કરે છે.
તે ખાસ કરીને $T$-હેલ્પર લિમ્ફોસાઇટ્સ ($CD4^+$ કોષો) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેનો નાશ કરે છે.
જેમ જેમ ચેપ વધે છે,તેમ $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે,જેનાથી રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે.
તેથી,$T$-લિમ્ફોસાઇટ્સની સંખ્યામાં વધારો થાય છે તે વિધાન ખોટું છે.
વાયરલ $DNA$ ખરેખર રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ એન્ઝાઇમનો ઉપયોગ કરીને વાયરલ $RNA$ માંથી સંશ્લેષણ થાય છે.
$ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) એ $AIDS$ માટેની પ્રમાણભૂત નિદાન કસોટી છે.
$AIDS$ ના દર્દીઓને ઘણીવાર તકવાદી ચેપને કારણે સતત તાવ,ઝાડા અને વજન ઘટવા જેવા લક્ષણોનો અનુભવ થાય છે.
126
MediumMCQ
$HIV$ માં $RNA$ માંથી $DNA$ નું સંશ્લેષણ કરતો ઉત્સેચક કયો છે?
A
ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ
B
રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ
C
કાર્બોક્સિપેપ્ટિડેઝ
D
એમાયલેઝ

Solution

(B) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) એ રેટ્રોવાયરસ છે.
રેટ્રોવાયરસ તેમના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવે છે.
યજમાન કોષમાં પ્રવેશ્યા પછી,$Reverse \ transcriptase$ ઉત્સેચક વાયરલ $RNA$ ટેમ્પલેટમાંથી $DNA$ ના સંશ્લેષણને ઉત્પ્રેરિત કરે છે.
આ પ્રક્રિયાને રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે વાયરલ આનુવંશિક દ્રવ્યને યજમાન કોષના જિનોમમાં એકીકૃત થવા દે છે.
127
MediumMCQ
$AIDS$ ની સારવાર માટે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
એન્ટિ-રેટ્રોવાયરલ થેરાપી સંપૂર્ણપણે અસરકારક છે.
B
શસ્ત્રક્રિયા (Surgery) દ્વારા.
C
રેડિયેશન થેરાપી દ્વારા.
D
આપેલ પૈકી કોઈ પણ નહીં.

Solution

(D) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે,જે એક રેટ્રોવાયરસ છે.
હાલમાં,$AIDS$ નો કોઈ સંપૂર્ણ ઈલાજ નથી.
એન્ટિ-રેટ્રોવાયરલ દવાઓ (જેમ કે $AZT$) માત્ર વાયરસના પ્રજનનને આંશિક રીતે નિયંત્રિત કરી શકે છે અને દર્દીનું આયુષ્ય વધારી શકે છે,પરંતુ તે વાયરસને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી શકતી નથી કે રોગને મટાડી શકતી નથી.
શસ્ત્રક્રિયા અને રેડિયેશન થેરાપી એ $AIDS$ ની સારવાર નથી.
તેથી,આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ $AIDS$ ના સંપૂર્ણ ઈલાજનું વર્ણન કરતું નથી.
128
MediumMCQ
સંક્રમિત માતામાંથી ગર્ભમાં $HIV$ ચેપનું સંક્રમણ શેના દ્વારા થાય છે?
A
યકૃત
B
જરાયુ (Placenta)
C
ત્વચા
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) સંક્રમિત માતામાંથી તેના ગર્ભમાં ગર્ભાવસ્થા,પ્રસૂતિ અથવા સ્તનપાન દરમિયાન ફેલાઈ શકે છે.
ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન,વાયરસ જરાયુ (Placenta) અવરોધને ઓળંગીને ગર્ભમાં પ્રવેશ કરે છે,જે માતાથી ગર્ભમાં થતા ઊર્ધ્વ સંક્રમણ (vertical transmission) માટેનો મુખ્ય માર્ગ છે.
જરાયુ એ માતા અને ગર્ભના રુધિરાભિસરણ તંત્ર વચ્ચે સેતુ તરીકે કાર્ય કરે છે,જેના દ્વારા વાયરસ ગર્ભના રુધિરપ્રવાહમાં પ્રવેશ કરી શકે છે.
129
MediumMCQ
$HIV$ ના ચેપની કાર્યપદ્ધતિ માટે સાચો ક્રમ ઓળખો:
$1.$ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી વાયરલ $RNA$ નું પ્રતિકૃતિ દ્વારા વાયરલ $DNA$ બને છે.
$2.$ રુધિરમાં મુક્ત થયેલા વાયરસના નવા સંતતિ કણો અન્ય $T_H$ કોષો પર હુમલો કરે છે અને તેનો નાશ કરે છે.
$3.$ વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષના $DNA$ માં દાખલ થાય છે અને વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરે છે.
$4.$ વાયરસ મેક્રોફેજમાં પ્રવેશ કરે છે.
A
$4 \rightarrow 3 \rightarrow 1 \rightarrow 2$
B
$2 \rightarrow 1 \rightarrow 3 \rightarrow 4$
C
$4 \rightarrow 1 \rightarrow 3 \rightarrow 2$
D
$3 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 1$

Solution

(C) $HIV$ ના ચેપની કાર્યપદ્ધતિ નીચે મુજબના તબક્કાઓ અનુસરે છે:
$1.$ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાયરસ સૌપ્રથમ મેક્રોફેજમાં પ્રવેશ કરે છે $(4)$.
$2.$ મેક્રોફેજની અંદર,રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી વાયરલ $RNA$ જિનોમનું પ્રતિકૃતિ દ્વારા વાયરલ $DNA$ બને છે $(1)$.
$3.$ ત્યારબાદ આ વાયરલ $DNA$ યજમાન કોષના $DNA$ માં દાખલ થાય છે,જે યજમાન કોષને વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરવા માટે નિર્દેશિત કરે છે $(3)$.
$4.$ મેક્રોફેજ વાયરસના કણો ઉત્પન્ન કરવાનું ચાલુ રાખે છે,અને રુધિરમાં મુક્ત થયેલા વાયરસના સંતતિ કણો અન્ય $T_H$ કોષો પર હુમલો કરે છે અને તેનો નાશ કરે છે $(2)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $4 \rightarrow 1 \rightarrow 3 \rightarrow 2$ છે.
130
MediumMCQ
$AIDS$ નીચેનામાંથી શેના દ્વારા ફેલાય છે?
A
$HIV$ દર્દી દ્વારા વપરાયેલ સંક્રમિત સિરીંજ
B
$HIV$ દર્દી દ્વારા દાનમાં આપેલ રુધિર
C
$HIV$ સંક્રમિત માતાના જરાયુ (placenta) દ્વારા શિશુમાં
D
બધા જ સાચા

Solution

(D) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે. તે નીચે મુજબના માધ્યમો દ્વારા ફેલાય છે:
$1$. $HIV$ દર્દી દ્વારા વપરાયેલ સંક્રમિત સોય અથવા સિરીંજનો ઉપયોગ કરવાથી.
$2$. $HIV$ થી દૂષિત રુધિર અથવા રુધિરની બનાવટોના સંચરણથી.
$3$. ગર્ભાવસ્થા અથવા પ્રસૂતિ દરમિયાન $HIV$ સંક્રમિત માતાના જરાયુ (placenta) દ્વારા બાળકમાં.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સંક્રમણના સાચા માધ્યમો છે.
131
MediumMCQ
$A$ - $HIV$ પાસે $RNA$ જીનોમને આવરી લેતું એક આવરણ હોય છે.
$R$ - $AIDS$ એ $HIV$ દ્વારા થાય છે.
A
$A$ અને $R$ બંને સાચા છે.
B
$A$ અને $R$ બંને ખોટા છે.
C
$A$ ખોટું છે,$R$ સાચું છે.
D
$A$ સાચું છે,$R$ ખોટું છે.

Solution

(A) $HIV$ (Human Immunodeficiency Virus) એ એક રેટ્રોવાયરસ છે જે તેના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવે છે,જે એક આવરણ દ્વારા ઘેરાયેલું હોય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$AIDS$ (Acquired Immuno Deficiency Syndrome) એ $HIV$ ના ચેપને કારણે થતો રોગ છે. તેથી,વિધાન $R$ સાચું છે.
આમ,બંને વિધાનો સાચા છે.
132
MediumMCQ
$AIDS$ નો ફેલાવો નીચેનામાંથી શેના દ્વારા થતો નથી?
A
સંવનન માટે એક કરતા વધુ સાથીઓ.
B
$AIDS$ ના દર્દી સાથે ભોજન લેવું.
C
$HIV$ સંક્રમિત માતા દ્વારા જન્મેલું બાળક.
D
સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં $HIV$ સંક્રમિત રુધિર દાખલ થવું.

Solution

(B) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ વાયરસ દ્વારા થાય છે.
તે સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથેના જાતીય સંપર્ક,દૂષિત રુધિરના સંચરણ,સંક્રમિત સોયના ઉપયોગ અથવા ગર્ભાવસ્થા કે પ્રસૂતિ દરમિયાન સંક્રમિત માતાથી તેના બાળકમાં ફેલાય છે.
$AIDS$ સામાન્ય શારીરિક સંપર્ક જેવા કે હાથ મિલાવવા,આલિંગન આપવું અથવા $AIDS$ ના દર્દી સાથે ભોજન લેવાથી ફેલાતો નથી.
તેથી,$AIDS$ ના દર્દી સાથે ભોજન લેવાથી વાયરસનું સંક્રમણ થતું નથી.
133
MediumMCQ
શંકાસ્પદ $AIDS$ ના દર્દીઓમાં $HIV$ શોધવા માટે નીચેનામાંથી કઈ તકનીકનો નિયમિતપણે ઉપયોગ થાય છે?
A
$R-DNA$ ટેકનોલોજી
B
$PCR$
C
પરંપરાગત પદ્ધતિ
D
વિડાલ ટેસ્ટ

Solution

(B) $PCR$ (પોલિમરેઝ ચેઈન રિએક્શન) એ અત્યંત સંવેદનશીલ મોલેક્યુલર ડાયગ્નોસ્ટિક તકનીક છે.
તેનો ઉપયોગ શંકાસ્પદ $AIDS$ ના દર્દીઓમાં રક્તના નમૂનામાં રહેલા વાયરલ $DNA$ અથવા $RNA$ (રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્શન પછી) ને એમ્પ્લીફાય કરીને $HIV$ શોધવા માટે નિયમિતપણે કરવામાં આવે છે.
આ તકનીક વાયરસની સાંદ્રતા ખૂબ ઓછી હોય ત્યારે પણ તેને શોધવાની ક્ષમતા ધરાવે છે,જે તેને પ્રારંભિક નિદાન માટે એક અસરકારક સાધન બનાવે છે.
134
EasyMCQ
હ્યુમન ઇમ્યુનો ડેફીસીઅન્સી વાઈરસ $(HIV)$ માં પ્રોટીનનું આવરણ અને ............ જનીન દ્રવ્ય તરીકે હોય છે.
A
એકલ સૂત્રીય $DNA$
B
એકલ સૂત્રીય $RNA$
C
બેવડા સૂત્રમય $RNA$
D
બેવડા સૂત્રમય $DNA$

Solution

(B) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનો ડેફીસીઅન્સી વાઈરસ) એ એક રેટ્રોવાઈરસ છે.
તેમાં જનીન દ્રવ્ય તરીકે એકલ સૂત્રીય $RNA$ ના બે સમાન શૃંખલાઓ હોય છે.
તે પ્રોટીનના આવરણ (કેપ્સીડ) અને યજમાન કોષરસસ્તરમાંથી મેળવેલા બાહ્ય આવરણથી ઘેરાયેલું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
135
MediumMCQ
$AIDS$ માટે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$AIDS$ ના દર્દી સાથે ખોરાક વહેંચવાથી $HIV$ નો ચેપ ફેલાય છે.
B
નશીલા દ્રવ્યોનું સેવન કરનાર વ્યક્તિને $HIV$ નો ચેપ લાગવાની શક્યતા ઓછી હોય છે.
C
જો યોગ્ય સંભાળ અને પોષણ આપવામાં આવે તો $AIDS$ ના દર્દી $100\%$ સાજા થઈ શકે છે.
D
$HIV$ એ રીટ્રોવાઈરસ છે જે મદદકર્તા $T$-કોષોમાં દાખલ થઈ તેમની સંખ્યા ઘટાડે છે.

Solution

(D) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) દ્વારા થાય છે.
$HIV$ એ એક રીટ્રોવાઈરસ છે જે ખાસ કરીને મદદકર્તા $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ($CD4^+$ કોષો) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેમાં ચેપ લગાડે છે.
એકવાર અંદર પ્રવેશ્યા પછી, વાયરસ પ્રતિકૃતિ બનાવે છે, જેના પરિણામે મદદકર્તા $T$-કોષોની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો થાય છે, જે રોગપ્રતિકારક શક્તિને ગંભીર રીતે નબળી પાડે છે.
$HIV$ ખોરાક વહેંચવા જેવી સામાન્ય સંપર્ક દ્વારા ફેલાતો નથી, અને હાલમાં $AIDS$ નો $100\%$ કોઈ ઈલાજ નથી.
136
MediumMCQ
$AIDS$ ની શંકા ધરાવતા દર્દીઓ માટે કઈ નિદાન પદ્ધતિ સૂચવવામાં આવે છે?
A
$MRI$
B
અલ્ટ્રાસાઉન્ડ
C
$WIDAL$
D
$ELISA$

Solution

(D) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
દર્દીના રુધિરમાં $HIV$ એન્ટિબોડીઝની હાજરી તપાસવા માટે,$ELISA$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) કસોટીનો ઉપયોગ પ્રાથમિક નિદાન પદ્ધતિ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
$WIDAL$ કસોટી ટાઈફોઈડ તાવ માટે વપરાય છે,જ્યારે $MRI$ અને અલ્ટ્રાસાઉન્ડ એ ઇમેજિંગ તકનીકો છે જે $HIV$ ના નિદાન માટે વપરાતી નથી.
137
MediumMCQ
$HIV$ સંક્રમણના નીચેના પૈકી કયા તબક્કામાં $AIDS$ ના લક્ષણો જોવા મળે છે?
A
સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે સમાગમ કર્યાના $15$ દિવસ બાદ
B
જ્યારે રીટ્રોવાઈરસ યજમાન કોષમાં દાખલ થાય ત્યારે
C
જ્યારે $HIV$ મદદકર્તા $T$-લિમ્ફોસાઈટનો મોટા પ્રમાણમાં નાશ કરે ત્યારે
D
જ્યારે રીવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ દ્વારા વાયરલ-$DNA$ સર્જાય ત્યારે

Solution

(C) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ) દ્વારા થાય છે.
$HIV$ મુખ્યત્વે મદદકર્તા $T$-લિમ્ફોસાઈટ્સ ($CD4^+$ કોષો) ને લક્ષ્ય બનાવે છે અને સંક્રમિત કરે છે.
જેમ જેમ વાયરસનું પ્રતિકૃતિ સર્જન (replication) થાય છે,તેમ તેમ મદદકર્તા $T$-લિમ્ફોસાઈટ્સની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો થાય છે.
જ્યારે આ કોષોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે,ત્યારે શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ગંભીર રીતે નબળી પડી જાય છે,જેનાથી વ્યક્તિ તકવાદી ચેપ અને કેન્સરનો ભોગ બને છે.
રોગપ્રતિકારક શક્તિની આ ગંભીર ઉણપના તબક્કાને ક્લિનિકલી $AIDS$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
138
EasyMCQ
$AIDS$ માટે જવાબદાર એજન્ટ $HIV$ વિશે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$HIV$ એ આવરણ વગરનો રીટ્રો વાઇરસ છે.
B
$HIV$ દૂર થતો નથી પરંતુ તે એક્વાયર્ડ ઇમ્યુન સિસ્ટમ પર હુમલો કરે છે.
C
$HIV$ એ આવરિત વાઇરસ છે. તે બે એકલસૂત્રી $RNA$ ના સમાન અણુઓ અને રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝના બે અણુઓ ધરાવે છે.
D
$HIV$ એ આવરિત વાઇરસ છે. તે એક એકલસૂત્રી $RNA$ નો અણુ અને રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝનો એક અણુ ધરાવે છે.

Solution

(C) $HIV$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાઇરસ) એ રીટ્રો વાઇરસ તરીકે ઓળખાતા વાઇરસના જૂથનો સભ્ય છે.
તેની પાસે વાયરલ જીનોમને આવરી લેતું એક આવરણ હોય છે.
$HIV$ નો જીનોમ બે સમાન એકલસૂત્રી $RNA$ ના અણુઓનો બનેલો હોય છે.
તેમાં રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકના બે અણુઓ પણ હોય છે,જે યજમાન કોષની અંદર વાયરલ જીનોમના પ્રતિકૃતિ (replication) માટે આવશ્યક છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો જવાબ છે.
139
MediumMCQ
હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ માં પ્રોટીનનું આવરણ અને આનુવંશિક દ્રવ્ય કયું હોય છે?
A
સિંગલ સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$
B
સિંગલ સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$
C
ડબલ સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$
D
ડબલ સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$

Solution

(B) હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ એ એક રેટ્રોવાયરસ છે જે લેન્ટિવાયરસ પ્રજાતિનો છે.
તેમાં પ્રોટીનનું આવરણ (કેપ્સિડ) હોય છે જે તેના આનુવંશિક દ્રવ્યને ઘેરી લે છે.
$HIV$ નું આનુવંશિક દ્રવ્ય સિંગલ સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ $(ssRNA)$ છે.
યજમાન કોષમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાયરલ $RNA$ નું રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચક દ્વારા $DNA$ માં રૂપાંતર થાય છે,જે પછી યજમાનના જિનોમમાં સંકલિત થાય છે.
140
MediumMCQ
વિધાન: $HIV$ થી સંક્રમિત વ્યક્તિઓ તકવાદી રોગો (opportunistic diseases) માટે સંવેદનશીલ હોય છે.
કારણ: $HIV$ સંક્રમણ દરમિયાન રોગપ્રતિકારક તંત્ર નબળું પડે છે.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.

Solution

(A) સામાન્ય રીતે,વ્યક્તિ વાયરસના સંપર્કમાં આવ્યાના $2$ થી $6$ અઠવાડિયામાં $HIV$ સંક્રમણના લક્ષણો દર્શાવે છે.
પરંતુ કેટલાક વ્યક્તિઓમાં,સંપૂર્ણ વિકસિત $AIDS$ ના લક્ષણો દેખાય તે પહેલાં વાયરસ લાંબા સમય સુધી ($10$ વર્ષ સુધી) સુષુપ્ત રહી શકે છે.
$HIV$ સંક્રમણના લક્ષણોમાં તાવ,સુસ્તી,ફેરીન્જાઇટિસ,ઉબકા,માથાનો દુખાવો,ચામડી પર ફોલ્લીઓ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
$AIDS$ થી પીડાતી વ્યક્તિઓમાં $T$-હેલ્પર કોષોના ઘટાડાને કારણે રોગપ્રતિકારક તંત્ર નબળું પડી જાય છે.
આવી વ્યક્તિઓ તકવાદી ચેપ દર્શાવે છે,એટલે કે,એવા ફૂગ,બેક્ટેરિયા અને વાયરસ દ્વારા ચેપ જેની સામે સામાન્ય રોગપ્રતિકારક તંત્ર ધરાવતી વ્યક્તિ પ્રતિકાર કરી શકે છે.
તેથી,તકવાદી ચેપ માટે સંવેદનશીલ વ્યક્તિઓમાં $HIV$ સંક્રમણની શંકા કરી શકાય છે,ખાસ કરીને જો $T$-હેલ્પર કોષોની સંખ્યા $200/\,ml$ કે તેથી ઓછી હોય.
$T$-હેલ્પર કોષોનો ઘટાડો સીધો જ નબળા રોગપ્રતિકારક તંત્ર તરફ દોરી જાય છે,જે શરીરને તકવાદી ચેપ માટે સંવેદનશીલ બનાવે છે,તેથી કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.
141
Medium
$HIV$ એન્ટિજન અને એમ્નિઓટિક કોથળી (Amniotic bag) નું સ્થાન અને કાર્ય જણાવો.

Solution

(N/A) $(1)$ $HIV$ એન્ટિજન:
- સ્થાન: $AIDS$ થી પીડાતા દર્દીના રુધિરમાં જોવા મળે છે.
- કાર્ય: $HIV$ એન્ટિબોડી અથવા એન્ટિજનની તપાસ $AIDS$ ના નિદાન માટે કરવામાં આવે છે.
$(2)$ એમ્નિઓટિક કોથળી (Amniotic bag):
- સ્થાન: ગર્ભાશયમાં વિકાસ પામતા ભ્રૂણની આસપાસ આવેલી હોય છે.
- કાર્ય: તેમાં એમ્નિઓટિક પ્રવાહી હોય છે,જે ગર્ભને યાંત્રિક આંચકાથી રક્ષણ આપે છે અને આનુવંશિક વિકૃતિઓ શોધવા માટે એમ્નિઓસેન્ટેસિસ (ગર્ભજળ કસોટી) કરવામાં મદદરૂપ થાય છે.
142
Medium
નીચે કેટલીક જાણીતી સંક્ષિપ્ત માહિતી (abbreviations) આપેલી છે,જેનો ઉપયોગ આ પ્રકરણમાં કરવામાં આવ્યો છે. દરેકનું પૂર્ણ નામ જણાવો:
$(a)$ $MALT$
$(b)$ $CMI$
$(c)$ $AIDS$
$(d)$ $NACO$
$(e)$ $HIV$

Solution

(N/A) $MALT -$ Mucosa-Associated Lymphoid Tissue (શ્લેષ્મ-સંબંધિત લસિકા પેશી)
$(b)$ $CMI -$ Cell-Mediated Immunity (કોષ-માધ્યિત પ્રતિકારકતા)
$(c)$ $AIDS -$ Acquired Immuno Deficiency Syndrome (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ)
$(d)$ $NACO -$ National $AIDS$ Control Organization (નેશનલ એઇડ્સ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન)
$(e)$ $HIV -$ Human Immuno Deficiency Virus (હ્યુમન ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી વાયરસ)
143
Easy
હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ ના સંક્રમણ માટેના વિવિધ માર્ગો કયા છે?

Solution

(N/A) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) એ હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે.
તેના સંક્રમણના નીચે મુજબના માર્ગો છે:
$1$. સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે અસુરક્ષિત જાતીય સંપર્ક.
$2$. દૂષિત રુધિર અથવા રુધિરની બનાવટોનું સંચરણ.
$3$. સંક્રમિત સોય અને સિરીંજનો ઉપયોગ.
$4$. સંક્રમિત માતામાંથી તેના બાળકને જરાયુ (placenta) દ્વારા થતું સંક્રમણ.
144
DifficultMCQ
કઈ પદ્ધતિ દ્વારા $AIDS$ વાયરસ સંક્રમિત વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ઘટાડો કરે છે?
A
તે અસ્થિમજ્જાનો નાશ કરે છે.
B
તે હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ પર હુમલો કરે છે અને તેનો નાશ કરે છે.
C
તે $B$-લિમ્ફોસાઇટ્સ દ્વારા એન્ટિબોડીઝના ઉત્પાદનને અટકાવે છે.
D
તે સીધા જ રક્તકણોને મારી નાખે છે.

Solution

(B) $AIDS$ (એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ) હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા જાતીય સંપર્ક અથવા રક્ત દ્વારા ફેલાય છે.
માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ મેક્રોફેજ પર હુમલો કરે છે અને તેમાં પ્રવેશ કરે છે.
મેક્રોફેજની અંદર,વાયરસનું $RNA$ રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી પ્રતિકૃતિ બનાવે છે અને વાયરલ $DNA$ ઉત્પન્ન કરે છે.
ત્યારબાદ,આ વાયરલ $DNA$ યજમાનના $DNA$ માં ભળી જાય છે અને વાયરસના કણોના સંશ્લેષણને નિર્દેશિત કરે છે.
તે જ સમયે,$HIV$ હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સમાં પ્રવેશ કરે છે.
તે ત્યાં પ્રતિકૃતિ બનાવે છે અને વાયરલ સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ નવી બનેલી સંતતિ વાયરસ લોહીમાં મુક્ત થાય છે અને શરીરમાં અન્ય સ્વસ્થ હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ પર હુમલો કરે છે.
પરિણામે,સંક્રમિત વ્યક્તિના શરીરમાં હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સની સંખ્યા ક્રમશઃ ઘટતી જાય છે,જેનાથી વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ગંભીર રીતે નબળી પડી જાય છે.
145
Difficult
$AIDS$ એટલે શું? $AIDS$ કેવી રીતે ફેલાય છે? $AIDS$ ના લક્ષણો જણાવો. શું $AIDS$ નો કોઈ ઈલાજ છે?

Solution

(N/A) $AIDS$ નું પૂરું નામ Acquired Immuno Deficiency Syndrome છે.
$AIDS$ એ જન્મજાત રોગ નથી; તે વ્યક્તિના જીવનકાળ દરમિયાન પ્રાપ્ત થાય છે,જે રોગપ્રતિકારક તંત્રની ખામી સૂચવે છે. સિન્ડ્રોમ એટલે લક્ષણોનો સમૂહ.
તે સૌપ્રથમ $1981$ માં $USA$ માં નોંધાયો હતો. છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં,તે સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાઈ ગયો છે અને લાખો લોકોના મૃત્યુનું કારણ બન્યો છે. ભારતમાં તે સૌપ્રથમ $1986$ માં તમિલનાડુમાં નોંધાયો હતો.
તે હ્યુમન ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થાય છે,જે રેટ્રોવાયરસ તરીકે ઓળખાતા વાયરસના જૂથનો સભ્ય છે. તેમની પાસે આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે $RNA$ ધરાવતું આવરણ હોય છે.
માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,વાયરસ મેક્રોફેજમાં પ્રવેશે છે. રિવર્સ ટ્રાન્સક્રિપ્ટેઝ ઉત્સેચકની મદદથી,વાયરલ $RNA$ નું વાયરલ $DNA$ માં રૂપાંતર થાય છે,જે પછી યજમાનના જિનોમમાં ભળી જાય છે. મેક્રોફેજ $HIV$ ફેક્ટરી તરીકે કામ કરે છે.
ત્યારબાદ,$HIV$ હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સમાં પ્રવેશે છે,પ્રતિકૃતિ બનાવે છે અને વાયરસની સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે. આ નવા વાયરસ અન્ય $T$-કોષો પર હુમલો કરે છે,જેના કારણે શરીરમાં હેલ્પર $T$-કોષોની સંખ્યામાં સતત ઘટાડો થાય છે.
$AIDS$ નીચેની રીતે ફેલાય છે:
$1$. સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે જાતીય સંપર્ક.
$2$. $HIV$ દૂષિત રુધિરનું સંચરણ.
$3$. સંક્રમિત સોય અથવા સિરીંજનો ઉપયોગ.
$4$. સંક્રમિત માતાથી તેના બાળકને જરાયુ દ્વારા અથવા સ્તનપાન દ્વારા.
તે માત્ર શારીરિક સંપર્ક અથવા વાસણો વહેંચવાથી ફેલાતો નથી.
ચેપ અને લક્ષણો દેખાવા વચ્ચે સમયનો તફાવત હોય છે,જે થોડા મહિનાઓથી લઈને ઘણા વર્ષો (સામાન્ય રીતે $5$ થી $10$ વર્ષ) સુધીનો હોઈ શકે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન,વ્યક્તિ સ્વસ્થ દેખાઈ શકે છે પરંતુ તે વાહક તરીકે કામ કરી શકે છે.
લક્ષણોમાં સતત તાવ,વજનમાં ઘટાડો,ઝાડા,થાક અને શરીરનો દુખાવો સામેલ છે. અંતિમ તબક્કામાં,દર્દીઓ ગંભીર વજન ઘટાડો,લાંબા સમય સુધી તાવ,ક્રોનિક ઝાડા,ન્યુમોનિયા અને કેન્સર જેવી સમસ્યાઓથી પીડાઈ શકે છે.
$AIDS$ નો કોઈ સંપૂર્ણ ઈલાજ નથી. એન્ટિ-રેટ્રોવાયરલ દવાઓ સાથેની સારવાર માત્ર આંશિક રીતે અસરકારક છે; તે દર્દીનું આયુષ્ય લંબાવી શકે છે પરંતુ મૃત્યુને અટકાવી શકતી નથી. કોઈ રસી ઉપલબ્ધ નથી,જે તેને અસાધ્ય રોગ બનાવે છે. $NACO$ અને $WHO$ જેવી સંસ્થાઓ $HIV$ ચેપના ફેલાવાને રોકવા માટે વિવિધ કાર્યક્રમો ચલાવે છે.
Solution diagram
146
Medium
$\rm {ELISA}$ નું પૂરું નામ આપો. તેનો ઉપયોગ કરીને કયો રોગ શોધી શકાય છે? આ કસોટીના સિદ્ધાંતની ચર્ચા કરો.

Solution

(N/A) $\rm {ELISA}$ નું પૂરું નામ $\text{Enzyme-Linked Immunosorbent Assay}$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે) છે.
તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે $\text{AIDS}$ (જે $\text{HIV}$ દ્વારા થાય છે) ના નિદાન માટે થાય છે.
$\rm {ELISA}$ એ એન્ટિજન-એન્ટિબોડી આંતરક્રિયાના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
રોગકારક દ્વારા થયેલ ચેપને એન્ટિજન (પ્રોટીન,ગ્લાયકોપ્રોટીન વગેરે) ની હાજરી દ્વારા અથવા રોગકારક સામે યજમાનની રોગપ્રતિકારક શક્તિ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા વિશિષ્ટ એન્ટિબોડીઝને શોધીને જાણી શકાય છે.
147
Medium
નીચે આપેલા સંક્ષિપ્ત શબ્દોના પૂર્ણ નામ જણાવો:
$(i)$ $DNA$
$(ii)$ $AIDS$

Solution

(N/A) $(i)$ $DNA$ એટલે ડીઓક્સિરીબોન્યુક્લિક એસિડ $(Deoxyribonucleic Acid)$. તે મોટાભાગના સજીવોમાં પ્રાથમિક આનુવંશિક દ્રવ્ય છે.
$(ii)$ $AIDS$ એટલે એક્વાયર્ડ ઇમ્યુનો ડેફિસિયન્સી સિન્ડ્રોમ $(Acquired Immuno Deficiency Syndrome)$. તે હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ $(HIV)$ દ્વારા થતી એક લાંબાગાળાની અને જીવલેણ સ્થિતિ છે.
148
Medium
વૈજ્ઞાનિક કારણ આપો: $AIDS$ ગ્રસ્ત વ્યક્તિને પરિવાર કે સમાજથી અલગ ન કરવા જોઈએ.

Solution

(N/A) $1$. $AIDS$ એ સામાન્ય સંપર્ક જેવા કે સ્પર્શ કરવા,ભેટી પડવા કે સાથે ભોજન લેવાથી ફેલાતો ચેપી રોગ નથી.
$2$. $HIV$ વાયરસ માત્ર ચોક્કસ માધ્યમો દ્વારા જ ફેલાય છે: સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથેના જાતીય સંબંધો,દૂષિત રુધિરનું સંચરણ,સંક્રમિત સોયનો ઉપયોગ અથવા સંક્રમિત માતાથી તેના બાળકને.
$3$. દર્દીઓને અલગ કરવાથી માનસિક તણાવ અને સામાજિક ભેદભાવ વધે છે,જે તેમની તબિયતને વધુ બગાડી શકે છે.
$4$. દર્દીઓને તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્યને જાળવી રાખવા અને જીવનની ગુણવત્તા સુધારવા માટે પરિવાર અને સમાજ તરફથી ભાવનાત્મક ટેકો,સંભાળ અને સહાનુભૂતિની જરૂર હોય છે.
149
Easy
નીચેનાના પૂર્ણ નામ આપો:
$1.$ $\text{HIV}$
$2.$ $\text{ELISA}$
$3.$ $\text{NACO}$

Solution

(N/A) $1.$ $\text{HIV}$: $\text{Human Immunodeficiency Virus}$ (હ્યુમન ઇમ્યુનોડેફિસિયન્સી વાયરસ)
$2.$ $\text{ELISA}$: $\text{Enzyme-Linked Immunosorbent Assay}$ (એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ ઇમ્યુનોસોર્બન્ટ એસે)
$3.$ $\text{NACO}$: $\text{National AIDS Control Organisation}$ (નેશનલ એઇડ્સ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન)

Human Health and Disease — AIDS · Frequently Asked Questions

1Are these Human Health and Disease questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Human Health and Disease Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.