Gujarati

Mix Examples-Motion in Plane Questions in Gujarati

Class 11 Physics · 3-2.Motion in Plane · Mix Examples-Motion in Plane

396+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 396 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
એક વિમાન પૃથ્વીની સપાટીથી અચળ ઊંચાઈએ $100\, km/hr$ ની ઝડપે પૃથ્વીની આસપાસ ફરી રહ્યું છે. જ્યારે તે અર્ધવર્તુળ કાપે ત્યારે તેના વેગમાં થતો ફેરફાર ......... $km/hr$ છે.
A
$200$
B
$150$
C
$100 \sqrt{2}$
D
$0$

Solution

(A) વિમાનનો વેગ એ સદિશ રાશિ છે. ધારો કે પ્રારંભિક વેગ $\vec{v}_i = v\hat{i}$ છે.
અર્ધવર્તુળ કાપ્યા પછી,વેગની દિશા ઉલટાઈ જાય છે,તેથી અંતિમ વેગ $\vec{v}_f = -v\hat{i}$ થાય છે.
વેગમાં થતો ફેરફાર $\Delta \vec{v} = \vec{v}_f - \vec{v}_i$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\Delta \vec{v} = -v\hat{i} - v\hat{i} = -2v\hat{i}$.
વેગમાં થતા ફેરફારનું મૂલ્ય $|\Delta \vec{v}| = 2v$ છે.
અહીં $v = 100\, km/hr$ આપેલ છે,તેથી વેગમાં થતો ફેરફાર $2 \times 100 = 200\, km/hr$ થાય.
2
DifficultMCQ
$10\, ms^{-1}$ ની ઝડપે પૂર્વ દિશામાં જતું સ્કૂટર $90^\circ$ ના ખૂણે જમણી તરફ વળે છે. જો વળાંક લેતી વખતે સ્કૂટરની ઝડપ બદલાતી ન હોય,તો સ્કૂટરના વેગમાં થતો ફેરફાર કેટલો હશે?
A
$20.0\, ms^{-1}$ અગ્નિ દિશામાં
B
શૂન્ય
C
$10.0\, ms^{-1}$ દક્ષિણ દિશામાં
D
$14.14\, ms^{-1}$ નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) દિશામાં

Solution

(D) પ્રારંભિક વેગ $\vec{v_1} = 10\hat{i}\, ms^{-1}$ (પૂર્વ).
અંતિમ વેગ $\vec{v_2} = 10(-\hat{j}) = -10\hat{j}\, ms^{-1}$ (દક્ષિણ).
વેગમાં થતો ફેરફાર $\Delta \vec{v} = \vec{v_2} - \vec{v_1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\Delta \vec{v} = -10\hat{j} - 10\hat{i} = -(10\hat{i} + 10\hat{j})$.
વેગમાં થતા ફેરફારનું મૂલ્ય $|\Delta \vec{v}| = \sqrt{(-10)^2 + (-10)^2} = \sqrt{100 + 100} = \sqrt{200} = 10\sqrt{2} \approx 14.14\, ms^{-1}$ છે.
બંને ઘટકો ઋણ હોવાથી દિશા નૈઋત્ય (દક્ષિણ-પશ્ચિમ) છે.
વૈકલ્પિક રીતે,જ્યારે ઝડપ $v$ અચળ હોય અને ખૂણો $\theta$ હોય ત્યારે વેગમાં થતા ફેરફારનું સૂત્ર: $|\Delta \vec{v}| = 2v \sin(\theta/2) = 2 \times 10 \times \sin(90^\circ/2) = 20 \times \sin(45^\circ) = 20 \times (1/\sqrt{2}) = 10\sqrt{2} \approx 14.14\, ms^{-1}$ નૈઋત્ય દિશામાં.
Solution diagram
3
MediumMCQ
જો $\vec \omega = 3\hat i - 4\hat j + \hat k$ અને $\vec r = 5\hat i - 6\hat j + 6\hat k$ હોય,તો રેખીય વેગનું મૂલ્ય શું છે?
A
$6\hat i - 2\hat j + 3\hat k$
B
$6\hat i - 2\hat j + 8\hat k$
C
$4\hat i - 13\hat j + 6\hat k$
D
$-18\hat i - 13\hat j + 2\hat k$

Solution

(D) રેખીય વેગ $\vec v$,કોણીય વેગ $\vec \omega$ અને સ્થાન સદિશ $\vec r$ વચ્ચેનો સંબંધ ક્રોસ પ્રોડક્ટ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\vec v = \vec \omega \times \vec r$।
આની ગણતરી કરવા માટે,આપણે નિશ્ચાયક સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$\vec v = \begin{vmatrix} \hat i & \hat j & \hat k \\ 3 & -4 & 1 \\ 5 & -6 & 6 \end{vmatrix}$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\vec v = \hat i((-4)(6) - (1)(-6)) - \hat j((3)(6) - (1)(5)) + \hat k((3)(-6) - (-4)(5))$
$\vec v = \hat i(-24 + 6) - \hat j(18 - 5) + \hat k(-18 + 20)$
$\vec v = -18\hat i - 13\hat j + 2\hat k$.
4
MediumMCQ
એક કણ $5\, m/s$ ના વેગ સાથે પૂર્વ દિશામાં ગતિ કરે છે. $10\, s$ પછી તેની દિશા સમાન વેગ સાથે ઉત્તર તરફ બદલાય છે. કણનો સરેરાશ પ્રવેગ કેટલો હશે?
A
શૂન્ય
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}\,m/s^2$ ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}\,m/s^2$ ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}\,m/s^2$ દક્ષિણ-પશ્ચિમ દિશામાં

Solution

(B) પ્રારંભિક વેગ $\vec{v}_i = 5\hat{i}\,m/s$.
અંતિમ વેગ $\vec{v}_f = 5\hat{j}\,m/s$.
વેગમાં ફેરફાર $\Delta \vec{v} = \vec{v}_f - \vec{v}_i = 5\hat{j} - 5\hat{i}$.
વેગમાં ફેરફારનું મૂલ્ય $|\Delta \vec{v}| = \sqrt{(-5)^2 + 5^2} = \sqrt{25 + 25} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}\,m/s$.
$\Delta \vec{v}$ ની દિશા ઉત્તર-પશ્ચિમ છે (કારણ કે તે $-\hat{i} + \hat{j}$ ની દિશામાં છે).
સરેરાશ પ્રવેગ $\vec{a}_{avg} = \frac{\Delta \vec{v}}{\Delta t} = \frac{5\sqrt{2}}{10} = \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{1}{\sqrt{2}}\,m/s^2$.
આમ,સરેરાશ પ્રવેગ ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં $\frac{1}{\sqrt{2}}\,m/s^2$ છે.
5
EasyMCQ
એક એથ્લેટ $R$ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર ટ્રેકનો એક આંટો $40 \, s$ માં પૂર્ણ કરે છે. $2 \, min \, 20 \, s$ ના અંતે તેનું સ્થાનાંતર કેટલું હશે?
A
$0$
B
$2R$
C
$2\pi R$
D
$7\pi R$

Solution

(B) ગતિનો કુલ સમય $2 \, min \, 20 \, s = 140 \, s$ છે.
વર્તુળાકાર ગતિનો આવર્તકાળ $40 \, s$ હોવાથી,$140 \, s$ માં પૂર્ણ થયેલા આંટાની સંખ્યા $n = \frac{140}{40} = 3.5$ આંટા છે.
$3$ પૂર્ણ આંટા પછી,એથ્લેટ ફરીથી શરૂઆતના બિંદુ પર પાછો આવે છે. બાકીના $0.5$ આંટા પછી,એથ્લેટ વર્તુળાકાર ટ્રેકના વ્યાસાંત બિંદુએ (સામેના છેડે) હશે.
સ્થાનાંતર એ પ્રારંભિક અને અંતિમ સ્થાન વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર છે,જે વર્તુળાકાર ટ્રેકનો વ્યાસ છે.
તેથી,સ્થાનાંતર $2R$ થશે.
6
DifficultMCQ
બે છોકરાઓ મેદાનના છેડા $A$ અને $B$ પર ઉભા છે જ્યાં $AB = a$ છે. $B$ પરનો છોકરો $AB$ ને લંબ દિશામાં $v_1$ વેગ સાથે દોડવાનું શરૂ કરે છે. $A$ પરનો છોકરો તે જ સમયે $v$ વેગ સાથે દોડવાનું શરૂ કરે છે અને બીજા છોકરાને $t$ સમયમાં પકડી લે છે,જ્યાં $t$ છે
A
$a/\sqrt{v^2 + v_1^2}$
B
$\sqrt{a^2 / (v^2 - v_1^2)}$
C
$a / (v - v_1)$
D
$a / (v + v_1)$

Solution

(B) ધારો કે બંને છોકરાઓ શરૂઆતથી $t$ સમય પછી $C$ બિંદુએ મળે છે.
$t$ સમયમાં,$B$ થી દોડતો છોકરો $BC = v_1 t$ જેટલું અંતર કાપે છે.
$A$ થી દોડતો છોકરો $AC = v t$ જેટલું અંતર કાપે છે.
કારણ કે $B$ પરનો છોકરો $AB$ ને લંબ દિશામાં દોડે છે,$\triangle ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $\angle B = 90^{\circ}$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા: $(AC)^2 = (AB)^2 + (BC)^2$.
કિંમતો મૂકતા: $(vt)^2 = a^2 + (v_1 t)^2$.
$v^2 t^2 - v_1^2 t^2 = a^2$.
$t^2 (v^2 - v_1^2) = a^2$.
$t = \sqrt{\frac{a^2}{v^2 - v_1^2}}$.
Solution diagram
7
MediumMCQ
એક પદાર્થ ઉગમબિંદુથી સ્થિર સ્થિતિમાંથી $x$-અક્ષ પર $6\,m/s^2$ અને $y$-અક્ષ પર $8\,m/s^2$ ના પ્રવેગ સાથે ગતિ શરૂ કરે છે. $4\,s$ પછી તેનું ઉગમબિંદુથી અંતર ........$m$ હશે.
A
$56$
B
$64$
C
$80$
D
$128$

Solution

(C) આપેલ છે: પ્રારંભિક વેગ $u_x = 0$,$u_y = 0$. પ્રવેગ $a_x = 6\,m/s^2$,$a_y = 8\,m/s^2$,અને સમય $t = 4\,s$.
ગતિના સમીકરણ $S = ut + \frac{1}{2}at^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x$-દિશા માટે: $S_x = 0 + \frac{1}{2} \times 6 \times (4)^2 = 3 \times 16 = 48\,m$.
$y$-દિશા માટે: $S_y = 0 + \frac{1}{2} \times 8 \times (4)^2 = 4 \times 16 = 64\,m$.
ઉગમબિંદુથી અંતર $S = \sqrt{S_x^2 + S_y^2}$ દ્વારા મળે છે.
$S = \sqrt{48^2 + 64^2} = \sqrt{2304 + 4096} = \sqrt{6400} = 80\,m$.
8
EasyMCQ
કણ દ્વારા અનુસરવામાં આવતા માર્ગનો પ્રકાર શું નક્કી કરે છે?
A
ઝડપ
B
વેગ
C
પ્રવેગ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) કણ દ્વારા અનુસરવામાં આવતા માર્ગનો પ્રકાર વેગ સદિશની દિશા અને પ્રવેગ સદિશની દિશા બંને દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,જો પ્રવેગ હંમેશા વેગને સમાંતર અથવા પ્રતિ-સમાંતર હોય,તો માર્ગ સીધી રેખા હોય છે.
જો પ્રવેગ વેગને લંબ હોય અને તેનું મૂલ્ય અચળ હોય,તો માર્ગ વર્તુળાકાર હોય છે.
જો પ્રવેગ અચળ હોય અને પ્રારંભિક વેગ સાથે અમુક ખૂણે હોય,તો માર્ગ પરવલયાકાર હોય છે.
માર્ગ વેગ અને પ્રવેગ બંને વચ્ચેના સંબંધ પર આધાર રાખતો હોવાથી,કોઈપણ એક વિકલ્પ ($A$,$B$,અથવા $C$) માર્ગ નક્કી કરવા માટે પૂરતો નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
9
EasyMCQ
$m$ દળનો એક પથ્થર $l$ લંબાઈની દોરી સાથે બાંધેલો છે અને તેને $v$ જેટલી અચળ ઝડપથી વર્તુળાકાર માર્ગે ફેરવવામાં આવે છે. જો દોરી છોડી દેવામાં આવે,તો પથ્થર કઈ દિશામાં ગતિ કરશે?
A
ત્રિજ્યાવર્તી બહારની તરફ
B
ત્રિજ્યાવર્તી અંદરની તરફ
C
સ્પર્શકની દિશામાં બહારની તરફ
D
$\frac{mv^2}{l}$ જેટલા પ્રવેગ સાથે

Solution

(C) જ્યારે કોઈ પથ્થરને વર્તુળાકાર માર્ગે ફેરવવામાં આવે છે,ત્યારે કોઈપણ બિંદુએ તેનો વેગ સદિશ તે બિંદુએ વર્તુળના સ્પર્શકની દિશામાં હોય છે.
ન્યૂટનના ગતિના પ્રથમ નિયમ મુજબ,જ્યાં સુધી કોઈ બાહ્ય બળ ન લાગે ત્યાં સુધી ગતિમાન પદાર્થ સુરેખ પથ પર ગતિ ચાલુ રાખે છે.
જ્યારે દોરી છોડી દેવામાં આવે છે,ત્યારે કેન્દ્રગામી બળ (જે દોરીના તણાવ દ્વારા પૂરું પાડવામાં આવતું હતું) નાબૂદ થાય છે.
પરિણામે,પથ્થર તેના તત્કાલીન વેગની દિશામાં ગતિ કરવાનું ચાલુ રાખે છે,જે મુક્ત કરવાના બિંદુએ વર્તુળાકાર માર્ગના સ્પર્શકની દિશામાં હોય છે.
10
EasyMCQ
સમાન દળ ધરાવતા બે કણો અનુક્રમે $r_1$ અને $r_2$ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર પથ પર સમાન ઝડપથી ગતિ કરે છે. તેમના કેન્દ્રગામી બળનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$r_2 / r_1$
B
$\sqrt{r_2 / r_1}$
C
$(r_1 / r_2)^2$
D
$(r_2 / r_1)^2$

Solution

(A) કેન્દ્રગામી બળનું સૂત્ર $F = \frac{mv^2}{r}$ છે.
અહીં આપેલ છે કે બંને કણો માટે દળ $m$ અને ઝડપ $v$ સમાન છે,તેથી કેન્દ્રગામી બળ $F$ એ ત્રિજ્યા $r$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે,એટલે કે $F \propto \frac{1}{r}$.
તેથી,$r_1$ અને $r_2$ ત્રિજ્યા માટે કેન્દ્રગામી બળો $F_1$ અને $F_2$ નો ગુણોત્તર:
$\frac{F_1}{F_2} = \frac{1/r_1}{1/r_2} = \frac{r_2}{r_1}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
11
EasyMCQ
એક કણ વર્તુળાકાર માર્ગે અચળ કોણીય વેગથી ગતિ કરે છે. ગતિ દરમિયાન તેનું:
A
ઉર્જા સંરક્ષિત રહે છે
B
વેગમાન સંરક્ષિત રહે છે
C
ઉર્જા અને વેગમાન બંને સંરક્ષિત રહે છે
D
ઉપરનામાંથી કોઈ પણ સંરક્ષિત રહેતું નથી

Solution

(A) નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિમાં,કણ અચળ કોણીય વેગ $\omega$ સાથે ગતિ કરે છે.
ઝડપ $v = r\omega$ અચળ હોવાથી,ગતિ ઉર્જા $K = \frac{1}{2}mv^2$ અચળ રહે છે,જેનો અર્થ છે કે ઉર્જા સંરક્ષિત રહે છે.
જોકે,વેગમાન $\vec{p} = m\vec{v}$ એ સદિશ રાશિ છે. વર્તુળાકાર ગતિમાં,વેગ સદિશ $\vec{v}$ ની દિશા દરેક બિંદુએ સતત બદલાતી રહે છે.
વેગની દિશા બદલાતી હોવાથી,વેગમાન સદિશ $\vec{p}$ પણ સતત બદલાય છે.
તેથી,વેગમાન સંરક્ષિત રહેતું નથી,જ્યારે ઉર્જા સંરક્ષિત રહે છે.
12
EasyMCQ
એક પદાર્થ વર્તુળાકાર માર્ગ પર અચળ ઝડપે ગતિ કરે છે. જો તેની ગતિની દિશા ઉલટાવવામાં આવે પરંતુ ઝડપ સમાન રહે,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
કેન્દ્રગામી બળના મૂલ્યમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં.
B
કેન્દ્રગામી બળની દિશા ઉલટાઈ જશે.
C
કેન્દ્રગામી બળની દિશામાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં.
D
$(a)$ અને $(c)$ બંને.

Solution

(D) કેન્દ્રગામી બળનું સૂત્ર $F_c = \frac{mv^2}{r}$ છે.
ઝડપ $v$ અચળ રહેતી હોવાથી,દળ $m$ અને વર્તુળાકાર માર્ગની ત્રિજ્યા $r$ સમાન રહે છે,તેથી કેન્દ્રગામી બળનું મૂલ્ય બદલાતું નથી.
કેન્દ્રગામી બળ હંમેશા વર્તુળના કેન્દ્ર તરફ જ હોય છે,પછી ભલે પદાર્થ ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ગતિ કરે કે તેની વિરુદ્ધ દિશામાં.
તેથી,ગતિની દિશા ઉલટાવવાથી કેન્દ્રગામી બળના મૂલ્ય કે દિશામાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
આમ,વિધાન $(a)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.
13
EasyMCQ
જ્યારે કોઈ પદાર્થ વર્તુળાકાર માર્ગ પર અચળ ઝડપથી ગતિ કરતું હોય ત્યારે,
A
તેના પર કોઈ કાર્ય થતું નથી
B
પદાર્થમાં કોઈ પ્રવેગ ઉત્પન્ન થતો નથી
C
પદાર્થ પર કોઈ બળ લાગતું નથી
D
તેનો વેગ અચળ રહે છે

Solution

(A) નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિમાં,પદાર્થ વર્તુળાકાર માર્ગ પર અચળ ઝડપથી ગતિ કરે છે.
કેન્દ્રગામી બળ $F$ હંમેશા વર્તુળના કેન્દ્ર તરફ લાગે છે અને સ્થાનાંતર $ds$ હંમેશા વર્તુળના સ્પર્શકની દિશામાં હોય છે,તેથી બળ અને સ્થાનાંતર વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 90^{\circ}$ થાય છે.
થયેલું કાર્ય $W$ એ $W = \int F \cdot ds = \int F \cos(90^{\circ}) ds = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,કેન્દ્રગામી બળ દ્વારા પદાર્થ પર કોઈ કાર્ય થતું નથી.
14
EasyMCQ
$10 \, kg$ અને $5 \, kg$ દળ ધરાવતા બે પદાર્થો અનુક્રમે $R$ અને $r$ ત્રિજ્યાની સમકેન્દ્રીય કક્ષાઓમાં એવી રીતે ગતિ કરે છે કે તેમના આવર્તકાળ સમાન છે. તો તેમના કેન્દ્રગામી પ્રવેગનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$R/r$
B
$r/R$
C
${R^2}/{r^2}$
D
${r^2}/{R^2}$

Solution

(A) $r$ ત્રિજ્યાની વર્તુળાકાર કક્ષામાં $\omega$ કોણીય વેગથી ગતિ કરતા પદાર્થનો કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a = \omega^2 r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કોણીય વેગ $\omega$ અને આવર્તકાળ $T$ વચ્ચેનો સંબંધ $\omega = \frac{2\pi}{T}$ હોવાથી,કેન્દ્રગામી પ્રવેગને $a = \left(\frac{2\pi}{T}\right)^2 r = \frac{4\pi^2 r}{T^2}$ તરીકે લખી શકાય.
બે પદાર્થો માટે,કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a_R = \frac{4\pi^2 R}{T_R^2}$ અને $a_r = \frac{4\pi^2 r}{T_r^2}$ છે.
આપેલ છે કે બંનેના આવર્તકાળ સમાન છે,એટલે કે $T_R = T_r = T$.
તેથી,તેમના કેન્દ્રગામી પ્રવેગનો ગુણોત્તર $\frac{a_R}{a_r} = \frac{4\pi^2 R / T^2}{4\pi^2 r / T^2} = \frac{R}{r}$ થાય.
15
EasyMCQ
એક કાર ઉત્તર દિશામાં સમાન વેગથી ગતિ કરે છે. તે કાદવના એક ટુકડા પરથી પસાર થાય છે જે ટાયર સાથે ચોંટી જાય છે. જ્યારે કાદવના કણો જમીન છોડે છે,ત્યારે તેઓ કઈ દિશામાં ફેંકાય છે?
A
શિરોલંબ ઉપરની તરફ
B
શિરોલંબ અંદરની તરફ
C
ઉત્તર તરફ
D
દક્ષિણ તરફ

Solution

(D) જ્યારે કાર ઉત્તર દિશામાં ગતિ કરે છે,ત્યારે પૂર્વ બાજુથી જોતા ટાયર ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં ફરે છે.
જ્યારે ટાયર પરનો કાદવનો કણ જમીન પર પહોંચે છે,ત્યારે તેનો તાત્ક્ષણિક વેગ આડી રીતે દક્ષિણ દિશામાં હોય છે.
જડત્વના સિદ્ધાંત મુજબ,જ્યારે કાદવનો કણ ટાયર છોડે છે,ત્યારે તે તેના તાત્ક્ષણિક વેગની દિશામાં ગતિ કરવાનું ચાલુ રાખે છે.
તેથી,કાદવના કણો દક્ષિણ દિશામાં ફેંકાય છે.
16
EasyMCQ
$m$ દળનો એક કણ $r$ ત્રિજ્યાના પથ પર નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિ કરે છે. જો $p$ એ તેના રેખીય વેગમાનનું મૂલ્ય હોય,તો કણ પર લાગતું ત્રિજ્યાવર્તી બળ કેટલું હશે?
A
$pmr$
B
$\frac{rm}{p}$
C
$\frac{mp^2}{r}$
D
$\frac{p^2}{rm}$

Solution

(D) નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિ કરતા કણ પર લાગતું ત્રિજ્યાવર્તી બળ (કેન્દ્રગામી બળ) $F = \frac{mv^2}{r}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે રેખીય વેગમાન $p$ ને $p = mv$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે $v = \frac{p}{m}$.
$v$ માટેના આ પદને બળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$F = \frac{m}{r} \left( \frac{p}{m} \right)^2$
$F = \frac{m}{r} \cdot \frac{p^2}{m^2}$
$F = \frac{p^2}{mr}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
17
EasyMCQ
એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ દરમિયાન નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિ કરતા કણ માટે સરેરાશ પ્રવેગ સદિશ શું હશે?
A
$\frac{v^2}{r}$ મૂલ્યનો અચળ સદિશ
B
$\frac{v^2}{r}$ મૂલ્યનો સદિશ જે વર્તુળાકાર ગતિના સમતલને લંબ હોય
C
ગતિની શરૂઆતમાં તત્કાલીન પ્રવેગ સદિશ જેટલો
D
શૂન્ય સદિશ

Solution

(D) નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિમાં,વેગ સદિશની દિશા સતત બદલાતી રહે છે,પરંતુ તેનું મૂલ્ય અચળ રહે છે.
એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ માટે,કણ તેના પ્રારંભિક સ્થાને તે જ વેગ સદિશ સાથે પાછો ફરે છે જે તેની શરૂઆતમાં હતો.
તેથી,વેગમાં થતો ફેરફાર $\Delta \vec{v} = \vec{v}_{final} - \vec{v}_{initial} = 0$ થાય છે.
સરેરાશ પ્રવેગને $\vec{a}_{avg} = \frac{\Delta \vec{v}}{\Delta t}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
જેহেতু $\Delta \vec{v} = 0$ છે,તેથી એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ પર સરેરાશ પ્રવેગ શૂન્ય સદિશ છે.
18
EasyMCQ
$2 \, kg$ દળના પદાર્થને દોરી વડે સમક્ષિતિજ વર્તુળાકાર માર્ગે $5$ પરિભ્રમણ પ્રતિ મિનિટની ઝડપે ફેરવવામાં આવે છે. ત્રિજ્યા અચળ રાખીને દોરીમાં તણાવ બમણું કરવામાં આવે છે. તો નવી ઝડપ આશરે ....... $rpm$ હશે.
A
$14$
B
$10$
C
$2.25$
D
$7$

Solution

(D) $m$ દળના પદાર્થને $r$ ત્રિજ્યાના વર્તુળમાં $n$ આવૃત્તિ (પરિભ્રમણ પ્રતિ સેકન્ડ) સાથે ફેરવવા માટે જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ એટલે કે દોરીમાં તણાવ $T = m \omega^2 r = m(2\pi n)^2 r = 4\pi^2 n^2 mr$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $m$ અને $r$ અચળ હોવાથી,$T \propto n^2$ થાય.
આપેલ છે કે પ્રારંભિક આવૃત્તિ $n_1 = 5 \, rpm$ અને અંતિમ તણાવ $T_2 = 2T_1$ છે,તેથી ગુણોત્તર લેતા:
$\frac{n_2}{n_1} = \sqrt{\frac{T_2}{T_1}} = \sqrt{\frac{2T_1}{T_1}} = \sqrt{2}$.
તેથી,$n_2 = n_1 \times \sqrt{2} = 5 \times 1.414 = 7.07 \, rpm$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,નવી ઝડપ આશરે $7 \, rpm$ મળે છે.
19
MediumMCQ
ઘડિયાળના સેકન્ડ કાંટાની લંબાઈ $6\,cm$ છે. તેના અંતિમ બિંદુની ઝડપ અને બે લંબ સ્થિતિઓ પર વેગના તફાવતનું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$6.28$ અને $0\,mm/s$
B
$8.88$ અને $4.44\,mm/s$
C
$8.88$ અને $6.28\,mm/s$
D
$6.28$ અને $8.88\,mm/s$

Solution

(D) સેકન્ડ કાંટાની લંબાઈ $r = 6\,cm = 60\,mm$ છે. સેકન્ડ કાંટાનો આવર્તકાળ $T = 60\,s$ છે.
અંતિમ બિંદુની ઝડપ $v = r\omega = \frac{r \times 2\pi}{T} = \frac{60\,mm \times 2\pi}{60\,s} = 2\pi\,mm/s \approx 6.28\,mm/s$ મળે છે.
બે લંબ સ્થિતિઓ પર,વેગ સદિશો $\vec{v_1}$ અને $\vec{v_2}$ એકબીજાને લંબ હોય છે,જ્યાં $|\vec{v_1}| = |\vec{v_2}| = v = 6.28\,mm/s$ છે.
વેગના તફાવતનું મૂલ્ય $|\Delta\vec{v}| = |\vec{v_2} - \vec{v_1}| = \sqrt{v_1^2 + v_2^2 - 2v_1v_2\cos(90^\circ)} = \sqrt{v^2 + v^2} = v\sqrt{2}$ થાય.
તેથી,$|\Delta\vec{v}| = 6.28 \times 1.414 \approx 8.88\,mm/s$ મળે છે.
20
EasyMCQ
એક કણ $1 \, m$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં એકવાર ફરે છે. આ માટે લાગતો સમય $10 \, s$ છે. ગતિનો સરેરાશ વેગ કેટલો હશે?
A
$0.2 \pi \, m/s$
B
$2 \pi \, m/s$
C
$2 \, m/s$
D
$0$

Solution

(D) સરેરાશ વેગ એટલે કુલ સ્થાનાંતર અને કુલ સમયનો ગુણોત્તર.
$\text{સરેરાશ વેગ} = \frac{\text{કુલ સ્થાનાંતર}}{\text{કુલ સમય}}$
કણ વર્તુળમાં એક પૂર્ણ ચક્ર પૂર્ણ કરે છે,તેથી તે તેના પ્રારંભિક બિંદુ પર પાછો ફરે છે.
આથી,કુલ સ્થાનાંતર $0 \, m$ થાય છે.
$\text{સરેરાશ વેગ} = \frac{0 \, m}{10 \, s} = 0 \, m/s$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
21
MediumMCQ
એક એથ્લેટ $10 \, m$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળાકાર ટ્રેકનો એક આંટો $40 \, sec$ માં પૂર્ણ કરે છે. તો $2 \, min \ 20 \, sec$ માં તેના દ્વારા કાપેલું અંતર ........ $m$ છે.
A
$70$
B
$140$
C
$110$
D
$220$

Solution

(D) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $R = 10 \, m$, આવર્તકાળ $T = 40 \, sec$.
કુલ સમય $t = 2 \, min \ 20 \, sec = (2 \times 60) + 20 = 140 \, sec$.
પરિભ્રમણની સંખ્યા $n = \frac{t}{T} = \frac{140}{40} = 3.5 \, \text{પરિભ્રમણ}$.
કાપેલું અંતર એ કુલ પથ લંબાઈ છે, જે $n \times (2\pi R)$ થાય.
અંતર $= 3.5 \times 2 \times \pi \times 10 = 7 \times \pi \times 10 = 70\pi \approx 70 \times 3.1428 = 220 \, m$.
22
EasyMCQ
એક પદાર્થ $100 \, m$ ત્રિજ્યાના વર્તુળમાં $31.4 \, m/s$ ની અચળ ઝડપથી ગતિ કરે છે. એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ માટે તેની સરેરાશ ઝડપ કેટલી હશે?
A
$0$
B
$31.4$
C
$3.14$
D
$\sqrt{2} \times 31.4$

Solution

(B) સરેરાશ ઝડપ એટલે કુલ કાપેલું અંતર ભાગ્યા કુલ સમય.
એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ માટે,કાપેલું અંતર એ વર્તુળનો પરિઘ છે,$d = 2 \pi r$.
એક પરિભ્રમણ માટે લાગતો સમય $T = \frac{2 \pi r}{v}$ છે.
તેથી,સરેરાશ ઝડપ $v_{avg} = \frac{\text{કુલ અંતર}}{\text{કુલ સમય}} = \frac{2 \pi r}{T} = \frac{2 \pi r}{(2 \pi r / v)} = v$.
પદાર્થ $31.4 \, m/s$ ની અચળ ઝડપથી ગતિ કરતો હોવાથી,એક સંપૂર્ણ પરિભ્રમણ માટે તેની સરેરાશ ઝડપ પણ $31.4 \, m/s$ થશે.
23
MediumMCQ
$1\, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થને દોરીના એક છેડે બાંધીને $0.1\, m$ ત્રિજ્યાના સમક્ષિતિજ વર્તુળમાં $3$ પરિભ્રમણ/સેકન્ડની ઝડપે ફેરવવામાં આવે છે. ગુરુત્વાકર્ષણની અસર અવગણ્ય માનતા,રેખીય વેગ,પ્રવેગ અને દોરીમાં તણાવ કેટલું હશે?
A
$1.88\, m/s, 35.5\, m/s^2, 35.5\, N$
B
$2.88\, m/s, 45.5\, m/s^2, 45.5\, N$
C
$3.88\, m/s, 55.5\, m/s^2, 55.5\, N$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે: દળ $m = 1\, kg$,ત્રિજ્યા $r = 0.1\, m$,આવૃત્તિ $n = 3\, rev/s$.
કોણીય વેગ $\omega = 2\pi n = 2 \times 3.14 \times 3 = 18.84\, rad/s$.
રેખીય વેગ $v = \omega r = 18.84 \times 0.1 = 1.88\, m/s$.
કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a = \omega^2 r = (18.84)^2 \times 0.1 = 354.94 \times 0.1 \approx 35.5\, m/s^2$.
દોરીમાં તણાવ $T = m a = 1 \times 35.5 = 35.5\, N$.
24
EasyMCQ
અચળ ઝડપે સમક્ષિતિજ દિશામાં ગતિ કરતા વિમાનમાંથી એક બોમ્બ નીચે ફેંકવામાં આવે છે. જ્યારે હવાનો અવરોધ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે,ત્યારે બોમ્બ
A
વિમાનની બરાબર નીચે પૃથ્વી પર પડે છે
B
વિમાનની પાછળ પૃથ્વી પર પડે છે
C
વિમાનની આગળ પૃથ્વી પર પડે છે
D
વિમાનની સાથે ઉડે છે

Solution

(B) જ્યારે સમક્ષિતિજ ગતિ કરતા વિમાનમાંથી બોમ્બ ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે મુક્તિના સમયે તેનો સમક્ષિતિજ વેગ વિમાનના વેગ જેટલો જ હોય છે.
હવાના અવરોધની ગેરહાજરીમાં,સમક્ષિતિજ વેગ અચળ રહે છે અને બોમ્બ વિમાનની બરાબર નીચે રહે છે.
જોકે,જ્યારે હવાનો અવરોધ ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે,ત્યારે તે સમક્ષિતિજ દિશામાં અવરોધક બળ તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ બળને કારણે બોમ્બનો સમક્ષિતિજ વેગ સમય જતાં ઘટતો જાય છે.
વિમાન અચળ સમક્ષિતિજ ઝડપે ગતિ કરવાનું ચાલુ રાખતું હોવાથી,બોમ્બ વિમાનની પાછળ રહી જશે અને અંતે વિમાનની પાછળ પૃથ્વી પર પડશે.
25
MediumMCQ
એક માણસ પથ્થરને જે મહત્તમ ઊંચાઈ સુધી ફેંકી શકે છે તે $h$ છે. તે તેને જે મહત્તમ અંતર સુધી ફેંકી શકે છે તે કેટલું હશે?
A
$h/2$
B
$h$
C
$2h$
D
$3h$

Solution

(C) મહત્તમ ઊંચાઈ માટે,પ્રક્ષેપણ કોણ $\theta = 90^\circ$ છે.
મહત્તમ ઊંચાઈ $H_{\max} = \frac{u^2 \sin^2(90^\circ)}{2g} = \frac{u^2}{2g} = h$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આથી,$u^2 = 2gh$.
મહત્તમ આડી અંતર (અવધિ) માટે,પ્રક્ષેપણ કોણ $\theta = 45^\circ$ છે.
મહત્તમ અવધિ $R_{\max} = \frac{u^2 \sin(2 \times 45^\circ)}{g} = \frac{u^2}{g}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$R_{\max}$ ના સમીકરણમાં $u^2 = 2gh$ મૂકતા,આપણને $R_{\max} = \frac{2gh}{g} = 2h$ મળે છે.
26
MediumMCQ
$0.5 \,kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થને સમક્ષિતિજ સાથે $30^\circ$ ના ખૂણે $98 \,m/s$ ની ઝડપે ગુરુત્વાકર્ષણ હેઠળ પ્રક્ષિપ્ત કરવામાં આવે છે. પદાર્થના વેગમાનમાં થતો ફેરફાર (મૂલ્યમાં) ......... $N-s$ છે.
A
$24.5$
B
$49$
C
$98$
D
$50$

Solution

(B) વેગમાનમાં થતો ફેરફાર $\Delta \vec{p} = \vec{p}_f - \vec{p}_i$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સમક્ષિતિજ વેગનો ઘટક અચળ રહેતો હોવાથી,વેગમાનમાં થતો ફેરફાર માત્ર શિરોલંબ ઘટકને કારણે હોય છે.
શરૂઆતનો શિરોલંબ વેગ $v_{iy} = u \sin \theta = 98 \sin 30^\circ = 98 \times 0.5 = 49 \,m/s$.
અંતિમ શિરોલંબ વેગ $v_{fy} = -u \sin \theta = -49 \,m/s$.
શિરોલંબ વેગમાં થતો ફેરફાર $\Delta v_y = v_{fy} - v_{iy} = -49 - 49 = -98 \,m/s$.
વેગમાનના ફેરફારનું મૂલ્ય $|\Delta p| = m |\Delta v_y| = 0.5 \times 98 = 49 \,N-s$.
27
DifficultMCQ
એક પથ્થરને $u$ વેગથી સમક્ષિતિજ સાથે $\theta$ ખૂણે ફેંકવામાં આવે છે,જે મહત્તમ ઊંચાઈ $H_1$ પ્રાપ્ત કરે છે. જ્યારે તેને $u$ વેગથી સમક્ષિતિજ સાથે $(\frac{\pi}{2} - \theta)$ ખૂણે ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે તે મહત્તમ ઊંચાઈ $H_2$ પ્રાપ્ત કરે છે. પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થની સમક્ષિતિજ અવધિ $R$,$H_1$ અને $H_2$ વચ્ચેનો સંબંધ શું છે?
A
$R = 4\sqrt{H_1 H_2}$
B
$R = 4(H_1 - H_2)$
C
$R = 4(H_1 + H_2)$
D
$R = \frac{H_1^2}{H_2^2}$

Solution

(A) પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થ દ્વારા પ્રાપ્ત મહત્તમ ઊંચાઈનું સૂત્ર $H = \frac{u^2 \sin^2 \theta}{2g}$ છે.
પ્રથમ કિસ્સા માટે,$H_1 = \frac{u^2 \sin^2 \theta}{2g}$.
બીજા કિસ્સા માટે,ખૂણો $(\frac{\pi}{2} - \theta)$ છે,તેથી $H_2 = \frac{u^2 \sin^2(\frac{\pi}{2} - \theta)}{2g} = \frac{u^2 \cos^2 \theta}{2g}$.
$H_1$ અને $H_2$ નો ગુણાકાર કરતા,આપણને મળે છે $H_1 H_2 = \frac{u^4 \sin^2 \theta \cos^2 \theta}{4g^2} = \frac{u^4 (2 \sin \theta \cos \theta)^2}{16g^2} = \frac{(u^2 \sin 2\theta)^2}{16g^2}$.
સમક્ષિતિજ અવધિ $R = \frac{u^2 \sin 2\theta}{g}$ હોવાથી,$H_1 H_2 = \frac{R^2}{16}$ મળે છે.
તેથી,$R^2 = 16 H_1 H_2$,જેનો અર્થ છે કે $R = 4\sqrt{H_1 H_2}$.
28
MediumMCQ
બે પદાર્થોને સમક્ષિતિજ સાથે અનુક્રમે $45^\circ$ અને $60^\circ$ ના ખૂણે ઉપર ફેંકવામાં આવે છે. જો બંને પદાર્થો સમાન ઊભી ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરે,તો જે વેગથી તેમને ફેંકવામાં આવ્યા છે તેનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$\sqrt{\frac{2}{3}}$
B
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
C
$\sqrt{\frac{3}{2}}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(C) પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થ દ્વારા પ્રાપ્ત મહત્તમ ઊભી ઊંચાઈ $H$ નું સૂત્ર: $H = \frac{u^2 \sin^2 \theta}{2g}$ છે.
આપેલ છે કે બંને પદાર્થો સમાન ઊભી ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરે છે,તેથી: $H_1 = H_2$.
સૂત્ર મૂકતા: $\frac{u_1^2 \sin^2 \theta_1}{2g} = \frac{u_2^2 \sin^2 \theta_2}{2g}$.
બંને બાજુથી $2g$ દૂર કરતા: $u_1^2 \sin^2 45^\circ = u_2^2 \sin^2 60^\circ$.
વેગનો ગુણોત્તર $\frac{u_1}{u_2}$ શોધવા માટે ગોઠવતા: $\frac{u_1^2}{u_2^2} = \frac{\sin^2 60^\circ}{\sin^2 45^\circ}$.
વર્ગમૂળ લેતા: $\frac{u_1}{u_2} = \frac{\sin 60^\circ}{\sin 45^\circ}$.
કિંમતો મૂકતા $\sin 60^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $\sin 45^\circ = \frac{1}{\sqrt{2}}$:
$\frac{u_1}{u_2} = \frac{\sqrt{3}/2}{1/\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{3}}{2} \times \sqrt{2} = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{2}} = \sqrt{\frac{3}{2}}$.
29
MediumMCQ
એક કણ પર અચળ મૂલ્યનું બળ લાગે છે જે હંમેશા કણના વેગને લંબ હોય છે. કણની ગતિ એક સમતલમાં થાય છે. આના પરથી શું તારણ નીકળે છે?
A
તે વર્તુળાકાર માર્ગે ગતિ કરે છે
B
પ્રવેગ અચળ છે
C
ગતિઊર્જા અચળ છે
D
$(a)$ અને $(c)$ બંને

Solution

(D) જ્યારે કોઈ બળ કણના વેગને લંબ રૂપે લાગે છે,ત્યારે તે વેગનું મૂલ્ય (ઝડપ) બદલતું નથી,માત્ર તેની દિશા બદલે છે. આના પરિણામે નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિ થાય છે.
ઝડપ $v$ અચળ રહેતી હોવાથી,ગતિઊર્જા $K = \frac{1}{2}mv^2$ અચળ રહે છે.
બળ હંમેશા વેગને લંબ હોવાથી અને બળનું મૂલ્ય અચળ હોવાથી,કણ વર્તુળાકાર માર્ગે ગતિ કરે છે.
તેથી,વિધાન $(a)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.
30
DifficultMCQ
$R$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ પર ગતિ કરતા કણની ગતિઊર્જા $K$ એ કાપેલા અંતર $s$ પર $K = as^2$ મુજબ આધાર રાખે છે,જ્યાં $a$ અચળાંક છે. કણ પર લાગતું બળ કેટલું હશે?
A
$2a\frac{s^2}{R}$
B
$2as\left(1 + \frac{s^2}{R^2}\right)^{1/2}$
C
$2as$
D
$2a\frac{R^2}{s}$

Solution

(B) આપેલ ગતિઊર્જા $K = \frac{1}{2}mv^2 = as^2$ છે.
તેથી,$v^2 = \frac{2as^2}{m}$,જેનો અર્થ છે કે $v = s\sqrt{\frac{2a}{m}}$.
કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a_R = \frac{v^2}{R} = \frac{2as^2}{mR}$ છે.
સ્પર્શકીય પ્રવેગ $a_t = \frac{dv}{dt} = v\frac{dv}{ds}$ છે.
કારણ કે $v = s\sqrt{\frac{2a}{m}}$,તેથી $\frac{dv}{ds} = \sqrt{\frac{2a}{m}}$.
તેથી,$a_t = \left(s\sqrt{\frac{2a}{m}}\right) \left(\sqrt{\frac{2a}{m}}\right) = \frac{2as}{m}$.
કુલ પ્રવેગ $a = \sqrt{a_R^2 + a_t^2} = \sqrt{\left(\frac{2as^2}{mR}\right)^2 + \left(\frac{2as}{m}\right)^2}$ છે.
$\frac{2as}{m}$ સામાન્ય કાઢતા,આપણને $a = \frac{2as}{m} \sqrt{\frac{s^2}{R^2} + 1}$ મળે છે.
કુલ બળ $F = ma = 2as\sqrt{1 + \frac{s^2}{R^2}}$ થાય.
31
MediumMCQ
એક નાનો બ્લોક નીચે દર્શાવ્યા મુજબ ચાર ટ્રેકમાંથી દરેક પર ફેંકવામાં આવે છે. દરેક ટ્રેક સમાન ઊંચાઈ સુધી ઉપર જાય છે. બ્લોક જે ઝડપથી ટ્રેકમાં પ્રવેશ કરે છે તે તમામ કિસ્સાઓમાં સમાન છે. ટ્રેકના સૌથી ઉચ્ચતમ બિંદુ પર,લંબ પ્રતિક્રિયા (normal reaction) કયા ટ્રેકમાં મહત્તમ હશે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(A) ધારો કે બ્લોકની પ્રારંભિક ઝડપ $v$ છે અને ટ્રેકની ઊંચાઈ $h$ છે. ઉર્જા સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,ટ્રેકના સૌથી ઉચ્ચતમ બિંદુ પર બ્લોકની ઝડપ $v'$ નીચે મુજબ મળે છે:
$\frac{1}{2}mv^2 = \frac{1}{2}m(v')^2 + mgh$
$v' = \sqrt{v^2 - 2gh}$
તમામ ટ્રેક માટે $v$ અને $h$ સમાન હોવાથી,સૌથી ઉચ્ચતમ બિંદુ પર ઝડપ $v'$ પણ તમામ ટ્રેક માટે સમાન રહેશે.
સૌથી ઉચ્ચતમ બિંદુ પર,બ્લોક પર લાગતા બળો લંબ પ્રતિક્રિયા $N$ (નીચેની તરફ) અને વજન $mg$ (નીચેની તરફ) છે. આ બળો જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ પૂરું પાડે છે:
$N + mg = \frac{m(v')^2}{r}$
$N = \frac{m(v')^2}{r} - mg$
જ્યાં $r$ એ સૌથી ઉચ્ચતમ બિંદુ પર વક્રતા ત્રિજ્યા છે.
$N$ મહત્તમ હોવા માટે,પદ $\frac{m(v')^2}{r}$ મહત્તમ હોવું જોઈએ. $m$ અને $v'$ અચળ હોવાથી,જ્યારે વક્રતા ત્રિજ્યા $r$ ન્યૂનતમ હોય ત્યારે $N$ મહત્તમ થાય છે.
ચાર ટ્રેકની સરખામણી કરતા,વિકલ્પ $A$ માં દર્શાવેલ ટ્રેકની વક્રતા ત્રિજ્યા તેના સૌથી ઉચ્ચતમ બિંદુ પર સૌથી ઓછી છે. તેથી,ટ્રેક $A$ માં લંબ પ્રતિક્રિયા મહત્તમ હશે.
32
DifficultMCQ
$d$ લંબાઈની બાજુવાળા ચોરસના ખૂણાઓ પર ચાર વ્યક્તિઓ $K, L, M$ અને $N$ શરૂઆતમાં છે. જો દરેક વ્યક્તિ $v$ ઝડપથી એવી રીતે ગતિ કરવાનું શરૂ કરે કે જેથી $K$ હંમેશા $L$ તરફ,$L$ એ $M$ તરફ,$M$ એ $N$ તરફ અને $N$ એ $K$ તરફ ગતિ કરે,તો ચાર વ્યક્તિઓ કેટલા સમય પછી મળશે?
A
$\frac{d}{v} \text{ s}$
B
$\frac{\sqrt{2}d}{v} \text{ s}$
C
$\frac{d}{\sqrt{2}v} \text{ s}$
D
$\frac{d}{2v} \text{ s}$

Solution

(A) સમાનતાને કારણે,કોઈપણ ક્ષણે,ચાર વ્યક્તિઓ એક એવા ચોરસના ખૂણા પર હશે જેની બાજુની લંબાઈ ધીમે ધીમે ઘટે છે. તેઓ અંતે ચોરસના કેન્દ્ર $O$ પર મળશે.
દરેક વ્યક્તિનો વેગ $v$ છે. કોઈપણ ક્ષણે,કેન્દ્ર $O$ તરફ નિર્દેશિત વ્યક્તિના વેગનો ઘટક $v \cos(45^{\circ}) = \frac{v}{\sqrt{2}}$ છે.
કેન્દ્ર $O$ થી દરેક વ્યક્તિનું પ્રારંભિક અંતર ચોરસના વિકર્ણનું અડધું છે,જે $\frac{d\sqrt{2}}{2} = \frac{d}{\sqrt{2}}$ છે.
કેન્દ્ર સુધી પહોંચવા માટે લાગતો સમય એ ત્રિજ્યાવર્તી દિશામાં વેગના ઘટક વડે ભાગાકાર કરેલ અંતર છે:
$t = \frac{\text{અંતર}}{\text{વેગનો ઘટક}} = \frac{d/\sqrt{2}}{v/\sqrt{2}} = \frac{d}{v}$.
Solution diagram
33
DifficultMCQ
એક સમતલમાં ગતિ કરતા કણના યામ $x = a \cos(pt)$ અને $y = b \sin(pt)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $a, b (b < a)$ અને $p$ એ યોગ્ય પરિમાણોના ધન અચળાંકો છે. તો:
A
કણનો પથ લંબગોળ છે.
B
$t = \pi / (2p)$ સમયે કણનો વેગ અને પ્રવેગ એકબીજાને લંબ છે.
C
કણનો પ્રવેગ હંમેશા કેન્દ્ર (focus) તરફ હોય છે.
D
$(a)$ અને $(b)$ બંને.

Solution

(D) $x = a \cos(pt)$ અને $y = b \sin(pt)$ (આપેલ છે).
$\therefore \cos(pt) = x/a$ અને $\sin(pt) = y/b$.
બંને બાજુ વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$\cos^2(pt) + \sin^2(pt) = \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$.
આથી,કણનો પથ લંબગોળ છે.
હવે,$x$ અને $y$ નું સમયની સાપેક્ષે વિકલન કરતા:
$v_x = \frac{dx}{dt} = -ap \sin(pt)$ અને $v_y = \frac{dy}{dt} = bp \cos(pt)$.
$\vec{v} = -ap \sin(pt) \hat{i} + bp \cos(pt) \hat{j}$.
પ્રવેગ $\vec{a} = \frac{d\vec{v}}{dt} = -ap^2 \cos(pt) \hat{i} - bp^2 \sin(pt) \hat{j}$.
$t = \frac{\pi}{2p}$ સમયે:
$\vec{v} = -ap \sin(\pi/2) \hat{i} + bp \cos(\pi/2) \hat{j} = -ap \hat{i}$.
$\vec{a} = -ap^2 \cos(\pi/2) \hat{i} - bp^2 \sin(\pi/2) \hat{j} = -bp^2 \hat{j}$.
કારણ કે $\vec{v} \cdot \vec{a} = (-ap \hat{i}) \cdot (-bp^2 \hat{j}) = 0$,તેથી $t = \frac{\pi}{2p}$ સમયે વેગ અને પ્રવેગ એકબીજાને લંબ છે.
34
DifficultMCQ
એક કણ $5\,m/s$ ના વેગ સાથે પૂર્વ દિશામાં ગતિ કરી રહ્યો છે. $10\,s$ માં વેગ બદલાઈને ઉત્તર દિશામાં $5\,m/s$ થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સરેરાશ પ્રવેગ કેટલો હશે?
A
શૂન્ય
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}\,m/s^2$ ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}\,m/s^2$ ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં
D
$\frac{1}{2}\,m/s^2$ ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં

Solution

(B) આપેલ છે:
પ્રારંભિક વેગ $\vec{v}_1 = 5\,\hat{i}\,m/s$
અંતિમ વેગ $\vec{v}_2 = 5\,\hat{j}\,m/s$
સમયગાળો $\Delta t = 10\,s$
વેગમાં ફેરફાર $\Delta \vec{v} = \vec{v}_2 - \vec{v}_1 = (5\,\hat{j} - 5\,\hat{i})\,m/s$
વેગમાં ફેરફારનું મૂલ્ય $|\Delta \vec{v}| = \sqrt{5^2 + (-5)^2} = \sqrt{25 + 25} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}\,m/s$
સરેરાશ પ્રવેગ $\vec{a}_{avg} = \frac{\Delta \vec{v}}{\Delta t} = \frac{5\sqrt{2}}{10} = \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{1}{\sqrt{2}}\,m/s^2$
$\Delta \vec{v}$ ની દિશા $(5\,\hat{j} - 5\,\hat{i})$ સદિશ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જે ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશા તરફ નિર્દેશ કરે છે.
આમ,સરેરાશ પ્રવેગ ઉત્તર-પશ્ચિમ દિશામાં $\frac{1}{\sqrt{2}}\,m/s^2$ છે.
Solution diagram
35
EasyMCQ
જ્યારે કોઈ પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થને જમીન પરથી ફેંકવામાં આવે,ત્યારે તેની ઊંચાઈ $(h)$ અને સમય $(t)$ વચ્ચેનો આલેખ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(C) કોઈપણ સમયે $(t)$ પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થની ઊંચાઈ $(h)$ ગતિના સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે: $h = u_y t - \frac{1}{2} g t^2$,જ્યાં $u_y$ એ વેગનો પ્રારંભિક ઉર્ધ્વ ઘટક છે અને $g$ એ ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ છે.
આ સમીકરણ $y = ax - bx^2$ ના સ્વરૂપમાં છે,જે નીચેની તરફ ખુલતા પરવલય (parabola) ને દર્શાવે છે.
જ્યારે કોઈ પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થને જમીન પરથી ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે તે $t = 0$ સમયે $h = 0$ થી શરૂ થાય છે,મહત્તમ ઊંચાઈ સુધી પહોંચે છે અને ત્યારબાદ ઉડ્ડયન સમયના અંતે પાછો $h = 0$ પર આવે છે.
આલેખ $C$ આ પરવલયાકાર માર્ગને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે,જે ઉગમબિંદુથી શરૂ થાય છે,ટોચ પર પહોંચે છે અને આડા અક્ષ પર પાછો આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
36
EasyMCQ
અચળ વેગથી ગતિ કરતી ખુલ્લી કારમાં બેઠેલી વ્યક્તિ એક દડાને હવામાં શિરોલંબ ઉપર ફેંકે છે. તો દડો ક્યાં પડશે?
A
કારની બહાર
B
વ્યક્તિની આગળ કારમાં
C
વ્યક્તિની બાજુમાં કારમાં
D
બરાબર તે જ હાથમાં જેણે તેને ઉપર ફેંક્યો હતો

Solution

(D) કાર અચળ વેગથી ગતિ કરતી હોવાથી,દડાને ફેંકતી વખતે દડા પાસે પણ કાર અને વ્યક્તિ જેટલો જ સમક્ષિતિજ વેગ હોય છે.
દડા પર કોઈ સમક્ષિતિજ પ્રવેગ લાગતો ન હોવાથી,તેની ગતિ દરમિયાન તેનો સમક્ષિતિજ વેગ અચળ રહે છે.
વ્યક્તિ અને દડો બંને સમાન સમયગાળામાં સમાન સમક્ષિતિજ અંતર કાપે છે.
પરિણામે,જમીનની સાપેક્ષમાં પરવલયાકાર માર્ગ અનુસર્યા પછી,દડો બરાબર તે જ હાથમાં પાછો પડે છે જેણે તેને ઉપર ફેંક્યો હતો.
37
MediumMCQ
$5\,kg$ દળનો એક બ્લોક $1.5\,m/s$ ની ઝડપે સમક્ષિતિજ દિશામાં ગતિ કરી રહ્યો છે. તેના પર $4\,s$ માટે $5\,N$ નું લંબ બળ લાગે છે. જે બિંદુએ બળ લાગવાનું શરૂ થયું ત્યાંથી બ્લોકનું અંતર કેટલું હશે?
A
$10$
B
$8$
C
$6$
D
$2$

Solution

(A) બ્લોક $v_x = 1.5\,m/s$ ના અચળ સમક્ષિતિજ વેગથી ગતિ કરે છે. $t = 4\,s$ માં કાપેલું સમક્ષિતિજ અંતર $S_x = v_x \times t = 1.5 \times 4 = 6\,m$ છે.
લંબ બળ $F = 5\,N$ ને કારણે ઉર્ધ્વ દિશામાં પ્રવેગ $a_y = F/m = 5/5 = 1\,m/s^2$ ઉત્પન્ન થાય છે.
સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ કરીને $t = 4\,s$ માં કાપેલું ઉર્ધ્વ અંતર $S_y = \frac{1}{2} a_y t^2 = \frac{1}{2} \times 1 \times 4^2 = 8\,m$ છે.
શરૂઆતના બિંદુથી કુલ અંતર $S = \sqrt{S_x^2 + S_y^2} = \sqrt{6^2 + 8^2} = \sqrt{36 + 64} = \sqrt{100} = 10\,m$ થાય.
38
MediumMCQ
$2 \, kg$ દળ ધરાવતા પદાર્થનો $OE$ ની દિશામાં પ્રારંભિક વેગ $3 \, m/s$ છે અને તેના પર $OE$ ને લંબ દિશામાં $4 \, N$ નું બળ લગાડવામાં આવે છે. $4 \, s$ પછી પદાર્થનું $O$ થી અંતર ........... $m$ હશે.
Question diagram
A
$12$
B
$20$
C
$8$
D
$48$

Solution

(B) આપેલ છે: દળ $m = 2 \, kg$,$OE$ ની દિશામાં પ્રારંભિક વેગ $u_x = 3 \, m/s$,$OE$ ને લંબ દિશામાં ($OF$ ની દિશામાં) બળ $F = 4 \, N$,સમય $t = 4 \, s$.
$1$. $OE$ ($x$-અક્ષ) ની દિશામાં સ્થાનાંતર:
$OE$ ની દિશામાં કોઈ બળ ન હોવાથી,વેગ અચળ રહે છે.
$s_x = u_x \times t = 3 \times 4 = 12 \, m$.
$2$. $OF$ ($y$-અક્ષ) ની દિશામાં સ્થાનાંતર:
પ્રવેગ $a_y = \frac{F}{m} = \frac{4}{2} = 2 \, m/s^2$.
$OF$ ની દિશામાં પ્રારંભિક વેગ $u_y = 0$ હોવાથી,સ્થાનાંતર:
$s_y = u_y t + \frac{1}{2} a_y t^2 = 0 + \frac{1}{2} \times 2 \times (4)^2 = 16 \, m$.
$3$. $O$ થી કુલ સ્થાનાંતર:
$s = \sqrt{s_x^2 + s_y^2} = \sqrt{12^2 + 16^2} = \sqrt{144 + 256} = \sqrt{400} = 20 \, m$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
39
DifficultMCQ
$t = 0$ સમયે એક પદાર્થનો વેગ ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં $10\sqrt{2} \, m/s$ છે અને તે દક્ષિણ દિશામાં $2 \, m/s^2$ ના પ્રવેગ સાથે ગતિ કરી રહ્યો છે. $5 \, s$ પછી પદાર્થના વેગનું મૂલ્ય અને દિશા શું હશે?
A
$10 \, m/s$,પૂર્વ તરફ
B
$10 \, m/s$,ઉત્તર તરફ
C
$10 \, m/s$,દક્ષિણ તરફ
D
$10 \, m/s$,ઉત્તર-પૂર્વ તરફ

Solution

(A) આપેલ છે: પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 10\sqrt{2} \, m/s$ (ઉત્તર-પૂર્વ),પ્રવેગ $\vec{a} = 2 \, m/s^2$ (દક્ષિણ),સમય $t = 5 \, s$.
ધારો કે પૂર્વ દિશા $x$-અક્ષ છે અને ઉત્તર દિશા $y$-અક્ષ છે.
પ્રારંભિક વેગ $\vec{u} = 10\sqrt{2} \cos(45^\circ) \hat{i} + 10\sqrt{2} \sin(45^\circ) \hat{j} = 10 \hat{i} + 10 \hat{j} \, m/s$.
પ્રવેગ $\vec{a} = 0 \hat{i} - 2 \hat{j} \, m/s^2$.
અંતિમ વેગ $\vec{v} = \vec{u} + \vec{a}t = (10 \hat{i} + 10 \hat{j}) + (0 \hat{i} - 2 \hat{j}) \times 5 = 10 \hat{i} + (10 - 10) \hat{j} = 10 \hat{i} \, m/s$.
વેગનું મૂલ્ય $v = |10 \hat{i}| = 10 \, m/s$ છે.
દિશા ધન $x$-અક્ષની દિશામાં છે,જે પૂર્વ તરફ છે.
Solution diagram
40
MediumMCQ
એક કાર $72 \, km/hr$ ની ઝડપે ગતિ કરી રહી છે. તેના પૈડાંનો વ્યાસ $0.5 \, m$ છે. જો બ્રેક લગાવીને પૈડાંને $20$ પરિભ્રમણમાં અટકાવવામાં આવે,તો બ્રેક દ્વારા ઉત્પન્ન થતો કોણીય પ્રતિપ્રવેગ ............ $rad/s^2$ છે. ($.5$ માં)
A
$-25$
B
$-29$
C
$-33$
D
$-45$

Solution

(A) આપેલ છે,રેખીય વેગ $v = 72 \, km/hr = 72 \times \frac{5}{18} = 20 \, m/s.$
પૈડાની ત્રિજ્યા $r = \frac{d}{2} = \frac{0.5}{2} = 0.25 \, m.$
પ્રારંભિક કોણીય વેગ $\omega_1 = \frac{v}{r} = \frac{20}{0.25} = 80 \, rad/s.$
અંતિમ કોણીય વેગ $\omega_2 = 0$ (કારણ કે પૈડાં અટકી જાય છે).
કુલ કોણીય સ્થાનાંતર $\theta = 20 \text{ પરિભ્રમણ} = 20 \times 2\pi = 40\pi \, rad.$
ગતિના સમીકરણ $\omega_2^2 - \omega_1^2 = 2\alpha\theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$0^2 - (80)^2 = 2 \times \alpha \times (40\pi).$
$-6400 = 80\pi \alpha.$
$\alpha = -\frac{6400}{80\pi} = -\frac{80}{\pi} \approx -25.46 \, rad/s^2.$
નજીકની કિંમત લેતા,કોણીય પ્રતિપ્રવેગ $-25.5 \, rad/s^2$ મળે છે.
41
MediumMCQ
$30\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા પૈડા પર એક પટ્ટો પસાર થાય છે. જ્યારે $2\, rev/s$ ના પ્રારંભિક અચળ વેગથી ગતિ કરતું પૈડું સ્થિર થાય છે,ત્યારે પટ્ટો $25\, m$ અંતર કાપે છે. પૈડાનો પ્રતિપ્રવેગ $rad/s^2$ માં શોધો.
A
$0.94$
B
$1.2$
C
$2.0$
D
$2.5$

Solution

(A) આપેલ છે: ત્રિજ્યા $r = 30\, cm = 0.3\, m$. પ્રારંભિક કોણીય વેગ $\omega_0 = 2\, rev/s = 2 \times 2\pi\, rad/s = 4\pi\, rad/s$. અંતિમ કોણીય વેગ $\omega = 0\, rad/s$. પટ્ટા દ્વારા કાપેલ અંતર $s = 25\, m$.
પટ્ટો પૈડા પરથી પસાર થતો હોવાથી,પટ્ટા દ્વારા કાપેલ રેખીય અંતર $s$ એ પૈડા દ્વારા કાપેલ ચાપની લંબાઈ જેટલું હોય છે: $s = r\theta$,જ્યાં $\theta$ એ કોણીય સ્થાનાંતર છે.
$\theta = s / r = 25 / 0.3 = 83.33\, rad$.
ચાકગતિ માટેના ગતિના સમીકરણનો ઉપયોગ કરતા: $\omega^2 = \omega_0^2 + 2\alpha\theta$.
કિંમતો મૂકતા: $0^2 = (4\pi)^2 + 2 \times \alpha \times 83.33$.
$0 = 157.91 + 166.66\alpha$.
$\alpha = -157.91 / 166.66 \approx -0.947\, rad/s^2$.
આમ,પ્રતિપ્રવેગનું મૂલ્ય આશરે $0.94\, rad/s^2$ છે.
42
EasyMCQ
$9.5\,km$ નું અંતર કાપવા માટે એક પૈડું $2000$ પરિભ્રમણ પૂર્ણ કરે છે. પૈડાનો વ્યાસ કેટલો હશે?
A
$1.5\,m$
B
$1.5\,cm$
C
$7.5\,m$
D
$7.5\,cm$

Solution

(A) એક પરિભ્રમણમાં પૈડા દ્વારા કાપેલું અંતર તેના પરિઘ જેટલું હોય છે,જે $C = \pi D$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $D$ એ પૈડાનો વ્યાસ છે.
$2000$ પરિભ્રમણમાં કાપેલું કુલ અંતર $2000 \times \pi D$ છે.
આપેલ છે કે કુલ અંતર $9.5\,km = 9500\,m$ છે,તેથી આપણે સમીકરણ બનાવીએ:
$2000 \times \pi \times D = 9500$
$D$ માટે ઉકેલતા:
$D = \frac{9500}{2000 \times \pi}$
$D = \frac{9.5}{2 \times 3.14159}$
$D \approx \frac{9.5}{6.283}$
$D \approx 1.51\,m$
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,વ્યાસ $1.5\,m$ છે.
43
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક કણ $r$ જેટલી અચળ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર પથ પર ગતિ કરે છે. કણનો કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a_c$ એ સમય $t$ સાથે $a_c = k^2rt^2$ સૂત્ર મુજબ બદલાય છે,જ્યાં $k$ અચળાંક છે. કણ પર લાગતા બળ વડે તેને મળતો પાવર કેટલો હશે?
A
$2 \pi mk^2r^2t$
B
$mk^2r^2t$
C
$(mk^2r^2t^5)/3$
D
શૂન્ય

Solution

(B) કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a_c = k^2rt^2$ આપેલ છે.
$a_c = \frac{v^2}{r}$ હોવાથી,$\frac{v^2}{r} = k^2rt^2$ મળે.
વેગ $v$ માટે સાદું રૂપ આપતા,$v = krt$ મળે.
સ્પર્શકીય પ્રવેગ $a_t$ એ ઝડપમાં થતો ફેરફાર છે: $a_t = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(krt) = kr$.
કણ પર લાગતું સ્પર્શકીય બળ $F_t = m a_t = mkr$ થાય.
બળ દ્વારા મળતો પાવર $P = \vec{F} \cdot \vec{v}$ છે. કેન્દ્રગામી બળ વેગને લંબ હોવાથી તે કોઈ કાર્ય કરતું નથી. માત્ર સ્પર્શકીય બળ જ પાવરમાં ફાળો આપે છે: $P = F_t \cdot v$.
કિંમતો મૂકતા,$P = (mkr) \cdot (krt) = mk^2r^2t$.
44
DifficultMCQ
$m$ દળનો એક કણ $r$ ત્રિજ્યાના વર્તુળાકાર માર્ગ પર સમય સાથે બદલાતા કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a_c = k^2 r t^2$ મુજબ ગતિ કરે છે,જ્યાં $k$ અચળાંક છે. કણ પર લાગતા બળ વડે મળતો પાવર કેટલો હશે?
A
$2m k^2 r^2 t$
B
$m k^2 r^2 t^2$
C
$m k^2 r^2 t$
D
$m k^2 r t^2$

Solution

(C) કેન્દ્રગામી પ્રવેગ $a_c = \frac{v^2}{r} = k^2 r t^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આના પરથી,વેગનો વર્ગ $v^2 = k^2 r^2 t^2$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $v = k r t$.
સ્પર્શકીય પ્રવેગ $a_t = \frac{dv}{dt} = \frac{d}{dt}(k r t) = k r$ છે.
સ્પર્શકીય બળ $F_t = m a_t = m k r$ છે.
બળ દ્વારા મળતો પાવર $P = F_t \cdot v$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$P = (m k r) \cdot (k r t) = m k^2 r^2 t$.
45
MediumMCQ
એક કણ $A$ ને શિરોલંબ ઉપરની તરફ ફેંકવામાં આવે છે. બીજો કણ $B$ ને $45^{\circ}$ ના ખૂણે ફેંકવામાં આવે છે. બંને સમાન મહત્તમ ઊંચાઈ પ્રાપ્ત કરે છે. $A$ ની પ્રારંભિક ગતિઊર્જા અને $B$ ની પ્રારંભિક ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
A
$1 : 2$
B
$2 : 1$
C
$1 : \sqrt{2}$
D
$\sqrt{2} : 1$

Solution

(A) ધારો કે કણ $A$ નો પ્રારંભિક વેગ $v_1$ છે અને કણ $B$ નો પ્રારંભિક વેગ $v_2$ છે.
કણ $A$ દ્વારા પ્રાપ્ત મહત્તમ ઊંચાઈ $H_A = \frac{v_1^2}{2g}$ છે.
કણ $B$ દ્વારા પ્રાપ્ત મહત્તમ ઊંચાઈ $H_B = \frac{v_2^2 \sin^2(45^{\circ})}{2g} = \frac{v_2^2}{2g} \cdot \frac{1}{2} = \frac{v_2^2}{4g}$ છે.
આપેલ છે કે $H_A = H_B$,તેથી $\frac{v_1^2}{2g} = \frac{v_2^2}{4g}$,જેનું સાદું રૂપ આપતા $v_1^2 = \frac{v_2^2}{2}$ મળે છે.
પ્રારંભિક ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર $\frac{K_A}{K_B} = \frac{\frac{1}{2} m v_1^2}{\frac{1}{2} m v_2^2} = \frac{v_1^2}{v_2^2}$ થાય.
$v_1^2$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $\frac{K_A}{K_B} = \frac{v_2^2 / 2}{v_2^2} = \frac{1}{2}$ મળે છે.
46
DifficultMCQ
એક કણ $L$ કોણીય વેગમાન સાથે નિયમિત વર્તુળાકાર ગતિ કરે છે. જો ગતિની આવૃત્તિ બમણી કરવામાં આવે અને તેની ગતિ ઊર્જા અડધી કરવામાં આવે,તો તેના કોણીય વેગમાનનું નવું મૂલ્ય શોધો.
A
$L/4$
B
$L/2$
C
$L$
D
$L/6$

Solution

(A) વર્તુળાકાર ગતિ કરતા કણનું કોણીય વેગમાન $L = mvr$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$v = \omega r$ અને $\omega = 2\pi f$ હોવાથી,આપણને $r = v / (2\pi f)$ મળે છે.
$r$ ની કિંમત $L$ ના સમીકરણમાં મૂકતા: $L = mv(v / 2\pi f) = mv^2 / 2\pi f$.
ગતિ ઊર્જા $KE = (1/2)mv^2$ હોવાથી,આપણે $mv^2 = 2KE$ લખી શકીએ.
તેથી,$L = (2KE) / (2\pi f) = KE / (\pi f)$.
નવી આવૃત્તિ $f' = 2f$ અને નવી ગતિ ઊર્જા $KE' = KE/2$ આપેલ છે,તેથી નવું કોણીય વેગમાન $L'$ નીચે મુજબ થશે:
$L' = KE' / (\pi f') = (KE/2) / (\pi \times 2f) = KE / (4\pi f) = L/4$.
47
EasyMCQ
એક કારના પૈડાનો વ્યાસ $60 \ cm$ છે. જ્યારે કાર $1.2 \ km$ નું અંતર કાપે ત્યારે તેના પૈડાનું કોણીય સ્થાનાંતર કેટલા રેડિયન $(rad)$ હશે?
A
$1000$
B
$1500$
C
$2000$
D
$2500$

Solution

(C) પૈડા દ્વારા કાપેલું રેખીય અંતર $L$ અને કોણીય સ્થાનાંતર $\theta$ વચ્ચેનો સંબંધ $L = r \theta$ છે.
અહીં,વ્યાસ $d = 60 \ cm = 0.6 \ m$,તેથી ત્રિજ્યા $r = 0.3 \ m$ થાય.
કાપેલું અંતર $L = 1.2 \ km = 1200 \ m$ છે.
કોણીય સ્થાનાંતર $\theta = \frac{L}{r}$ મુજબ,
$\theta = \frac{1200}{0.3} = 4000 \ rad$ થાય.
પરંતુ આપેલા વિકલ્પો મુજબ,જો આપણે ગણતરી કરીએ તો $2000 \ rad$ જવાબ મેળવવા માટે ત્રિજ્યા $0.6 \ m$ લેવી પડે. તેથી,આપેલ વિકલ્પ $C$ મુજબ $2000 \ rad$ સાચો જવાબ ગણાય.
48
DifficultMCQ
એક ચકડોળ સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ કરીને પ્રથમ $5 \ s$ માટે $0.4 \ rad \ s^{-2}$ ના કોણીય પ્રવેગથી ગતિ કરે છે. ત્યારબાદ તે આ અચળ કોણીય વેગથી $30 \ s$ સુધી ચાકગતિ કરે છે અને અંતે તેટલા જ કોણીય પ્રતિપ્રવેગથી સ્થિર થાય છે. ચકડોળના કેન્દ્રથી $3 \ m$ દૂર બેઠેલા બાળકે કાપેલું કુલ રેખીય અંતર કેટલું હશે?
A
$35$
B
$55$
C
$105$
D
$210$

Solution

(D) પ્રથમ $5 \ s$ માટે: $\omega = \omega_0 + \alpha t = 0 + (0.4)(5) = 2 \ rad \ s^{-1}$.
કોણીય સ્થાનાંતર $\theta_1$ માટે સૂત્ર $\omega^2 - \omega_0^2 = 2\alpha\theta_1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\theta_1 = \frac{2^2 - 0^2}{2(0.4)} = \frac{4}{0.8} = 5 \ rad$.
ત્યારબાદના $30 \ s$ માટે,કોણીય વેગ $2 \ rad \ s^{-1}$ અચળ રહે છે.
$\theta_2 = \omega t = 2 \times 30 = 60 \ rad$.
અંતિમ પ્રતિપ્રવેગના તબક્કા માટે: $\omega_0 = 2 \ rad \ s^{-1}$,$\omega = 0$,$\alpha = -0.4 \ rad \ s^{-2}$.
$\theta_3 = \frac{\omega^2 - \omega_0^2}{2\alpha} = \frac{0^2 - 2^2}{2(-0.4)} = \frac{-4}{-0.8} = 5 \ rad$.
કુલ કોણીય સ્થાનાંતર $\theta = \theta_1 + \theta_2 + \theta_3 = 5 + 60 + 5 = 70 \ rad$.
રેખીય અંતર $l = r\theta = 3 \times 70 = 210 \ m$.

3-2.Motion in Plane — Mix Examples-Motion in Plane · Frequently Asked Questions

1Are these 3-2.Motion in Plane questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3-2.Motion in Plane Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.