Gujarati

Mix Examples - Coordinate Geometry Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Coordinate Geometry · Mix Examples - Coordinate Geometry

272+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 272 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
$(-1, 3)$,$(1, -1)$ અને $(5, 1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના $(-1, 3)$ શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી મધ્યગાની લંબાઈ શોધો.
A
$5$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(-1, 3)$,$B(1, -1)$ અને $C(5, 1)$ છે.
શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા એ $A$ ને સામેની બાજુ $BC$ ના મધ્યબિંદુ સાથે જોડે છે.
ધારો કે $M$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે. મધ્યબિંદુના સૂત્ર મુજબ $M$ ના યામ: $M = \left( \frac{x_1 + x_2}{2}, \frac{y_1 + y_2}{2} \right) = \left( \frac{1 + 5}{2}, \frac{-1 + 1}{2} \right) = \left( \frac{6}{2}, \frac{0}{2} \right) = (3, 0)$.
મધ્યગા $AM$ ની લંબાઈ એ $A(-1, 3)$ અને $M(3, 0)$ વચ્ચેનું અંતર છે.
અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$.
$AM = \sqrt{(3 - (-1))^2 + (0 - 3)^2} = \sqrt{(4)^2 + (-3)^2} = \sqrt{16 + 9} = \sqrt{25} = 5$.
આમ,મધ્યગાની લંબાઈ $5$ છે.
102
EasyMCQ
બિંદુ $P(3, b)$ એ $A(1, 2)$ અને $B(4, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $A$ થી $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. તો $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(B) વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,જો બિંદુ $P(x, y)$ એ $A(x_1, y_1)$ અને $B(x_2, y_2)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $m:n$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતું હોય,તો તેના યામ નીચે મુજબ મળે:
$x = \frac{mx_2 + nx_1}{m+n}$ અને $y = \frac{my_2 + ny_1}{m+n}$
અહીં,$A(1, 2)$,$B(4, 5)$,$m:n = 2:1$,અને $P(3, b)$ છે.
$b$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે $y$-યામના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીશું:
$b = \frac{m(y_2) + n(y_1)}{m+n}$
$b = \frac{2(5) + 1(2)}{2+1}$
$b = \frac{10 + 2}{3}$
$b = \frac{12}{3}$
$b = 4$
આમ,$b$ ની કિંમત $4$ છે.
103
EasyMCQ
$Y-$અક્ષ બિંદુઓ $A (-4, 1)$ અને $B (1, 1)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $A$ થી કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે ($:1$ માં)?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે $Y-$અક્ષ રેખાખંડ $AB$ નું બિંદુ $P(0, y)$ પર $k:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે।
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા, બિંદુ $P$ ના યામ નીચે મુજબ મળે છે:
$P = \left( \frac{m_1x_2 + m_2x_1}{m_1 + m_2}, \frac{m_1y_2 + m_2y_1}{m_1 + m_2} \right)$
અહીં, $m_1 = k$, $m_2 = 1$, $(x_1, y_1) = (-4, 1)$, અને $(x_2, y_2) = (1, 1)$ છે।
બિંદુ $Y-$અક્ષ પર હોવાથી, તેનો $x-$યામ $0$ થાય:
$0 = \frac{k(1) + 1(-4)}{k + 1}$
$0 = k - 4$
$k = 4$
આમ, માંગેલ ગુણોત્તર $4:1$ છે।
104
EasyMCQ
$X$-અક્ષ બિંદુઓ $A(1, 2)$ અને $B(4, -5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $A$ થી શરૂ કરીને કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે?
A
$4:5$
B
$9:6$
C
$7:1$
D
$2:5$

Solution

(D) ધારો કે $X$-અક્ષ રેખાખંડ $AB$ નું બિંદુ $P(x, 0)$ આગળ $k:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા, બિંદુ $P$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$P = \left( \frac{m_1x_2 + m_2x_1}{m_1 + m_2}, \frac{m_1y_2 + m_2y_1}{m_1 + m_2} \right)$
$A(1, 2)$ અને $B(4, -5)$ ની કિંમતો મૂકતા:
$P = \left( \frac{4k + 1}{k + 1}, \frac{-5k + 2}{k + 1} \right)$
બિંદુ $P$ એ $X$-અક્ષ પર હોવાથી, તેનો $y$-યામ $0$ થાય:
$\frac{-5k + 2}{k + 1} = 0$
$-5k + 2 = 0$
$5k = 2$
$k = \frac{2}{5}$
આમ, માંગેલ ગુણોત્તર $2:5$ છે.
105
MediumMCQ
$(7, 5)$ અને $(-2, -1)$ ને જોડતા રેખાખંડના ત્રિભાગ બિંદુઓ શોધો.
A
$(4, 3)$ અને $(1, 1)$
B
$(3, 4)$ અને $(1, 1)$
C
$(4, 3)$ અને $(2, 2)$
D
$(5, 4)$ અને $(1, 1)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(7, 5)$ અને $B(-2, -1)$ છે. ધારો કે ત્રિભાગ બિંદુઓ $P$ અને $Q$ છે.
બિંદુ $P$ એ $AB$ નું $1:2$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P = \left( \frac{1(-2) + 2(7)}{1+2}, \frac{1(-1) + 2(5)}{1+2} \right) = \left( \frac{-2+14}{3}, \frac{-1+10}{3} \right) = \left( \frac{12}{3}, \frac{9}{3} \right) = (4, 3)$.
બિંદુ $Q$ એ $AB$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$Q = \left( \frac{2(-2) + 1(7)}{2+1}, \frac{2(-1) + 1(5)}{2+1} \right) = \left( \frac{-4+7}{3}, \frac{-2+5}{3} \right) = \left( \frac{3}{3}, \frac{3}{3} \right) = (1, 1)$.
આમ,ત્રિભાગ બિંદુઓ $(4, 3)$ અને $(1, 1)$ છે.
106
Medium
બિંદુ $P (2, b)$ એ $A (1, 2)$ અને $B (4, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $A$ થી કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે? $b$ ની કિંમત પણ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે બિંદુ $P (2, b)$ એ $A (1, 2)$ અને $B (4, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $k: 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $x$-યામ માટે: $x = \frac{mx_2 + nx_1}{m + n}$.
કિંમતો મૂકતા: $2 = \frac{k(4) + 1(1)}{k + 1}$.
$2(k + 1) = 4k + 1 \implies 2k + 2 = 4k + 1 \implies 2k = 1 \implies k = \frac{1}{2}$.
આમ,ગુણોત્તર $1: 2$ છે.
હવે,વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $y$-યામ શોધો: $y = \frac{my_2 + ny_1}{m + n}$.
$b = \frac{1(5) + 2(2)}{1 + 2} = \frac{5 + 4}{3} = \frac{9}{3} = 3$.
તેથી,ગુણોત્તર $1: 2$ છે અને $b = 3$ છે.
107
Medium
બિંદુઓ $(3,1)$,$(5,6)$ અને $(-3,2)$ એ ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ છે. ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(x_1, y_1)$,$B(x_2, y_2)$ અને $C(x_3, y_3)$ છે.
ધારો કે મધ્યબિંદુઓ $D(3,1)$,$E(5,6)$ અને $F(-3,2)$ છે.
મધ્યબિંદુ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$(x_1+x_2)/2 = 3, (y_1+y_2)/2 = 1 \implies x_1+x_2 = 6, y_1+y_2 = 2$ (સમીકરણ $1$)
$(x_2+x_3)/2 = 5, (y_2+y_3)/2 = 6 \implies x_2+x_3 = 10, y_2+y_3 = 12$ (સમીકરણ $2$)
$(x_3+x_1)/2 = -3, (y_3+y_1)/2 = 2 \implies x_3+x_1 = -6, y_3+y_1 = 4$ (સમીકરણ $3$)
બધા સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $2(x_1+x_2+x_3) = 6+10-6 = 10 \implies x_1+x_2+x_3 = 5$.
તે જ રીતે,$y_1+y_2+y_3 = (2+12+4)/2 = 9$.
સરવાળામાંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા: $x_1 = 5-10 = -5$ અને $y_1 = 9-12 = -3$.
સરવાળામાંથી સમીકરણ $3$ બાદ કરતા: $x_2 = 5-(-6) = 11$ અને $y_2 = 9-4 = 5$.
સરવાળામાંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $x_3 = 5-6 = -1$ અને $y_3 = 9-2 = 7$.
આમ,શિરોબિંદુઓ $(-5,-3), (11,5), (-1,7)$ છે.
108
MediumMCQ
જો $A(-2, 1)$,$B(1, 0)$,$C(x, 3)$ અને $D(1, y)$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ હોય,તો $x$ અને $y$ ની કિંમતો શોધો.
A
$x=4, y=4$
B
$x=4, y=2$
C
$x=2, y=4$
D
$x=2, y=2$

Solution

(A) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે છે. આનો અર્થ એ છે કે વિકર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ એ વિકર્ણ $BD$ ના મધ્યબિંદુ સમાન હોય છે.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ $= ((-2+x)/2, (1+3)/2) = ((-2+x)/2, 2)$.
$BD$ નું મધ્યબિંદુ $= ((1+1)/2, (0+y)/2) = (1, y/2)$.
મધ્યબિંદુઓના યામોને સરખાવતા:
$(-2+x)/2 = 1 \implies -2+x = 2 \implies x = 4$.
$y/2 = 2 \implies y = 4$.
તેથી,$x=4$ અને $y=4$ મળે છે.
109
MediumMCQ
$A (1, -2)$ અને $B (-7, 1)$ આપેલા બિંદુઓ છે. રેખા $AB$ પર બિંદુ $P$ શોધો જેથી $P-A-B$ અને $3AP = 5AB$ થાય.
A
$(\frac{43}{3}, -7)$
B
$(\frac{40}{3}, -8)$
C
$(\frac{4}{2}, -7)$
D
$(\frac{1}{3}, -2)$

Solution

(A) આપેલા બિંદુઓ $A(1, -2)$ અને $B(-7, 1)$ છે.
ધારો કે $P$ ના યામ $(x, y)$ છે.
શરત $3AP = 5AB$ પરથી $AP = \frac{5}{3} AB$ મળે.
$P-A-B$ ક્રમ મુજબ,$A$ એ $P$ અને $B$ ની વચ્ચે છે.
વિભાજનના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x = 1 + \frac{5}{3}(1 - (-7)) = 1 + \frac{5}{3}(8) = \frac{43}{3}$.
$y = -2 + \frac{5}{3}(-2 - 1) = -2 + \frac{5}{3}(-3) = -7$.
આમ,$P = (\frac{43}{3}, -7)$.
110
MediumMCQ
$A (-2, 1)$ અને $B (7, 8)$ ને જોડતા રેખાખંડને પાંચ સમાન ભાગમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે,તો $A$ થી ત્રીજા બિંદુના યામ શોધો.
A
$\left(\frac{50}{5}, \frac{2}{5}\right)$
B
$\left(\frac{17}{5}, \frac{22}{5}\right)$
C
$\left(\frac{10}{5}, \frac{36}{5}\right)$
D
$\left(\frac{10}{3}, \frac{2}{3}\right)$

Solution

(B) રેખાખંડ $AB$ ને પાંચ સમાન ભાગમાં વિભાજિત કરવા માટે,આપણે તે બિંદુ $P$ શોધવું પડશે જે $AB$ ને $3:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે (કારણ કે તે $A$ થી ત્રીજું બિંદુ છે).
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ને જોડતા રેખાખંડને $m:n$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતા બિંદુના યામ $\left(\frac{mx_2 + nx_1}{m+n}, \frac{my_2 + ny_1}{m+n}\right)$ છે.
અહીં,$A = (-2, 1)$,$B = (7, 8)$,$m = 3$,અને $n = 2$ છે.
$x = \frac{3(7) + 2(-2)}{3+2} = \frac{21 - 4}{5} = \frac{17}{5}$.
$y = \frac{3(8) + 2(1)}{3+2} = \frac{24 + 2}{5} = \frac{26}{5}$.
આમ,બિંદુના યામ $\left(\frac{17}{5}, \frac{26}{5}\right)$ મળે છે. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,વિકલ્પ $B$ સૌથી નજીકનો જવાબ છે.
111
MediumMCQ
$A(k, 2)$ અને $B(3, 5)$ આપેલા બિંદુઓ છે. જો બિંદુ $P(t, t)$ એ રેખાખંડ $\overline{AB}$ ને $A$ થી શરૂ કરીને $k:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરતું હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$8$
C
$-2$
D
$-6$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P(t, t)$ એ $A(k, 2)$ અને $B(3, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $k:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$P(x, y) = \left( \frac{m x_2 + n x_1}{m + n}, \frac{m y_2 + n y_1}{m + n} \right)$
કિંમતો મૂકતા:
$t = \frac{k(3) + 1(k)}{k + 1} = \frac{4k}{k + 1}$ --- $(1)$
$t = \frac{k(5) + 1(2)}{k + 1} = \frac{5k + 2}{k + 1}$ --- $(2)$
બંને સમીકરણો $t$ ની કિંમત દર્શાવતા હોવાથી,તેમને સરખાવતા:
$\frac{4k}{k + 1} = \frac{5k + 2}{k + 1}$
$k \neq -1$ લેતા:
$4k = 5k + 2$
$4k - 5k = 2$
$-k = 2$
$k = -2$
112
EasyMCQ
$A(8, 2)$,$B(2, 4)$ અને $C(6, 7)$ એ $\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ છે. $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$19$
B
$21$
C
$14$
D
$13$

Solution

(D) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(8, 2)$,$B(2, 4)$ અને $C(6, 7)$ છે.
તેથી,$x_1 = 8, y_1 = 2, x_2 = 2, y_2 = 4, x_3 = 6, y_3 = 7$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |8(4 - 7) + 2(7 - 2) + 6(2 - 4)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |8(-3) + 2(5) + 6(-2)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-24 + 10 - 12|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-26|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{26}{2} = 13$.
આમ,$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $13$ ચોરસ એકમ છે.
113
EasyMCQ
જો $A (a, 5), B (6, 7), C (2, 3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $10$ હોય,તો $a$ શોધો.
A
$a = 9$
B
$a = -1$
C
$a = 9$ અથવા $a = -1$
D
$a = 0$

Solution

(C) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(a, 5), B(6, 7)$ અને $C(2, 3)$ છે અને ક્ષેત્રફળ $= 10$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$10 = \frac{1}{2} |a(7 - 3) + 6(3 - 5) + 2(5 - 7)|$
$20 = |a(4) + 6(-2) + 2(-2)|$
$20 = |4a - 12 - 4|$
$20 = |4a - 16|$
આના બે કિસ્સાઓ મળે:
કિસ્સો $1$: $4a - 16 = 20 \implies 4a = 36 \implies a = 9$
કિસ્સો $2$: $4a - 16 = -20 \implies 4a = -4 \implies a = -1$
આમ,$a$ ની શક્ય કિંમતો $9$ અથવા $-1$ છે.
114
DifficultMCQ
$(4,3), (-5,6), (-7,-2), (0,-7)$ અને $(3,-6)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા પંચકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$35$
B
$97$
C
$112$
D
$108$

Solution

(B) ધારો કે પંચકોણના શિરોબિંદુઓ $A(4,3), B(-5,6), C(-7,-2), D(0,-7)$ અને $E(3,-6)$ છે.
આપણે પંચકોણને ત્રણ ત્રિકોણમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ: $\Delta ABE, \Delta BCE$ અને $\Delta CDE$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ જેનાં શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તેનું સૂત્ર $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ છે.
$1$. $\Delta ABE$ નું ક્ષેત્રફળ,જેના શિરોબિંદુઓ $A(4,3), B(-5,6), E(3,-6)$ છે:
$= \frac{1}{2} |4(6 - (-6)) + (-5)(-6 - 3) + 3(3 - 6)|$
$= \frac{1}{2} |4(12) + (-5)(-9) + 3(-3)|$
$= \frac{1}{2} |48 + 45 - 9| = \frac{1}{2} |84| = 42$ ચોરસ એકમ.
$2$. $\Delta BCE$ નું ક્ષેત્રફળ,જેના શિરોબિંદુઓ $B(-5,6), C(-7,-2), E(3,-6)$ છે:
$= \frac{1}{2} |-5(-2 - (-6)) + (-7)(-6 - 6) + 3(6 - (-2))|$
$= \frac{1}{2} |-5(4) + (-7)(-12) + 3(8)|$
$= \frac{1}{2} |-20 + 84 + 24| = \frac{1}{2} |88| = 44$ ચોરસ એકમ.
$3$. $\Delta CDE$ નું ક્ષેત્રફળ,જેના શિરોબિંદુઓ $C(-7,-2), D(0,-7), E(3,-6)$ છે:
$= \frac{1}{2} |-7(-7 - (-6)) + 0(-6 - (-2)) + 3(-2 - (-7))|$
$= \frac{1}{2} |-7(-1) + 0 + 3(5)|$
$= \frac{1}{2} |7 + 15| = \frac{1}{2} |22| = 11$ ચોરસ એકમ.
પંચકોણ $ABCDE$ નું કુલ ક્ષેત્રફળ $= \text{Area}(\Delta ABE) + \text{Area}(\Delta BCE) + \text{Area}(\Delta CDE)$
$= 42 + 44 + 11 = 97$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
115
EasyMCQ
$A(3, 2), B(11, 8)$ અને $C(8, 12)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$30$
B
$22$
C
$25$
D
$20$

Solution

(C) $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(3, 2), B(11, 8)$ અને $C(8, 12)$ છે.
અહીં,$x_1 = 3, y_1 = 2, x_2 = 11, y_2 = 8, x_3 = 8, y_3 = 12$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |3(8 - 12) + 11(12 - 2) + 8(2 - 8)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |3(-4) + 11(10) + 8(-6)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-12 + 110 - 48|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |50|$
ક્ષેત્રફળ $= 25$ ચોરસ એકમ.
116
Medium
સાબિત કરો કે,દરેક $a \in R$ માટે,$A(5, a)$,$B(2, 5)$ અને $C(2, 3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $3$ ચોરસ એકમ છે.

Solution

(N/A) $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(5, a)$,$B(2, 5)$ અને $C(2, 3)$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |5(5 - 3) + 2(3 - a) + 2(a - 5)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |5(2) + 6 - 2a + 2a - 10|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |10 + 6 - 10|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |6|$
ક્ષેત્રફળ $= 3$ ચોરસ એકમ.
પરિણામ $a$ થી સ્વતંત્ર હોવાથી,દરેક $a \in R$ માટે ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $3$ ચોરસ એકમ થાય છે.
117
MediumMCQ
$(-1, -1), (-4, -2), (-5, -4)$ અને $(-2, -3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$5$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ $A(-1, -1), B(-4, -2), C(-5, -4)$ અને $D(-2, -3)$ છે.
ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે ચતુષ્કોણને બે ત્રિકોણો,$\triangle ABC$ અને $\triangle ADC$ માં વિભાજિત કરીએ છીએ.
$(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |(-1)(-2 - (-4)) + (-4)(-4 - (-1)) + (-5)(-1 - (-2))|$
$= \frac{1}{2} |(-1)(2) + (-4)(-3) + (-5)(1)| = \frac{1}{2} |-2 + 12 - 5| = \frac{1}{2} |5| = 2.5$.
$\triangle ADC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |(-1)(-4 - (-3)) + (-5)(-3 - (-1)) + (-2)(-1 - (-4))|$
$= \frac{1}{2} |(-1)(-1) + (-5)(-2) + (-2)(3)| = \frac{1}{2} |1 + 10 - 6| = \frac{1}{2} |5| = 2.5$.
કુલ ક્ષેત્રફળ = $\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ + $\triangle ADC$ નું ક્ષેત્રફળ $= 2.5 + 2.5 = 5$ ચોરસ એકમ.
118
EasyMCQ
$A(5, 3)$,$B(4, 5)$ અને $C(3, 1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(B) $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(5, 3)$,$B(4, 5)$ અને $C(3, 1)$ છે.
અહીં,$x_1 = 5, y_1 = 3, x_2 = 4, y_2 = 5, x_3 = 3, y_3 = 1$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |5(5 - 1) + 4(1 - 3) + 3(3 - 5)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |5(4) + 4(-2) + 3(-2)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |20 - 8 - 6|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |6| = 3 \text{ ચોરસ એકમ}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
119
Easy
સાબિત કરો કે $(t, t-2)$,$(t+2, t+2)$ અને $(t+3, t)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $t$ ની કિંમત પર આધારિત નથી.

Solution

(N/A) $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં આપેલા શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1) = (t, t-2)$,$(x_2, y_2) = (t+2, t+2)$ અને $(x_3, y_3) = (t+3, t)$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |t((t+2) - t) + (t+2)(t - (t-2)) + (t+3)((t-2) - (t+2))|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |t(2) + (t+2)(2) + (t+3)(-4)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |2t + 2t + 4 - 4t - 12|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |(2t + 2t - 4t) + (4 - 12)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |0 - 8| = \frac{1}{2} |-8| = 4$ ચોરસ એકમ.
પરિણામ $4$ મળે છે,જે અચળ છે,તેથી ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $t$ ની કિંમત પર આધારિત નથી.
120
MediumMCQ
જો $A(2, 9)$,$B(-2, 1)$ અને $C(6, 3)$ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ હોય અને $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $28$ હોય,તો $A$ માંથી $\overline{BC}$ પર દોરેલા વેધની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{21}{\sqrt{17}}$
B
$\frac{28}{\sqrt{10}}$
C
$\frac{20}{\sqrt{17}}$
D
$\frac{28}{\sqrt{17}}$

Solution

(D) ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર: $\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ}$.
અહીં,પાયો એ બાજુ $\overline{BC}$ ની લંબાઈ છે અને વેધ એ $A$ માંથી $\overline{BC}$ પર દોરેલી લંબાઈ છે.
પ્રથમ,અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $\overline{BC}$ ની લંબાઈ શોધો: $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$.
$B(-2, 1)$ અને $C(6, 3)$ માટે,$BC = \sqrt{(6 - (-2))^2 + (3 - 1)^2} = \sqrt{8^2 + 2^2} = \sqrt{64 + 4} = \sqrt{68} = 2\sqrt{17}$.
આપેલ છે કે $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= 28$,તેથી: $28 = \frac{1}{2} \times (2\sqrt{17}) \times h$.
$28 = \sqrt{17} \times h$.
તેથી,વેધની લંબાઈ $h = \frac{28}{\sqrt{17}}$.
121
DifficultMCQ
$(1, 5), (-2, 4), (-3, -1), (2, -3)$ અને $(5, 1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા પંચકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$40$
B
$30$
C
$20$
D
$10$

Solution

(A) શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2), \dots, (x_n, y_n)$ ધરાવતા બહુકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે, આપણે શૂલેસ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |(x_1y_2 + x_2y_3 + x_3y_4 + x_4y_5 + x_5y_1) - (y_1x_2 + y_2x_3 + y_3x_4 + y_4x_5 + y_5x_1)|$
આપેલ શિરોબિંદુઓ: $(1, 5), (-2, 4), (-3, -1), (2, -3), (5, 1)$.
સરવાળો $1 = (1 \times 4) + (-2 \times -1) + (-3 \times -3) + (2 \times 1) + (5 \times 5) = 4 + 2 + 9 + 2 + 25 = 42$
સરવાળો $2 = (5 \times -2) + (4 \times -3) + (-1 \times 2) + (-3 \times 5) + (1 \times 1) = -10 - 12 - 2 - 15 + 1 = -38$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |42 - (-38)| = \frac{1}{2} |42 + 38| = \frac{1}{2} |80| = 40$ ચોરસ એકમ.
122
DifficultMCQ
જો $\Delta ABC$ ની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $D(2, 1), E(-2, 3)$ અને $F(4, -3)$ હોય,તો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$30$
B
$24$
C
$36$
D
$18$

Solution

(B) ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડવાથી બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ એ મૂળ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ કરતાં ચોથા ભાગનું હોય છે.
પ્રથમ,$D(2, 1), E(-2, 3)$ અને $F(4, -3)$ યામોનો ઉપયોગ કરીને $\Delta DEF$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
$\Delta DEF$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
$\Delta DEF$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |2(3 - (-3)) + (-2)(-3 - 1) + 4(1 - 3)|$
$\Delta DEF$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |2(6) + (-2)(-4) + 4(-2)|$
$\Delta DEF$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |12 + 8 - 8| = \frac{1}{2} |12| = 6 \text{ ચોરસ એકમ}$.
કારણ કે $\text{Area}(\Delta ABC) = 4 \times \text{Area}(\Delta DEF)$,
$\text{Area}(\Delta ABC) = 4 \times 6 = 24 \text{ ચોરસ એકમ}$.
123
MediumMCQ
$A (h, k), B (1, 1)$ અને $C (2, 1)$ એ $\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ છે. જો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $1$ હોય,તો $k$ ની શક્ય કિંમતો શોધો.
A
$k = 3$
B
$k = -1$
C
$k = 3$ અથવા $k = -1$
D
$k = 1$

Solution

(C) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2),$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં આપેલા શિરોબિંદુઓ $A(h, k), B(1, 1),$ અને $C(2, 1)$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |h(1 - 1) + 1(1 - k) + 2(k - 1)| = 1$
$\frac{1}{2} |0 + 1 - k + 2k - 2| = 1$
$\frac{1}{2} |k - 1| = 1$
$|k - 1| = 2$
આનો અર્થ એ થાય કે $k - 1 = 2$ અથવા $k - 1 = -2$.
જો $k - 1 = 2$ હોય,તો $k = 3$.
જો $k - 1 = -2$ હોય,તો $k = -1$.
તેથી,$k$ ની શક્ય કિંમતો $3$ અથવા $-1$ છે.
124
Difficult
ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $A(2, 1)$ અને $B(3, -2)$ છે. ત્રીજું શિરોબિંદુ $C(x, y)$ છે,જ્યાં $y = x + 3$ છે. જો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $5$ હોય,તો ત્રીજા શિરોબિંદુના યામ શોધો.

Solution

(A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય ત્યારે ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(2, 1)$,$B(3, -2)$ અને $C(x, x+3)$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $5 = \frac{1}{2} |2(-2 - (x+3)) + 3((x+3) - 1) + x(1 - (-2))|$.
$10 = |2(-x - 5) + 3(x + 2) + 3x|$.
$10 = |-2x - 10 + 3x + 6 + 3x|$.
$10 = |4x - 4|$.
આના બે કિસ્સાઓ મળે છે:
કિસ્સો $1$: $4x - 4 = 10 \Rightarrow 4x = 14 \Rightarrow x = \frac{7}{2}$. તેથી $y = \frac{7}{2} + 3 = \frac{13}{2}$.
કિસ્સો $2$: $4x - 4 = -10 \Rightarrow 4x = -6 \Rightarrow x = -\frac{3}{2}$. તેથી $y = -\frac{3}{2} + 3 = \frac{3}{2}$.
આમ,ત્રીજા શિરોબિંદુના યામ $(\frac{7}{2}, \frac{13}{2})$ અને $(-\frac{3}{2}, \frac{3}{2})$ છે.
125
Difficult
શિરોબિંદુઓ $A (-3, -1)$,$B (-1, 3)$ અને $C (6, 2)$ ધરાવતા $\Delta ABC$ નું પરિકેન્દ્ર શોધો.

Solution

(P(2, -1)) ધારો કે $P(x, y)$ એ $\Delta ABC$ નું પરિકેન્દ્ર છે.
પરિકેન્દ્ર હોવાથી,$P$ થી દરેક શિરોબિંદુનું અંતર સમાન હોય છે,એટલે કે $PA = PB = PC$,જેનો અર્થ છે કે $PA^2 = PB^2 = PC^2$.
$1$. $PA^2 = (x + 3)^2 + (y + 1)^2 = x^2 + 6x + 9 + y^2 + 2y + 1 = x^2 + y^2 + 6x + 2y + 10$
$2$. $PB^2 = (x + 1)^2 + (y - 3)^2 = x^2 + 2x + 1 + y^2 - 6y + 9 = x^2 + y^2 + 2x - 6y + 10$
$3$. $PC^2 = (x - 6)^2 + (y - 2)^2 = x^2 - 12x + 36 + y^2 - 4y + 4 = x^2 + y^2 - 12x - 4y + 40$
$PA^2 = PB^2$ સરખાવતા:
$x^2 + y^2 + 6x + 2y + 10 = x^2 + y^2 + 2x - 6y + 10$
$4x + 8y = 0 \implies x = -2y$ ... $(1)$
$PB^2 = PC^2$ સરખાવતા:
$x^2 + y^2 + 2x - 6y + 10 = x^2 + y^2 - 12x - 4y + 40$
$14x - 2y = 30 \implies 7x - y = 15$ ... $(2)$
$(1)$ ની કિંમત $(2)$ માં મૂકતા:
$7(-2y) - y = 15$
$-14y - y = 15 \implies -15y = 15 \implies y = -1$
$(1)$ માં $y = -1$ મૂકતા:
$x = -2(-1) = 2$
આમ,પરિકેન્દ્ર $P(2, -1)$ છે.
126
EasyMCQ
$(1,2), (3,3)$ અને $(5,1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શોધો.
A
($3$,$2$)
B
($2$,$3$)
C
($4$,$2$)
D
($2$,$2$)

Solution

(A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના યામ $(x_1, y_1) = (1, 2)$,$(x_2, y_2) = (3, 3)$ અને $(x_3, y_3) = (5, 1)$ છે.
$(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર $(G)$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$G = \left( \frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3} \right)$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$G = \left( \frac{1 + 3 + 5}{3}, \frac{2 + 3 + 1}{3} \right)$
$G = \left( \frac{9}{3}, \frac{6}{3} \right)$
$G = (3, 2)$
આમ,ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $(3, 2)$ છે.
127
DifficultMCQ
શિરોબિંદુઓ $A(-1, 1)$,$B(0, -4)$ અને $C(-1, -5)$ ધરાવતા $\Delta ABC$ નું પરિકેન્દ્ર શોધો.
A
$(-6, -6)$
B
$(-9, -3)$
C
$(-3, -2)$
D
$(-8, -2)$

Solution

(C) ધારો કે પરિકેન્દ્ર $O(x, y)$ છે. પરિકેન્દ્ર એ શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ થી સમાન અંતરે હોય છે. તેથી,$OA^2 = OB^2 = OC^2$.
આપેલ છે $A(-1, 1)$,$B(0, -4)$ અને $C(-1, -5)$.
$OA^2 = (x + 1)^2 + (y - 1)^2 = x^2 + 2x + 1 + y^2 - 2y + 1 = x^2 + y^2 + 2x - 2y + 2$.
$OB^2 = (x - 0)^2 + (y + 4)^2 = x^2 + y^2 + 8y + 16$.
$OC^2 = (x + 1)^2 + (y + 5)^2 = x^2 + 2x + 1 + y^2 + 10y + 25 = x^2 + y^2 + 2x + 10y + 26$.
$OA^2 = OC^2$ ને સરખાવતા:
$x^2 + y^2 + 2x - 2y + 2 = x^2 + y^2 + 2x + 10y + 26$
$-2y + 2 = 10y + 26$
$-12y = 24 \implies y = -2$.
$OA^2 = OB^2$ ને સરખાવતા:
$x^2 + y^2 + 2x - 2y + 2 = x^2 + y^2 + 8y + 16$
$2x - 2y + 2 = 8y + 16$
$2x - 10y = 14$.
$y = -2$ મૂકતા:
$2x - 10(-2) = 14$
$2x + 20 = 14$
$2x = -6 \implies x = -3$.
આમ,પરિકેન્દ્ર $(-3, -2)$ છે.
128
DifficultMCQ
જો $(a, -1)$,$(6, -9)$ અને $(10, b)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર $(6, -5)$ હોય,તો $a$ અને $b$ ની કિંમતો શોધો.
A
$a = 6, b = -1$
B
$a = 6, b = -5$
C
$a = 10, b = -1$
D
$a = 10, b = -5$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(a, -1)$,$B(6, -9)$ અને $C(10, b)$ છે. પરિકેન્દ્ર $O(6, -5)$ છે.
પરિકેન્દ્ર એ ત્રણેય શિરોબિંદુઓથી સમાન અંતરે હોય છે,તેથી $OA = OB = OC$.
પ્રથમ,$OB^2 = (6 - 6)^2 + (-5 - (-9))^2 = 0^2 + 4^2 = 16$ ગણો.
$OA^2 = OB^2$ હોવાથી,$(a - 6)^2 + (-1 - (-5))^2 = 16$.
$(a - 6)^2 + 4^2 = 16 \implies (a - 6)^2 + 16 = 16 \implies (a - 6)^2 = 0 \implies a = 6$.
તે જ રીતે,$OC^2 = OB^2$ હોવાથી,$(10 - 6)^2 + (b - (-5))^2 = 16$.
$4^2 + (b + 5)^2 = 16 \implies 16 + (b + 5)^2 = 16 \implies (b + 5)^2 = 0 \implies b = -5$.
આમ,$a = 6$ અને $b = -5$ મળે છે.
129
Difficult
$(3,0), (-1,-6),$ અને $(4,-1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર અને પરિત્રિજ્યા શોધો.

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(3,0), B(-1,-6),$ અને $C(4,-1)$ છે. ધારો કે પરિકેન્દ્ર $O(x,y)$ છે.
$O$ પરિકેન્દ્ર હોવાથી,$OA^2 = OB^2 = OC^2$ થાય.
$OA^2 = (x-3)^2 + (y-0)^2 = x^2 - 6x + 9 + y^2$
$OB^2 = (x+1)^2 + (y+6)^2 = x^2 + 2x + 1 + y^2 + 12y + 36 = x^2 + y^2 + 2x + 12y + 37$
$OC^2 = (x-4)^2 + (y+1)^2 = x^2 - 8x + 16 + y^2 + 2y + 1 = x^2 + y^2 - 8x + 2y + 17$
$OA^2 = OB^2$ ને સરખાવતા: $x^2 - 6x + 9 + y^2 = x^2 + y^2 + 2x + 12y + 37 \implies -8x - 12y = 28 \implies 2x + 3y = -7$ (સમીકરણ $1$).
$OB^2 = OC^2$ ને સરખાવતા: $x^2 + y^2 + 2x + 12y + 37 = x^2 + y^2 - 8x + 2y + 17 \implies 10x + 10y = -20 \implies x + y = -2$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ અને $2$ ઉકેલતા: $2$ પરથી,$x = -2 - y$. તેને $1$ માં મૂકતા: $2(-2-y) + 3y = -7 \implies -4 - 2y + 3y = -7 \implies y = -3$.
તેથી $x = -2 - (-3) = 1$. આમ,પરિકેન્દ્ર $(1, -3)$ છે.
પરિત્રિજ્યા $R = OA = \sqrt{(1-3)^2 + (-3-0)^2} = \sqrt{(-2)^2 + (-3)^2} = \sqrt{4 + 9} = \sqrt{13}$.
130
MediumMCQ
$(0,0), (3,4)$ અને $(0,4)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(\frac{8}{2}, 3\right)$
B
$\left(\frac{3}{2}, 2\right)$
C
$\left(\frac{9}{2}, 1\right)$
D
$\left(\frac{7}{2}, 2\right)$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(0,0)$,$B(3,4)$ અને $C(0,4)$ છે.
અહીં શિરોબિંદુઓ $A(0,0)$ અને $C(0,4)$ એ $y$-અક્ષ પર આવેલા છે,તેથી બાજુ $AC$ શિરોલંબ છે.
આ ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે કારણ કે બાજુ $AC$ (લંબાઈ $4$) એ બાજુ $BC$ (જે સમક્ષિતિજ છે,લંબાઈ $3$) ને લંબ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,પરિકેન્દ્ર એ કર્ણનું મધ્યબિંદુ હોય છે.
અહીં કર્ણ એ બાજુ $AB$ છે જે $(0,0)$ અને $(3,4)$ ને જોડે છે.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ શોધવાનું સૂત્ર $\left(\frac{x_1+x_2}{2}, \frac{y_1+y_2}{2}\right)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\left(\frac{0+3}{2}, \frac{0+4}{2}\right) = \left(\frac{3}{2}, 2\right)$.
તેથી,પરિકેન્દ્ર $\left(\frac{3}{2}, 2\right)$ છે.
131
MediumMCQ
$A(1, 2)$,$B(-2, 2)$ અને $C(1, 5)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર શોધો.
A
$(-0.5, 3.5)$
B
$(-1.5, 4.0)$
C
$(-0.5, 7.0)$
D
$(-0.6, 0.33)$

Solution

(C) ધારો કે પરિકેન્દ્ર $O(x, y)$ છે. પરિકેન્દ્ર એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A, B$ અને $C$ થી સમાન અંતરે હોય છે. તેથી,$OA^2 = OB^2 = OC^2$.
આપેલ છે કે $A(1, 2)$,$B(-2, 2)$ અને $C(1, 5)$.
$OA^2 = (x - 1)^2 + (y - 2)^2$
$OB^2 = (x + 2)^2 + (y - 2)^2$
$OC^2 = (x - 1)^2 + (y - 5)^2$
$OA^2 = OB^2$ સરખાવતા:
$(x - 1)^2 + (y - 2)^2 = (x + 2)^2 + (y - 2)^2$
$(x - 1)^2 = (x + 2)^2$
$x^2 - 2x + 1 = x^2 + 4x + 4$
$-6x = 3 \implies x = -0.5$
$OA^2 = OC^2$ સરખાવતા:
$(x - 1)^2 + (y - 2)^2 = (x - 1)^2 + (y - 5)^2$
$(y - 2)^2 = (y - 5)^2$
$y^2 - 4y + 4 = y^2 - 10y + 25$
$6y = 21 \implies y = 3.5$
આમ,પરિકેન્દ્ર $(-0.5, 3.5)$ અથવા $\left(-\frac{1}{2}, \frac{7}{2}\right)$ છે.
132
EasyMCQ
ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $(3, -5)$ અને $(-7, 4)$ છે. જો ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $(2, -1)$ હોય,તો ત્રીજા શિરોબિંદુના યામ શોધો.
A
$(5, -2)$
B
$(13, -2)$
C
$(10, -8)$
D
$(10, -2)$

Solution

(D) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(3, -5)$,$B(-7, 4)$ અને $C(x, y)$ છે.
ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર $G(x_g, y_g)$ માટેનું સૂત્ર $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણ માટે નીચે મુજબ છે:
$x_g = \frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}$ અને $y_g = \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3}$.
અહીં $G = (2, -1)$ આપેલ છે,તેથી:
$2 = \frac{3 + (-7) + x}{3} \implies 6 = -4 + x \implies x = 10$.
$-1 = \frac{-5 + 4 + y}{3} \implies -3 = -1 + y \implies y = -2$.
આમ,ત્રીજા શિરોબિંદુના યામ $(10, -2)$ છે.
133
MediumMCQ
$\Delta ABC$ માં,$A(1, 2)$,$B(3, 4)$ છે અને $C$ એ $X$-અક્ષ પર આવેલું છે. જો $\Delta ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ $Y$-અક્ષ પર હોય,તો $C$ ના યામ શોધો.
A
$(-4, 0)$
B
$(-8, 0)$
C
$(-6, 0)$
D
$(-1, 3)$

Solution

(A) ધારો કે $C$ ના યામ $(x, 0)$ છે કારણ કે તે $X$-અક્ષ પર આવેલું છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તો તેના મધ્યકેન્દ્ર $G$ ના યામ $(\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3})$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $G = (\frac{1+3+x}{3}, \frac{2+4+0}{3}) = (\frac{4+x}{3}, 2)$.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ $Y$-અક્ષ પર હોવાથી,તેનો $x$-યામ $0$ હોવો જોઈએ.
તેથી,$\frac{4+x}{3} = 0$.
$4+x = 0 \implies x = -4$.
આમ,$C$ ના યામ $(-4, 0)$ છે.
134
DifficultMCQ
$\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A(a, 6)$, $B(5, 1)$ અને $C(4, 6)$ છે. જો ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર $P(2, 3)$ હોય, તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$a = 1$
B
$a = 2$
C
$a = 3$
D
$a = 0$

Solution

(D) પરિકેન્દ્ર $P(2, 3)$ એ ત્રિકોણના તમામ શિરોબિંદુઓથી સમાન અંતરે હોય છે. તેથી, $PA = PB = PC$.
પ્રથમ, $PB$ નું અંતર શોધો:
$PB^2 = (5 - 2)^2 + (1 - 3)^2 = 3^2 + (-2)^2 = 9 + 4 = 13$.
$PA^2 = PB^2$ હોવાથી:
$(a - 2)^2 + (6 - 3)^2 = 13$
$(a - 2)^2 + 3^2 = 13$
$(a - 2)^2 + 9 = 13$
$(a - 2)^2 = 4$
$a - 2 = \pm 2$
આમ, $a$ ની બે શક્ય કિંમતો મળે છે: $a = 2 + 2 = 4$ અથવા $a = 2 - 2 = 0$.
જો $a = 4$ હોય, તો $A$ ના યામ $(4, 6)$ થાય, જે $C(4, 6)$ ના યામ સમાન છે. જો $A$ અને $C$ સંપાતી હોય, તો ત્રિકોણ રચી શકાય નહીં.
તેથી, $a$ ની સાચી કિંમત $0$ છે.
135
MediumMCQ
જો ત્રિકોણનો એક શિરોબિંદુ $(1, 1)$ હોય અને આ શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $(-1, 2)$ અને $(3, 2)$ હોય,તો ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(2, \frac{7}{3}\right)$
B
$\left(3, \frac{7}{3}\right)$
C
$\left(1, \frac{7}{3}\right)$
D
$\left(5, \frac{8}{3}\right)$

Solution

(C) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(1, 1)$,$B(x_1, y_1)$ અને $C(x_2, y_2)$ છે.
આપેલ છે કે બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ના મધ્યબિંદુઓ અનુક્રમે $M_1(-1, 2)$ અને $M_2(3, 2)$ છે.
મધ્યબિંદુનું સૂત્ર $\left(\frac{x_1+x_2}{2}, \frac{y_1+y_2}{2}\right)$ છે.
બાજુ $AB$ માટે: $\frac{1+x_1}{2} = -1 \implies 1+x_1 = -2 \implies x_1 = -3$ અને $\frac{1+y_1}{2} = 2 \implies 1+y_1 = 4 \implies y_1 = 3$. તેથી,$B = (-3, 3)$.
બાજુ $AC$ માટે: $\frac{1+x_2}{2} = 3 \implies 1+x_2 = 6 \implies x_2 = 5$ અને $\frac{1+y_2}{2} = 2 \implies 1+y_2 = 4 \implies y_2 = 3$. તેથી,$C = (5, 3)$.
ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $G$ જેનાં શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ હોય તેનું સૂત્ર $\left(\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3}\right)$ છે.
$G = \left(\frac{1 + (-3) + 5}{3}, \frac{1 + 3 + 3}{3}\right) = \left(\frac{3}{3}, \frac{7}{3}\right) = \left(1, \frac{7}{3}\right)$.
136
DifficultMCQ
$A(8,6)$,$B(8,-2)$ અને $C(2,-2)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર શોધો.
A
$(3,2)$
B
$(2,4)$
C
$(5,6)$
D
$(5,2)$

Solution

(D) આપેલા શિરોબિંદુઓ $A(8,6)$,$B(8,-2)$ અને $C(2,-2)$ છે.
પ્રથમ,ત્રિકોણનો પ્રકાર તપાસો. બાજુ $AB$ શિરોલંબ છે $(x=8)$ અને બાજુ $BC$ સમક્ષિતિજ છે $(y=-2)$.
$AB$ એ $BC$ ને લંબ હોવાથી,ત્રિકોણ $ABC$ એ શિરોબિંદુ $B(8,-2)$ આગળ કાટખૂણો ધરાવતો કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,પરિકેન્દ્ર એ કર્ણનું મધ્યબિંદુ હોય છે.
કર્ણ એ શિરોબિંદુઓ $A(8,6)$ અને $C(2,-2)$ ને જોડતી બાજુ $AC$ છે.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ $(\frac{x_1+x_2}{2}, \frac{y_1+y_2}{2}) = (\frac{8+2}{2}, \frac{6-2}{2}) = (\frac{10}{2}, \frac{4}{2}) = (5,2)$ દ્વારા મળે છે.
આમ,પરિકેન્દ્ર $(5,2)$ છે.
137
EasyMCQ
જો $(-5, 3), (a, -1), (6, b)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $(1, -1)$ હોય,તો $a$ અને $b$ ની કિંમતો શોધો.
A
$a = 2, b = -5$
B
$a = 1, b = -3$
C
$a = 7, b = -2$
D
$a = 5, b = -5$

Solution

(A) $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર $(G)$ નું સૂત્ર: $G = (\frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3})$ છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(-5, 3), (a, -1)$ અને $(6, b)$ છે અને મધ્યકેન્દ્ર $(1, -1)$ છે.
$x$-યામને સરખાવતા: $\frac{-5 + a + 6}{3} = 1 \implies a + 1 = 3 \implies a = 2$.
$y$-યામને સરખાવતા: $\frac{3 - 1 + b}{3} = -1 \implies 2 + b = -3 \implies b = -5$.
તેથી,$a = 2$ અને $b = -5$ મળે છે.
138
Easy
સાબિત કરો કે શિરોબિંદુઓ $(1, a), (2, b), (c^2, -3)$ ધરાવતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $Y$-અક્ષ પર આવેલું નથી.

Solution

(N/A) $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર $(G)$ નું સૂત્ર: $G = \left( \frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3} \right)$ છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(1, a), (2, b), (c^2, -3)$ માટે,મધ્યકેન્દ્રનો $x$-યામ $x_G = \frac{1 + 2 + c^2}{3} = \frac{3 + c^2}{3} = 1 + \frac{c^2}{3}$ થાય.
જો મધ્યકેન્દ્ર $Y$-અક્ષ પર હોય,તો તેનો $x$-યામ $0$ હોવો જોઈએ.
$x_G = 0$ લેતા,આપણને $1 + \frac{c^2}{3} = 0$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\frac{c^2}{3} = -1$ અથવા $c^2 = -3$.
કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા $c$ નો વર્ગ ઋણ હોઈ શકે નહીં $(c^2 \geq 0)$,તેથી $c$ ની એવી કોઈ વાસ્તવિક કિંમત નથી જેના માટે $x_G = 0$ થાય.
આથી,મધ્યકેન્દ્ર $Y$-અક્ષ પર હોઈ શકે નહીં.
139
Easy
સાબિત કરો કે $(a, b-c)$,$(b, c-a)$ અને $(c, a-b)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $X$-અક્ષ પર આવેલું છે.

Solution

(N/A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓના યામ $(x_1, y_1) = (a, b-c)$,$(x_2, y_2) = (b, c-a)$ અને $(x_3, y_3) = (c, a-b)$ છે.
ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર $(G)$ શોધવાનું સૂત્ર $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ માટે નીચે મુજબ છે:
$G = \left( \frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3} \right)$.
આ સૂત્રમાં આપેલી કિંમતો મૂકતા:
$x$-યામ $= \frac{a + b + c}{3}$
$y$-યામ $= \frac{(b-c) + (c-a) + (a-b)}{3}$
$y$-યામનું સાદું રૂપ આપતા:
$y$-યામ $= \frac{b - c + c - a + a - b}{3} = \frac{0}{3} = 0$.
મધ્યકેન્દ્રનો $y$-યામ $0$ હોવાથી,મધ્યકેન્દ્ર $X$-અક્ષ પર આવેલું છે.
140
Difficult
જો $G$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(3h, 3k)$,$B(-3a, 0)$ અને $C(3a, 0)$ ધરાવતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર હોય,તો સાબિત કરો કે $AB^2 + BC^2 + AC^2 = 3(GA^2 + GB^2 + GC^2)$.

Solution

(N/A) ધારો કે $\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A(3h, 3k)$,$B(-3a, 0)$ અને $C(3a, 0)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$G = \left( \frac{3h - 3a + 3a}{3}, \frac{3k + 0 + 0}{3} \right) = (h, k)$.
હવે,બાજુઓના વર્ગોનો સરવાળો ગણીએ:
$AB^2 = (3h - (-3a))^2 + (3k - 0)^2 = (3h + 3a)^2 + 9k^2 = 9(h+a)^2 + 9k^2 = 9(h^2 + 2ha + a^2 + k^2)$
$BC^2 = (3a - (-3a))^2 + (0 - 0)^2 = (6a)^2 = 36a^2$
$AC^2 = (3h - 3a)^2 + (3k - 0)^2 = 9(h-a)^2 + 9k^2 = 9(h^2 - 2ha + a^2 + k^2)$
આનો સરવાળો કરતા:
$AB^2 + BC^2 + AC^2 = 9(h^2 + 2ha + a^2 + k^2) + 36a^2 + 9(h^2 - 2ha + a^2 + k^2)$
$= 9(2h^2 + 2a^2 + 2k^2) + 36a^2 = 18h^2 + 18k^2 + 18a^2 + 36a^2 = 18(h^2 + k^2 + 3a^2)$ ... $(1)$
હવે,$3(GA^2 + GB^2 + GC^2)$ ની ગણતરી કરીએ:
$GA^2 = (h - 3h)^2 + (k - 3k)^2 = (-2h)^2 + (-2k)^2 = 4h^2 + 4k^2$
$GB^2 = (h - (-3a))^2 + (k - 0)^2 = (h + 3a)^2 + k^2 = h^2 + 6ha + 9a^2 + k^2$
$GC^2 = (h - 3a)^2 + (k - 0)^2 = (h - 3a)^2 + k^2 = h^2 - 6ha + 9a^2 + k^2$
આનો સરવાળો કરતા:
$GA^2 + GB^2 + GC^2 = (4h^2 + 4k^2) + (h^2 + 6ha + 9a^2 + k^2) + (h^2 - 6ha + 9a^2 + k^2) = 6h^2 + 6k^2 + 18a^2$
$3(GA^2 + GB^2 + GC^2) = 3(6h^2 + 6k^2 + 18a^2) = 18(h^2 + k^2 + 3a^2)$ ... $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી,$AB^2 + BC^2 + AC^2 = 3(GA^2 + GB^2 + GC^2)$ સાબિત થાય છે.
Solution diagram
141
Difficult
બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના યામ $(2, 2)$ અને $(6, 6)$ છે. બિંદુ $P$ ના યામ શોધો કે જેથી $PA = PB$ થાય અને $\Delta PAB$ નું ક્ષેત્રફળ $4$ હોય.

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે $PA = PB$,તેથી $PA^2 = PB^2$.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $(x - 2)^2 + (y - 2)^2 = (x - 6)^2 + (y - 6)^2$.
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 4x + 4 + y^2 - 4y + 4 = x^2 - 12x + 36 + y^2 - 12y + 36$.
સાદું રૂપ આપતા: $8x + 8y = 64$,જે $x + y = 8$ આપે છે (સમીકરણ $1$).
$\Delta PAB$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)| = 4$ છે.
બિંદુઓ $P(x, y)$,$A(2, 2)$,અને $B(6, 6)$ ની કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{2} |x(2 - 6) + 2(6 - y) + 6(y - 2)| = 4$.
$\frac{1}{2} |-4x + 12 - 2y + 6y - 12| = 4$.
$\frac{1}{2} |-4x + 4y| = 4$,જેનું સાદું રૂપ $|-x + y| = 2$ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે $-x + y = 2$ અથવા $-x + y = -2$ (સમીકરણ $2$).
$x + y = 8$ અને $-x + y = 2$ ને ઉકેલતા $2y = 10 \Rightarrow y = 5$ અને $x = 3$ મળે છે.
$x + y = 8$ અને $-x + y = -2$ ને ઉકેલતા $2y = 6 \Rightarrow y = 3$ અને $x = 5$ મળે છે.
આમ,$P$ ના યામ $(3, 5)$ અથવા $(5, 3)$ છે.
142
Difficult
સાબિત કરો કે,જો ચતુષ્કોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને ક્રમમાં જોડવામાં આવે,તો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ મળે છે.

Solution

(N/A) ધારો કે ચતુષ્કોણ $\square ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ $A(x_1, y_1)$,$B(x_2, y_2)$,$C(x_3, y_3)$ અને $D(x_4, y_4)$ છે.
ધારો કે $P, Q, R$ અને $S$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $\overline{AB}$,$\overline{BC}$,$\overline{CD}$ અને $\overline{DA}$ ના મધ્યબિંદુઓ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,યામ નીચે મુજબ છે:
$P = \left(\frac{x_1+x_2}{2}, \frac{y_1+y_2}{2}\right)$,$Q = \left(\frac{x_2+x_3}{2}, \frac{y_2+y_3}{2}\right)$,$R = \left(\frac{x_3+x_4}{2}, \frac{y_3+y_4}{2}\right)$,$S = \left(\frac{x_4+x_1}{2}, \frac{y_4+y_1}{2}\right)$.
ચતુષ્કોણ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ ત્યારે જ કહેવાય જો તેના વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે,એટલે કે તેઓ એક જ મધ્યબિંદુ ધરાવતા હોય.
વિકર્ણ $\overline{PR}$ નું મધ્યબિંદુ:
$= \left( \frac{\frac{x_1+x_2}{2} + \frac{x_3+x_4}{2}}{2}, \frac{\frac{y_1+y_2}{2} + \frac{y_3+y_4}{2}}{2} \right) = \left( \frac{x_1+x_2+x_3+x_4}{4}, \frac{y_1+y_2+y_3+y_4}{4} \right)$.
વિકર્ણ $\overline{QS}$ નું મધ્યબિંદુ:
$= \left( \frac{\frac{x_2+x_3}{2} + \frac{x_4+x_1}{2}}{2}, \frac{\frac{y_2+y_3}{2} + \frac{y_4+y_1}{2}}{2} \right) = \left( \frac{x_1+x_2+x_3+x_4}{4}, \frac{y_1+y_2+y_3+y_4}{4} \right)$.
વિકર્ણો $\overline{PR}$ અને $\overline{QS}$ ના મધ્યબિંદુઓ સમાન હોવાથી,વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે છે.
તેથી,$\square PQRS$ એ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
Solution diagram
143
Difficult
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{3}{2}$ છે. તેના મધ્યકેન્દ્રનો $Y$-યામ તેના $X$-યામના ત્રણ ગણા કરતા $8$ ઓછો છે. જો $A$ એ $(2, -3)$ અને $B$ એ $(3, -2)$ હોય,તો $C$ ના યામ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે $C$ ના યામ $(x, y)$ છે.
$\Delta ABC$ ના મધ્યકેન્દ્ર $G$ ના યામ $\left(\frac{2+3+x}{3}, \frac{-3-2+y}{3}\right) = \left(\frac{x+5}{3}, \frac{y-5}{3}\right)$ થાય.
આપેલ છે કે મધ્યકેન્દ્રનો $Y$-યામ તેના $X$-યામના ત્રણ ગણા કરતા $8$ ઓછો છે:
$\frac{y-5}{3} = 3\left(\frac{x+5}{3}\right) - 8$
$\frac{y-5}{3} = x + 5 - 8$
$\frac{y-5}{3} = x - 3$
$y - 5 = 3x - 9 \implies 3x - y = 4$ ... $(1)$
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)| = \frac{3}{2}$ છે.
$\frac{1}{2} |2(-2 - y) + 3(y - (-3)) + x(-3 - (-2))| = \frac{3}{2}$
$|-4 - 2y + 3y + 9 - x| = 3$
$|y - x + 5| = 3$
આથી બે કિસ્સા મળે: $y - x + 5 = 3$ અથવા $y - x + 5 = -3$.
કિસ્સો $1$: $y - x = -2 \implies x - y = 2$ ... $(2)$
કિસ્સો $2$: $y - x = -8 \implies x - y = 8$ ... $(3)$
$(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા: $3x - y = 4$ અને $x - y = 2$. બાદબાકી કરતા $2x = 2 \implies x = 1$. તેથી $y = -1$.
$(1)$ અને $(3)$ ઉકેલતા: $3x - y = 4$ અને $x - y = 8$. બાદબાકી કરતા $2x = -4 \implies x = -2$. તેથી $y = -10$.
આમ,$C$ ના યામ $(1, -1)$ અથવા $(-2, -10)$ છે.
144
EasyMCQ
જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના ત્રણ શિરોબિંદુઓ $A(3,2)$,$B(4,5)$ અને $C(2,3)$ હોય,તો ચોથા શિરોબિંદુ $D$ ના યામ શોધો.
A
$(3,0)$
B
$(2,5)$
C
$(2,0)$
D
$(1,0)$

Solution

(D) સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ એકબીજાને મધ્યબિંદુએ દુભાગે છે.
ધારો કે શિરોબિંદુ $D$ ના યામ $(x, y)$ છે.
વિકર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ $(\frac{x_A + x_C}{2}, \frac{y_A + y_C}{2}) = (\frac{3+2}{2}, \frac{2+3}{2}) = (2.5, 2.5)$ છે.
વિકર્ણ $BD$ નું મધ્યબિંદુ $(\frac{x_B + x_D}{2}, \frac{y_B + y_D}{2}) = (\frac{4+x}{2}, \frac{5+y}{2})$ છે.
બંને વિકર્ણોનું મધ્યબિંદુ સમાન હોવાથી,આપણે યામોને સરખાવીએ:
$\frac{4+x}{2} = 2.5 \implies 4+x = 5 \implies x = 1$.
$\frac{5+y}{2} = 2.5 \implies 5+y = 5 \implies y = 0$.
તેથી,શિરોબિંદુ $D$ ના યામ $(1, 0)$ છે.
145
EasyMCQ
$X-$અક્ષ પરના તે બિંદુના યામ શોધો જે $A(4,4)$ થી $5$ એકમ અંતરે આવેલું હોય.
A
$(1,0)$
B
$(7,0)$
C
$(1,0)$ અને $(7,0)$ બંને
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $X-$અક્ષ પરનું બિંદુ $P(x, 0)$ છે.
$P(x, 0)$ અને $A(4, 4)$ વચ્ચેનું અંતર $5$ એકમ આપેલું છે.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2} = d$
$\sqrt{(x - 4)^2 + (0 - 4)^2} = 5$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(x - 4)^2 + (-4)^2 = 5^2$
$(x - 4)^2 + 16 = 25$
$(x - 4)^2 = 9$
વર્ગમૂળ લેતા: $x - 4 = \pm 3$
કિસ્સો $1$: $x - 4 = 3 \implies x = 7$
કિસ્સો $2$: $x - 4 = -3 \implies x = 1$
તેથી,બિંદુઓના યામ $(1, 0)$ અને $(7, 0)$ છે.
146
Easy
દર્શાવો કે $A(1, 4)$,$B(7, -2)$ અને $C(9, 6)$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે.

Solution

(N/A) બિંદુઓ $A(1, 4)$,$B(7, -2)$ અને $C(9, 6)$ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે તે દર્શાવવા માટે,આપણે અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરીને બાજુઓની લંબાઈ શોધીશું.
$1$. $AB$ ની લંબાઈ:
$AB = \sqrt{(7 - 1)^2 + (-2 - 4)^2} = \sqrt{6^2 + (-6)^2} = \sqrt{36 + 36} = \sqrt{72} = 6\sqrt{2}$ એકમ.
$2$. $BC$ ની લંબાઈ:
$BC = \sqrt{(9 - 7)^2 + (6 - (-2))^2} = \sqrt{2^2 + 8^2} = \sqrt{4 + 64} = \sqrt{68} = 2\sqrt{17}$ એકમ.
$3$. $AC$ ની લંબાઈ:
$AC = \sqrt{(9 - 1)^2 + (6 - 4)^2} = \sqrt{8^2 + 2^2} = \sqrt{64 + 4} = \sqrt{68} = 2\sqrt{17}$ એકમ.
અહીં $BC = AC$ હોવાથી,ત્રિકોણની બે બાજુઓ સમાન લંબાઈની છે. તેથી,$\triangle ABC$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
147
Easy
દર્શાવો કે બિંદુ $(5, 5)$ એ $(3, 5)$ અને $(7, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે.

Solution

(N/A) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ શોધવા માટે,આપણે મધ્યબિંદુના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
મધ્યબિંદુ $= \left( \frac{x_1 + x_2}{2}, \frac{y_1 + y_2}{2} \right)$
આપેલા બિંદુઓ $(x_1, y_1) = (3, 5)$ અને $(x_2, y_2) = (7, 5)$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
મધ્યબિંદુ $= \left( \frac{3 + 7}{2}, \frac{5 + 5}{2} \right)$
મધ્યબિંદુ $= \left( \frac{10}{2}, \frac{10}{2} \right)$
મધ્યબિંદુ $= (5, 5)$
ગણતરી કરેલ મધ્યબિંદુ $(5, 5)$ છે,જે આપેલા બિંદુ સાથે મેળ ખાય છે,તેથી સાબિત થાય છે કે $(5, 5)$ એ $(3, 5)$ અને $(7, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે.
148
MediumMCQ
$Y$-અક્ષ બિંદુઓ $A (-2, 4)$ અને $B (1, 1)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $A$ થી કયા ગુણોત્તરમાં અને કયા બિંદુએ વિભાજન કરે છે?
A
$2:1, (0, 2)$
B
$1:2, (0, 3)$
C
$2:1, (0, 3)$
D
$1:2, (0, 2)$

Solution

(A) ધારો કે $Y$-અક્ષ રેખાખંડ $AB$ નું બિંદુ $P(0, y)$ પર $k:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,બિંદુ $P$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$P = \left( \frac{m_1x_2 + m_2x_1}{m_1 + m_2}, \frac{m_1y_2 + m_2y_1}{m_1 + m_2} \right)$
અહીં,$m_1 = k$,$m_2 = 1$,$x_1 = -2$,$y_1 = 4$,$x_2 = 1$,$y_2 = 1$ છે.
બિંદુ $Y$-અક્ષ પર હોવાથી,તેનો $x$-યામ $0$ થશે:
$0 = \frac{k(1) + 1(-2)}{k + 1}$
$0 = k - 2 \implies k = 2$.
તેથી,ગુણોત્તર $2:1$ છે.
હવે,$y$-યામ શોધીએ:
$y = \frac{2(1) + 1(4)}{2 + 1} = \frac{2 + 4}{3} = \frac{6}{3} = 2$.
આમ,વિભાજન બિંદુ $(0, 2)$ છે અને ગુણોત્તર $2:1$ છે.
149
Easy
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવો કે $(4, 3)$,$(5, 1)$ અને $(1, 9)$ સમરેખ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે બિંદુઓ $A(4, 3)$,$B(5, 1)$ અને $C(1, 9)$ છે.
ત્રણ બિંદુઓ ત્યારે જ સમરેખ હોય જો કોઈપણ બે રેખાખંડોની લંબાઈનો સરવાળો ત્રીજા રેખાખંડની લંબાઈ જેટલો થાય.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$1$. અંતર $AB = \sqrt{(5 - 4)^2 + (1 - 3)^2} = \sqrt{1^2 + (-2)^2} = \sqrt{1 + 4} = \sqrt{5}$.
$2$. અંતર $BC = \sqrt{(1 - 5)^2 + (9 - 1)^2} = \sqrt{(-4)^2 + 8^2} = \sqrt{16 + 64} = \sqrt{80} = 4\sqrt{5}$.
$3$. અંતર $AC = \sqrt{(1 - 4)^2 + (9 - 3)^2} = \sqrt{(-3)^2 + 6^2} = \sqrt{9 + 36} = \sqrt{45} = 3\sqrt{5}$.
અહીં $AB + AC = \sqrt{5} + 3\sqrt{5} = 4\sqrt{5} = BC$ હોવાથી,બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ સમરેખ છે.
150
Easy
દર્શાવો કે બિંદુઓ $A(-2, 1)$,$B(2, -2)$ અને $C(5, 2)$ એ કાટકોણ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે આપેલા બિંદુઓ $A(-2, 1)$,$B(2, -2)$ અને $C(5, 2)$ છે.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$AB^2 = (2 - (-2))^2 + (-2 - 1)^2 = (4)^2 + (-3)^2 = 16 + 9 = 25$.
$BC^2 = (5 - 2)^2 + (2 - (-2))^2 = (3)^2 + (4)^2 = 9 + 16 = 25$.
$AC^2 = (5 - (-2))^2 + (2 - 1)^2 = (7)^2 + (1)^2 = 49 + 1 = 50$.
અહીં આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $AB^2 + BC^2 = 25 + 25 = 50 = AC^2$.
પાયથાગોરસના પ્રમેયના પ્રતિપ વિધાન મુજબ,જો બે બાજુઓના વર્ગોનો સરવાળો ત્રીજી બાજુના વર્ગ જેટલો હોય,તો તે કાટકોણ ત્રિકોણ છે. તેથી,$\triangle ABC$ એ શિરોબિંદુ $B$ આગળ કાટખૂણો ધરાવતો કાટકોણ ત્રિકોણ છે.

Coordinate Geometry — Mix Examples - Coordinate Geometry · Frequently Asked Questions

1Are these Coordinate Geometry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Coordinate Geometry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.