Gujarati

Set Based probability Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Probability · Set Based probability

510+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 510 questions in Gujarati

201
DifficultMCQ
$1$ થી $50$ માંથી એક પૂર્ણાંક $x$ પસંદ કરવામાં આવે છે. તો $x + \frac{336}{x} \le 50$ હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$7/10$
B
$3/10$
C
$17/25$
D
$8/25$

Solution

(A) આપેલ અસમતા $x + \frac{336}{x} \le 50$ છે.
$x$ એ $1$ થી $50$ વચ્ચેનો ધન પૂર્ણાંક હોવાથી,આપણે અસમતાની નિશાની બદલ્યા વગર $x$ વડે ગુણી શકીએ છીએ:
$x^2 + 336 \le 50x$
$x^2 - 50x + 336 \le 0$
દ્વિઘાત પદાવલિના અવયવ પાડતા,આપણને મળે છે:
$(x - 8)(x - 42) \le 0$
આ અસમતા $x \in [8, 42]$ માટે સાચી છે.
$x$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$x$ ની શક્ય કિંમતો $\{8, 9, 10, \dots, 42\}$ છે.
આવા પૂર્ણાંકોની સંખ્યા $42 - 8 + 1 = 35$ છે.
$1$ થી $50$ સુધીના કુલ પૂર્ણાંકોની સંખ્યા $50$ છે.
તેથી,સંભાવના $P = \frac{35}{50} = \frac{7}{10}$ થાય.
202
DifficultMCQ
ત્રણ વ્યક્તિઓ $P, Q$ અને $R$ સ્વતંત્ર રીતે લક્ષ્યને વીંધવાનો પ્રયાસ કરે છે. જો તેમના લક્ષ્યને વીંધવાની સંભાવનાઓ અનુક્રમે $\frac{3}{4}, \frac{1}{2}$ અને $\frac{5}{8}$ હોય,તો લક્ષ્ય $P$ અથવા $Q$ દ્વારા વીંધાય પરંતુ $R$ દ્વારા નહીં તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{21}{64}$
B
$\frac{9}{64}$
C
$\frac{15}{64}$
D
$\frac{39}{64}$

Solution

(A) ધારો કે $P(P), P(Q), P(R)$ એ $P, Q, R$ દ્વારા લક્ષ્ય વીંધવાની સંભાવનાઓ છે.
$P(P) = \frac{3}{4}, P(Q) = \frac{1}{2}, P(R) = \frac{5}{8}$.
લક્ષ્ય ચૂકી જવાની સંભાવનાઓ $P(P') = \frac{1}{4}, P(Q') = \frac{1}{2}$ અને $P(R') = \frac{3}{8}$ છે.
લક્ષ્ય $P$ અથવા $Q$ દ્વારા વીંધાય પરંતુ $R$ દ્વારા નહીં તેની ઘટના $(P \cap Q' \cap R') \cup (P' \cap Q \cap R') \cup (P \cap Q \cap R')$ છે.
જરૂરી સંભાવના $= P(P)P(Q')P(R') + P(P')P(Q)P(R') + P(P)P(Q)P(R')$.
$= (\frac{3}{4} \times \frac{1}{2} \times \frac{3}{8}) + (\frac{1}{4} \times \frac{1}{2} \times \frac{3}{8}) + (\frac{3}{4} \times \frac{1}{2} \times \frac{3}{8})$.
$= \frac{9}{64} + \frac{3}{64} + \frac{9}{64} = \frac{21}{64}$.
203
DifficultMCQ
જો $A$ અને $B$ બે એવી ઘટનાઓ હોય કે જેથી $P(A \cup B) = P(A \cap B)$ થાય,તો નીચેના વિધાનોમાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$A$ અને $B$ સમાન સંભાવના ધરાવે છે
B
$P(A \cap B') = 0$
C
$P(A' \cap B) = 0$
D
$P(A) + P(B) = 1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $P(A \cup B) = P(A \cap B)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B)$.
આપેલ શરત મૂકતા,$P(A \cap B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B)$,જેનો અર્થ છે કે $P(A) + P(B) = 2P(A \cap B)$.
વધુમાં,$P(A \cap B') = P(A) - P(A \cap B)$ અને $P(A' \cap B) = P(B) - P(A \cap B)$.
$P(A \cup B) = P(A \cap B)$ હોવાથી,$A = B$ થાય,તેથી $P(A) = P(B) = P(A \cap B) = P(A \cup B)$.
આમ,$P(A \cap B') = 0$ અને $P(A' \cap B) = 0$ સત્ય છે.
તેથી,$P(A) + P(B) = 1$ એ હંમેશા સાચું નથી.
204
DifficultMCQ
એક ગણ $S$ માં $7$ ઘટકો છે. $S$ નો એક અરિક્ત ઉપગણ $A$ અને $S$ નો એક ઘટક $x$ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. તો $x \in A$ હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{64}{127}$
C
$\frac{63}{128}$
D
$\frac{31}{128}$

Solution

(B) ધારો કે $S = \{x_1, x_2, x_3, x_4, x_5, x_6, x_7\}$.
$S$ ના અરિક્ત ઉપગણોની કુલ સંખ્યા $2^7 - 1 = 127$ છે.
ધારો કે પસંદ કરેલ ઘટક $x_i$ છે. આપણે એવા અરિક્ત ઉપગણો $A$ ની સંખ્યા શોધવી છે જેમાં $x_i \in A$ હોય.
કોઈપણ ઉપગણ $A$ માટે,$7$ ઘટકોમાંથી દરેકને સમાવી શકાય અથવા બાકાત રાખી શકાય,જે કુલ $2^7$ ઉપગણો આપે છે.
જો આપણે $x_i$ ને ઉપગણમાં નિશ્ચિત કરીએ,તો બાકીના $6$ ઘટકોને સમાવી શકાય અથવા બાકાત રાખી શકાય,જે $2^6 = 64$ આવા ઉપગણો આપે છે.
$64$ એ શૂન્ય નથી,તેથી આ તમામ $64$ ઉપગણો અરિક્ત છે.
આમ,$x \in A$ હોય તેની સંભાવના $\frac{64}{127}$ છે.
205
DifficultMCQ
ગણ $\{1, 2, 3, 4, \dots, 100\}$ માંથી એક સંખ્યા $x$ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. ઘટના $A$ વ્યાખ્યાયિત કરો: $A =$ પસંદ કરેલી સંખ્યા $x$ એ $\frac{(x - 10)(x - 50)}{(x - 30)} \ge 0$ નું સમાધાન કરે છે. તો $P(A)$ શું છે?
A
$0.71$
B
$0.70$
C
$0.51$
D
$0.20$

Solution

(A) અમને અસમતા $\frac{(x-10)(x-50)}{(x-30)} \ge 0$ આપેલ છે.
પદાવલિ $f(x) = \frac{(x-10)(x-50)}{(x-30)}$ માટે વેવી કર્વ પદ્ધતિ (ચિહ્ન યોજના) નો ઉપયોગ કરતા,નિર્ણાયક બિંદુઓ $x = 10, 30, 50$ છે.
વિવિધ અંતરાલોમાં $f(x)$ નું ચિહ્ન નીચે મુજબ છે:
- $x < 10$ માટે: $f(x) < 0$
- $10 \le x < 30$ માટે: $f(x) \ge 0$
- $30 < x < 50$ માટે: $f(x) < 0$
- $x \ge 50$ માટે: $f(x) \ge 0$
કારણ કે $x \in \{1, 2, \dots, 100\}$,આપણે અંતરાલો $[10, 30)$ અને $[50, 100]$ માં પૂર્ણાંક $x$ શોધીએ છીએ.
અંતરાલ $[10, 30)$ માં,પૂર્ણાંકો $\{10, 11, \dots, 29\}$ છે. આવા પૂર્ણાંકોની સંખ્યા $29 - 10 + 1 = 20$ છે.
અંતરાલ $[50, 100]$ માં,પૂર્ણાંકો $\{50, 51, \dots, 100\}$ છે. આવા પૂર્ણાંકોની સંખ્યા $100 - 50 + 1 = 51$ છે.
સાનુકૂળ પરિણામોની કુલ સંખ્યા $20 + 51 = 71$ છે.
શક્ય પરિણામોની કુલ સંખ્યા $100$ છે.
તેથી,$P(A) = \frac{71}{100} = 0.71$.
206
DifficultMCQ
જો ઘટનાઓ $A$ અને $B$ પરસ્પર નિવારક ઘટનાઓ હોય કે જેથી $P(A) = \frac{3x + 1}{3}$ અને $P(B) = \frac{1 - x}{4}$ થાય,તો $x$ ની શક્ય કિંમતોનો ગણ કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$[0, 1]$
B
$[\frac{1}{3}, \frac{2}{3}]$
C
$[-\frac{1}{3}, \frac{5}{9}]$
D
$[-\frac{7}{9}, \frac{4}{9}]$

Solution

(C) કોઈપણ ઘટના $E$ માટે,સંભાવના $P(E)$ એ $0 \le P(E) \le 1$ નું પાલન કરવું જોઈએ.
ઘટના $A$ માટે: $0 \le \frac{3x+1}{3} \le 1 \Rightarrow 0 \le 3x+1 \le 3 \Rightarrow -1 \le 3x \le 2 \Rightarrow -\frac{1}{3} \le x \le \frac{2}{3}$.
ઘટના $B$ માટે: $0 \le \frac{1-x}{4} \le 1 \Rightarrow 0 \le 1-x \le 4 \Rightarrow -1 \le -x \le 3 \Rightarrow -3 \le x \le 1$.
$A$ અને $B$ પરસ્પર નિવારક હોવાથી,$P(A \cup B) = P(A) + P(B) \le 1$.
$\frac{3x+1}{3} + \frac{1-x}{4} \le 1 \Rightarrow \frac{4(3x+1) + 3(1-x)}{12} \le 1 \Rightarrow 12x + 4 + 3 - 3x \le 12 \Rightarrow 9x + 7 \le 12 \Rightarrow 9x \le 5 \Rightarrow x \le \frac{5}{9}$.
બધી શરતોને જોડતા: $x \ge -\frac{1}{3}$,$x \le \frac{2}{3}$,$x \ge -3$,$x \le 1$,અને $x \le \frac{5}{9}$.
આ અંતરાલોનો છેદગણ $[-\frac{1}{3}, \frac{5}{9}]$ છે.
207
DifficultMCQ
ચાર વ્યક્તિઓ લક્ષ્યને અનુક્રમે $\frac{1}{2}, \frac{1}{3}, \frac{1}{4}$ અને $\frac{1}{8}$ સંભાવના સાથે સચોટ રીતે વીંધી શકે છે. જો બધા સ્વતંત્ર રીતે લક્ષ્ય પર નિશાન સાધે,તો લક્ષ્ય વીંધાય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{25}{32}$
B
$\frac{25}{192}$
C
$\frac{7}{32}$
D
$\frac{1}{192}$

Solution

(A) ધારો કે ચાર વ્યક્તિઓ દ્વારા લક્ષ્યને વીંધવાની સંભાવનાઓ $P(A) = \frac{1}{2}$,$P(B) = \frac{1}{3}$,$P(C) = \frac{1}{4}$,અને $P(D) = \frac{1}{8}$ છે.
લક્ષ્ય વીંધાય તેની સંભાવના $1 - P(\text{કોઈ પણ લક્ષ્યને વીંધી શકતું નથી})$ છે.
ઘટનાઓ સ્વતંત્ર હોવાથી,$P(\text{કોઈ નહીં}) = P(\overline{A}) \cdot P(\overline{B}) \cdot P(\overline{C}) \cdot P(\overline{D})$.
$P(\overline{A}) = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$,$P(\overline{B}) = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$,$P(\overline{C}) = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$,અને $P(\overline{D}) = 1 - \frac{1}{8} = \frac{7}{8}$.
$P(\text{કોઈ નહીં}) = \frac{1}{2} \cdot \frac{2}{3} \cdot \frac{3}{4} \cdot \frac{7}{8} = \frac{7}{32}$.
તેથી,લક્ષ્ય વીંધાય તેની સંભાવના $1 - \frac{7}{32} = \frac{25}{32}$ છે.
208
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ બે એવી ઘટનાઓ છે કે જેમાંથી બરાબર એક ઘટના બને તેની સંભાવના $\frac{2}{5}$ છે અને $A$ અથવા $B$ બને તેની સંભાવના $\frac{1}{2}$ છે,તો બંને ઘટનાઓ એકસાથે બને તેની સંભાવના શોધો.
A
$0.02$
B
$0.01$
C
$0.20$
D
$0.10$

Solution

(D) ધારો કે $P(A)$ અને $P(B)$ એ ઘટનાઓ $A$ અને $B$ ની સંભાવનાઓ છે.
બરાબર એક ઘટના બને તેની સંભાવના $P(A) + P(B) - 2P(A \cap B) = \frac{2}{5}$ છે.
$A$ અથવા $B$ બને તેની સંભાવના $P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B) = \frac{1}{2}$ છે.
બીજા સમીકરણમાંથી પ્રથમ સમીકરણ બાદ કરતા:
$(P(A) + P(B) - P(A \cap B)) - (P(A) + P(B) - 2P(A \cap B)) = \frac{1}{2} - \frac{2}{5}$.
$P(A \cap B) = \frac{5 - 4}{10} = \frac{1}{10} = 0.10$.
209
Medium
ત્રણ સિક્કા એકસાથે ઉછાળવામાં આવે છે. ઘટનાઓ $E$: 'ત્રણ છાપ અથવા ત્રણ કાંટા',$F$: 'ઓછામાં ઓછી બે છાપ' અને $G$: 'વધુમાં વધુ બે છાપ' ધ્યાનમાં લો. જોડીઓ $(E, F)$,$(E, G)$ અને $(F, G)$ માંથી કઈ સ્વતંત્ર છે અને કઈ પરતંત્ર છે?

Solution

(A) ત્રણ સિક્કા ઉછાળવા માટેનો નિદર્શાવકાશ $S$ છે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, THH, HTT, THT, TTH, TTT\}$,તેથી $n(S) = 8$.
ઘટનાઓ છે:
$E = \{HHH, TTT\} \implies P(E) = \frac{2}{8} = \frac{1}{4}$
$F = \{HHH, HHT, HTH, THH\} \implies P(F) = \frac{4}{8} = \frac{1}{2}$
$G = \{HHT, HTH, THH, HTT, THT, TTH, TTT\} \implies P(G) = \frac{7}{8}$
છેદગણ:
$E \cap F = \{HHH\} \implies P(E \cap F) = \frac{1}{8}$
$E \cap G = \{TTT\} \implies P(E \cap G) = \frac{1}{8}$
$F \cap G = \{HHT, HTH, THH\} \implies P(F \cap G) = \frac{3}{8}$
સ્વતંત્રતા ચકાસતા $(P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B))$:
$1$. $(E, F)$ માટે: $P(E) \cdot P(F) = \frac{1}{4} \cdot \frac{1}{2} = \frac{1}{8} = P(E \cap F)$. તેથી,$(E, F)$ સ્વતંત્ર છે.
$2$. $(E, G)$ માટે: $P(E) \cdot P(G) = \frac{1}{4} \cdot \frac{7}{8} = \frac{7}{32} \neq P(E \cap G) = \frac{1}{8}$. તેથી,$(E, G)$ પરતંત્ર છે.
$3$. $(F, G)$ માટે: $P(F) \cdot P(G) = \frac{1}{2} \cdot \frac{7}{8} = \frac{7}{16} \neq P(F \cap G) = \frac{3}{8}$. તેથી,$(F, G)$ પરતંત્ર છે.
210
Medium
એક સિક્કો અને એક પાસો ઉછાળવામાં આવે છે. ધારો કે $A$ એ 'સિક્કા પર છાપ મળે' તેવી ઘટના છે અને $B$ એ 'પાસા પર $3$ મળે' તેવી ઘટના છે. તપાસો કે $A$ અને $B$ નિરપેક્ષ ઘટનાઓ છે કે નહીં.

Solution

(N/A) એક સિક્કો અને એક પાસો ઉછાળતા મળતો નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{(H, 1), (H, 2), (H, 3), (H, 4), (H, 5), (H, 6), (T, 1), (T, 2), (T, 3), (T, 4), (T, 5), (T, 6)\}$
કુલ પરિણામોની સંખ્યા $n(S) = 12$ છે.
ધારો કે $A$ એ 'સિક્કા પર છાપ મળે' તેવી ઘટના છે:
$A = \{(H, 1), (H, 2), (H, 3), (H, 4), (H, 5), (H, 6)\}$
$P(A) = \frac{n(A)}{n(S)} = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}$.
ધારો કે $B$ એ 'પાસા પર $3$ મળે' તેવી ઘટના છે:
$B = \{(H, 3), (T, 3)\}$
$P(B) = \frac{n(B)}{n(S)} = \frac{2}{12} = \frac{1}{6}$.
ઘટના $A \cap B$ એ 'સિક્કા પર છાપ અને પાસા પર $3$ મળે' તેવી ઘટના છે:
$A \cap B = \{(H, 3)\}$
$P(A \cap B) = \frac{n(A \cap B)}{n(S)} = \frac{1}{12}$.
હવે,નિરપેક્ષતા માટે ચકાસો:
$P(A) \times P(B) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{6} = \frac{1}{12}$.
અહીં $P(A \cap B) = P(A) \times P(B)$ હોવાથી,ઘટનાઓ $A$ અને $B$ નિરપેક્ષ છે.
211
Medium
$1, 2, 3$ લાલ રંગમાં અને $4, 5, 6$ લીલા રંગમાં અંકિત કરેલ પાસો ફેંકવામાં આવે છે. ધારો કે $A$ એ ઘટના 'સંખ્યા બેકી છે' અને $B$ એ ઘટના 'સંખ્યા લાલ છે' છે. શું $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર છે?

Solution

(N/A) જ્યારે પાસો ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S = \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ છે.
ધારો કે $A$ એ સંખ્યા બેકી હોવાની ઘટના છે,તેથી $A = \{2, 4, 6\}$.
આમ,$P(A) = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$.
ધારો કે $B$ એ સંખ્યા લાલ હોવાની ઘટના છે,તેથી $B = \{1, 2, 3\}$.
આમ,$P(B) = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$.
છેદગણ $A \cap B$ એ એવી સંખ્યાઓનો ગણ છે જે બેકી અને લાલ બંને છે,તેથી $A \cap B = \{2\}$.
આમ,$P(A \cap B) = \frac{1}{6}$.
હવે,$P(A) \times P(B) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{4}$ ગણો.
કારણ કે $P(A \cap B) = \frac{1}{6}$ અને $P(A) \times P(B) = \frac{1}{4}$,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $P(A \cap B) \neq P(A) \times P(B)$.
તેથી,ઘટનાઓ $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર નથી.
212
MediumMCQ
જો $A$ અને $B$ બે એવી ઘટનાઓ હોય કે જેથી $P(A) = \frac{1}{4}$,$P(B) = \frac{1}{2}$ અને $P(A \cap B) = \frac{1}{8}$ હોય,તો $P(\text{not } A \text{ and not } B)$ શોધો.
A
$\frac{3}{8}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{5}{8}$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(A) આપણને આપેલ છે કે $P(A) = \frac{1}{4}$,$P(B) = \frac{1}{2}$ અને $P(A \cap B) = \frac{1}{8}$.
આપણે $P(A' \cap B')$ શોધવાનું છે,જ્યાં $A'$ અને $B'$ એ ઘટનાઓ $A$ અને $B$ ના પૂરક છે.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$A' \cap B' = (A \cup B)'$.
તેથી,$P(A' \cap B') = P((A \cup B)') = 1 - P(A \cup B)$.
સરવાળાના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B)$.
$P(A \cup B) = \frac{1}{4} + \frac{1}{2} - \frac{1}{8} = \frac{2+4-1}{8} = \frac{5}{8}$.
આમ,$P(A' \cap B') = 1 - \frac{5}{8} = \frac{3}{8}$.
213
EasyMCQ
એક પાસાને ત્રણ વાર ફેંકવામાં આવે છે. ઓછામાં ઓછી એક વાર એકી સંખ્યા મળવાની સંભાવના શોધો.
A
$1/8$
B
$3/8$
C
$7/8$
D
$1/2$

Solution

(C) પાસાના એક ફેંકમાં એકી સંખ્યા મળવાની સંભાવના $P(\text{Odd}) = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$ છે.
પાસાના એક ફેંકમાં બેકી સંખ્યા મળવાની સંભાવના $P(\text{Even}) = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$ છે.
જ્યારે પાસાને ત્રણ વાર ફેંકવામાં આવે,ત્યારે ત્રણેય ફેંકમાં બેકી સંખ્યા મળવાની સંભાવના $P(\text{Even, Even, Even}) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{8}$ છે.
ઓછામાં ઓછી એક વાર એકી સંખ્યા મળવાની સંભાવના $1 - P(\text{કોઈપણ ફેંકમાં એકી સંખ્યા ન મળે})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ $1 - P(\text{ત્રણેય ફેંકમાં બેકી સંખ્યા મળે})$ ની બરાબર છે.
તેથી,સંભાવના $1 - \frac{1}{8} = \frac{7}{8}$ છે.
214
MediumMCQ
$A$ અને $B$ દ્વારા સ્વતંત્ર રીતે કોઈ ચોક્કસ સમસ્યા ઉકેલવાની સંભાવના અનુક્રમે $\frac{1}{2}$ અને $\frac{1}{3}$ છે. જો બંને સ્વતંત્ર રીતે સમસ્યા ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરે,તો સમસ્યા ઉકેલાય તેની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{1}{3}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(C) ધારો કે $A$ સમસ્યા ઉકેલે તેની સંભાવના $P(A) = \frac{1}{2}$ છે.
ધારો કે $B$ સમસ્યા ઉકેલે તેની સંભાવના $P(B) = \frac{1}{3}$ છે.
સમસ્યા ત્યારે ઉકેલાય છે જો ઓછામાં ઓછી એક વ્યક્તિ તેને ઉકેલે.
બંનેમાંથી કોઈ પણ સમસ્યા ન ઉકેલે તેની સંભાવના $P(A') \times P(B')$ છે.
$P(A') = 1 - P(A) = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
$P(B') = 1 - P(B) = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$.
સમસ્યા ન ઉકેલાય તેની સંભાવના $= P(A') \times P(B') = \frac{1}{2} \times \frac{2}{3} = \frac{1}{3}$.
સમસ્યા ઉકેલાય તેની સંભાવના $= 1 - P(\text{ન ઉકેલાય}) = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$.
215
MediumMCQ
$A$ અને $B$ દ્વારા સ્વતંત્ર રીતે કોઈ ચોક્કસ સમસ્યા ઉકેલવાની સંભાવના અનુક્રમે $\frac{1}{2}$ અને $\frac{1}{3}$ છે. જો બંને સ્વતંત્ર રીતે સમસ્યા ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરે,તો તેમાંથી માત્ર એક જ સમસ્યા ઉકેલે તેની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{1}{3}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(B) ધારો કે $A$ સમસ્યા ઉકેલે તેની સંભાવના $P(A) = \frac{1}{2}$ છે.
ધારો કે $B$ સમસ્યા ઉકેલે તેની સંભાવના $P(B) = \frac{1}{3}$ છે.
તેથી,$P(A') = 1 - P(A) = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$ અને $P(B') = 1 - P(B) = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$.
તેમાંથી માત્ર એક જ સમસ્યા ઉકેલે તેની સંભાવના $P(A \cap B') + P(B \cap A')$ દ્વારા મળે છે.
ઘટનાઓ સ્વતંત્ર હોવાથી,આ $P(A) \cdot P(B') + P(B) \cdot P(A')$ બરાબર છે.
$= (\frac{1}{2} \times \frac{2}{3}) + (\frac{1}{3} \times \frac{1}{2})$
$= \frac{2}{6} + \frac{1}{6} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$.
216
EasyMCQ
જ્યારે પાસાની એક જોડી ફેંકવામાં આવે ત્યારે દરેક પાસા પર બેકી અવિભાજ્ય સંખ્યા મેળવવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{36}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{1}{12}$
D
$0$

Solution

(A) જ્યારે બે પાસા ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે કુલ શક્ય પરિણામોની સંખ્યા $6 \times 6 = 36$ છે.
એકમાત્ર બેકી અવિભાજ્ય સંખ્યા $2$ છે.
ધારો કે $E$ એ દરેક પાસા પર બેકી અવિભાજ્ય સંખ્યા મેળવવાની ઘટના છે.
દરેક પાસા પર $2$ આવવું જોઈએ,તેથી સાનુકૂળ પરિણામ $(2, 2)$ છે.
તેથી,સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા $1$ છે.
સંભાવના $P(E) = \frac{\text{સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા}}{\text{કુલ પરિણામોની સંખ્યા}} = \frac{1}{36}$.
આમ,સાચો જવાબ $A$ છે.
217
EasyMCQ
બે સિક્કા (એક રૂપિયાનો સિક્કો અને બે રૂપિયાનો સિક્કો) એકવાર ઉછાળવામાં આવે છે. નિદર્શાવકાશ શોધો.
A
$S = \{ HH, HT, TH, TT \}$
B
$S = \{ H, T \}$
C
$S = \{ HH, TT \}$
D
$S = \{ HT, TH \}$

Solution

(A) બે સિક્કા અલગ-અલગ હોવાથી (એક રૂપિયાનો સિક્કો અને બે રૂપિયાનો સિક્કો),આપણે પરિણામોને ક્રમયુક્ત જોડી $(C_1, C_2)$ તરીકે દર્શાવી શકીએ છીએ,જ્યાં $C_1$ એ એક રૂપિયાના સિક્કાનું પરિણામ છે અને $C_2$ એ બે રૂપિયાના સિક્કાનું પરિણામ છે.
દરેક સિક્કા પર છાપ $(H)$ અથવા કાંટો $(T)$ મળી શકે છે.
શક્ય પરિણામો નીચે મુજબ છે:
$1$. બંને સિક્કા પર છાપ: $(H, H) = HH$
$2$. પ્રથમ સિક્કા પર છાપ અને બીજા પર કાંટો: $(H, T) = HT$
$3$. પ્રથમ સિક્કા પર કાંટો અને બીજા પર છાપ: $(T, H) = TH$
$4$. બંને સિક્કા પર કાંટો: $(T, T) = TT$
તેથી,નિદર્શાવકાશ $S = \{ HH, HT, TH, TT \}$ છે.
218
EasyMCQ
નીચેના દરેક પ્રયોગમાં યોગ્ય નિદર્શાવકાશ (sample space) જણાવો: એક છોકરાના ખિસ્સામાં $1$ રૂપિયાનો સિક્કો,$2$ રૂપિયાનો સિક્કો અને $5$ રૂપિયાનો સિક્કો છે. તે તેના ખિસ્સામાંથી એક પછી એક એમ બે સિક્કા બહાર કાઢે છે.
A
$S = \{ (1, 2), (1, 5), (2, 1), (2, 5), (5, 1), (5, 2) \}$
B
$S = \{ (1, 2), (1, 5), (2, 1), (2, 5) \}$
C
$S = \{ (1, 2), (2, 5), (1, 5) \}$
D
$S = \{ (1, 1), (2, 2), (5, 5) \}$

Solution

(A) ધારો કે સિક્કાઓને તેમની કિંમત દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $1, 2, 5$.
તે એક પછી એક બે સિક્કા બહાર કાઢે છે,તેથી ક્રમ મહત્વનો છે.
પ્રથમ સિક્કો ત્રણમાંથી કોઈ પણ હોઈ શકે છે: $1, 2, 5$.
જો પ્રથમ સિક્કો $1$ હોય,તો બીજો $2$ અથવા $5$ હોઈ શકે. પરિણામો: $(1, 2), (1, 5)$.
જો પ્રથમ સિક્કો $2$ હોય,તો બીજો $1$ અથવા $5$ હોઈ શકે. પરિણામો: $(2, 1), (2, 5)$.
જો પ્રથમ સિક્કો $5$ હોય,તો બીજો $1$ અથવા $2$ હોઈ શકે. પરિણામો: $(5, 1), (5, 2)$.
આમ,નિદર્શાવકાશ $S = \{ (1, 2), (1, 5), (2, 1), (2, 5), (5, 1), (5, 2) \}$ છે.
219
Easy
નીચેના પ્રયોગમાં યોગ્ય નિદર્શાવકાશ (sample space) જણાવો: એક વ્યક્તિ એક વર્ષ દરમિયાન વ્યસ્ત હાઈવે પર થતી અકસ્માતોની સંખ્યા નોંધે છે.

Solution

(N/A) નિરીક્ષણના વર્ષ દરમિયાન વ્યસ્ત હાઈવે પર થતી અકસ્માતોની સંખ્યા $0$ (કોઈ અકસ્માત નહીં),$1$,$2$ અથવા અન્ય કોઈ ધન પૂર્ણાંક હોઈ શકે છે. તેથી,આ પ્રયોગ સાથે સંકળાયેલ નિદર્શાવકાશ $S = \{0, 1, 2, 3, \ldots\}$ છે.
220
Easy
એક સિક્કો ઉછાળવામાં આવે છે. જો તે છાપ $(H)$ દર્શાવે,તો આપણે $3$ વાદળી અને $4$ સફેદ દડા ધરાવતી થેલીમાંથી એક દડો કાઢીએ છીએ; જો તે કાંટો $(T)$ દર્શાવે,તો આપણે પાસો ફેંકીએ છીએ. આ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ (sample space) લખો.

Solution

(N/A) ધારો કે વાદળી દડાઓને $B_1, B_2, B_3$ અને સફેદ દડાઓને $W_1, W_2, W_3, W_4$ વડે દર્શાવીએ.
પ્રયોગનો નિદર્શાવકાશ $S$ એ તમામ શક્ય પરિણામોનો સમૂહ છે.
જો સિક્કા પર છાપ $(H)$ આવે,તો આપણે $7$ દડામાંથી એક દડો પસંદ કરીએ છીએ. પરિણામો ${HB_1, HB_2, HB_3, HW_1, HW_2, HW_3, HW_4}$ છે.
જો સિક્કા પર કાંટો $(T)$ આવે,તો આપણે પાસો ફેંકીએ છીએ. પરિણામો ${T1, T2, T3, T4, T5, T6}$ છે.
આમ,નિદર્શાવકાશ:
$S = \{HB_1, HB_2, HB_3, HW_1, HW_2, HW_3, HW_4, T1, T2, T3, T4, T5, T6\}$ છે.
221
EasyMCQ
એક પ્રયોગ ધ્યાનમાં લો જેમાં સિક્કો વારંવાર ઉછાળવામાં આવે છે જ્યાં સુધી છાપ (head) ન આવે. નિદર્શાવકાશ (sample space) વર્ણવો.
A
$S = \{ H, TH, TTH, TTTH, TTTTH, \dots \}$
B
$S = \{ H, T, TH, TT, TTH, \dots \}$
C
$S = \{ H, HT, HTT, HTTT, \dots \}$
D
$S = \{ H, TH, TTH, TTTH, \dots \}$

Solution

(A) આ પ્રયોગમાં,સિક્કો ત્યાં સુધી ઉછાળવામાં આવે છે જ્યાં સુધી છાપ $(H)$ ન આવે.
જો પ્રથમ પ્રયત્નમાં છાપ આવે,તો પરિણામ $H$ છે.
જો બીજા પ્રયત્નમાં છાપ આવે,તો પરિણામ $TH$ છે.
જો ત્રીજા પ્રયત્નમાં છાપ આવે,તો પરિણામ $TTH$ છે.
જો ચોથા પ્રયત્નમાં છાપ આવે,તો પરિણામ $TTTH$ છે,અને આ રીતે આગળ વધે છે.
આમ,નિદર્શાવકાશ $S$ એ તમામ શક્ય પરિણામોનો ગણ છે:
$S = \{ H, TH, TTH, TTTH, TTTTH, \dots \}$
222
EasyMCQ
દર્શાવેલ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ (sample space) લખો: એક સિક્કાને ત્રણ વાર ઉછાળવામાં આવે છે.
A
$S = \{ HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT \}$
B
$S = \{ HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH \}$
C
$S = \{ HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT \}$
D
$S = \{ HHH, HHT, HTH, HTT, THH \}$

Solution

(A) સિક્કાને બે બાજુ હોય છે: છાપ $(H)$ અને કાંટો $(T)$.
જ્યારે સિક્કાને ત્રણ વાર ઉછાળવામાં આવે,ત્યારે કુલ શક્ય પરિણામોની સંખ્યા $2^{3} = 8$ થાય.
તેથી,નિદર્શાવકાશ $S$ એ તમામ શક્ય પરિણામોનો ગણ છે:
$S = \{ HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT \}$
223
Easy
દર્શાવેલ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ (sample space) લખો: એક પાસાને બે વાર ફેંકવામાં આવે છે.

Solution

જ્યારે એક પાસો ફેંકવામાં આવે,ત્યારે શક્ય પરિણામો $1, 2, 3, 4, 5,$ અથવા $6$ છે.
જ્યારે એક પાસાને બે વાર ફેંકવામાં આવે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ એ તમામ ક્રમયુક્ત જોડીઓ $(x, y)$ નો ગણ છે જ્યાં $x$ અને $y$ અનુક્રમે પ્રથમ અને બીજા ફેંકના પરિણામો દર્શાવે છે,જેથી $x, y \in \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$.
આ નિદર્શાવકાશમાં કુલ ઘટકોની સંખ્યા $6 \times 6 = 36$ છે.
નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{(1,1), (1,2), (1,3), (1,4), (1,5), (1,6), (2,1), (2,2), (2,3), (2,4), (2,5), (2,6), (3,1), (3,2), (3,3), (3,4), (3,5), (3,6), (4,1), (4,2), (4,3), (4,4), (4,5), (4,6), (5,1), (5,2), (5,3), (5,4), (5,5), (5,6), (6,1), (6,2), (6,3), (6,4), (6,5), (6,6)\}$
224
Easy
દર્શાવેલ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ (sample space) લખો: એક સિક્કાને ચાર વાર ઉછાળવામાં આવે છે.

Solution

જ્યારે એક સિક્કાને એક વાર ઉછાળવામાં આવે,ત્યારે બે શક્ય પરિણામો મળે છે: છાપ $(H)$ અને કાંટો $(T)$.
જ્યારે એક સિક્કાને ચાર વાર ઉછાળવામાં આવે,ત્યારે કુલ શક્ય પરિણામોની સંખ્યા $2^{4} = 16$ થાય.
આમ,જ્યારે એક સિક્કાને ચાર વાર ઉછાળવામાં આવે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{ HHHH, HHHT, HHTH, HHTT, HTHH, HTHT, HTTH, HTTT, THHH, THHT, THTH, THTT, TTHH, TTHT, TTTH, TTTT \}$
225
EasyMCQ
દર્શાવેલ પ્રયોગ માટે નિદર્શ અવકાશ (sample space) લખો: એક સિક્કો ઉછાળવામાં આવે છે અને એક પાસો ફેંકવામાં આવે છે.
A
$S = \{H1, H2, H3, H4, H5, H6, T1, T2, T3, T4, T5, T6\}$
B
$S = \{H1, H2, H3, T4, T5, T6\}$
C
$S = \{H, T, 1, 2, 3, 4, 5, 6\}$
D
$S = \{H1, T6\}$

Solution

(A) સિક્કાને બે બાજુઓ હોય છે: છાપ $(H)$ અને કાંટો $(T)$.
પાસાને છ બાજુઓ હોય છે જેના પર $1$ થી $6$ અંક લખેલા હોય છે.
તેથી,જ્યારે એક સિક્કો ઉછાળવામાં આવે અને એક પાસો ફેંકવામાં આવે,ત્યારે નિદર્શ અવકાશ નીચે મુજબ મળે:
$S = \{H1, H2, H3, H4, H5, H6, T1, T2, T3, T4, T5, T6\}$
226
Easy
દર્શાવેલ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ (sample space) લખો: એક સિક્કો ઉછાળવામાં આવે છે અને જો સિક્કા પર છાપ (head) મળે તો જ પાસો ફેંકવામાં આવે છે.

Solution

(N/A) સિક્કાને બે બાજુઓ હોય છે: છાપ $(H)$ અને કાંટો $(T)$.
પાસાને $1$ થી $6$ સુધીના અંકિત કરેલા છ ફલક હોય છે.
પ્રયોગ મુજબ,જો કાંટો $(T)$ મળે,તો પાસો ફેંકવામાં આવતો નથી. જો છાપ $(H)$ મળે,તો પાસો ફેંકવામાં આવે છે.
તેથી,નિદર્શાવકાશ $S$ એ તમામ શક્ય પરિણામોનો ગણ છે:
$S = \{H1, H2, H3, H4, H5, H6, T\}$
227
Easy
રૂમ $X$ માં $2$ છોકરાઓ અને $2$ છોકરીઓ છે,અને રૂમ $Y$ માં $1$ છોકરો અને $3$ છોકરીઓ છે. પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ (sample space) નક્કી કરો જેમાં પહેલા એક રૂમ પસંદ કરવામાં આવે છે અને પછી એક વ્યક્તિ.

Solution

(N/A) ધારો કે રૂમ $X$ માં રહેલા $2$ છોકરાઓ અને $2$ છોકરીઓને $B_{1}, B_{2}$ અને $G_{1}, G_{2}$ તરીકે દર્શાવીએ.
ધારો કે રૂમ $Y$ માં રહેલા $1$ છોકરા અને $3$ છોકરીઓને $B_{3}$ અને $G_{3}, G_{4}, G_{5}$ તરીકે દર્શાવીએ.
જ્યારે પહેલા રૂમ પસંદ કરવામાં આવે અને પછી વ્યક્તિ,ત્યારે શક્ય પરિણામો રૂમ અને તે રૂમમાં રહેલી વ્યક્તિઓના સંયોજનો છે.
આમ,જરૂરી નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{X B_{1}, X B_{2}, X G_{1}, X G_{2}, Y B_{3}, Y G_{3}, Y G_{4}, Y G_{5}\}$
228
Easy
એક લાલ રંગનો પાસો,એક સફેદ રંગનો પાસો અને એક વાદળી રંગનો પાસો થેલીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. યાદચ્છિક રીતે એક પાસો પસંદ કરવામાં આવે છે અને તેને ફેંકવામાં આવે છે,તેનો રંગ અને તેની ઉપરની સપાટી પરનો અંક નોંધવામાં આવે છે. નિદર્શાવકાશ (sample space) દર્શાવો.

Solution

પાસાને છ સપાટીઓ હોય છે જેના પર $1$ થી $6$ અંક લખેલા હોય છે,દરેક સપાટી પર એક અંક હોય છે. ધારો કે લાલ,સફેદ અને વાદળી પાસાને અનુક્રમે $R$,$W$ અને $B$ વડે દર્શાવીએ.
તદનુસાર,જ્યારે એક પાસો પસંદ કરવામાં આવે અને પછી ફેંકવામાં આવે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ મળે છે:
$S = \{R1, R2, R3, R4, R5, R6, W1, W2, W3, W4, W5, W6, B1, B2, B3, B4, B5, B6\}$
229
EasyMCQ
$2$ બાળકો ધરાવતા પરિવારોમાં છોકરા-છોકરીના બંધારણની નોંધણી કરવાના પ્રયોગમાં,જો આપણે તેમના જન્મના ક્રમમાં છોકરો છે કે છોકરી તે જાણવામાં રસ ધરાવતા હોઈએ,તો નિદર્શાવકાશ (sample space) શું થશે?
A
$S = \{ BB, BG, GB, GG \}$
B
$S = \{ BB, BG, GG \}$
C
$S = \{ B, G \}$
D
$S = \{ BB, GG \}$

Solution

(A) $2$ બાળકો ધરાવતા પ્રયોગમાં,દરેક બાળક કાં તો છોકરો $(B)$ અથવા છોકરી $(G)$ હોઈ શકે છે.
જન્મના ક્રમને ધ્યાનમાં લેતા,આપણે $2$ લંબાઈના તમામ શક્ય ક્રમ વિચારીએ છીએ.
શક્ય પરિણામો નીચે મુજબ છે:
$1$. પ્રથમ બાળક છોકરો,બીજું બાળક છોકરો: $BB$
$2$. પ્રથમ બાળક છોકરો,બીજું બાળક છોકરી: $BG$
$3$. પ્રથમ બાળક છોકરી,બીજું બાળક છોકરો: $GB$
$4$. પ્રથમ બાળક છોકરી,બીજું બાળક છોકરી: $GG$
તેથી,નિદર્શાવકાશ $S = \{ BB, BG, GB, GG \}$ છે.
230
Easy
$2$ બાળકો ધરાવતા પરિવારોમાં છોકરા-છોકરીના બંધારણની નોંધણી કરવાનો પ્રયોગ છે. જો આપણે પરિવારમાં છોકરીઓની સંખ્યામાં રસ ધરાવતા હોઈએ,તો નિદર્શાવકાશ (sample space) શું હશે?

Solution

(N/A) દરેક પરિવારમાં બાળકોની મહત્તમ સંખ્યા $2$ હોવાથી,પરિવારમાં $2$ છોકરીઓ,$1$ છોકરી અથવા $0$ છોકરી હોઈ શકે છે.
તેથી,છોકરીઓની સંખ્યા માટેનો નિદર્શાવકાશ $S = \{0, 1, 2\}$ છે.
231
EasyMCQ
એક પેટીમાં $1$ લાલ અને $3$ સમાન સફેદ દડા છે. બે દડાને વારાફરતી પુરવણી વગર યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. આ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ લખો.
A
$S = \{ RR, RW, WR, WW \}$
B
$S = \{ RW, WR, WW \}$
C
$S = \{ RW, WR \}$
D
$S = \{ RR, WW \}$

Solution

(B) પેટીમાં $1$ લાલ દડો $(R)$ અને $3$ સમાન સફેદ દડા $(W)$ છે.
દડા પુરવણી વગર પસંદ કરવામાં આવતા હોવાથી,પ્રથમ દડો લાલ અથવા સફેદ હોઈ શકે છે.
જો પ્રથમ દડો લાલ હોય,તો બીજો દડો સફેદ જ હોવો જોઈએ (કારણ કે લાલ દડો માત્ર $1$ જ છે).
જો પ્રથમ દડો સફેદ હોય,તો બીજો દડો લાલ અથવા સફેદ હોઈ શકે છે.
આમ,શક્ય પરિણામો છે:
$1$. પ્રથમ લાલ,બીજો સફેદ: $(R, W)$
$2$. પ્રથમ સફેદ,બીજો લાલ: $(W, R)$
$3$. પ્રથમ સફેદ,બીજો સફેદ: $(W, W)$
તેથી,નિદર્શાવકાશ $S = \{ RW, WR, WW \}$ છે.
232
Easy
એક પ્રયોગમાં સિક્કો ઉછાળવાનો સમાવેશ થાય છે અને જો છાપ (head) આવે તો તેને બીજી વાર ઉછાળવામાં આવે છે. જો પ્રથમ ઉછાળમાં કાંટો (tail) આવે,તો પાસો એકવાર ફેંકવામાં આવે છે. નિદર્શાવકાશ (sample space) શોધો.

Solution

(N/A) સિક્કાને બે બાજુઓ હોય છે: છાપ $(H)$ અને કાંટો $(T)$.
પાસાને છ બાજુઓ હોય છે જેના પર $1$ થી $6$ અંક હોય છે.
જો પ્રથમ ઉછાળમાં છાપ $(H)$ આવે,તો સિક્કો ફરીથી ઉછાળવામાં આવે છે,જેના પરિણામો $(HH)$ અથવા $(HT)$ મળે છે.
જો પ્રથમ ઉછાળમાં કાંટો $(T)$ આવે,તો પાસો ફેંકવામાં આવે છે,જેના પરિણામો $(T1), (T2), (T3), (T4), (T5),$ અથવા $(T6)$ મળે છે.
આમ,નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{HH, HT, T1, T2, T3, T4, T5, T6\}$
233
Easy
ધારો કે એક જથ્થામાંથી $3$ બલ્બ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. દરેક બલ્બનું પરીક્ષણ કરવામાં આવે છે અને તેને ખામીયુક્ત $(D)$ અથવા બિન-ખામીયુક્ત $(N)$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. આ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ લખો.

Solution

(N/A) દરેક બલ્બ કાં તો ખામીયુક્ત $(D)$ અથવા બિન-ખામીયુક્ત $(N)$ હોઈ શકે છે,અને કુલ $3$ બલ્બ હોવાથી,દરેક બલ્બ માટે $2$ શક્ય પરિણામો છે.
કુલ પરિણામોની સંખ્યા $= 2^3 = 8$.
નિદર્શાવકાશ $S$ એ તમામ શક્ય પરિણામોનો ગણ છે:
$S = \{ DDD, DDN, DND, DNN, NDD, NDN, NND, NNN \}$
234
Easy
એક સિક્કો ઉછાળવામાં આવે છે. જો પરિણામ છાપ $(H)$ મળે,તો એક પાસો ફેંકવામાં આવે છે. જો પાસા પર બેકી સંખ્યા આવે,તો પાસો ફરીથી ફેંકવામાં આવે છે. આ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ (sample space) શું છે?

Solution

(N/A) જ્યારે સિક્કો ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે શક્ય પરિણામો છાપ $(H)$ અને કાંટો $(T)$ છે.
જ્યારે પાસો ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે શક્ય પરિણામો $1, 2, 3, 4, 5,$ અથવા $6$ છે.
જો સિક્કા પર $T$ મળે,તો પ્રયોગ પૂર્ણ થાય છે.
જો સિક્કા પર $H$ મળે,તો પાસો ફેંકવામાં આવે છે. જો પરિણામ એકી $(1, 3, 5)$ હોય,તો પ્રયોગ પૂર્ણ થાય છે.
જો પરિણામ બેકી $(2, 4, 6)$ હોય,તો પાસો ફરીથી ફેંકવામાં આવે છે.
આમ,નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{T, H1, H3, H5, H21, H22, H23, H24, H25, H26, H41, H42, H43, H44, H45, H46, H61, H62, H63, H64, H65, H66\}$
235
Easy
એક પ્રયોગમાં પાસો ફેંકવામાં આવે છે અને જો પાસા પરનો અંક બેકી હોય તો સિક્કો ઉછાળવામાં આવે છે. જો પાસા પરનો અંક એકી હોય,તો સિક્કો બે વાર ઉછાળવામાં આવે છે. આ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ લખો.

Solution

(N/A) પાસા પર $1$ થી $6$ સુધીના અંકો હોય છે. જેમાં $2, 4,$ અને $6$ બેકી સંખ્યાઓ છે,જ્યારે $1, 3,$ અને $5$ એકી સંખ્યાઓ છે.
સિક્કાની બે બાજુઓ હોય છે: છાપ $(H)$ અને કાંટો $(T)$.
જો અંક બેકી હોય,તો પરિણામ (અંક,સિક્કાની બાજુ) મળે. જો અંક એકી હોય,તો પરિણામ (અંક,સિક્કાની બાજુ $1$,સિક્કાની બાજુ $2$) મળે.
નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{(2, H), (2, T), (4, H), (4, T), (6, H), (6, T), (1, H, H), (1, H, T), (1, T, H), (1, T, T), (3, H, H), (3, H, T), (3, T, H), (3, T, T), (5, H, H), (5, H, T), (5, T, H), (5, T, T)\}$
236
Easy
એક સિક્કો ઉછાળવામાં આવે છે. જો તે છાપ (tail) બતાવે,તો આપણે એક બોક્સમાંથી દડો કાઢીએ છીએ જેમાં $2$ લાલ અને $3$ કાળા દડા છે. જો તે કાંટો (head) બતાવે,તો આપણે એક પાસો ફેંકીએ છીએ. આ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ (sample space) શોધો.

Solution

બોક્સમાં $2$ લાલ દડા અને $3$ કાળા દડા છે. ધારો કે $2$ લાલ દડાને $R_{1}, R_{2}$ અને $3$ કાળા દડાને $B_{1}, B_{2}, B_{3}$ તરીકે દર્શાવીએ.
આ પ્રયોગનો નિદર્શાવકાશ $S$ એ તમામ શક્ય પરિણામોનો સમૂહ છે.
જો સિક્કો છાપ $(T)$ બતાવે,તો આપણે બોક્સમાંથી દડો કાઢીએ છીએ,જેના પરિણામો: $TR_{1}, TR_{2}, TB_{1}, TB_{2}, TB_{3}$ મળે છે.
જો સિક્કો કાંટો $(H)$ બતાવે,તો આપણે પાસો ફેંકીએ છીએ,જેના પરિણામો: $H1, H2, H3, H4, H5, H6$ મળે છે.
તેથી,નિદર્શાવકાશ $S = \{TR_{1}, TR_{2}, TB_{1}, TB_{2}, TB_{3}, H1, H2, H3, H4, H5, H6\}$ છે.
237
EasyMCQ
બે પાસા ફેંકવામાં આવે છે અને પાસા પર આવતી સંખ્યાઓનો સરવાળો નોંધવામાં આવે છે. ચાલો આ પ્રયોગ સાથે સંકળાયેલી નીચેની ઘટનાઓને ધ્યાનમાં લઈએ:
$A:$ સરવાળો બેકી સંખ્યા છે.
$B:$ સરવાળો $3$ નો ગુણક છે.
$C:$ સરવાળો $4$ કરતા ઓછો છે.
$D:$ સરવાળો $11$ કરતા વધારે છે.
આ ઘટનાઓની કઈ જોડી પરસ્પર નિવારક (mutually exclusive) છે?
A
$A$ અને $B$
B
$A$ અને $D$
C
$B$ અને $D$
D
$C$ અને $D$

Solution

(D) નિદર્શાવકાશ $S$ માં $36$ પરિણામો છે: $S = \{(x, y) : x, y \in \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}\}$.
$A = \{(1,1), (1,3), (1,5), (2,2), (2,4), (2,6), (3,1), (3,3), (3,5), (4,2), (4,4), (4,6), (5,1), (5,3), (5,5), (6,2), (6,4), (6,6)\}$
$B = \{(1,2), (2,1), (1,5), (5,1), (3,3), (2,4), (4,2), (3,6), (6,3), (4,5), (5,4), (6,6)\}$
$C = \{(1,1), (1,2), (2,1)\}$
$D = \{(6,6)\}$
જો બે ઘટનાઓનો છેદગણ ખાલી ગણ $(\phi)$ હોય,તો તે પરસ્પર નિવારક ઘટનાઓ છે.
છેદગણ તપાસતા:
$A \cap B = \{(1,5), (2,4), (3,3), (4,2), (5,1), (6,6)\} \neq \phi$
$A \cap D = \{(6,6)\} \neq \phi$
$B \cap D = \{(6,6)\} \neq \phi$
$C \cap D = \phi$
આમ,$C \cap D = \phi$ હોવાથી,ઘટનાઓ $C$ અને $D$ પરસ્પર નિવારક છે.
238
Medium
એક સિક્કાને ત્રણ વાર ઉછાળવામાં આવે છે. નીચેની ઘટનાઓ ધ્યાનમાં લો:
$A$: 'એક પણ છાપ (head) મળતી નથી',
$B$: 'બરાબર એક છાપ મળે છે',
$C$: 'ઓછામાં ઓછી બે છાપ મળે છે'.
શું તેઓ પરસ્પર નિવારક અને નિઃશેષ ઘટનાઓનો સમૂહ બનાવે છે?

Solution

(A) પ્રયોગનો નિદર્શાવકાશ (sample space) નીચે મુજબ છે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, THH, HTT, THT, TTH, TTT\}$
ઘટનાઓ નીચે મુજબ છે:
$A = \{TTT\}$
$B = \{HTT, THT, TTH\}$
$C = \{HHT, HTH, THH, HHH\}$
નિઃશેષ ઘટનાઓ માટે ચકાસણી:
$A \cup B \cup C = \{TTT, HTT, THT, TTH, HHT, HTH, THH, HHH\} = S$
કારણ કે ઘટનાઓનો યોગગણ નિદર્શાવકાશ $S$ છે,તેથી ઘટનાઓ નિઃશેષ છે.
પરસ્પર નિવારક ઘટનાઓ માટે ચકાસણી:
$A \cap B = \phi$
$A \cap C = \phi$
$B \cap C = \phi$
કારણ કે કોઈપણ બે ઘટનાઓનો છેદગણ ખાલી ગણ $\phi$ છે,તેથી ઘટનાઓ પરસ્પર નિવારક છે.
નિષ્કર્ષ:
હા,$A, B,$ અને $C$ પરસ્પર નિવારક અને નિઃશેષ ઘટનાઓનો સમૂહ બનાવે છે.
239
EasyMCQ
એક પાસો ફેંકવામાં આવે છે. ધારો કે $E$ એ ઘટના "પાસા પર $4$ મળે છે" અને $F$ એ ઘટના "પાસા પર બેકી સંખ્યા મળે છે". શું $E$ અને $F$ પરસ્પર નિવારક ઘટનાઓ છે?
A
હા
B
ના
C
નક્કી કરી શકાય નહીં
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) જ્યારે એક પાસો ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$
ઘટના $E$ (પાસા પર $4$ મળે છે):
$E = \{4\}$
ઘટના $F$ (પાસા પર બેકી સંખ્યા મળે છે):
$F = \{2, 4, 6\}$
$E$ અને $F$ પરસ્પર નિવારક છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે તેમનો છેદગણ શોધીએ:
$E \cap F = \{4\}$
અહીં $E \cap F \neq \phi$ હોવાથી,ઘટનાઓ $E$ અને $F$ પરસ્પર નિવારક નથી.
240
EasyMCQ
એક પાસો ફેંકવામાં આવે છે. નીચેની ઘટનાઓનું વર્ણન કરો: $A$: $7$ થી નાની સંખ્યા,$B$: $7$ થી મોટી સંખ્યા,$C$: $3$ નો ગુણક. $B \cup C$ શોધો.
A
$A = \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$
B
$B = \emptyset$
C
$C = \{3, 6\}$
D
$B \cup C = \{3, 6\}$

Solution

(D) જ્યારે એક પાસો ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S = \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ છે.
ઘટના $A$ એ $7$ થી નાની સંખ્યા છે,તેથી $A = \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$.
ઘટના $B$ એ $7$ થી મોટી સંખ્યા છે,તેથી $B = \emptyset$ (અશક્ય ઘટના).
ઘટના $C$ એ $3$ નો ગુણક છે,તેથી $C = \{3, 6\}$.
તેથી,$B \cup C = \emptyset \cup \{3, 6\} = \{3, 6\}$.
241
Medium
એક પ્રયોગમાં પાસાની એક જોડી ફેંકવામાં આવે છે અને મળતી સંખ્યાઓ નોંધવામાં આવે છે. નીચેની ઘટનાઓનું વર્ણન કરો:
$A:$ સરવાળો $8$ કરતા વધારે છે.
$B:$ કોઈપણ પાસા પર $2$ આવે છે.
$C:$ સરવાળો ઓછામાં ઓછો $7$ છે અને $3$ નો ગુણક છે.
આ ઘટનાઓની કઈ જોડીઓ પરસ્પર નિવારક છે?

Solution

(A) જ્યારે પાસાની જોડી ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ માં $36$ પરિણામો હોય છે.
$A = \{(3,6), (4,5), (4,6), (5,4), (5,5), (5,6), (6,3), (6,4), (6,5), (6,6)\}$
$B = \{(2,1), (2,2), (2,3), (2,4), (2,5), (2,6), (1,2), (3,2), (4,2), (5,2), (6,2)\}$
$C = \{(1,6), (2,5), (3,4), (4,3), (5,2), (6,1), (3,6), (4,5), (5,4), (6,3), (6,6)\}$
જો બે ઘટનાઓનો છેદગણ ખાલી ગણ $(\phi)$ હોય,તો તે પરસ્પર નિવારક છે.
$A \cap B = \phi$ (કોઈ સામાન્ય ઘટકો નથી).
$B \cap C = \{(2,5), (5,2)\} \neq \phi$.
$A \cap C = \{(3,6), (4,5), (5,4), (6,3), (6,6)\} \neq \phi$.
તેથી,માત્ર ઘટના $A$ અને $B$ પરસ્પર નિવારક છે.
242
Easy
ત્રણ સિક્કા એકવાર ઉછાળવામાં આવે છે. ધારો કે $A$ એ 'ત્રણ છાપ મળે' તેવી ઘટના છે,$B$ એ 'બે છાપ અને એક કાંટો મળે' તેવી ઘટના છે,$C$ એ 'ત્રણ કાંટા મળે' તેવી ઘટના છે અને $D$ એ 'પ્રથમ સિક્કા પર છાપ મળે' તેવી ઘટના છે. કઈ ઘટનાઓ પરસ્પર નિવારક છે?

Solution

(N/A) જ્યારે ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ નીચે મુજબ મળે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$
તેથી,
$A = \{HHH\}$
$B = \{HHT, HTH, THH\}$
$C = \{TTT\}$
$D = \{HHH, HHT, HTH, HTT\}$
બે ઘટનાઓ પરસ્પર નિવારક હોય જો તેમનો છેદગણ ખાલી ગણ $(\phi)$ હોય.
$A \cap B = \phi$
$A \cap C = \phi$
$A \cap D = \{HHH\} \neq \phi$
$B \cap C = \phi$
$B \cap D = \{HHT, HTH\} \neq \phi$
$C \cap D = \phi$
આમ,પરસ્પર નિવારક જોડીઓ $(A, B)$,$(A, C)$,$(B, C)$ અને $(C, D)$ છે.
243
EasyMCQ
ત્રણ સિક્કા એકવાર ઉછાળવામાં આવે છે. ધારો કે $A$ એ 'ત્રણ છાપ મળે' તેવી ઘટના છે,$B$ એ 'બે છાપ અને એક કાંટો મળે' તેવી ઘટના છે,$C$ એ 'ત્રણ કાંટા મળે' તેવી ઘટના છે અને $D$ એ 'પ્રથમ સિક્કા પર છાપ મળે' તેવી ઘટના છે. કઈ ઘટનાઓ સરળ (simple) છે?
A
$A$ અને $B$
B
$A$ અને $C$
C
$B$ અને $C$
D
$A, B$ અને $C$

Solution

(B) જ્યારે ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$
જો કોઈ ઘટનામાં નિદર્શાવકાશનો માત્ર એક જ ઘટક હોય,તો તેને સરળ ઘટના કહેવામાં આવે છે.
$A = \{HHH\}$ ($1$ ઘટક ધરાવે છે,તેથી તે સરળ ઘટના છે)
$B = \{HHT, HTH, THH\}$ ($3$ ઘટકો ધરાવે છે,તેથી તે સંયુક્ત ઘટના છે)
$C = \{TTT\}$ ($1$ ઘટક ધરાવે છે,તેથી તે સરળ ઘટના છે)
$D = \{HHH, HHT, HTH, HTT\}$ ($4$ ઘટકો ધરાવે છે,તેથી તે સંયુક્ત ઘટના છે)
આમ,$A$ અને $C$ સરળ ઘટનાઓ છે.
244
EasyMCQ
ત્રણ સિક્કા એકવાર ઉછાળવામાં આવે છે. ધારો કે $A$ એ 'ત્રણ છાપ મળે' તેવી ઘટના છે,$B$ એ 'બે છાપ અને એક કાંટો મળે' તેવી ઘટના છે,$C$ એ 'ત્રણ કાંટા મળે' તેવી ઘટના છે અને $D$ એ 'પ્રથમ સિક્કા પર છાપ મળે' તેવી ઘટના છે. કઈ ઘટનાઓ સંયુક્ત (compound) છે?
A
$A$ અને $B$
B
$B$ અને $D$
C
$A$ અને $C$
D
$C$ અને $D$

Solution

(B) જ્યારે ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$
તેથી,ઘટનાઓ નીચે મુજબ છે:
$A = \{HHH\}$
$B = \{HHT, HTH, THH\}$
$C = \{TTT\}$
$D = \{HHH, HHT, HTH, HTT\}$
જો કોઈ ઘટનામાં એક કરતા વધુ નિદર્શ બિંદુઓ હોય,તો તેને સંયુક્ત ઘટના કહેવાય છે.
- ઘટના $A$ માં $1$ નિદર્શ બિંદુ છે (સરળ ઘટના).
- ઘટના $B$ માં $3$ નિદર્શ બિંદુઓ છે (સંયુક્ત ઘટના).
- ઘટના $C$ માં $1$ નિદર્શ બિંદુ છે (સરળ ઘટના).
- ઘટના $D$ માં $4$ નિદર્શ બિંદુઓ છે (સંયુક્ત ઘટના).
આમ,$B$ અને $D$ સંયુક્ત ઘટનાઓ છે.
245
Easy
ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે. પરસ્પર નિવારક હોય તેવી બે ઘટનાઓનું વર્ણન કરો.

Solution

(N/A) જ્યારે ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ મળે છે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$
બે ઘટનાઓ $A$ અને $B$ પરસ્પર નિવારક છે જો તેમની વચ્ચે કોઈ સામાન્ય પરિણામ ન હોય,એટલે કે $A \cap B = \emptyset$.
ધારો કે $A$ એ છાપ ન મળે તેવી ઘટના છે: $A = \{TTT\}$.
ધારો કે $B$ એ કાંટો ન મળે તેવી ઘટના છે: $B = \{HHH\}$.
કારણ કે $A \cap B = \emptyset$,તેથી આ બે ઘટનાઓ પરસ્પર નિવારક છે.
246
Medium
ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે. પરસ્પર નિવારક અને નિઃશેષ હોય તેવી ત્રણ ઘટનાઓનું વર્ણન કરો.

Solution

(N/A) જ્યારે ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ મળે છે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$
પરસ્પર નિવારક અને નિઃશેષ હોય તેવી ત્રણ ઘટનાઓ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય:
$A$: એક પણ છાપ ન મળે.
$B$: બરાબર એક છાપ મળે.
$C$: ઓછામાં ઓછી બે છાપ મળે.
આ ઘટનાઓ નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય:
$A = \{TTT\}$
$B = \{HTT, THT, TTH\}$
$C = \{HHH, HHT, HTH, THH\}$
આ ઘટનાઓ પરસ્પર નિવારક છે કારણ કે $A \cap B = B \cap C = C \cap A = \phi$.
તેઓ નિઃશેષ છે કારણ કે $A \cup B \cup C = S$.
247
Easy
ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે. બે ઘટનાઓનું વર્ણન કરો,જે પરસ્પર નિવારક નથી.

Solution

(N/A) જ્યારે ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$
પરસ્પર નિવારક ન હોય તેવી બે ઘટનાઓ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય:
$A$: ત્રણ છાપ મળે
$B$: ઓછામાં ઓછી $2$ છાપ મળે
અહીં,ગણ:
$A = \{HHH\}$
$B = \{HHH, HHT, HTH, THH\}$
કારણ કે $A \cap B = \{HHH\} \neq \phi$,તેથી ઘટનાઓ $A$ અને $B$ પરસ્પર નિવારક નથી.
248
Easy
ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે. પરસ્પર નિવારક હોય પરંતુ નિઃશેષ ન હોય તેવી બે ઘટનાઓનું વર્ણન કરો.

Solution

(N/A) જ્યારે ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$
પરસ્પર નિવારક હોય પરંતુ નિઃશેષ ન હોય તેવી બે ઘટનાઓ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય:
$A$: બરાબર એક છાપ મળે.
$B$: બરાબર એક કાંટો મળે.
અહીં,ગણ નીચે મુજબ છે:
$A = \{HTT, THT, TTH\}$
$B = \{HHT, HTH, THH\}$
આ ઘટનાઓ પરસ્પર નિવારક છે કારણ કે $A \cap B = \phi$.
તેઓ નિઃશેષ નથી કારણ કે $A \cup B = \{HTT, THT, TTH, HHT, HTH, THH\} \neq S$.
249
Easy
ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે. પરસ્પર નિવારક હોય પરંતુ નિઃશેષ ન હોય તેવી ત્રણ ઘટનાઓનું વર્ણન કરો.

Solution

(N/A) જ્યારે ત્રણ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ મળે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$
પરસ્પર નિવારક હોય પરંતુ નિઃશેષ ન હોય તેવી ત્રણ ઘટનાઓ નીચે મુજબ વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય:
$A$: બરાબર ત્રણ છાપ મળે,એટલે કે $A = \{HHH\}$
$B$: બરાબર એક છાપ મળે,એટલે કે $B = \{HTT, THT, TTH\}$
$C$: બરાબર બે છાપ મળે,એટલે કે $C = \{HHT, HTH, THH\}$
આ ઘટનાઓ પરસ્પર નિવારક છે કારણ કે $A \cap B = \phi$,$B \cap C = \phi$,અને $C \cap A = \phi$.
તેઓ નિઃશેષ નથી કારણ કે $A \cup B \cup C = \{HHH, HTT, THT, TTH, HHT, HTH, THH\} \neq S$ (કારણ કે $TTT \notin A \cup B \cup C$).

Probability — Set Based probability · Frequently Asked Questions

1Are these Probability questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Probability Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.