Gujarati

Mix Examples - Number Systems Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Number Systems · Mix Examples - Number Systems

260+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 260 questions in Gujarati

151
Medium
સરવાળો કરો: $0. \overline{3} + 0.4 \overline{7}$

Solution

(N/A) $0. \overline{3}$ અને $0.4 \overline{7}$ નો સરવાળો કરવા માટે,પહેલા તેમને અપૂર્ણાંકમાં ફેરવો.
$0. \overline{3} = \frac{3}{9} = \frac{1}{3}$
$0.4 \overline{7} = \frac{47 - 4}{90} = \frac{43}{90}$
હવે,બંને અપૂર્ણાંકોનો સરવાળો કરો:
$\frac{1}{3} + \frac{43}{90} = \frac{30}{90} + \frac{43}{90} = \frac{73}{90}$
$\frac{73}{90}$ ને દશાંશ સ્વરૂપમાં ફેરવતા:
$73 \div 90 = 0.8111... = 0.8 \overline{1}$
152
Medium
બાદબાકી કરો: $0.\overline{52} - 0.4\overline{6}$

Solution

(N/A) પગલું $1$: $0.\overline{52}$ ને અપૂર્ણાંકમાં ફેરવો.
ધારો કે $x = 0.525252...$ $(i)$
$100x = 52.525252...$ (ii)
(ii) માંથી $(i)$ બાદ કરતા: $99x = 52$,તેથી $x = \frac{52}{99}$.
પગલું $2$: $0.4\overline{6}$ ને અપૂર્ણાંકમાં ફેરવો.
ધારો કે $y = 0.4666...$ (iii)
$10y = 4.666...$ (iv)
$100y = 46.666...$ $(v)$
$(v)$ માંથી (iv) બાદ કરતા: $90y = 42$,તેથી $y = \frac{42}{90} = \frac{7}{15}$.
પગલું $3$: અપૂર્ણાંકોની બાદબાકી કરો.
$\frac{52}{99} - \frac{7}{15} = \frac{52 \times 5 - 7 \times 33}{495} = \frac{260 - 231}{495} = \frac{29}{495}$.
પગલું $4$: દશાંશમાં ફેરવો.
$\frac{29}{495} = 0.0585858... = 0.0\overline{58}$.
153
Medium
દર્શાવો કે $0.1\overline{6} = \frac{1}{6}$.

Solution

(N/A) ધારો કે $x = 0.1\overline{6}$. આને $x = 0.1666...$ તરીકે લખી શકાય (સમીકરણ $1$).
દશાંશ ચિહ્નને ખસેડવા માટે બંને બાજુ $10$ વડે ગુણો:
$10x = 1.6666...$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરો:
$10x - x = (1.6666...) - (0.1666...)$
$9x = 1.5$
$x = \frac{1.5}{9}$
દશાંશ દૂર કરવા માટે,અંશ અને છેદને $10$ વડે ગુણો:
$x = \frac{15}{90}$
અંશ અને છેદને $15$ વડે ભાગીને અપૂર્ણાંકનું અતિસંક્ષિપ્ત રૂપ આપો:
$x = \frac{1}{6}$.
આમ,$0.1\overline{6} = \frac{1}{6}$ સાબિત થાય છે.
154
Medium
દર્શાવો કે $0.142857142857... = 0.\overline{142857} = \frac{1}{7}$.

Solution

(N/A) ધારો કે $x = 0.142857142857...$ (સમીકરણ $1$).
અહીં $6$ અંકોનું પુનરાવર્તન થાય છે,તેથી સમીકરણ $1$ ની બંને બાજુએ $10^6 = 1,000,000$ વડે ગુણતા:
$1,000,000x = 142857.142857142857...$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા:
$1,000,000x - x = 142857.142857... - 0.142857...$
$999,999x = 142857$.
$x = \frac{142857}{999999}$.
અંશ અને છેદને $142857$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$x = \frac{1}{7}$.
આમ,$0.\overline{142857} = \frac{1}{7}$.
155
Medium
દર્શાવો કે $0.\overline{076923} = \frac{1}{13}$.

Solution

(N/A) ધારો કે $x = 0.\overline{076923}$.
આને $x = 0.076923076923...$ તરીકે લખી શકાય (સમીકરણ $1$).
અહીં $6$ અંકોનું પુનરાવર્તન થાય છે, તેથી બંને બાજુ $10^6 = 1,000,000$ વડે ગુણતા:
$1,000,000x = 76923.076923076923...$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા:
$1,000,000x - x = 76923.076923... - 0.076923...$
$999,999x = 76923$.
$x = \frac{76923}{999999}$.
અંશ અને છેદને $76923$ વડે ભાગતા:
$x = \frac{76923 \div 76923}{999999 \div 76923} = \frac{1}{13}$.
આમ, $0.\overline{076923} = \frac{1}{13}$ સાબિત થાય છે.
156
Medium
સંખ્યા રેખા પર $2.6\overline{4}$ નું $5$ દશાંશ સ્થળ સુધી,એટલે કે $2.64444$ સુધી નિરૂપણ દર્શાવો.

Solution

(N/A) સંખ્યા રેખા પર $2.64444$ ને દર્શાવવા માટે,આપણે ક્રમિક વિવર્ધન (successive magnification) ની પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$1$. $2.64444$ એ $2$ અને $3$ ની વચ્ચે આવેલું હોવાથી,આપણે $2$ અને $3$ વચ્ચેના અંતરને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરીએ છીએ અને $2.6$ તથા $2.7$ ને શોધીએ છીએ.
$2$. હવે,$2.64444$ એ $2.6$ અને $2.7$ ની વચ્ચે છે. આપણે આ વિસ્તારને મોટો કરીએ છીએ અને $2.64$ તથા $2.65$ ને શોધવા માટે તેને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરીએ છીએ.
$3$. ત્યારબાદ,$2.64444$ એ $2.64$ અને $2.65$ ની વચ્ચે છે. આપણે આ વિસ્તારને મોટો કરીએ છીએ અને $2.644$ તથા $2.645$ ને શોધવા માટે તેને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરીએ છીએ.
$4$. આ પ્રક્રિયા ચાલુ રાખતા,$2.64444$ એ $2.644$ અને $2.645$ ની વચ્ચે છે. આપણે $2.6444$ અને $2.6445$ ને શોધવા માટે આ વિસ્તારને મોટો કરીએ છીએ.
$5$. અંતે,આપણે સંખ્યા રેખા પર $2.64444$ બિંદુને શોધવા માટે $2.6444$ અને $2.6445$ વચ્ચેના વિસ્તારને મોટો કરીએ છીએ.
Solution diagram
157
Medium
ક્રમિક વિવર્ધનનો ઉપયોગ કરીને સંખ્યા રેખા પર $2.365$ દર્શાવો.

Solution

(N/A) પગલું $1$: સંખ્યા રેખા પર $2.3$ અને $2.4$ શોધો. $2.3$ અને $2.4$ વચ્ચેના અંતરને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો. પ્રથમ નિશાન $2.31$ દર્શાવે છે,બીજું $2.32$ અને આ રીતે આગળ વધો.
પગલું $2$: સંખ્યા રેખા પર $2.36$ અને $2.37$ શોધો. $2.36$ અને $2.37$ વચ્ચેના અંતરને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો.
પગલું $3$: $2.36$ અને $2.37$ ની વચ્ચેનું $5$મું નિશાન $2.365$ દર્શાવે છે.
158
Medium
સંખ્યા રેખા પર ક્રમિક વિવર્ધન (successive magnification) નો ઉપયોગ કરીને $-4.126$ ને દર્શાવો.

Solution

(N/A) સંખ્યા રેખા પર ક્રમિક વિવર્ધનનો ઉપયોગ કરીને $-4.126$ ને દર્શાવવા માટે,આપણે નીચેના પગલાં અનુસરીએ છીએ:
$1$. $-4.126$ એ $-4$ અને $-5$ ની વચ્ચે આવેલી હોવાથી,આપણે $-4$ અને $-5$ વચ્ચેના ભાગને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરીએ છીએ અને $-4.1$ તથા $-4.2$ ને શોધીએ છીએ.
$2$. હવે,$-4.126$ એ $-4.1$ અને $-4.2$ ની વચ્ચે આવે છે. આપણે આ ભાગને મોટો (magnify) કરીએ છીએ અને તેને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરીને $-4.12$ અને $-4.13$ ને શોધીએ છીએ.
$3$. અંતે,$-4.126$ એ $-4.12$ અને $-4.13$ ની વચ્ચે આવે છે. આપણે આ ભાગને ફરીથી મોટો કરીએ છીએ અને તેને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરીને $-4.126$ ને દર્શાવતું બિંદુ ચોકસાઈપૂર્વક મેળવીએ છીએ.
159
Medium
સંખ્યા રેખા પર ક્રમિક વિપુલદર્શક પદ્ધતિ (successive magnification) નો ઉપયોગ કરીને $4$ દશાંશ સ્થળ સુધી $3.\overline{42}$ ને દર્શાવો.

Solution

$3.\overline{42}$ ને $4$ દશાંશ સ્થળ સુધી દર્શાવવા માટે, આપણે સંખ્યા રેખા પર $3.4242$ ને શોધવાની જરૂર છે.
પગલું $1$: $3.4242$ એ $3$ અને $4$ ની વચ્ચે આવેલી છે। અંતરાલ $[3, 4]$ ને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો અને અંતરાલ $[3.4, 3.5]$ ને મોટું કરો.
પગલું $2$: $3.4242$ એ $3.4$ અને $3.5$ ની વચ્ચે આવેલી છે। અંતરાલ $[3.4, 3.5]$ ને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો અને અંતરાલ $[3.42, 3.43]$ ને મોટું કરો.
પગલું $3$: $3.4242$ એ $3.42$ અને $3.43$ ની વચ્ચે આવેલી છે। અંતરાલ $[3.42, 3.43]$ ને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો અને અંતરાલ $[3.424, 3.425]$ ને મોટું કરો.
પગલું $4$: $3.4242$ એ $3.424$ અને $3.425$ ની વચ્ચે આવેલી છે। અંતરાલ $[3.424, 3.425]$ ને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો। બિંદુ $3.4242$ એ $3.424$ પછીનું $2$જું નિશાન છે।
160
MediumMCQ
$5.4949$ ને સંખ્યા રેખા પર ક્રમિક વિવર્ધન (successive magnification) નો ઉપયોગ કરીને $4$ દશાંશ સ્થળ સુધી દર્શાવો.
A
$5$ અને $6$ ની વચ્ચે $5.4$ ને વિઝ્યુઅલાઈઝ કરો.
B
$5.4$ અને $5.5$ ની વચ્ચે $5.49$ ને વિઝ્યુઅલાઈઝ કરો.
C
$5.49$ અને $5.50$ ની વચ્ચે $5.494$ ને વિઝ્યુઅલાઈઝ કરો.
D
$5.494$ અને $5.495$ ની વચ્ચે $5.4949$ ને વિઝ્યુઅલાઈઝ કરો.

Solution

(D) ક્રમિક વિવર્ધનનો ઉપયોગ કરીને સંખ્યા રેખા પર $5.4949$ દર્શાવવા માટે:
$1$. $5$ અને $6$ ની વચ્ચે $5.4949$ શોધો. $5.4$ અને $5.5$ મેળવવા માટે અંતરાલને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો.
$2$. $5.4$ અને $5.5$ વચ્ચેના અંતરાલને મોટું કરો. $5.49$ અને $5.50$ શોધવા માટે તેને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો.
$3$. $5.49$ અને $5.50$ વચ્ચેના અંતરાલને મોટું કરો. $5.494$ અને $5.495$ શોધવા માટે તેને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો.
$4$. $5.494$ અને $5.495$ વચ્ચેના અંતરાલને મોટું કરો. તેને $10$ સમાન ભાગોમાં વિભાજિત કરો. બિંદુ $5.4949$ એ $5.494$ અને $5.495$ ની વચ્ચે,ખાસ કરીને $9$ મા પેટા-વિભાગ પર આવેલું છે.
161
MediumMCQ
$4 \sqrt{3}+2 \sqrt{5}$ અને $6 \sqrt{3}-4 \sqrt{5}$ નો સરવાળો કરો.
A
$10 \sqrt{3}-2 \sqrt{5}$
B
$10 \sqrt{3}+2 \sqrt{5}$
C
$2 \sqrt{3}-2 \sqrt{5}$
D
$10 \sqrt{3}+6 \sqrt{5}$

Solution

(A) આપેલ પદોનો સરવાળો કરવા માટે,આપણે $\sqrt{3}$ અને $\sqrt{5}$ વાળા સજાતીય પદોને સાથે જૂથબદ્ધ કરીશું.
$(4 \sqrt{3}+2 \sqrt{5})+(6 \sqrt{3}-4 \sqrt{5})$
$= (4 \sqrt{3}+6 \sqrt{3}) + (2 \sqrt{5}-4 \sqrt{5})$
$= (4+6) \sqrt{3} + (2-4) \sqrt{5}$
$= 10 \sqrt{3} - 2 \sqrt{5}$
162
EasyMCQ
$3 \sqrt{7}$ અને $5 \sqrt{7}$ નો ગુણાકાર કરો.
A
$15 \sqrt{7}$
B
$105$
C
$15 \sqrt{14}$
D
$35$

Solution

(B) $3 \sqrt{7}$ અને $5 \sqrt{7}$ નો ગુણાકાર કરવા માટે,આપણે નીચેના પગલાં અનુસરીએ છીએ:
પગલું $1$: સહગુણકો (વર્ગમૂળની બહારની સંખ્યાઓ) નો ગુણાકાર કરો: $3 \times 5 = 15$.
પગલું $2$: વર્ગમૂળ વાળા પદોનો ગુણાકાર કરો: $\sqrt{7} \times \sqrt{7} = 7$.
પગલું $3$: પગલું $1$ અને પગલું $2$ ના પરિણામોનો ગુણાકાર કરો: $15 \times 7 = 105$.
તેથી,$3 \sqrt{7} \times 5 \sqrt{7} = 105$.
163
EasyMCQ
$12 \sqrt{30}$ ને $3 \sqrt{5}$ વડે ભાગો.
A
$4 \sqrt{6}$
B
$3 \sqrt{6}$
C
$4 \sqrt{5}$
D
$2 \sqrt{6}$

Solution

(A) $12 \sqrt{30}$ ને $3 \sqrt{5}$ વડે ભાગવા માટે,આપણે તેને અપૂર્ણાંક તરીકે લખીએ છીએ:
$\frac{12 \sqrt{30}}{3 \sqrt{5}}$
આપણે સહગુણકોનું સાદું રૂપ આપી શકીએ છીએ: $\frac{12}{3} = 4$.
ત્યારબાદ,આપણે $\frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}} = \sqrt{\frac{a}{b}}$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને વર્ગમૂળનું સાદું રૂપ આપીએ છીએ:
$\sqrt{\frac{30}{5}} = \sqrt{6}$
આ બંનેને જોડતા,આપણને $4 \times \sqrt{6} = 4 \sqrt{6}$ મળે છે.
164
EasyMCQ
નીચેની પદાવલિનું સાદું રૂપ આપો: $(3+\sqrt{5})(4-\sqrt{11})$
A
$12-3\sqrt{11}+4\sqrt{5}-\sqrt{55}$
B
$12+3\sqrt{11}-4\sqrt{5}+\sqrt{55}$
C
$12-3\sqrt{11}-4\sqrt{5}+\sqrt{55}$
D
$12+3\sqrt{11}+4\sqrt{5}+\sqrt{55}$

Solution

(A) પદાવલિ $(3+\sqrt{5})(4-\sqrt{11})$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે ગુણાકારના વિભાજનના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીશું:
$(3+\sqrt{5})(4-\sqrt{11}) = 3(4-\sqrt{11}) + \sqrt{5}(4-\sqrt{11})$
$= (3 \times 4) - (3 \times \sqrt{11}) + (\sqrt{5} \times 4) - (\sqrt{5} \times \sqrt{11})$
$= 12 - 3\sqrt{11} + 4\sqrt{5} - \sqrt{5 \times 11}$
$= 12 - 3\sqrt{11} + 4\sqrt{5} - \sqrt{55}$
165
EasyMCQ
નીચેના પદાવલિનું સાદું રૂપ આપો: $(\sqrt{15}+\sqrt{7})(\sqrt{15}-\sqrt{7})$
A
$8$
B
$22$
C
$15$
D
$7$

Solution

(A) પદાવલિ $(\sqrt{15}+\sqrt{7})(\sqrt{15}-\sqrt{7})$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે બીજગણિતીય નિત્યસમ $(a+b)(a-b) = a^2 - b^2$ નો ઉપયોગ કરીશું.
અહીં,$a = \sqrt{15}$ અને $b = \sqrt{7}$ છે.
નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$(\sqrt{15})^2 - (\sqrt{7})^2 = 15 - 7 = 8$.
166
EasyMCQ
નીચેની પદાવલિનું સાદું રૂપ આપો: $(\sqrt{11}-\sqrt{3})^{2}$
A
$14-2\sqrt{33}$
B
$14+2\sqrt{33}$
C
$8-2\sqrt{33}$
D
$14-\sqrt{33}$

Solution

(A) પદાવલિ $(\sqrt{11}-\sqrt{3})^{2}$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે બીજગણિતીય નિત્યસમ $(a-b)^{2} = a^{2} - 2ab + b^{2}$ નો ઉપયોગ કરીશું.
અહીં,$a = \sqrt{11}$ અને $b = \sqrt{3}$ છે.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$(\sqrt{11}-\sqrt{3})^{2} = (\sqrt{11})^{2} - 2(\sqrt{11})(\sqrt{3}) + (\sqrt{3})^{2}$
$= 11 - 2\sqrt{11 \times 3} + 3$
$= 11 - 2\sqrt{33} + 3$
$= 14 - 2\sqrt{33}$
167
Easy
નીચેની પદાવલિના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{30}{5 \sqrt{3}-3 \sqrt{5}}$

Solution

(N/A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(5 \sqrt{3} + 3 \sqrt{5})$ વડે ગુણો.
$\frac{30}{5 \sqrt{3}-3 \sqrt{5}} = \frac{30}{5 \sqrt{3}-3 \sqrt{5}} \times \frac{5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5}}{5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5}}$
$= \frac{30(5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5})}{(5 \sqrt{3})^{2}-(3 \sqrt{5})^{2}}$
$= \frac{30(5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5})}{75-45}$
$= \frac{30(5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5})}{30}$
$= 5 \sqrt{3}+3 \sqrt{5}$
168
Medium
નીચે આપેલી સંખ્યાના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{1}{5+2 \sqrt{3}}$

Solution

(A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(5-2 \sqrt{3})$ વડે ગુણો.
$\frac{1}{5+2 \sqrt{3}} = \frac{1}{5+2 \sqrt{3}} \times \frac{5-2 \sqrt{3}}{5-2 \sqrt{3}}$
છેદમાં નિત્યસમ $(a+b)(a-b) = a^2 - b^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{5-2 \sqrt{3}}{(5)^2 - (2 \sqrt{3})^2}$
$= \frac{5-2 \sqrt{3}}{25 - (4 \times 3)}$
$= \frac{5-2 \sqrt{3}}{25 - 12}$
$= \frac{5-2 \sqrt{3}}{13}$
169
Medium
નીચેની પદાવલિના છેદનું સંમેયીકરણ કરો: $\frac{n^{2}}{\sqrt{m^{2}+n^{2}}+m}$

Solution

છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી (conjugate) એટલે કે $\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m$ વડે ગુણો.
$\frac{n^{2}}{\sqrt{m^{2}+n^{2}}+m} = \frac{n^{2}}{\sqrt{m^{2}+n^{2}}+m} \times \frac{\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m}{\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m}$
છેદમાં $(a+b)(a-b) = a^{2}-b^{2}$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{n^{2}(\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m)}{(\sqrt{m^{2}+n^{2}})^{2} - (m)^{2}}$
$= \frac{n^{2}(\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m)}{m^{2}+n^{2}-m^{2}}$
$= \frac{n^{2}(\sqrt{m^{2}+n^{2}}-m)}{n^{2}}$
$= \sqrt{m^{2}+n^{2}}-m$
170
MediumMCQ
જો $\frac{2 \sqrt{6}-\sqrt{5}}{3 \sqrt{5}-2 \sqrt{6}}=a+b \sqrt{30}$ હોય,તો $a$ અને $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$a=\frac{3}{7}, b=\frac{4}{21}$
B
$a=\frac{4}{21}, b=\frac{3}{7}$
C
$a=\frac{3}{7}, b=-\frac{4}{21}$
D
$a=-\frac{3}{7}, b=\frac{4}{21}$

Solution

(A) આપેલ છે: $\frac{2 \sqrt{6}-\sqrt{5}}{3 \sqrt{5}-2 \sqrt{6}}=a+b \sqrt{30}$
છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને $(3 \sqrt{5}+2 \sqrt{6})$ વડે ગુણતા:
$\frac{2 \sqrt{6}-\sqrt{5}}{3 \sqrt{5}-2 \sqrt{6}} \times \frac{3 \sqrt{5}+2 \sqrt{6}}{3 \sqrt{5}+2 \sqrt{6}}=a+b \sqrt{30}$
છેદમાં $(x-y)(x+y) = x^2 - y^2$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{(2 \sqrt{6}-\sqrt{5})(3 \sqrt{5}+2 \sqrt{6})}{(3 \sqrt{5})^{2}-(2 \sqrt{6})^{2}}=a+b \sqrt{30}$
અંશનું વિસ્તરણ કરતા:
$(2 \sqrt{6})(3 \sqrt{5}) + (2 \sqrt{6})(2 \sqrt{6}) - (\sqrt{5})(3 \sqrt{5}) - (\sqrt{5})(2 \sqrt{6}) = 6 \sqrt{30} + 24 - 15 - 2 \sqrt{30} = 9 + 4 \sqrt{30}$
છેદની ગણતરી કરતા:
$(3 \sqrt{5})^2 - (2 \sqrt{6})^2 = 45 - 24 = 21$
તેથી,$\frac{9+4 \sqrt{30}}{21} = a+b \sqrt{30}$
$\frac{9}{21} + \frac{4 \sqrt{30}}{21} = a+b \sqrt{30}$
$\frac{3}{7} + \frac{4}{21} \sqrt{30} = a+b \sqrt{30}$
સંમેય અને અસંમેય ભાગોની સરખામણી કરતા,આપણને $a=\frac{3}{7}$ અને $b=\frac{4}{21}$ મળે છે.
171
Difficult
જો $x = 5 + 2\sqrt{6}$ હોય,તો $x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ અને $x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે: $x = 5 + 2\sqrt{6}$.
પ્રથમ,$\frac{1}{x}$ શોધો:
$\frac{1}{x} = \frac{1}{5 + 2\sqrt{6}} = \frac{1}{5 + 2\sqrt{6}} \times \frac{5 - 2\sqrt{6}}{5 - 2\sqrt{6}} = \frac{5 - 2\sqrt{6}}{25 - 24} = 5 - 2\sqrt{6}$.
હવે,$x + \frac{1}{x}$ ની ગણતરી કરો:
$x + \frac{1}{x} = (5 + 2\sqrt{6}) + (5 - 2\sqrt{6}) = 10$.
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ શોધવા માટે:
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = (x + \frac{1}{x})^{2} - 2 = (10)^{2} - 2 = 100 - 2 = 98$.
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ શોધવા માટે:
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}} = (x + \frac{1}{x})^{3} - 3(x + \frac{1}{x}) = (10)^{3} - 3(10) = 1000 - 30 = 970$.
172
Easy
$4 \sqrt{6}-8 \sqrt{10}$ અને $3 \sqrt{6}+12 \sqrt{10}$ નો સરવાળો કરો.

Solution

(N/A) આપેલ પદોનો સરવાળો કરવા માટે,આપણે સજાતીય પદોને સાથે લઈએ છીએ:
$(4 \sqrt{6}-8 \sqrt{10}) + (3 \sqrt{6}+12 \sqrt{10})$
$= (4 \sqrt{6} + 3 \sqrt{6}) + (-8 \sqrt{10} + 12 \sqrt{10})$
$= (4 + 3) \sqrt{6} + (-8 + 12) \sqrt{10}$
$= 7 \sqrt{6} + 4 \sqrt{10}$
173
EasyMCQ
$5 \sqrt{3}$ અને $4 \sqrt{12}$ નો ગુણાકાર કરો.
A
$120$
B
$115$
C
$125$
D
$130$

Solution

(A) $5 \sqrt{3}$ અને $4 \sqrt{12}$ નો ગુણાકાર કરવા માટે,આપણે નીચેના પગલાં અનુસરીએ:
$1$. પદાવલિને $(5 \sqrt{3}) \times (4 \sqrt{12})$ તરીકે લખો.
$2$. સહગુણકોનો ગુણાકાર કરો: $5 \times 4 = 20$.
$3$. કરણીઓનો ગુણાકાર કરો: $\sqrt{3} \times \sqrt{12} = \sqrt{3 \times 12} = \sqrt{36}$.
$4$. વર્ગમૂળની ગણતરી કરો: $\sqrt{36} = 6$.
$5$. પરિણામોનો ગુણાકાર કરો: $20 \times 6 = 120$.
તેથી,ગુણાકાર $120$ છે.
174
EasyMCQ
સાદું રૂપ આપો: $5 \sqrt{2} + 2 \sqrt{8} - 3 \sqrt{32} + 4 \sqrt{128}$ ($\sqrt{2}$ માં)
A
$25$
B
$29$
C
$32$
D
$27$

Solution

(B) પદાવલિ $5 \sqrt{2} + 2 \sqrt{8} - 3 \sqrt{32} + 4 \sqrt{128}$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે, આપણે દરેક કરણીના પદને સરળ બનાવીએ:
$1$. $5 \sqrt{2} = 5 \sqrt{2}$
$2$. $2 \sqrt{8} = 2 \sqrt{4 \times 2} = 2 \times 2 \sqrt{2} = 4 \sqrt{2}$
$3$. $3 \sqrt{32} = 3 \sqrt{16 \times 2} = 3 \times 4 \sqrt{2} = 12 \sqrt{2}$
$4$. $4 \sqrt{128} = 4 \sqrt{64 \times 2} = 4 \times 8 \sqrt{2} = 32 \sqrt{2}$
હવે, આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકો:
$5 \sqrt{2} + 4 \sqrt{2} - 12 \sqrt{2} + 32 \sqrt{2}$
સહગુણકોનો સરવાળો અને બાદબાકી કરતા:
$(5 + 4 - 12 + 32) \sqrt{2} = 29 \sqrt{2}$
175
Medium
નીચે આપેલ પદમાં છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{1}{\sqrt{5}-\sqrt{3}}$

Solution

(A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(\sqrt{5} + \sqrt{3})$ વડે ગુણો.
$\frac{1}{\sqrt{5}-\sqrt{3}} \times \frac{\sqrt{5}+\sqrt{3}}{\sqrt{5}+\sqrt{3}}$
$= \frac{\sqrt{5}+\sqrt{3}}{(\sqrt{5})^2 - (\sqrt{3})^2}$
$= \frac{\sqrt{5}+\sqrt{3}}{5 - 3}$
$= \frac{\sqrt{5}+\sqrt{3}}{2}$
176
EasyMCQ
નીચે આપેલી પદાવલિના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{4}{\sqrt{10}+\sqrt{6}}$
A
$\sqrt{10}-\sqrt{6}$
B
$\sqrt{10}+\sqrt{6}$
C
$\frac{\sqrt{10}-\sqrt{6}}{4}$
D
$\frac{\sqrt{10}+\sqrt{6}}{4}$

Solution

(A) $\frac{4}{\sqrt{10}+\sqrt{6}}$ ના છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(\sqrt{10}-\sqrt{6})$ વડે ગુણો.
$\frac{4}{\sqrt{10}+\sqrt{6}} \times \frac{\sqrt{10}-\sqrt{6}}{\sqrt{10}-\sqrt{6}}$
$= \frac{4(\sqrt{10}-\sqrt{6})}{(\sqrt{10})^2 - (\sqrt{6})^2}$
$= \frac{4(\sqrt{10}-\sqrt{6})}{10-6}$
$= \frac{4(\sqrt{10}-\sqrt{6})}{4}$
$= \sqrt{10}-\sqrt{6}$
177
Easy
નીચેના દરેકનો છેદ સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{18}{3 \sqrt{2}-2 \sqrt{3}}$

Solution

(N/A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(3 \sqrt{2} + 2 \sqrt{3})$ વડે ગુણીશું.
$\frac{18}{3 \sqrt{2}-2 \sqrt{3}} \times \frac{3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3}}{3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3}}$
$= \frac{18(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})}{(3 \sqrt{2})^2 - (2 \sqrt{3})^2}$
$= \frac{18(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})}{(9 \times 2) - (4 \times 3)}$
$= \frac{18(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})}{18 - 12}$
$= \frac{18(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})}{6}$
$= 3(3 \sqrt{2}+2 \sqrt{3})$
178
Easy
નીચેના દરેકનો છેદ સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{1}{7-4 \sqrt{3}}$

Solution

(A) $\frac{1}{7-4 \sqrt{3}}$ ના છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $7+4 \sqrt{3}$ વડે ગુણીશું.
$\frac{1}{7-4 \sqrt{3}} \times \frac{7+4 \sqrt{3}}{7+4 \sqrt{3}} = \frac{7+4 \sqrt{3}}{(7)^2 - (4 \sqrt{3})^2}$
$= \frac{7+4 \sqrt{3}}{49 - (16 \times 3)}$
$= \frac{7+4 \sqrt{3}}{49 - 48}$
$= \frac{7+4 \sqrt{3}}{1}$
$= 7+4 \sqrt{3}$
179
Easy
નીચેના દરેકના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{3+2 \sqrt{2}}{3-2 \sqrt{2}}$

Solution

$(17+12 \sqrt{2})$ છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(3+2 \sqrt{2})$ વડે ગુણો.
$\frac{3+2 \sqrt{2}}{3-2 \sqrt{2}} \times \frac{3+2 \sqrt{2}}{3+2 \sqrt{2}}$
$= \frac{(3+2 \sqrt{2})^2}{(3)^2 - (2 \sqrt{2})^2}$
$= \frac{3^2 + (2 \sqrt{2})^2 + 2(3)(2 \sqrt{2})}{9 - (4 \times 2)}$
$= \frac{9 + 8 + 12 \sqrt{2}}{9 - 8}$
$= \frac{17 + 12 \sqrt{2}}{1}$
$= 17 + 12 \sqrt{2}$
180
Medium
નીચેના દરેકના છેદનું સંમેયીકરણ કરો:
$\frac{5-2 \sqrt{6}}{5+2 \sqrt{6}}$

Solution

(A) છેદનું સંમેયીકરણ કરવા માટે,અંશ અને છેદને છેદની અનુબદ્ધ કરણી $(5-2 \sqrt{6})$ વડે ગુણો.
$\frac{5-2 \sqrt{6}}{5+2 \sqrt{6}} \times \frac{5-2 \sqrt{6}}{5-2 \sqrt{6}}$
$= \frac{(5-2 \sqrt{6})^2}{(5)^2 - (2 \sqrt{6})^2}$
$= \frac{5^2 - 2(5)(2 \sqrt{6}) + (2 \sqrt{6})^2}{25 - (4 \times 6)}$
$= \frac{25 - 20 \sqrt{6} + 24}{25 - 24}$
$= \frac{49 - 20 \sqrt{6}}{1}$
$= 49 - 20 \sqrt{6}$
181
MediumMCQ
જો $\sqrt{2} = 1.4142$ હોય,તો $\sqrt{5} \div \sqrt{10}$ ની કિંમત ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો.
A
$0.7071$
B
$1.2541$
C
$0.9571$
D
$2.4587$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $\frac{\sqrt{5}}{\sqrt{10}}$ છે.
આને આપણે $\sqrt{\frac{5}{10}} = \sqrt{\frac{1}{2}}$ તરીકે સરળ બનાવી શકીએ છીએ.
આ $\frac{1}{\sqrt{2}}$ ની બરાબર છે.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા,આપણને $\frac{1}{\sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{2}}{2}$ મળે છે.
$\sqrt{2} = 1.4142$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $\frac{1.4142}{2} = 0.7071$ મળે છે.
182
MediumMCQ
જો $\sqrt{5} = 2.236$ હોય,તો $\frac{4 - \sqrt{5}}{\sqrt{5}}$ ની કિંમત ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો.
A
$3.921$
B
$0.7888$
C
$0.278$
D
$2.365$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\sqrt{5} = 2.236$.
આપણે $\frac{4 - \sqrt{5}}{\sqrt{5}}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
આ પદાવલિને $\frac{4}{\sqrt{5}} - 1$ તરીકે લખી શકાય.
$\sqrt{5}$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{4}{2.236} - 1$.
$\frac{4}{2.236}$ ની ગણતરી કરતા $\approx 1.788895$ મળે છે.
આ કિંમતમાંથી $1$ બાદ કરતા $1.788895 - 1 = 0.788895$ મળે છે.
ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $0.7889$ મળે છે.
જોકે,$\frac{4 - 2.236}{2.236} = \frac{1.764}{2.236} \approx 0.788886$ ની ગણતરી કરતા,ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી $0.7889$ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$0.7888$ સૌથી નજીકનો જવાબ છે.
183
Difficult
જો $x = 3 + 2\sqrt{2}$ હોય,તો $x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ અને $x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $x = 3 + 2\sqrt{2}$.
પ્રથમ,$\frac{1}{x}$ શોધો:
$\frac{1}{x} = \frac{1}{3 + 2\sqrt{2}} = \frac{1}{3 + 2\sqrt{2}} \times \frac{3 - 2\sqrt{2}}{3 - 2\sqrt{2}} = \frac{3 - 2\sqrt{2}}{9 - 8} = 3 - 2\sqrt{2}$.
હવે,$x + \frac{1}{x}$ ની ગણતરી કરો:
$x + \frac{1}{x} = (3 + 2\sqrt{2}) + (3 - 2\sqrt{2}) = 6$.
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ શોધવા માટે,નિત્યસમ $(x + \frac{1}{x})^{2} = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2$ નો ઉપયોગ કરો:
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = (x + \frac{1}{x})^{2} - 2 = (6)^{2} - 2 = 36 - 2 = 34$.
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ શોધવા માટે,નિત્યસમ $(x + \frac{1}{x})^{3} = x^{3} + \frac{1}{x^{3}} + 3(x + \frac{1}{x})$ નો ઉપયોગ કરો:
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}} = (x + \frac{1}{x})^{3} - 3(x + \frac{1}{x}) = (6)^{3} - 3(6) = 216 - 18 = 198$.
આમ,કિંમતો $34$ અને $198$ છે.
184
MediumMCQ
જો $x = 7 - 4\sqrt{3}$ હોય,તો $x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$146$
B
$184$
C
$176$
D
$194$

Solution

(D) આપેલ છે કે $x = 7 - 4\sqrt{3}$.
પ્રથમ,$\frac{1}{x}$ શોધો:
$\frac{1}{x} = \frac{1}{7 - 4\sqrt{3}}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$\frac{1}{x} = \frac{1}{7 - 4\sqrt{3}} \times \frac{7 + 4\sqrt{3}}{7 + 4\sqrt{3}} = \frac{7 + 4\sqrt{3}}{49 - (16 \times 3)} = \frac{7 + 4\sqrt{3}}{49 - 48} = 7 + 4\sqrt{3}$.
હવે,$x + \frac{1}{x}$ શોધો:
$x + \frac{1}{x} = (7 - 4\sqrt{3}) + (7 + 4\sqrt{3}) = 14$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(x + \frac{1}{x})^{2} = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2$.
તેથી,$x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = (x + \frac{1}{x})^{2} - 2$.
કિંમત મૂકતા:
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = (14)^{2} - 2 = 196 - 2 = 194$.
185
Medium
જો $\frac{\sqrt{7}+\sqrt{5}}{\sqrt{7}-\sqrt{5}}=a+b \sqrt{35}$ હોય,તો $a$ અને $b$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(A) $\frac{\sqrt{7}+\sqrt{5}}{\sqrt{7}-\sqrt{5}}=a+b \sqrt{35}$ ને ઉકેલવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને $(\sqrt{7}+\sqrt{5})$ વડે ગુણીને છેદનું સંમેયીકરણ કરીએ છીએ.
$\frac{\sqrt{7}+\sqrt{5}}{\sqrt{7}-\sqrt{5}} \times \frac{\sqrt{7}+\sqrt{5}}{\sqrt{7}+\sqrt{5}} = \frac{(\sqrt{7}+\sqrt{5})^2}{(\sqrt{7})^2-(\sqrt{5})^2}$
$= \frac{7+5+2\sqrt{35}}{7-5}$
$= \frac{12+2\sqrt{35}}{2}$
$= 6+\sqrt{35}$
$6+\sqrt{35}$ ની સરખામણી $a+b\sqrt{35}$ સાથે કરતા,આપણને $a=6$ અને $b=1$ મળે છે.
186
Medium
સાબિત કરો કે,$\frac{1}{1+\sqrt{2}}+\frac{1}{\sqrt{2}+\sqrt{3}}+\frac{1}{\sqrt{3}+\sqrt{4}}=1$.

Solution

(N/A) આને ઉકેલવા માટે,આપણે પદાવલિના દરેક પદનું સંમેયીકરણ કરીશું.
પગલું $1$: પ્રથમ પદનું સંમેયીકરણ: $\frac{1}{1+\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}+1} \times \frac{\sqrt{2}-1}{\sqrt{2}-1} = \frac{\sqrt{2}-1}{2-1} = \sqrt{2}-1$.
પગલું $2$: બીજા પદનું સંમેયીકરણ: $\frac{1}{\sqrt{2}+\sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}+\sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{\sqrt{3}-\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{3}-\sqrt{2}}{3-2} = \sqrt{3}-\sqrt{2}$.
પગલું $3$: ત્રીજા પદનું સંમેયીકરણ: $\frac{1}{\sqrt{3}+\sqrt{4}} = \frac{1}{\sqrt{4}+\sqrt{3}} \times \frac{\sqrt{4}-\sqrt{3}}{\sqrt{4}-\sqrt{3}} = \frac{\sqrt{4}-\sqrt{3}}{4-3} = \sqrt{4}-\sqrt{3} = 2-\sqrt{3}$.
પગલું $4$: પરિણામોનો સરવાળો કરો: $(\sqrt{2}-1) + (\sqrt{3}-\sqrt{2}) + (2-\sqrt{3})$.
પગલું $5$: પદાવલિનું સાદું રૂપ આપો: $\sqrt{2} - 1 + \sqrt{3} - \sqrt{2} + 2 - \sqrt{3} = -1 + 2 = 1$.
આમ,પદાવલિનું મૂલ્ય $1$ થાય છે.
187
Medium
જો $\frac{5+3 \sqrt{3}}{7+4 \sqrt{3}}=a+b \sqrt{3}$ હોય,તો $a$ અને $b$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(A) અને $b$ ની કિંમતો શોધવા માટે,આપણે આપેલ પદના છેદનું સંમેયીકરણ કરીએ:
$\frac{5+3 \sqrt{3}}{7+4 \sqrt{3}} \times \frac{7-4 \sqrt{3}}{7-4 \sqrt{3}}$
$= \frac{(5+3 \sqrt{3})(7-4 \sqrt{3})}{(7)^2 - (4 \sqrt{3})^2}$
$= \frac{35 - 20 \sqrt{3} + 21 \sqrt{3} - 12(3)}{49 - 16(3)}$
$= \frac{35 + \sqrt{3} - 36}{49 - 48}$
$= \frac{-1 + \sqrt{3}}{1}$
$= -1 + 1 \sqrt{3}$
આને $a+b \sqrt{3}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a = -1$ અને $b = 1$ મળે છે.
188
Medium
જો $x = 2 + \sqrt{3}$ હોય,તો $x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ અને $x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે કે $x = 2 + \sqrt{3}.$
પ્રથમ,$\frac{1}{x} = \frac{1}{2 + \sqrt{3}}$ શોધો.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $\frac{1}{2 + \sqrt{3}} \times \frac{2 - \sqrt{3}}{2 - \sqrt{3}} = \frac{2 - \sqrt{3}}{4 - 3} = 2 - \sqrt{3}.$
હવે,$x + \frac{1}{x} = (2 + \sqrt{3}) + (2 - \sqrt{3}) = 4.$
$x^{2} + \frac{1}{x^{2}}$ શોધવા માટે,નિત્યસમ $(x + \frac{1}{x})^{2} = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2$ નો ઉપયોગ કરો.
$4^{2} = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2 \implies 16 = x^{2} + \frac{1}{x^{2}} + 2 \implies x^{2} + \frac{1}{x^{2}} = 14.$
$x^{3} + \frac{1}{x^{3}}$ શોધવા માટે,નિત્યસમ $(x + \frac{1}{x})^{3} = x^{3} + \frac{1}{x^{3}} + 3(x + \frac{1}{x})$ નો ઉપયોગ કરો.
$4^{3} = x^{3} + \frac{1}{x^{3}} + 3(4) \implies 64 = x^{3} + \frac{1}{x^{3}} + 12 \implies x^{3} + \frac{1}{x^{3}} = 52.$
આમ,કિંમતો $14$ અને $52$ છે.
189
Difficult
સંખ્યા રેખા પર $\sqrt{8.2}$ દર્શાવો.

Solution

(N/A) સંખ્યા રેખા પર $\sqrt{8.2}$ દર્શાવવા માટે નીચેના પગલાં અનુસરો:
$1$. સંખ્યા રેખા પર $AB = 8.2 \text{ એકમ}$ લંબાઈનો રેખાખંડ દોરો.
$2$. બિંદુ $B$ થી $C$ એવું બિંદુ લો કે જેથી $BC = 1 \text{ એકમ}$ થાય. હવે,$AC = 9.2 \text{ એકમ}$ થશે.
$3$. $AC$ નું મધ્યબિંદુ $O$ મેળવો. અંતર $AO = OC = 4.6 \text{ એકમ}$ થશે.
$4$. $O$ ને કેન્દ્ર અને $OA$ (અથવા $OC$) ને ત્રિજ્યા લઈને એક અર્ધવર્તુળ દોરો.
$5$. બિંદુ $B$ આગળ રેખા $AC$ ને લંબ રેખા દોરો,જે અર્ધવર્તુળને બિંદુ $D$ માં છેદે છે.
$6$. $BD$ ની લંબાઈ $\sqrt{8.2}$ જેટલી થશે.
$7$. $B$ ને કેન્દ્ર અને $BD$ જેટલી ત્રિજ્યા લઈને સંખ્યા રેખા પર એક ચાપ દોરો. જે બિંદુએ ચાપ સંખ્યા રેખાને છેદે છે,તે બિંદુ $\sqrt{8.2}$ દર્શાવે છે.
190
Difficult
સંખ્યા રેખા પર $\sqrt{5.6}$ દર્શાવો.

Solution

(N/A) સંખ્યા રેખા પર $\sqrt{5.6}$ દર્શાવવા માટે,નીચેના પગલાં અનુસરો:
$1$. સંખ્યા રેખા પર $AB = 5.6 \text{ એકમ}$ લંબાઈનો રેખાખંડ દોરો.
$2$. બિંદુ $B$ થી $C$ એવું બિંદુ અંકિત કરો કે જેથી $BC = 1 \text{ એકમ}$ થાય. હવે,$AC = 6.6 \text{ એકમ}$ થશે.
$3$. $AC$ નું મધ્યબિંદુ $O$ શોધો. અંતર $AO = OC = 3.3 \text{ એકમ}$ થશે.
$4$. $O$ ને કેન્દ્ર અને $3.3 \text{ એકમ}$ ત્રિજ્યા લઈને $A$ અને $C$ માંથી પસાર થતું અર્ધવર્તુળ દોરો.
$5$. બિંદુ $B$ પર $AC$ ને લંબ રેખા દોરો,જે અર્ધવર્તુળને બિંદુ $D$ માં છેદે છે.
$6$. $BD$ ની લંબાઈ $\sqrt{5.6}$ જેટલી છે.
$7$. $B$ ને કેન્દ્ર અને $BD$ જેટલી ત્રિજ્યા લઈને સંખ્યા રેખા પર એક ચાપ દોરો. જે બિંદુએ ચાપ સંખ્યા રેખાને છેદે છે તે $\sqrt{5.6}$ દર્શાવે છે.
191
DifficultMCQ
સંખ્યા રેખા પર $\sqrt{7.5}$ દર્શાવો.
A
ભૌમિતિક રચના પદ્ધતિ
B
બીજગણિતીય ગણતરી પદ્ધતિ
C
કેલ્ક્યુલેટરનો ઉપયોગ
D
અંદાજ પદ્ધતિ

Solution

(A) સંખ્યા રેખા પર $\sqrt{7.5}$ દર્શાવવા માટે નીચેના પગલાં અનુસરો:
$1$. $7.5 \text{ એકમ}$ લંબાઈનો રેખાખંડ $AB$ દોરો.
$2$. રેખાખંડ $AB$ ને $1 \text{ એકમ}$ લંબાવીને બિંદુ $C$ મેળવો,જેથી $BC = 1 \text{ એકમ}$ થાય. હવે,$AC = 8.5 \text{ એકમ}$ થશે.
$3$. $AC$ નું મધ્યબિંદુ $O$ શોધો. અંતર $AO = OC = 4.25 \text{ એકમ}$ થશે.
$4$. $O$ ને કેન્દ્ર અને $OA$ ને ત્રિજ્યા લઈને એક અર્ધવર્તુળ દોરો.
$5$. બિંદુ $B$ આગળ રેખા $AC$ ને લંબ રેખા દોરો,જે અર્ધવર્તુળને બિંદુ $D$ માં છેદે છે.
$6$. $BD$ ની લંબાઈ $\sqrt{7.5}$ જેટલી થશે.
$7$. $B$ ને કેન્દ્ર અને $BD$ જેટલી ત્રિજ્યા લઈને સંખ્યા રેખા પર એક ચાપ દોરો,જે $\sqrt{7.5}$ દર્શાવતું બિંદુ દર્શાવશે.
192
DifficultMCQ
નીચેના પદની કિંમત ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો,જો જરૂર હોય તો છેદનું સંમેયીકરણ કરો. $\sqrt{2} = 1.414$,$\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{5} = 2.236$ લો.
$\frac{\sqrt{2}}{2+\sqrt{2}}$
A
$2.695$
B
$1.414$
C
$0.874$
D
$0.414$

Solution

(D) $\frac{\sqrt{2}}{2+\sqrt{2}}$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને $(2-\sqrt{2})$ વડે ગુણીને છેદનું સંમેયીકરણ કરીશું:
$\frac{\sqrt{2}}{2+\sqrt{2}} \times \frac{2-\sqrt{2}}{2-\sqrt{2}} = \frac{2\sqrt{2} - (\sqrt{2})^2}{2^2 - (\sqrt{2})^2}$
$= \frac{2\sqrt{2} - 2}{4 - 2} = \frac{2(\sqrt{2} - 1)}{2} = \sqrt{2} - 1$
આપેલ છે કે $\sqrt{2} = 1.414$,તેથી આ કિંમત મૂકતા:
$1.414 - 1 = 0.414$
આમ,સાચી કિંમત $0.414$ છે.
193
DifficultMCQ
નીચેની અભિવ્યક્તિનું મૂલ્ય ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો,જરૂર જણાય તો છેદનું સંમેયીકરણ કરો. આપેલ છે કે $\sqrt{2} = 1.414$,$\sqrt{3} = 1.732$,અને $\sqrt{5} = 2.236$.
$\frac{1}{\sqrt{3} + \sqrt{2}}$
A
$0.318$
B
$1.235$
C
$0.956$
D
$2.248$

Solution

(A) $\frac{1}{\sqrt{3} + \sqrt{2}}$ નું મૂલ્ય શોધવા માટે,આપણે અંશ અને છેદને $(\sqrt{3} - \sqrt{2})$ વડે ગુણીને છેદનું સંમેયીકરણ કરીએ છીએ.
$\frac{1}{\sqrt{3} + \sqrt{2}} \times \frac{\sqrt{3} - \sqrt{2}}{\sqrt{3} - \sqrt{2}} = \frac{\sqrt{3} - \sqrt{2}}{(\sqrt{3})^2 - (\sqrt{2})^2}$
$= \frac{\sqrt{3} - \sqrt{2}}{3 - 2} = \frac{\sqrt{3} - \sqrt{2}}{1} = \sqrt{3} - \sqrt{2}$
આપેલ છે કે $\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{2} = 1.414$,આ કિંમતો મૂકતા:
$1.732 - 1.414 = 0.318$
આમ,જવાબ $0.318$ છે.
194
DifficultMCQ
નીચેની પદાવલિની કિંમત ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો,જ્યાં $\sqrt{2} = 1.414$,$\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{5} = 2.236$ લો:
$\frac{\sqrt{10} - \sqrt{5}}{2}$
A
$0.753$
B
$0.463$
C
$2.517$
D
$3.687$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ: $\frac{\sqrt{10} - \sqrt{5}}{2}$
આપણે $\sqrt{10}$ ને $\sqrt{2} \times \sqrt{5}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
તેથી,પદાવલિ આ મુજબ થશે: $\frac{\sqrt{2} \times \sqrt{5} - \sqrt{5}}{2}$
અંશમાંથી $\sqrt{5}$ સામાન્ય લેતા: $\frac{\sqrt{5}(\sqrt{2} - 1)}{2}$
આપેલ કિંમતો $\sqrt{5} = 2.236$ અને $\sqrt{2} = 1.414$ મૂકતા:
$= \frac{2.236(1.414 - 1)}{2}$
$= \frac{2.236(0.414)}{2}$
$= 1.118 \times 0.414$
$= 0.462852$
ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $0.463$ મળે છે.
195
DifficultMCQ
નીચેની પદાવલિની કિંમત ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી શોધો,જરૂર જણાય તો છેદનું સંમેયીકરણ કરો. $\sqrt{2} = 1.414$,$\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{5} = 2.236$ લો.
$\frac{4}{3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2}} + \frac{3}{3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2}}$
A
$2.364$
B
$1.085$
C
$2.063$
D
$1.479$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\frac{4}{3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2}} + \frac{3}{3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2}}$
પ્રથમ પદનું સંમેયીકરણ કરતા: $\frac{4(3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2})}{(3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2})(3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2})} = \frac{12 \sqrt{3}+8 \sqrt{2}}{27-8} = \frac{12 \sqrt{3}+8 \sqrt{2}}{19}$
બીજા પદનું સંમેયીકરણ કરતા: $\frac{3(3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2})}{(3 \sqrt{3}+2 \sqrt{2})(3 \sqrt{3}-2 \sqrt{2})} = \frac{9 \sqrt{3}-6 \sqrt{2}}{27-8} = \frac{9 \sqrt{3}-6 \sqrt{2}}{19}$
બંને પદોનો સરવાળો કરતા: $\frac{12 \sqrt{3}+8 \sqrt{2} + 9 \sqrt{3}-6 \sqrt{2}}{19} = \frac{21 \sqrt{3}+2 \sqrt{2}}{19}$
$\sqrt{3} = 1.732$ અને $\sqrt{2} = 1.414$ ની કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{21(1.732) + 2(1.414)}{19} = \frac{36.372 + 2.828}{19} = \frac{39.2}{19} \approx 2.06315...$
ત્રણ દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,આપણને $2.063$ મળે છે.
196
EasyMCQ
$3^{\frac{2}{3}} \cdot 3^{\frac{4}{3}}$ નું સાદું રૂપ આપો.
A
$13$
B
$3$
C
$7$
D
$9$

Solution

(D) $3^{\frac{2}{3}} \cdot 3^{\frac{4}{3}}$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે ઘાતાંકના નિયમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $a^m \cdot a^n = a^{m+n}$.
આ નિયમ લાગુ પાડતા,આપણને મળે છે:
$3^{\frac{2}{3}} \cdot 3^{\frac{4}{3}} = 3^{\frac{2}{3} + \frac{4}{3}}$
$= 3^{\frac{2+4}{3}}$
$= 3^{\frac{6}{3}}$
$= 3^2$
$= 9$
197
EasyMCQ
સાદું રૂપ આપો: $\left(4^{\frac{1}{5}}\right)^{3}$
A
$4^{\frac{3}{5}}$
B
$4^{\frac{4}{5}}$
C
$4^{\frac{1}{15}}$
D
$4^{\frac{8}{5}}$

Solution

(A) $\left(4^{\frac{1}{5}}\right)^{3}$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે ઘાતાંકના નિયમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $(a^m)^n = a^{m \times n}$.
આ નિયમ લાગુ પાડતા:
$\left(4^{\frac{1}{5}}\right)^{3} = 4^{\frac{1}{5} \times 3}$
$= 4^{\frac{3}{5}}$
આમ,સાદું રૂપ $4^{\frac{3}{5}}$ મળે છે.
198
EasyMCQ
સાદું રૂપ આપો: $\frac{11^{\frac{1}{3}}}{11^{\frac{1}{5}}}$
A
$11^{\frac{2}{15}}$
B
$11^{\frac{8}{15}}$
C
$11^{\frac{1}{15}}$
D
$11^{\frac{2}{8}}$

Solution

(A) પદાવલિ $\frac{11^{\frac{1}{3}}}{11^{\frac{1}{5}}}$ નું સાદું રૂપ આપવા માટે,આપણે ઘાતાંકના નિયમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}$.
આ નિયમ લાગુ પાડતા,આપણને $11^{\frac{1}{3} - \frac{1}{5}}$ મળે છે.
ઘાતાંકમાં રહેલા અપૂર્ણાંકોની બાદબાકી કરવા માટે,આપણે સામાન્ય છેદ શોધીએ છીએ,જે $15$ છે.
તેથી,$\frac{1}{3} - \frac{1}{5} = \frac{5}{15} - \frac{3}{15} = \frac{2}{15}$.
આમ,સાદું રૂપ $11^{\frac{2}{15}}$ છે.
199
EasyMCQ
$7^{\frac{1}{4}} \cdot 12^{\frac{1}{4}}$ ને સાદું રૂપ આપો.
A
$84^{\frac{1}{4}}$
B
$84^{\frac{1}{2}}$
C
$84^{\frac{1}{8}}$
D
$84^{\frac{1}{16}}$

Solution

(A) ઘાતાંકના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$a^m \cdot b^m = (a \cdot b)^m$.
આપેલ પદાવલિ: $7^{\frac{1}{4}} \cdot 12^{\frac{1}{4}}$.
નિયમ લાગુ પાડતા: $(7 \times 12)^{\frac{1}{4}}$.
ગુણાકાર કરતા: $84^{\frac{1}{4}}$.
200
EasyMCQ
$64^{\frac{2}{3}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$15$
B
$24$
C
$22$
D
$16$

Solution

(D) $64^{\frac{2}{3}}$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે પહેલા $64$ ને $2$ અથવા $4$ ના ઘાત તરીકે દર્શાવીએ.
કારણ કે $64 = 4^3$,આપણે પદાવલિને આ રીતે લખી શકીએ:
$64^{\frac{2}{3}} = (4^3)^{\frac{2}{3}}$.
ઘાતાંકના નિયમ $(a^m)^n = a^{m \times n}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$4^{3 \times \frac{2}{3}} = 4^2$.
કિંમતની ગણતરી કરતા,$4^2 = 16$.

Number Systems — Mix Examples - Number Systems · Frequently Asked Questions

1Are these Number Systems questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Number Systems Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.