Gujarati

Textbook - Coordinate Geometry Questions in Gujarati

Class 10 Mathematics · Coordinate Geometry · Textbook - Coordinate Geometry

59+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 59 questions in Gujarati

1
Easy
શું બિંદુઓ $(3,2), (-2,-3)$ અને $(2,3)$ ત્રિકોણ બનાવે છે? જો હા,તો બનતા ત્રિકોણનો પ્રકાર જણાવો.

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $P(3,2), Q(-2,-3)$ અને $R(2,3)$ છે.
બાજુઓની લંબાઈ શોધવા માટે આપણે અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$PQ = \sqrt{(-2-3)^2 + (-3-2)^2} = \sqrt{(-5)^2 + (-5)^2} = \sqrt{25+25} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$.
$QR = \sqrt{(2 - (-2))^2 + (3 - (-3))^2} = \sqrt{4^2 + 6^2} = \sqrt{16+36} = \sqrt{52} = 2\sqrt{13}$.
$PR = \sqrt{(2-3)^2 + (3-2)^2} = \sqrt{(-1)^2 + 1^2} = \sqrt{1+1} = \sqrt{2}$.
કોઈપણ બે બાજુઓનો સરવાળો ત્રીજી બાજુ કરતા વધારે હોવાથી ($PQ + PR > QR$,$PQ + QR > PR$,અને $PR + QR > PQ$),આ બિંદુઓ ત્રિકોણ બનાવે છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેયના પ્રતિપનો ઉપયોગ કરીને કાટકોણ ત્રિકોણની ચકાસણી કરતા: $PR^2 + PQ^2 = (\sqrt{2})^2 + (\sqrt{50})^2 = 2 + 50 = 52$.
અહીં $QR^2 = (\sqrt{52})^2 = 52$ હોવાથી,$PR^2 + PQ^2 = QR^2$ થાય છે.
આમ,આ ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
2
Easy
દર્શાવો કે બિંદુઓ $(1,7), (4,2), (-1,-1)$ અને $(-4,4)$ એ એક ચોરસના શિરોબિંદુઓ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $A(1,7), B(4,2), C(-1,-1)$ અને $D(-4,4)$ એ આપેલા બિંદુઓ છે.
$ABCD$ એક ચોરસ છે તે સાબિત કરવા માટે,આપણે દર્શાવવું પડશે કે તેની ચારેય બાજુઓ સમાન છે અને તેના વિકર્ણો પણ સમાન છે.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$AB = \sqrt{(4-1)^2 + (2-7)^2} = \sqrt{3^2 + (-5)^2} = \sqrt{9+25} = \sqrt{34}$
$BC = \sqrt{(-1-4)^2 + (-1-2)^2} = \sqrt{(-5)^2 + (-3)^2} = \sqrt{25+9} = \sqrt{34}$
$CD = \sqrt{(-4 - (-1))^2 + (4 - (-1))^2} = \sqrt{(-3)^2 + 5^2} = \sqrt{9+25} = \sqrt{34}$
$DA = \sqrt{(1 - (-4))^2 + (7-4)^2} = \sqrt{5^2 + 3^2} = \sqrt{25+9} = \sqrt{34}$
હવે,વિકર્ણોની ગણતરી કરતા:
$AC = \sqrt{(-1-1)^2 + (-1-7)^2} = \sqrt{(-2)^2 + (-8)^2} = \sqrt{4+64} = \sqrt{68}$
$BD = \sqrt{(-4-4)^2 + (4-2)^2} = \sqrt{(-8)^2 + 2^2} = \sqrt{64+4} = \sqrt{68}$
અહીં $AB = BC = CD = DA$ અને $AC = BD$ હોવાથી,ચારેય બાજુઓ સમાન છે અને વિકર્ણો પણ સમાન છે. તેથી,$ABCD$ એક ચોરસ છે.
3
Medium
આકૃતિ વર્ગખંડમાં ડેસ્ક (બેન્ચ) ની ગોઠવણી દર્શાવે છે. આશિમા,ભારતી અને કેમેલા અનુક્રમે $A (3, 1)$,$B (6, 4)$ અને $C (8, 6)$ પર બેઠેલા છે. શું તમે વિચારો છો કે તેઓ એક જ રેખામાં બેઠેલા છે? તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
Question diagram

Solution

(N/A) અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$AB = \sqrt{(6-3)^{2} + (4-1)^{2}} = \sqrt{3^{2} + 3^{2}} = \sqrt{9 + 9} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}$
$BC = \sqrt{(8-6)^{2} + (6-4)^{2}} = \sqrt{2^{2} + 2^{2}} = \sqrt{4 + 4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$
$AC = \sqrt{(8-3)^{2} + (6-1)^{2}} = \sqrt{5^{2} + 5^{2}} = \sqrt{25 + 25} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$
અહીં,$AB + BC = 3\sqrt{2} + 2\sqrt{2} = 5\sqrt{2} = AC$ હોવાથી,અંતર $AB$ અને $BC$ નો સરવાળો અંતર $AC$ જેટલો છે. તેથી,બિંદુઓ $A$,$B$ અને $C$ સમરેખ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ એક જ રેખામાં બેઠેલા છે.
4
EasyMCQ
$x$ અને $y$ વચ્ચેનો એવો સંબંધ શોધો કે જેથી બિંદુ $(x, y)$ એ બિંદુઓ $(7, 1)$ અને $(3, 5)$ થી સમાન અંતરે હોય.
A
$x - y = 2$
B
$x + y = 2$
C
$x - y = -2$
D
$x + y = -2$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ એ બિંદુઓ $A(7, 1)$ અને $B(3, 5)$ થી સમાન અંતરે છે.
આપેલ છે કે $AP = BP$,તેથી $AP^2 = BP^2$ થાય.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$(x - 7)^2 + (y - 1)^2 = (x - 3)^2 + (y - 5)^2$
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા:
$(x^2 - 14x + 49) + (y^2 - 2y + 1) = (x^2 - 6x + 9) + (y^2 - 10y + 25)$
બંને બાજુથી $x^2$ અને $y^2$ ને દૂર કરતા:
$-14x - 2y + 50 = -6x - 10y + 34$
પદોને ગોઠવતા:
$-14x + 6x - 2y + 10y = 34 - 50$
$-8x + 8y = -16$
$-8$ વડે ભાગતા:
$x - y = 2$
આમ,માંગેલ સંબંધ $x - y = 2$ છે.
5
EasyMCQ
$y$-અક્ષ પરનું એવું બિંદુ શોધો જે બિંદુઓ $A(6, 5)$ અને $B(-4, 3)$ થી સમાન અંતરે હોય.
A
$(0, 9)$
B
$(0, 5)$
C
$(0, 3)$
D
$(0, 7)$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $y$-અક્ષ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(0, y)$ સ્વરૂપમાં હોય છે. ધારો કે બિંદુ $P(0, y)$ એ બિંદુઓ $A(6, 5)$ અને $B(-4, 3)$ થી સમાન અંતરે છે.
અંતરના સૂત્ર મુજબ,$PA = PB$,તેથી $PA^2 = PB^2$.
$(6 - 0)^2 + (5 - y)^2 = (-4 - 0)^2 + (3 - y)^2$
$36 + (25 - 10y + y^2) = 16 + (9 - 6y + y^2)$
$61 - 10y + y^2 = 25 - 6y + y^2$
બંને બાજુથી $y^2$ બાદ કરતા:
$61 - 10y = 25 - 6y$
$61 - 25 = 10y - 6y$
$36 = 4y$
$y = 9$
આમ,માંગેલ બિંદુ $(0, 9)$ છે.
6
EasyMCQ
નીચે આપેલા બિંદુઓની જોડીઓ વચ્ચેનું અંતર શોધો: $(2,3)$ અને $(4,1)$.
A
$2\sqrt{2}$
B
$\sqrt{2}$
C
$4\sqrt{2}$
D
$3\sqrt{2}$

Solution

(A) બે બિંદુઓ $(x_{1}, y_{1})$ અને $(x_{2}, y_{2})$ વચ્ચેનું અંતર શોધવા માટેનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$d = \sqrt{(x_{2}-x_{1})^{2} + (y_{2}-y_{1})^{2}}$
અહીં આપેલા બિંદુઓ $(x_{1}, y_{1}) = (2, 3)$ અને $(x_{2}, y_{2}) = (4, 1)$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$d = \sqrt{(4-2)^{2} + (1-3)^{2}}$
$d = \sqrt{(2)^{2} + (-2)^{2}}$
$d = \sqrt{4 + 4}$
$d = \sqrt{8}$
$d = 2\sqrt{2}$ એકમ.
7
EasyMCQ
નીચે આપેલા બિંદુઓની જોડી વચ્ચેનું અંતર શોધો: $(-5, 7)$ અને $(-1, 3)$. ($\sqrt{2}$ માં)
A
$2$
B
$4$
C
$3$
D
$5$

Solution

(B) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ વચ્ચેનું અંતર $d$ શોધવા માટેનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$
અહીં આપેલા બિંદુઓ $(x_1, y_1) = (-5, 7)$ અને $(x_2, y_2) = (-1, 3)$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$d = \sqrt{(-1 - (-5))^2 + (3 - 7)^2}$
$d = \sqrt{(-1 + 5)^2 + (-4)^2}$
$d = \sqrt{(4)^2 + (-4)^2}$
$d = \sqrt{16 + 16}$
$d = \sqrt{32}$
$d = \sqrt{16 \times 2} = 4\sqrt{2}$ એકમ.
8
EasyMCQ
નીચે આપેલા બિંદુઓની જોડી વચ્ચેનું અંતર શોધો: $(a, b)$ અને $(-a, -b)$.
A
$\sqrt{a^2+b^2}$
B
$2\sqrt{a^2+b^2}$
C
$\sqrt{2(a^2+b^2)}$
D
$4\sqrt{a^2+b^2}$

Solution

(B) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ વચ્ચેનું અંતર $d$ શોધવા માટેનું સૂત્ર: $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ છે.
અહીં,$(x_1, y_1) = (a, b)$ અને $(x_2, y_2) = (-a, -b)$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$d = \sqrt{(-a - a)^2 + (-b - b)^2}$
$d = \sqrt{(-2a)^2 + (-2b)^2}$
$d = \sqrt{4a^2 + 4b^2}$
$d = \sqrt{4(a^2 + b^2)}$
$d = 2\sqrt{a^2 + b^2}$.
9
MediumMCQ
બિંદુઓ $(0,0)$ અને $(36,15)$ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$39$
B
$34$
C
$44$
D
$41$

Solution

(A) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ વચ્ચેનું અંતર $d$ શોધવાનું સૂત્ર: $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ છે.
આપેલ બિંદુઓ $(0,0)$ અને $(36,15)$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$d = \sqrt{(36 - 0)^2 + (15 - 0)^2}$
$d = \sqrt{36^2 + 15^2}$
$d = \sqrt{1296 + 225}$
$d = \sqrt{1521}$
$d = 39$.
તેથી,બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર $39$ છે.
10
MediumMCQ
નિર્ધારિત કરો કે બિંદુઓ $(1,5), (2,3)$ અને $(-2,-11)$ સમરેખ છે કે નહીં.
A
હા,તેઓ સમરેખ છે.
B
ના,તેઓ સમરેખ નથી.
C
તેઓ કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે.
D
તેઓ સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે.

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $A(1,5), B(2,3)$ અને $C(-2,-11)$ છે.
બિંદુઓ સમરેખ છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે આ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને શોધીએ છીએ:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
કિંમતો મૂકતા:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} |1(3 - (-11)) + 2(-11 - 5) + (-2)(5 - 3)|$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} |1(14) + 2(-16) + (-2)(2)|$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} |14 - 32 - 4|$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} |-22| = 11 \text{ ચોરસ એકમ}$.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $0$ ન હોવાથી,બિંદુઓ સમરેખ નથી.
11
Easy
ચકાસો કે શું $(5,-2), (6,4)$ અને $(7,-2)$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે.

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(5,-2), B(6,4)$ અને $C(7,-2)$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$AB = \sqrt{(6-5)^2 + (4-(-2))^2} = \sqrt{1^2 + 6^2} = \sqrt{1 + 36} = \sqrt{37}$
$BC = \sqrt{(7-6)^2 + (-2-4)^2} = \sqrt{1^2 + (-6)^2} = \sqrt{1 + 36} = \sqrt{37}$
$CA = \sqrt{(5-7)^2 + (-2-(-2))^2} = \sqrt{(-2)^2 + 0^2} = \sqrt{4} = 2$
અહીં $AB = BC = \sqrt{37}$ હોવાથી,ત્રિકોણની બે બાજુઓ સમાન લંબાઈની છે.
તેથી,આપેલા બિંદુઓ એક સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે.
12
Medium
એક વર્ગખંડમાં,$4$ મિત્રો આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $A, B, C$ અને $D$ બિંદુઓ પર બેઠા છે. ચંપા અને ચમેલી વર્ગમાં આવે છે અને થોડી મિનિટો અવલોકન કર્યા પછી ચંપા ચમેલીને પૂછે છે,"શું તને નથી લાગતું કે $ABCD$ એક ચોરસ છે?" ચમેલી અસંમત થાય છે. અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,શોધો કે તેમાંથી કોણ સાચું છે.
Question diagram

Solution

(N/A) $4$ મિત્રોના સ્થાન $A(3, 4)$,$B(6, 7)$,$C(9, 4)$ અને $D(6, 1)$ છે.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$AB = \sqrt{(6 - 3)^2 + (7 - 4)^2} = \sqrt{3^2 + 3^2} = \sqrt{9 + 9} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}$
$BC = \sqrt{(9 - 6)^2 + (4 - 7)^2} = \sqrt{3^2 + (-3)^2} = \sqrt{9 + 9} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}$
$CD = \sqrt{(6 - 9)^2 + (1 - 4)^2} = \sqrt{(-3)^2 + (-3)^2} = \sqrt{9 + 9} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}$
$DA = \sqrt{(3 - 6)^2 + (4 - 1)^2} = \sqrt{(-3)^2 + 3^2} = \sqrt{9 + 9} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}$
હવે,વિકર્ણોની ગણતરી કરતા:
$AC = \sqrt{(9 - 3)^2 + (4 - 4)^2} = \sqrt{6^2 + 0^2} = 6$
$BD = \sqrt{(6 - 6)^2 + (1 - 7)^2} = \sqrt{0^2 + (-6)^2} = 6$
બધી બાજુઓ સમાન હોવાથી $(AB = BC = CD = DA = 3\sqrt{2})$ અને બંને વિકર્ણો પણ સમાન હોવાથી $(AC = BD = 6)$,ચતુષ્કોણ $ABCD$ એક ચોરસ છે. તેથી,ચંપા સાચી છે.
Solution diagram
13
Medium
નીચે આપેલા બિંદુઓ દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણનો પ્રકાર જણાવો,જો કોઈ બનતો હોય તો,અને તમારા જવાબ માટે કારણો આપો: $(-1,-2), (1,0), (-1,2), (-3,0)$.

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $A(-1,-2), B(1,0), C(-1,2),$ અને $D(-3,0)$ એ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ છે.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$AB = \sqrt{(1 - (-1))^2 + (0 - (-2))^2} = \sqrt{2^2 + 2^2} = \sqrt{4+4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$
$BC = \sqrt{(-1 - 1)^2 + (2 - 0)^2} = \sqrt{(-2)^2 + 2^2} = \sqrt{4+4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$
$CD = \sqrt{(-3 - (-1))^2 + (0 - 2)^2} = \sqrt{(-2)^2 + (-2)^2} = \sqrt{4+4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$
$DA = \sqrt{(-1 - (-3))^2 + (-2 - 0)^2} = \sqrt{2^2 + (-2)^2} = \sqrt{4+4} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$
વિકર્ણ $AC = \sqrt{(-1 - (-1))^2 + (2 - (-2))^2} = \sqrt{0^2 + 4^2} = \sqrt{16} = 4$
વિકર્ણ $BD = \sqrt{(-3 - 1)^2 + (0 - 0)^2} = \sqrt{(-4)^2 + 0^2} = \sqrt{16} = 4$
અહીં બધી બાજુઓ સમાન છે $(AB = BC = CD = DA = 2\sqrt{2})$ અને બંને વિકર્ણો પણ સમાન છે $(AC = BD = 4)$,તેથી આ ચતુષ્કોણ એક ચોરસ છે.
14
Medium
નીચે આપેલા બિંદુઓ દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણનો પ્રકાર જણાવો,જો કોઈ બનતો હોય તો,અને તમારા જવાબ માટે કારણો આપો: $(-3, 5), (3, 1), (0, 3), (-1, -4)$.

Solution

(NONE) ધારો કે બિંદુઓ $A(-3, 5), B(3, 1), C(0, 3),$ અને $D(-1, -4)$ એ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ છે.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$AB = \sqrt{(3 - (-3))^2 + (1 - 5)^2} = \sqrt{6^2 + (-4)^2} = \sqrt{36 + 16} = \sqrt{52} = 2\sqrt{13}$
$BC = \sqrt{(0 - 3)^2 + (3 - 1)^2} = \sqrt{(-3)^2 + 2^2} = \sqrt{9 + 4} = \sqrt{13}$
$CD = \sqrt{(-1 - 0)^2 + (-4 - 3)^2} = \sqrt{(-1)^2 + (-7)^2} = \sqrt{1 + 49} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$
$DA = \sqrt{(-3 - (-1))^2 + (5 - (-4))^2} = \sqrt{(-2)^2 + 9^2} = \sqrt{4 + 81} = \sqrt{85}$
અહીં ચારેય બાજુઓ $AB, BC, CD,$ અને $DA$ ની લંબાઈ અલગ-અલગ હોવાથી,આ બિંદુઓ કોઈ ખાસ પ્રકારનો ચતુષ્કોણ (જેમ કે ચોરસ,લંબચોરસ કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ) બનાવતા નથી. આ એક સામાન્ય ચતુષ્કોણ છે.
15
Medium
નીચે આપેલા બિંદુઓ દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણનો પ્રકાર જણાવો,જો કોઈ બનતો હોય તો,અને તમારા જવાબ માટે કારણો આપો: $(4,5), (7,6), (4,3), (1,2)$.

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(4,5), B(7,6), C(4,3),$ અને $D(1,2)$ એ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ છે.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$AB = \sqrt{(7-4)^2 + (6-5)^2} = \sqrt{3^2 + 1^2} = \sqrt{9+1} = \sqrt{10}$
$BC = \sqrt{(4-7)^2 + (3-6)^2} = \sqrt{(-3)^2 + (-3)^2} = \sqrt{9+9} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}$
$CD = \sqrt{(1-4)^2 + (2-3)^2} = \sqrt{(-3)^2 + (-1)^2} = \sqrt{9+1} = \sqrt{10}$
$DA = \sqrt{(4-1)^2 + (5-2)^2} = \sqrt{3^2 + 3^2} = \sqrt{9+9} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2}$
વિકર્ણ $AC = \sqrt{(4-4)^2 + (3-5)^2} = \sqrt{0^2 + (-2)^2} = \sqrt{4} = 2$
વિકર્ણ $BD = \sqrt{(1-7)^2 + (2-6)^2} = \sqrt{(-6)^2 + (-4)^2} = \sqrt{36+16} = \sqrt{52} = 2\sqrt{13}$
અહીં સામસામેની બાજુઓ સમાન છે ($AB=CD$ અને $BC=DA$) અને વિકર્ણો અસમાન છે $(AC \neq BD)$,તેથી આ ચતુષ્કોણ સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ છે.
16
MediumMCQ
$x$-અક્ષ પરનું તે બિંદુ શોધો જે $(2, -5)$ અને $(-2, 9)$ થી સમાન અંતરે હોય.
A
$(-7, 0)$
B
$(7, 0)$
C
$(0, -7)$
D
$(0, 7)$

Solution

(A) આપણે $x$-અક્ષ પરનું એક બિંદુ શોધવાનું છે. તેથી,તેનો $y$-યામ $0$ થશે.
ધારો કે $x$-અક્ષ પરનું બિંદુ $P(x, 0)$ છે.
બિંદુ $P(x, 0)$ અને $A(2, -5)$ વચ્ચેનું અંતર અંતર સૂત્ર દ્વારા:
$PA = \sqrt{(x - 2)^2 + (0 - (-5))^2} = \sqrt{(x - 2)^2 + 25}$.
બિંદુ $P(x, 0)$ અને $B(-2, 9)$ વચ્ચેનું અંતર:
$PB = \sqrt{(x - (-2))^2 + (0 - 9)^2} = \sqrt{(x + 2)^2 + 81}$.
આપેલ શરત મુજબ,આ અંતરો સમાન છે,તેથી $PA = PB$,જેનો અર્થ છે $PA^2 = PB^2$:
$(x - 2)^2 + 25 = (x + 2)^2 + 81$
વર્ગોનું વિસ્તરણ કરતા:
$x^2 - 4x + 4 + 25 = x^2 + 4x + 4 + 81$
બંને બાજુથી $x^2 + 4$ બાદ કરતા:
$-4x + 25 = 4x + 81$
પદોને ગોઠવતા:
$-8x = 81 - 25$
$-8x = 56$
$x = -7$
આમ,માંગેલ બિંદુ $(-7, 0)$ છે.
17
MediumMCQ
$y$ ની એવી કિંમતો શોધો જેના માટે બિંદુઓ $P(2, -3)$ અને $Q(10, y)$ વચ્ચેનું અંતર $10$ એકમ હોય.
A
$y = 3, -9$
B
$y = 2, -8$
C
$y = 4, -10$
D
$y = 5, -7$

Solution

(A) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ વચ્ચેના અંતરનું સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ છે.
આપેલ બિંદુઓ $P(2, -3)$ અને $Q(10, y)$ છે અને અંતર $d = 10$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$10 = \sqrt{(10 - 2)^2 + (y - (-3))^2}$
$10 = \sqrt{(8)^2 + (y + 3)^2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$100 = 64 + (y + 3)^2$
$100 - 64 = (y + 3)^2$
$36 = (y + 3)^2$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$y + 3 = \pm 6$
કિસ્સો $1$: $y + 3 = 6 \implies y = 3$
કિસ્સો $2$: $y + 3 = -6 \implies y = -9$
તેથી,$y$ ની શક્ય કિંમતો $3$ અને $-9$ છે.
18
Medium
જો $Q(0, 1)$ એ $P(5, -3)$ અને $R(x, 6)$ થી સમાન અંતરે હોય,તો $x$ ની કિંમતો શોધો. તેમજ $QR$ અને $PR$ ના અંતર શોધો.

Solution

(X = ±4) આપેલ છે કે $Q(0, 1)$ એ $P(5, -3)$ અને $R(x, 6)$ થી સમાન અંતરે છે,તેથી $PQ = QR$.
અંતર સૂત્ર $\sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$PQ^2 = QR^2$
$(5-0)^2 + (-3-1)^2 = (x-0)^2 + (6-1)^2$
$5^2 + (-4)^2 = x^2 + 5^2$
$25 + 16 = x^2 + 25$
$x^2 = 16 \implies x = \pm 4$.
કિસ્સો $1$: જો $R$ એ $(4, 6)$ હોય:
$QR = \sqrt{(4-0)^2 + (6-1)^2} = \sqrt{16 + 25} = \sqrt{41}$.
$PR = \sqrt{(4-5)^2 + (6-(-3))^2} = \sqrt{(-1)^2 + 9^2} = \sqrt{1 + 81} = \sqrt{82}$.
કિસ્સો $2$: જો $R$ એ $(-4, 6)$ હોય:
$QR = \sqrt{(-4-0)^2 + (6-1)^2} = \sqrt{16 + 25} = \sqrt{41}$.
$PR = \sqrt{(-4-5)^2 + (6-(-3))^2} = \sqrt{(-9)^2 + 9^2} = \sqrt{81 + 81} = \sqrt{162} = 9\sqrt{2}$.
19
Medium
$x$ અને $y$ વચ્ચેનો એવો સંબંધ શોધો કે જેથી બિંદુ $(x, y)$ એ બિંદુઓ $(3, 6)$ અને $(-3, 4)$ થી સમાન અંતરે હોય.

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$,$A(3, 6)$ અને $B(-3, 4)$ છે.
$P$ એ $A$ અને $B$ થી સમાન અંતરે હોવાથી,$PA = PB$ થાય.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$PA^2 = PB^2$.
$(x - 3)^2 + (y - 6)^2 = (x - (-3))^2 + (y - 4)^2$
$(x - 3)^2 + (y - 6)^2 = (x + 3)^2 + (y - 4)^2$
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા:
$x^2 - 6x + 9 + y^2 - 12y + 36 = x^2 + 6x + 9 + y^2 - 8y + 16$
બંને બાજુથી $x^2$ અને $y^2$ ને દૂર કરતા:
$-6x - 12y + 45 = 6x - 8y + 25$
પદોને ગોઠવતા:
$45 - 25 = 6x + 6x - 8y + 12y$
$20 = 12x + 4y$
$4$ વડે ભાગતા:
$5 = 3x + y$
આમ,સંબંધ $3x + y - 5 = 0$ છે.
20
EasyMCQ
બિંદુઓ $(4, -3)$ અને $(8, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $3: 1$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરતા બિંદુના યામ શોધો.
A
($7$,$3$)
B
($3$,$7$)
C
($5$,$2$)
D
($2$,$5$)

Solution

(A) ધારો કે $P(x, y)$ એ માંગેલ બિંદુ છે જે $A(4, -3)$ અને $B(8, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $m:n = 3:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,યામ $(x, y)$ નીચે મુજબ મળે છે:
$x = \frac{mx_2 + nx_1}{m + n} = \frac{3(8) + 1(4)}{3 + 1} = \frac{24 + 4}{4} = \frac{28}{4} = 7$
$y = \frac{my_2 + ny_1}{m + n} = \frac{3(5) + 1(-3)}{3 + 1} = \frac{15 - 3}{4} = \frac{12}{4} = 3$
તેથી,માંગેલ બિંદુ $(7, 3)$ છે.
21
MediumMCQ
બિંદુ $(-4, 6)$ એ બિંદુઓ $A(-6, 10)$ અને $B(3, -8)$ ને જોડતા રેખાખંડનું કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે?
A
$2: 7$
B
$3: 7$
C
$7: 2$
D
$7: 3$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(-4, 6)$ એ $A(-6, 10)$ અને $B(3, -8)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $m_{1}: m_{2}$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$P(x, y) = \left( \frac{m_{1}x_{2} + m_{2}x_{1}}{m_{1} + m_{2}}, \frac{m_{1}y_{2} + m_{2}y_{1}}{m_{1} + m_{2}} \right)$
કિંમતો મૂકતા:
$(-4, 6) = \left( \frac{3m_{1} - 6m_{2}}{m_{1} + m_{2}}, \frac{-8m_{1} + 10m_{2}}{m_{1} + m_{2}} \right)$
$x$-યામને સરખાવતા:
$-4 = \frac{3m_{1} - 6m_{2}}{m_{1} + m_{2}}$
$-4(m_{1} + m_{2}) = 3m_{1} - 6m_{2}$
$-4m_{1} - 4m_{2} = 3m_{1} - 6m_{2}$
$2m_{2} = 7m_{1}$
$\frac{m_{1}}{m_{2}} = \frac{2}{7}$
આમ,માંગેલ ગુણોત્તર $2: 7$ છે.
22
Difficult
બિંદુઓ $A (2, -2)$ અને $B (-7, 4)$ ને જોડતા રેખાખંડના ત્રિભાગ બિંદુઓના (એટલે કે,ત્રણ સમાન ભાગમાં વિભાજન કરતા બિંદુઓના) યામ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે $P$ અને $Q$ એ $AB$ ના ત્રિભાગ બિંદુઓ છે જેથી $AP = PQ = QB$ થાય.
બિંદુ $P$ એ $AB$ નું $1:2$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P$ ના યામ:
$P = \left(\frac{1(-7) + 2(2)}{1 + 2}, \frac{1(4) + 2(-2)}{1 + 2}\right) = \left(\frac{-7 + 4}{3}, \frac{4 - 4}{3}\right) = \left(\frac{-3}{3}, \frac{0}{3}\right) = (-1, 0)$.
બિંદુ $Q$ એ $AB$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$Q$ ના યામ:
$Q = \left(\frac{2(-7) + 1(2)}{2 + 1}, \frac{2(4) + 1(-2)}{2 + 1}\right) = \left(\frac{-14 + 2}{3}, \frac{8 - 2}{3}\right) = \left(\frac{-12}{3}, \frac{6}{3}\right) = (-4, 2)$.
તેથી,રેખાખંડના ત્રિભાગ બિંદુઓના યામ $(-1, 0)$ અને $(-4, 2)$ છે.
Solution diagram
23
MediumMCQ
$y$-અક્ષ બિંદુઓ $(5, -6)$ અને $(-1, -4)$ ને જોડતા રેખાખંડનું કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે તે શોધો. છેદબિંદુના યામ પણ શોધો.
A
ગુણોત્તર $5:1$,બિંદુ $(0, -13/3)$
B
ગુણોત્તર $1:5$,બિંદુ $(0, -13/3)$
C
ગુણોત્તર $5:1$,બિંદુ $(0, -14/3)$
D
ગુણોત્તર $1:5$,બિંદુ $(0, -14/3)$

Solution

(A) ધારો કે $y$-અક્ષ રેખાખંડનું $k:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્ર મુજબ,$(x_1, y_1) = (5, -6)$ અને $(x_2, y_2) = (-1, -4)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $k:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુના યામ:
$\left( \frac{k(-1) + 5}{k+1}, \frac{k(-4) + (-6)}{k+1} \right) = \left( \frac{-k+5}{k+1}, \frac{-4k-6}{k+1} \right)$.
આ બિંદુ $y$-અક્ષ પર હોવાથી,તેનો $x$-યામ $0$ થાય.
તેથી,$\frac{-k+5}{k+1} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $-k+5 = 0$,એટલે કે $k = 5$.
આમ,ગુણોત્તર $5:1$ છે.
હવે,$k=5$ ની કિંમત $y$-યામમાં મૂકતા:
$y = \frac{-4(5) - 6}{5+1} = \frac{-20-6}{6} = \frac{-26}{6} = -\frac{13}{3}$.
આમ,છેદબિંદુ $(0, -13/3)$ છે.
24
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $A (6, 1)$,$B (8, 2)$,$C (9, 4)$ અને $D (p, 3)$ એ ક્રમમાં સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$9$
D
$7$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે છે.
તેથી,વિકર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ એ વિકર્ણ $BD$ ના મધ્યબિંદુ સમાન હોય છે.
રેખાખંડના મધ્યબિંદુના યામ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માટે $\left(\frac{x_1+x_2}{2}, \frac{y_1+y_2}{2}\right)$ સૂત્રનો ઉપયોગ થાય છે.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ $= \left(\frac{6+9}{2}, \frac{1+4}{2}\right) = \left(\frac{15}{2}, \frac{5}{2}\right)$.
$BD$ નું મધ્યબિંદુ $= \left(\frac{8+p}{2}, \frac{2+3}{2}\right) = \left(\frac{8+p}{2}, \frac{5}{2}\right)$.
બંને મધ્યબિંદુઓને સરખાવતા,આપણને મળે છે $\frac{15}{2} = \frac{8+p}{2}$.
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા,$15 = 8 + p$.
આમ,$p = 15 - 8 = 7$.
25
EasyMCQ
$(-1, 7)$ અને $(4, -3)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુના યામ શોધો.
A
($1$,$3$)
B
($3$,$1$)
C
($2$,$3$)
D
($3$,$2$)

Solution

(A) ધારો કે $P(x, y)$ એ માંગેલ બિંદુ છે જે $A(-1, 7)$ અને $B(4, -3)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $m:n = 2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{mx_2 + nx_1}{m + n} = \frac{2(4) + 3(-1)}{2 + 3} = \frac{8 - 3}{5} = \frac{5}{5} = 1$
$y = \frac{my_2 + ny_1}{m + n} = \frac{2(-3) + 3(7)}{2 + 3} = \frac{-6 + 21}{5} = \frac{15}{5} = 3$
તેથી,બિંદુના યામ $(1, 3)$ છે.
26
MediumMCQ
$(4, -1)$ અને $(-2, -3)$ ને જોડતા રેખાખંડના ત્રિભાગ બિંદુઓના યામ શોધો.
A
$(2, -5/3)$ અને $(0, -7/3)$
B
$(1, -2)$ અને $(0, -1)$
C
$(2, -5/3)$ અને $(1, -7/3)$
D
$(0, -5/3)$ અને $(2, -7/3)$

Solution

(A) ધારો કે $A = (4, -1)$ અને $B = (-2, -3)$ છે. ધારો કે $P$ અને $Q$ એવા ત્રિભાગ બિંદુઓ છે કે જેથી $AP = PQ = QB$ થાય.
બિંદુ $P$ એ $AB$ નું $1:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્ર $\left( \frac{mx_2 + nx_1}{m+n}, \frac{my_2 + ny_1}{m+n} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x_1 = \frac{1(-2) + 2(4)}{1+2} = \frac{-2+8}{3} = \frac{6}{3} = 2$
$y_1 = \frac{1(-3) + 2(-1)}{1+2} = \frac{-3-2}{3} = -\frac{5}{3}$
તેથી,$P = (2, -5/3)$.
બિંદુ $Q$ એ $AB$ નું $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x_2 = \frac{2(-2) + 1(4)}{2+1} = \frac{-4+4}{3} = 0$
$y_2 = \frac{2(-3) + 1(-1)}{2+1} = \frac{-6-1}{3} = -\frac{7}{3}$
તેથી,$Q = (0, -7/3)$.
27
Difficult
સ્પોર્ટ્સ ડેની પ્રવૃત્તિઓ કરવા માટે,તમારી લંબચોરસ આકારની શાળાના મેદાન $ABCD$ માં,$1 \, m$ ના અંતરે ચોક પાવડરથી રેખાઓ દોરવામાં આવી છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $AD$ પર એકબીજાથી $1 \, m$ ના અંતરે $100$ ફૂલના કુંડા મૂકવામાં આવ્યા છે. નિહારિકા $2^{nd}$ લાઇન પર $AD$ ના અંતરના $\frac{1}{4}$ ભાગ જેટલું દોડે છે અને લીલો ઝંડો રોપે છે. પ્રીત $8^{th}$ લાઇન પર $AD$ ના અંતરના $\frac{1}{5}$ ભાગ જેટલું દોડે છે અને લાલ ઝંડો રોપે છે. બંને ઝંડા વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે? જો રશ્મિએ બંને ઝંડાને જોડતા રેખાખંડની બરાબર વચ્ચે વાદળી ઝંડો રોપવાનો હોય,તો તેણે તેનો ઝંડો ક્યાં રોપવો જોઈએ?
Question diagram

Solution

(N/A) તે જોઈ શકાય છે કે નિહારિકાએ $2^{nd}$ લાઇનના શરૂઆતના બિંદુથી $AD$ ના અંતરના $\frac{1}{4}$ ભાગ પર,એટલે કે $\left(\frac{1}{4} \times 100\right) \, m = 25 \, m$ પર લીલો ઝંડો રોપ્યો છે. તેથી,આ બિંદુ $G$ ના યામ $(2, 25)$ છે.
પ્રીતે $8^{th}$ લાઇનના શરૂઆતના બિંદુથી $AD$ ના અંતરના $\frac{1}{5}$ ભાગ પર,એટલે કે $\left(\frac{1}{5} \times 100\right) \, m = 20 \, m$ પર લાલ ઝંડો રોપ્યો છે. તેથી,આ બિંદુ $R$ ના યામ $(8, 20)$ છે.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,આ ઝંડાઓ વચ્ચેનું અંતર $GR = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ છે.
$GR = \sqrt{(8 - 2)^2 + (20 - 25)^2} = \sqrt{6^2 + (-5)^2} = \sqrt{36 + 25} = \sqrt{61} \, m.$
જે બિંદુ પર રશ્મિએ તેનો વાદળી ઝંડો રોપવો જોઈએ તે આ બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે. ધારો કે આ બિંદુ $M(x, y)$ છે.
$x = \frac{2 + 8}{2} = \frac{10}{2} = 5, \quad y = \frac{25 + 20}{2} = \frac{45}{2} = 22.5.$
આમ,મધ્યબિંદુના યામ $(5, 22.5)$ છે.
તેથી,રશ્મિએ તેનો વાદળી ઝંડો $5^{th}$ લાઇન પર $22.5 \, m$ ના અંતરે રોપવો જોઈએ.
28
MediumMCQ
બિંદુઓ $(-3, 10)$ અને $(6, -8)$ ને જોડતા રેખાખંડનું બિંદુ $(-1, 6)$ દ્વારા કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન થાય છે તે શોધો.
A
$2$:$7$
B
$7$:$2$
C
$3$:$7$
D
$7$:$3$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(-3, 10)$ અને $B(6, -8)$ ને જોડતા રેખાખંડનું બિંદુ $P(-1, 6)$ દ્વારા $k : 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન થાય છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,બિંદુ $P$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$P(x, y) = \left( \frac{mx_2 + nx_1}{m + n}, \frac{my_2 + ny_1}{m + n} \right)$
અહીં,$m = k$,$n = 1$,$(x_1, y_1) = (-3, 10)$,અને $(x_2, y_2) = (6, -8)$ છે.
$x$-યામને સરખાવતા:
$-1 = \frac{k(6) + 1(-3)}{k + 1}$
$-1(k + 1) = 6k - 3$
$-k - 1 = 6k - 3$
$-k - 6k = -3 + 1$
$-7k = -2$
$k = \frac{2}{7}$
આમ,જરૂરી ગુણોત્તર $2 : 7$ છે.
29
Medium
$A(1, -5)$ અને $B(-4, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $x$-અક્ષ દ્વારા કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન થાય છે તે શોધો. વિભાજન બિંદુના યામ પણ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે $A(1, -5)$ અને $B(-4, 5)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $x$-અક્ષ દ્વારા થતું વિભાજન $k: 1$ ના ગુણોત્તરમાં છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,વિભાજન બિંદુના યામ $\left(\frac{-4k + 1}{k + 1}, \frac{5k - 5}{k + 1}\right)$ મળે છે.
આ બિંદુ $x$-અક્ષ પર હોવાથી,તેનો $y$-યામ $0$ થાય.
તેથી,$\frac{5k - 5}{k + 1} = 0$.
આના પરથી $5k - 5 = 0$ મળે,એટલે કે $k = 1$.
આમ,ગુણોત્તર $1: 1$ છે.
$x$-યામમાં $k = 1$ મૂકતા: $\frac{-4(1) + 1}{1 + 1} = \frac{-3}{2}$.
તેથી,વિભાજન બિંદુ $\left(\frac{-3}{2}, 0\right)$ છે.
30
Difficult
જો $(1, 2), (4, y), (x, 6)$ અને $(3, 5)$ એ ક્રમમાં લીધેલા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો $x$ અને $y$ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ $A(1, 2), B(4, y), C(x, 6)$ અને $D(3, 5)$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને સમાન બિંદુ $O$ પર દુભાગે છે.
તેથી,$O$ એ બંને વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ નું મધ્યબિંદુ છે.
વિકર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ $\left(\frac{1+x}{2}, \frac{2+6}{2}\right) = \left(\frac{x+1}{2}, 4\right)$ દ્વારા મળે છે.
વિકર્ણ $BD$ નું મધ્યબિંદુ $\left(\frac{4+3}{2}, \frac{y+5}{2}\right) = \left(\frac{7}{2}, \frac{y+5}{2}\right)$ દ્વારા મળે છે.
આ બંને એક જ બિંદુ $O$ દર્શાવતા હોવાથી,આપણે તેમના યામને સરખાવીએ:
$\frac{x+1}{2} = \frac{7}{2} \implies x+1 = 7 \implies x = 6.$
$4 = \frac{y+5}{2} \implies 8 = y+5 \implies y = 3.$
આમ,$x = 6$ અને $y = 3$ છે.
Solution diagram
31
MediumMCQ
બિંદુ $A$ ના યામ શોધો,જ્યાં $AB$ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે જેનું કેન્દ્ર $(2,-3)$ છે અને $B$ એ $(1,4)$ છે.
A
$(3, -10)$
B
$(3, 10)$
C
$(-3,10)$
D
$(-3,-10)$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $A$ ના યામ $(x, y)$ છે.
વર્તુળનો વ્યાસ $AB$ હોવાથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર એ વ્યાસ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે.
આપેલ છે કે કેન્દ્ર $(2, -3)$ છે અને બિંદુ $B$ એ $(1, 4)$ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,કેન્દ્રના યામ $\left(\frac{x+1}{2}, \frac{y+4}{2}\right)$ થાય.
આને આપેલ કેન્દ્ર $(2, -3)$ સાથે સરખાવતા,
$\frac{x+1}{2} = 2 \Rightarrow x+1 = 4 \Rightarrow x = 3.$
$\frac{y+4}{2} = -3 \Rightarrow y+4 = -6 \Rightarrow y = -10.$
તેથી,બિંદુ $A$ ના યામ $(3, -10)$ છે.
32
Medium
જો $A$ અને $B$ અનુક્રમે $(-2, -2)$ અને $(2, -4)$ હોય,તો $P$ ના યામ શોધો જેથી $AP = \frac{3}{7} AB$ થાય અને $P$ એ રેખાખંડ $AB$ પર આવેલું હોય.

Solution

(N/A) બિંદુ $A$ અને $B$ ના યામ અનુક્રમે $(-2, -2)$ અને $(2, -4)$ છે.
$AP = \frac{3}{7} AB$ હોવાથી,તેનો અર્થ એ થાય કે $AP : AB = 3 : 7$.
તેથી,$AP : PB = 3 : (7 - 3) = 3 : 4$.
બિંદુ $P$ એ રેખાખંડ $AB$ નું $m : n = 3 : 4$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P$ ના યામ નીચે મુજબ મળે છે:
$P = \left( \frac{mx_2 + nx_1}{m + n}, \frac{my_2 + ny_1}{m + n} \right)$
$P = \left( \frac{3(2) + 4(-2)}{3 + 4}, \frac{3(-4) + 4(-2)}{3 + 4} \right)$
$P = \left( \frac{6 - 8}{7}, \frac{-12 - 8}{7} \right)$
$P = \left( -\frac{2}{7}, -\frac{20}{7} \right)$
Solution diagram
33
Medium
$A (-2, 2)$ અને $B (2, 8)$ ને જોડતા રેખાખંડનું ચાર સમાન ભાગમાં વિભાજન કરતા બિંદુઓના યામ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે રેખાખંડ $AB$ નું ચાર સમાન ભાગમાં વિભાજન કરતા બિંદુઓ $X, Y, Z$ છે. આ બિંદુઓ રેખાખંડનું અનુક્રમે $1:3, 1:1, 3:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
$X$ ના યામ $= \left(\frac{1 \times 2 + 3 \times (-2)}{1 + 3}, \frac{1 \times 8 + 3 \times 2}{1 + 3}\right) = \left(\frac{2 - 6}{4}, \frac{8 + 6}{4}\right) = \left(-1, \frac{14}{4}\right) = \left(-1, 3.5\right)$.
$Y$ ના યામ ($AB$ નું મધ્યબિંદુ) $= \left(\frac{-2 + 2}{2}, \frac{2 + 8}{2}\right) = \left(0, \frac{10}{2}\right) = (0, 5)$.
$Z$ ના યામ $= \left(\frac{3 \times 2 + 1 \times (-2)}{3 + 1}, \frac{3 \times 8 + 1 \times 2}{3 + 1}\right) = \left(\frac{6 - 2}{4}, \frac{24 + 2}{4}\right) = \left(\frac{4}{4}, \frac{26}{4}\right) = (1, 6.5)$.
Solution diagram
34
MediumMCQ
જો સમબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ ક્રમમાં $(3,0), (4,5), (-1,4)$ અને $(-2,-1)$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધો. (ચોરસ એકમમાં)
A
$22$
B
$24$
C
$42$
D
$30$

Solution

(B) ધારો કે સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ ના શિરોબિંદુઓ $A(3,0), B(4,5), C(-1,4)$ અને $D(-2,-1)$ છે.
સમબાજુ ચતુષ્કોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $\text{Area} = \frac{1}{2} \times d_1 \times d_2$ છે,જ્યાં $d_1$ અને $d_2$ એ વિકર્ણોની લંબાઈ છે.
પ્રથમ,અંતર સૂત્ર $\sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરીને વિકર્ણ $AC$ ની લંબાઈ શોધો:
$AC = \sqrt{(-1-3)^2 + (4-0)^2} = \sqrt{(-4)^2 + 4^2} = \sqrt{16+16} = \sqrt{32} = 4\sqrt{2}$.
ત્યારબાદ,વિકર્ણ $BD$ ની લંબાઈ શોધો:
$BD = \sqrt{(-2-4)^2 + (-1-5)^2} = \sqrt{(-6)^2 + (-6)^2} = \sqrt{36+36} = \sqrt{72} = 6\sqrt{2}$.
હવે,ક્ષેત્રફળની ગણતરી કરો:
$\text{Area} = \frac{1}{2} \times AC \times BD = \frac{1}{2} \times 4\sqrt{2} \times 6\sqrt{2} = \frac{1}{2} \times 24 \times 2 = 24$ ચોરસ એકમ.
35
MediumMCQ
જેના શિરોબિંદુઓ $(1, -1), (-4, 6)$ અને $(-3, -5)$ હોય તેવા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો (ચોરસ એકમમાં).
A
$28$
B
$32$
C
$24$
D
$20$

Solution

(C) જેના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય તેવા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં આપેલા શિરોબિંદુઓ $A(1, -1), B(-4, 6)$ અને $C(-3, -5)$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |1(6 - (-5)) + (-4)(-5 - (-1)) + (-3)(-1 - 6)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |1(11) + (-4)(-4) + (-3)(-7)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |11 + 16 + 21|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |48| = 24$
આમ,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $24$ ચોરસ એકમ છે.
36
MediumMCQ
$A(5, 2)$,$B(4, 7)$ અને $C(7, -4)$ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો (ચોરસ એકમમાં).
A
$8$
B
$1$
C
$6$
D
$2$

Solution

(D) $A(x_1, y_1)$,$B(x_2, y_2)$ અને $C(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં આપેલ બિંદુઓ $A(5, 2)$,$B(4, 7)$ અને $C(7, -4)$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |5(7 - (-4)) + 4(-4 - 2) + 7(2 - 7)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |5(11) + 4(-6) + 7(-5)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |55 - 24 - 35|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |55 - 59|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-4|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 4 = 2$ ચોરસ એકમ.
37
EasyMCQ
બિંદુઓ $P(-1.5, 3)$,$Q(6, -2)$ અને $R(-3, 4)$ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો (ચોરસ એકમમાં).
A
$0$
B
$4$
C
$10$
D
$8$

Solution

(A) શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ ધરાવતા ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલ યામ $P(-1.5, 3)$,$Q(6, -2)$ અને $R(-3, 4)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-1.5(-2 - 4) + 6(4 - 3) + (-3)(3 - (-2))|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-1.5(-6) + 6(1) - 3(5)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |9 + 6 - 15|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |0| = 0$ ચોરસ એકમ.
ક્ષેત્રફળ $0$ હોવાથી,બિંદુઓ $P$,$Q$ અને $R$ સમરેખ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ એક જ સીધી રેખા પર આવેલા છે અને ત્રિકોણ બનાવતા નથી.
38
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $A(2, 3)$,$B(4, k)$ અને $C(6, -3)$ સમરેખ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$0$
C
$6$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ બિંદુઓ $A(2, 3)$,$B(4, k)$ અને $C(6, -3)$ સમરેખ હોવાથી,આ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $0$ થવું જોઈએ.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ માટે ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)| = 0$
આપેલ યામોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{1}{2} |2(k - (-3)) + 4(-3 - 3) + 6(3 - k)| = 0$
$\frac{1}{2} |2(k + 3) + 4(-6) + 6(3 - k)| = 0$
$\frac{1}{2} |2k + 6 - 24 + 18 - 6k| = 0$
$\frac{1}{2} |-4k| = 0$
$-2k = 0$
તેથી,$k = 0$.
39
DifficultMCQ
જો $A (-5, 7)$,$B (-4, -5)$,$C (-1, -6)$ અને $D (4, 5)$ એ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો (ચોરસ એકમમાં).
A
$66$
B
$79$
C
$72$
D
$61$

Solution

(C) ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે વિકર્ણ $BD$ દોરીને તેને બે ત્રિકોણમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય ત્યારે તેનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર: $\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ છે.
$1$. $\Delta ABD$ નું ક્ષેત્રફળ,જેના શિરોબિંદુઓ $A(-5, 7)$,$B(-4, -5)$ અને $D(4, 5)$ છે:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |-5(-5 - 5) + (-4)(5 - 7) + 4(7 - (-5))|$
$= \frac{1}{2} |-5(-10) - 4(-2) + 4(12)|$
$= \frac{1}{2} |50 + 8 + 48| = \frac{106}{2} = 53$ ચોરસ એકમ.
$2$. $\Delta BCD$ નું ક્ષેત્રફળ,જેના શિરોબિંદુઓ $B(-4, -5)$,$C(-1, -6)$ અને $D(4, 5)$ છે:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |-4(-6 - 5) + (-1)(5 - (-5)) + 4(-5 - (-6))|$
$= \frac{1}{2} |-4(-11) - 1(10) + 4(1)|$
$= \frac{1}{2} |44 - 10 + 4| = \frac{38}{2} = 19$ ચોરસ એકમ.
ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું કુલ ક્ષેત્રફળ = $\text{Area}(\Delta ABD) + \text{Area}(\Delta BCD) = 53 + 19 = 72$ ચોરસ એકમ.
40
MediumMCQ
જેના શિરોબિંદુઓ $(2, 3), (-1, 0)$ અને $(2, -4)$ હોય તેવા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$10.5$ ચોરસ એકમ
B
$11.5$ ચોરસ એકમ
C
$9.5$ ચોરસ એકમ
D
$12.5$ ચોરસ એકમ

Solution

(A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં આપેલા શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1) = (2, 3), (x_2, y_2) = (-1, 0)$ અને $(x_3, y_3) = (2, -4)$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |2(0 - (-4)) + (-1)(-4 - 3) + 2(3 - 0)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |2(4) + (-1)(-7) + 2(3)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |8 + 7 + 6|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |21| = 10.5$ ચોરસ એકમ.
41
MediumMCQ
જેના શિરોબિંદુઓ $(-5,-1), (3,-5), (5,2)$ હોય તેવા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો (ચોરસ એકમમાં).
A
$30$
B
$32$
C
$28$
D
$22$

Solution

(B) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં આપેલા શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1) = (-5, -1)$,$(x_2, y_2) = (3, -5)$ અને $(x_3, y_3) = (5, 2)$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |(-5)(-5 - 2) + 3(2 - (-1)) + 5(-1 - (-5))|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |(-5)(-7) + 3(3) + 5(4)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |35 + 9 + 20|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |64| = 32$ ચોરસ એકમ.
42
MediumMCQ
નીચેના દરેક કિસ્સામાં $k$ ની કિંમત શોધો જેના માટે બિંદુઓ સમરેખ હોય: $(7, -2), (5, 1), (3, k)$.
A
$1$
B
$4$
C
$10$
D
$8$

Solution

(B) બિંદુઓ સમરેખ હોય ત્યારે તેમના દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $0$ થાય છે.
$(x_1, y_1), (x_2, y_2),$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)| = 0$ છે.
આપેલ બિંદુઓ $(7, -2), (5, 1),$ અને $(3, k)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{1}{2} |7(1 - k) + 5(k - (-2)) + 3(-2 - 1)| = 0$
$\frac{1}{2} |7 - 7k + 5(k + 2) + 3(-3)| = 0$
$\frac{1}{2} |7 - 7k + 5k + 10 - 9| = 0$
$|8 - 2k| = 0$
$8 - 2k = 0$
$2k = 8$
$k = 4$
43
MediumMCQ
$k$ ની કઈ કિંમત માટે બિંદુઓ $(8,1), (k,-4),$ અને $(2,-5)$ સમરેખ છે?
A
$7$
B
$8$
C
$3$
D
$11$

Solution

(C) જો બિંદુઓ સમરેખ હોય,તો તેમના દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $0$ થાય.
$(x_1, y_1), (x_2, y_2),$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)| = 0$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલા બિંદુઓ $(8,1), (k,-4),$ અને $(2,-5)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{1}{2} |8(-4 - (-5)) + k(-5 - 1) + 2(1 - (-4))| = 0$
$\frac{1}{2} |8(-4 + 5) + k(-6) + 2(1 + 4)| = 0$
$\frac{1}{2} |8(1) - 6k + 2(5)| = 0$
$|8 - 6k + 10| = 0$
$18 - 6k = 0$
$6k = 18$
$k = 3$
44
Medium
$(0,-1), (2,1)$ અને $(0,3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડવાથી બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો. આ ક્ષેત્રફળનો આપેલ ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ સાથેનો ગુણોત્તર શોધો.

Solution

(1:4) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(0,-1), B(2,1), C(0,3)$ છે.
ધારો કે $D, E, F$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB, AC, BC$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. મધ્યબિંદુના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને $D, E$ અને $F$ ના યામ નીચે મુજબ મળે છે:
$D = \left(\frac{0+2}{2}, \frac{-1+1}{2}\right) = (1,0)$
$E = \left(\frac{0+0}{2}, \frac{-1+3}{2}\right) = (0,1)$
$F = \left(\frac{2+0}{2}, \frac{1+3}{2}\right) = (1,2)$
$(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2-y_3) + x_2(y_3-y_1) + x_3(y_1-y_2)|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$\Delta DEF$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |1(1-2) + 0(2-0) + 1(0-1)| = \frac{1}{2} |-1 + 0 - 1| = \frac{1}{2} |-2| = 1$ ચોરસ એકમ.
$\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |0(1-3) + 2(3-(-1)) + 0(-1-1)| = \frac{1}{2} |0 + 2(4) + 0| = \frac{1}{2} |8| = 4$ ચોરસ એકમ.
તેથી,જરૂરી ગુણોત્તર $1:4$ છે.
Solution diagram
45
MediumMCQ
ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો જેના શિરોબિંદુઓ ક્રમમાં $(-4,-2), (-3,-5), (3,-2)$ અને $(2,3)$ છે (ચોરસ એકમમાં).
A
$32$
B
$28$
C
$22$
D
$12$

Solution

(B) ધારો કે ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ $A(-4,-2), B(-3,-5), C(3,-2)$ અને $D(2,3)$ છે. બે ત્રિકોણ $\triangle ABC$ અને $\triangle ACD$ બનાવવા માટે $AC$ ને જોડો.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_{1}(y_{2}-y_{3}) + x_{2}(y_{3}-y_{1}) + x_{3}(y_{1}-y_{2})|$
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |(-4){(-5)-(-2)} + (-3){(-2)-(-2)} + 3{(-2)-(-5)}|$
$= \frac{1}{2} |(-4)(-3) + (-3)(0) + 3(3)| = \frac{1}{2} |12 + 0 + 9| = \frac{21}{2} = 10.5$ ચોરસ એકમ.
$\triangle ACD$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |(-4){(-2)-(3)} + 3{(3)-(-2)} + 2{(-2)-(-2)}|$
$= \frac{1}{2} |(-4)(-5) + 3(5) + 2(0)| = \frac{1}{2} |20 + 15 + 0| = \frac{35}{2} = 17.5$ ચોરસ એકમ.
ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ $= \triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $+ \triangle ACD$ નું ક્ષેત્રફળ
$= 10.5 + 17.5 = 28$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
46
MediumMCQ
ત્રિકોણની મધ્યગા તેને સમાન ક્ષેત્રફળ ધરાવતા બે ત્રિકોણોમાં વિભાજિત કરે છે. $\Delta ABC$ માટે આ પરિણામ ચકાસો,જેના શિરોબિંદુઓ $A (4, -6), B (3, -2)$ અને $C (5, 2)$ છે. દરેક ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$9$
B
$1$
C
$3$
D
$7$

Solution

(C) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A (4, -6), B (3, -2)$ અને $C (5, 2)$ છે.
ધારો કે $D$ એ $\triangle ABC$ ની બાજુ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી,$AD$ એ $\triangle ABC$ ની મધ્યગા છે.
બિંદુ $D$ ના યામ $= \left(\frac{3+5}{2}, \frac{-2+2}{2}\right) = (4, 0)$.
$(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$\triangle ABD$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |4(-2 - 0) + 3(0 - (-6)) + 4(-6 - (-2))|$
$= \frac{1}{2} |4(-2) + 3(6) + 4(-4)|$
$= \frac{1}{2} |-8 + 18 - 16| = \frac{1}{2} |-6| = 3$ ચોરસ એકમ.
$\triangle ADC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |4(0 - 2) + 4(2 - (-6)) + 5(-6 - 0)|$
$= \frac{1}{2} |4(-2) + 4(8) + 5(-6)|$
$= \frac{1}{2} |-8 + 32 - 30| = \frac{1}{2} |-6| = 3$ ચોરસ એકમ.
આમ,$\triangle ABD$ નું ક્ષેત્રફળ $= \triangle ADC$ નું ક્ષેત્રફળ $= 3$ ચોરસ એકમ હોવાથી,મધ્યગા $AD$ એ $\triangle ABC$ ને સમાન ક્ષેત્રફળ ધરાવતા બે ત્રિકોણોમાં વિભાજિત કરે છે.
47
MediumMCQ
$2x + y - 4 = 0$ રેખા બિંદુઓ $A(2, -2)$ અને $B(3, 7)$ ને જોડતા રેખાખંડનું કયા ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે તે શોધો.
A
$2:9$
B
$9:2$
C
$1:9$
D
$9:1$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $2x + y - 4 = 0$ એ બિંદુઓ $A(2, -2)$ અને $B(3, 7)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $k:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન કરતા બિંદુના યામ વિભાજન સૂત્ર મુજબ $\left(\frac{3k + 2}{k + 1}, \frac{7k - 2}{k + 1}\right)$ થશે.
આ બિંદુ રેખા $2x + y - 4 = 0$ પર આવેલું હોવાથી,આપણે આ યામને સમીકરણમાં મૂકીશું:
$2\left(\frac{3k + 2}{k + 1}\right) + \left(\frac{7k - 2}{k + 1}\right) - 4 = 0$
$(k + 1)$ વડે ગુણતા:
$2(3k + 2) + (7k - 2) - 4(k + 1) = 0$
$6k + 4 + 7k - 2 - 4k - 4 = 0$
$9k - 2 = 0$
$9k = 2$
$k = \frac{2}{9}$
આમ,માંગેલ ગુણોત્તર $2:9$ છે.
48
Easy
જો બિંદુઓ $(x, y), (1, 2)$ અને $(7, 0)$ સમરેખ હોય,તો $x$ અને $y$ વચ્ચેનો સંબંધ શોધો.

Solution

(N/A) જો આપેલા બિંદુઓ સમરેખ હોય,તો આ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $0$ થાય.
$(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલા બિંદુઓ $(x, y), (1, 2)$ અને $(7, 0)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
$0 = \frac{1}{2} |x(2 - 0) + 1(0 - y) + 7(y - 2)|$
$0 = \frac{1}{2} |2x - y + 7y - 14|$
$0 = \frac{1}{2} |2x + 6y - 14|$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા:
$2x + 6y - 14 = 0$
આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$x + 3y - 7 = 0$
આમ,$x$ અને $y$ વચ્ચેનો જરૂરી સંબંધ $x + 3y - 7 = 0$ છે.
49
DifficultMCQ
$(6, -6), (3, -7)$ અને $(3, 3)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$(3, -2)$
B
$(2, -3)$
C
$(3, 2)$
D
$(2, 3)$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $O(x, y)$ છે. ધારો કે બિંદુઓ $A(6, -6), B(3, -7)$ અને $C(3, 3)$ વર્તુળના પરિઘ પર આવેલા છે.
વર્તુળના કેન્દ્રથી પરિઘ પરના કોઈપણ બિંદુનું અંતર સમાન (ત્રિજ્યા $r$) હોય છે:
$OA^2 = OB^2 = OC^2$
$OA^2 = (x - 6)^2 + (y + 6)^2$
$OB^2 = (x - 3)^2 + (y + 7)^2$
$OC^2 = (x - 3)^2 + (y - 3)^2$
$OB^2 = OC^2$ ને સરખાવતા:
$(x - 3)^2 + (y + 7)^2 = (x - 3)^2 + (y - 3)^2$
$(y + 7)^2 = (y - 3)^2$
$y^2 + 14y + 49 = y^2 - 6y + 9$
$20y = -40 \Rightarrow y = -2$
$OA^2 = OC^2$ ને સરખાવતા:
$(x - 6)^2 + (y + 6)^2 = (x - 3)^2 + (y - 3)^2$
$y = -2$ મૂકતા:
$(x - 6)^2 + (-2 + 6)^2 = (x - 3)^2 + (-2 - 3)^2$
$(x - 6)^2 + 16 = (x - 3)^2 + 25$
$x^2 - 12x + 36 + 16 = x^2 - 6x + 9 + 25$
$-6x = -18 \Rightarrow x = 3$
આમ,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(3, -2)$ છે.
50
Difficult
એક ચોરસના બે સામસામેના શિરોબિંદુઓ $(-1, 2)$ અને $(3, 2)$ છે. બાકીના બે શિરોબિંદુઓના યામ શોધો.

Solution

(A) ધારો કે $A(-1, 2)$ અને $C(3, 2)$ એ ચોરસ $ABCD$ ના આપેલા સામસામેના શિરોબિંદુઓ છે. ધારો કે બાકીના બે શિરોબિંદુઓ $B(x, y)$ અને $D(x_1, y_1)$ છે.
ચોરસ $ABCD$ હોવાથી,તેની બધી બાજુઓ સમાન હોય છે,તેથી $AB = BC$.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\sqrt{(x+1)^2 + (y-2)^2} = \sqrt{(x-3)^2 + (y-2)^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(x+1)^2 + (y-2)^2 = (x-3)^2 + (y-2)^2$.
$x^2 + 2x + 1 = x^2 - 6x + 9 \Rightarrow 8x = 8 \Rightarrow x = 1$.
$\triangle ABC$ માં,$\angle B = 90^\circ$ હોવાથી,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $AB^2 + BC^2 = AC^2$.
$AC^2 = (3 - (-1))^2 + (2 - 2)^2 = 4^2 + 0^2 = 16$.
$AB = BC$ હોવાથી,$2AB^2 = 16 \Rightarrow AB^2 = 8$.
$(x+1)^2 + (y-2)^2 = 8$. $x=1$ મૂકતા: $(1+1)^2 + (y-2)^2 = 8 \Rightarrow 4 + (y-2)^2 = 8 \Rightarrow (y-2)^2 = 4$.
$y-2 = \pm 2 \Rightarrow y = 4$ અથવા $y = 0$.
આમ,$B$ ના યામ $(1, 4)$ અને $D$ ના યામ $(1, 0)$ મળે છે (અથવા તેનાથી ઉલટું).
બાકીના બે શિરોબિંદુઓના યામ $(1, 0)$ અને $(1, 4)$ છે.

Coordinate Geometry — Textbook - Coordinate Geometry · Frequently Asked Questions

1Are these Coordinate Geometry questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Coordinate Geometry Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.