Gujarati

Bohr's Model of Hydrogen Atom Questions in Gujarati

Class 12 Physics · Atoms · Bohr's Model of Hydrogen Atom

574+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 574 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
જો $H$-પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનની ઊર્જા $-1.5 \, eV$ હોય,તો તેનું કોણીય વેગમાન ($J \cdot s$ માં) કેટલું હશે?
A
$1.05 \times 10^{-34}$
B
$2.1 \times 10^{-34}$
C
$3.15 \times 10^{-34}$
D
$-2.1 \times 10^{-34}$

Solution

(C) $H$-પરમાણુની $n$ મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઊર્જા $E_n = -\frac{13.6}{n^2} \, eV$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $E_n = -1.5 \, eV$,તેથી $-1.5 = -\frac{13.6}{n^2}$.
$n^2 = \frac{13.6}{1.5} \approx 9.06$,જેનો અર્થ છે કે $n \approx 3$.
બોહરના અધિતર્ક મુજબ,કોણીય વેગમાન $L = n \frac{h}{2\pi}$ છે.
$n = 3$ અને $h = 6.626 \times 10^{-34} \, J \cdot s$ મૂકતા:
$L = 3 \times \frac{6.626 \times 10^{-34}}{2 \times 3.14159} \approx 3 \times 1.054 \times 10^{-34} \approx 3.16 \times 10^{-34} \, J \cdot s$.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $3.15 \times 10^{-34} \, J \cdot s$ છે.
52
MediumMCQ
$n^{th}$ બોહર કક્ષામાં $Ze$ વીજભાર ધરાવતા ન્યુક્લિયસની આસપાસ ઇલેક્ટ્રોનના પરિભ્રમણનો સમય કોના સમપ્રમાણમાં હોય છે?
A
$n$
B
$\frac{n^3}{Z^2}$
C
$\frac{n^2}{Z}$
D
$\frac{Z}{n}$

Solution

(B) પરિભ્રમણનો સમયગાળો $T$ એ $T = \frac{2\pi r}{v}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n^{th}$ બોહર કક્ષાની ત્રિજ્યા $r = \frac{n^2 h^2 \varepsilon_0}{\pi m Z e^2}$ છે.
$n^{th}$ બોહર કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનનો વેગ $v = \frac{Z e^2}{2 \varepsilon_0 n h}$ છે.
આ કિંમતોને $T$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$T = \frac{2\pi (\frac{n^2 h^2 \varepsilon_0}{\pi m Z e^2})}{(\frac{Z e^2}{2 \varepsilon_0 n h})} = \frac{4 \varepsilon_0^2 n^3 h^3}{m Z^2 e^4}$.
અહીં $h, \varepsilon_0, m,$ અને $e$ અચળાંકો હોવાથી,$T \propto \frac{n^3}{Z^2}$ મળે છે.
53
MediumMCQ
બોહરના મોડેલમાં,જો પ્રથમ કક્ષાની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ${r_0}$ હોય,તો ચોથી કક્ષાની ત્રિજ્યા કેટલી હશે?
A
${r_0}$
B
$4{r_0}$
C
${r_0}/16$
D
$16{r_0}$

Solution

(D) બોહરના મોડેલ મુજબ,$n^{th}$ કક્ષાની ત્રિજ્યા ${r_n} \propto {n^2}$ સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે પ્રથમ કક્ષા $(n=1)$ ની ત્રિજ્યા ${r_0}$ છે,તેથી ${r_1} = {r_0}$.
ચોથી કક્ષા $(n=4)$ માટે,ત્રિજ્યા ${r_4}$ ની ગણતરી નીચે મુજબ થાય છે:
${r_4} = {r_1} \times {n^2} = {r_0} \times {4^2}$.
${r_4} = {r_0} \times 16 = 16{r_0}$.
54
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુના બોહર મોડેલમાં,$n = 2$ અને $n = 1$ કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનના પરિભ્રમણના આવર્તકાળનો ગુણોત્તર કેટલો છે ($: 1$ માં)?
A
$2$
B
$4$
C
$8$
D
$16$

Solution

(C) બોહર મોડેલ મુજબ,$n$-મી કક્ષાની ત્રિજ્યા $r_n \propto n^2$ છે અને $n$-મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનનો વેગ $v_n \propto 1/n$ છે.
પરિભ્રમણનો આવર્તકાળ $T$ એ $T = \frac{2\pi r_n}{v_n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રમાણસરતા મૂકતા,આપણને $T \propto \frac{n^2}{1/n} = n^3$ મળે છે.
તેથી,$n = 2$ અને $n = 1$ માટે આવર્તકાળનો ગુણોત્તર $\frac{T_2}{T_1} = \left(\frac{2}{1}\right)^3 = \frac{8}{1}$ થાય છે.
આમ,ગુણોત્તર $8 : 1$ છે.
55
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુની ધરા અવસ્થામાં બોહર કક્ષાની ત્રિજ્યા $0.5 \ \mathring{A}$ છે. $He^+$ ની ત્રીજી ઉત્તેજિત અવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોનની કક્ષાની ત્રિજ્યા ...... $\mathring{A}$ હશે.
A
$8$
B
$4$
C
$0.5$
D
$0.25$

Solution

(B) હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુની $n^{\text{મી}}$ કક્ષાની ત્રિજ્યાનું સૂત્ર: $r_n = r_0 \frac{n^2}{Z}$ છે, જ્યાં $r_0$ એ હાઇડ્રોજનની પ્રથમ બોહર કક્ષાની ત્રિજ્યા $(0.5 \ \mathring{A})$ છે, $n$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક છે અને $Z$ એ પરમાણુ ક્રમાંક છે.
$He^+$ ની ત્રીજી ઉત્તેજિત અવસ્થા માટે, મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 3 + 1 = 4$ છે.
હિલિયમનો પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 2$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$r_4 = 0.5 \times \frac{4^2}{2} = 0.5 \times \frac{16}{2} = 0.5 \times 8 = 4 \ \mathring{A}$.
આમ, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
56
MediumMCQ
હાઇડ્રોજનની પ્રથમ બોહર કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપ અને પ્રકાશની ઝડપનો ગુણોત્તર કેટલો થાય? (જ્યાં $e, h$ અને $c$ તેમના સામાન્ય અર્થ ધરાવે છે).
A
$2\pi hc/e^2$
B
$e^2h/2\pi c$
C
$e^2c/2\pi h$
D
$2\pi e^2/hc$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુની $n^{th}$ બોહર કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપ $v_n = \frac{2\pi Z e^2}{nh}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
હાઇડ્રોજનની પ્રથમ બોહર કક્ષા માટે,$n = 1$ અને $Z = 1$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપ $v = \frac{2\pi e^2}{h}$ મળે છે.
આપણે આ ઝડપ અને પ્રકાશની ઝડપ $c$ નો ગુણોત્તર શોધવાનો છે.
તેથી,ગુણોત્તર $\frac{v}{c} = \frac{2\pi e^2}{hc}$ થાય છે.
57
DifficultMCQ
હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનનો કક્ષીય પ્રવેગ નીચે મુજબ છે:
A
$\frac{n^2 h^2}{4 \pi^2 m^2 r^3}$
B
$\frac{n^2 h^2}{2 m^2 r^3}$
C
$\frac{4 n^2 h^2}{\pi^2 m^2 r^3}$
D
$\frac{4 n^2 h^2}{4 \pi^2 m^2 r^3}$

Solution

(A) બોહરના અભિધારણા મુજબ,ઇલેક્ટ્રોનનું કોણીય વેગમાન આ રીતે ક્વોન્ટાઇઝ્ડ થાય છે: $mvr = \frac{nh}{2\pi}$.
આના પરથી,કક્ષીય વેગ $v$ આ મુજબ મળે છે: $v = \frac{nh}{2\pi mr}$.
કેન્દ્રગામી (કક્ષીય) પ્રવેગ $a$ ની વ્યાખ્યા આ મુજબ છે: $a = \frac{v^2}{r}$.
પ્રવેગના સૂત્રમાં $v$ નું પદ મૂકતા:
$a = \frac{(\frac{nh}{2\pi mr})^2}{r} = \frac{n^2 h^2}{4 \pi^2 m^2 r^2 \cdot r} = \frac{n^2 h^2}{4 \pi^2 m^2 r^3}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
58
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનની પ્રથમ કક્ષાની ત્રિજ્યા $0.53 \; \mathring{A}$ છે. તો,ત્રીજી કક્ષાની ત્રિજ્યા ........... $\mathring{A}$ થશે.
A
$2.12$
B
$4.77$
C
$1.06$
D
$1.59$

Solution

(B) હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનની $n$ મી કક્ષાની ત્રિજ્યાનું સૂત્ર $r_n = n^2 r_1$ છે,જ્યાં $r_1 = 0.53 \; \mathring{A}$ એ પ્રથમ કક્ષાની ત્રિજ્યા છે.
ત્રીજી કક્ષા માટે,$n = 3$ લેતા.
સૂત્રમાં $n$ ની કિંમત મૂકતા:
$r_3 = 3^2 \times r_1$
$r_3 = 9 \times 0.53 \; \mathring{A}$
$r_3 = 4.77 \; \mathring{A}$.
59
EasyMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં કઈ રાશિ $\frac{h}{2\pi}$ નો પૂર્ણાંક ગુણાંક છે?
A
કોણીય વેગમાન
B
કોણીય વેગ
C
કોણીય પ્રવેગ
D
વેગમાન

Solution

(A) હાઇડ્રોજન પરમાણુ માટે બોહરના અધિતર્ક મુજબ,ઇલેક્ટ્રોન ફક્ત એવી જ કક્ષાઓમાં ભ્રમણ કરી શકે છે જેના માટે તેનું કોણીય વેગમાન $(L)$ એ $\frac{h}{2\pi}$ નો પૂર્ણાંક ગુણાંક હોય.
ગાણિતિક રીતે,આને આ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે: $L = n \cdot \frac{h}{2\pi}$,જ્યાં $n = 1, 2, 3, ...$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક છે,$h$ એ પ્લાન્કનો અચળાંક છે,અને $L$ એ ઇલેક્ટ્રોનનું કોણીય વેગમાન છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
60
EasyMCQ
મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 3$ માટે,ઓર્બિટલ ક્વોન્ટમ આંક $l$ ના શક્ય મૂલ્યો કયા છે?
A
$1, 2, 3$
B
$0, 1, 2, 3$
C
$0, 1, 2$
D
$-1, 0, +1$

Solution

(C) ઓર્બિટલ ક્વોન્ટમ આંક $l$ એ $0$ થી $n - 1$ સુધીની પૂર્ણાંક કિંમતો ધારણ કરી શકે છે.
મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 3$ માટે,$l$ ના શક્ય મૂલ્યો $0, 1, 2, ..., (3 - 1)$ છે.
તેથી,$l = 0, 1, 2$ મળે છે.
આ અનુક્રમે $3s, 3p,$ અને $3d$ ઓર્બિટલ્સ દર્શાવે છે.
61
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં ઉત્તેજિત અવસ્થામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $-3.4 \text{ eV}$ છે. તેનું કોણીય વેગમાન કેટલું હશે? $(h = 6.626 \times 10^{-34} \text{ J s})$
A
$1.11 \times 10^{-34} \text{ J s}$
B
$1.51 \times 10^{-31} \text{ J s}$
C
$2.11 \times 10^{-34} \text{ J s}$
D
$3.72 \times 10^{-34} \text{ J s}$

Solution

(C) હાઇડ્રોજન પરમાણુની $n$ મી કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $E_n = -\frac{13.6}{n^2} \text{ eV}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $E_n = -3.4 \text{ eV}$ આપેલ છે,તેથી $-\frac{13.6}{n^2} = -3.4$,જેનો અર્થ છે કે $n^2 = \frac{13.6}{3.4} = 4$,એટલે કે $n = 2$.
બોહરના અધિતર્ક મુજબ,કોણીય વેગમાન $L = \frac{nh}{2\pi}$ છે.
$n = 2$ અને $h = 6.626 \times 10^{-34} \text{ J s}$ મૂકતા,આપણને $L = \frac{2h}{2\pi} = \frac{h}{\pi}$ મળે છે.
$L = \frac{6.626 \times 10^{-34}}{3.1416} \approx 2.11 \times 10^{-34} \text{ J s}$.
62
MediumMCQ
$Li^{++}, He^{+}$ અને $H$ માં $2 \to 1$ સંક્રમણ માટે તરંગલંબાઇનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$1:2:3$
B
$1:4:9$
C
$4:9:36$
D
$3:2:1$

Solution

(C) તરંગલંબાઇ $\lambda$ માટે રીડબર્ગ સૂત્ર $\frac{1}{\lambda} = R Z^2 \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)$ છે.
અહીં $2 \to 1$ સંક્રમણ ત્રણેય માટે સમાન હોવાથી,પદ $\left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)$ અચળ રહે છે.
તેથી,$\lambda \propto \frac{1}{Z^2}$.
$Li^{++}$ માટે,$Z = 3$,તેથી $\lambda_{Li^{++}} \propto \frac{1}{9}$.
$He^{+}$ માટે,$Z = 2$,તેથી $\lambda_{He^{+}} \propto \frac{1}{4}$.
$H$ માટે,$Z = 1$,તેથી $\lambda_{H} \propto \frac{1}{1}$.
આમ,$\lambda_{Li^{++}} : \lambda_{He^{+}} : \lambda_{H} = \frac{1}{9} : \frac{1}{4} : 1$.
બંને બાજુ $36$ વડે ગુણતા,આપણને $4 : 9 : 36$ મળે છે.
63
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન બીજી કક્ષામાંથી પ્રથમ કક્ષામાં સંક્રમણ કરે ત્યારે ઉત્સર્જિત પ્રકાશની તરંગલંબાઇ કેટલી હોય છે?
A
$1.215 \times 10^{-7} \ m$
B
$1.215 \times 10^{-5} \ m$
C
$1.215 \times 10^{-4} \ m$
D
$1.215 \times 10^{-3} \ m$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન પરમાણુની $n$-મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $E_n = -\frac{13.6}{n^2} \ eV$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ કક્ષા $(n_1 = 1)$ માટે,$E_1 = -13.6 \ eV$.
બીજી કક્ષા $(n_2 = 2)$ માટે,$E_2 = -\frac{13.6}{2^2} = -3.4 \ eV$.
ઉર્જાનો તફાવત $\Delta E = E_2 - E_1 = -3.4 - (-13.6) = 10.2 \ eV$ છે.
આને જૂલમાં ફેરવતા: $\Delta E = 10.2 \times 1.6 \times 10^{-19} \ J = 1.632 \times 10^{-18} \ J$.
સંબંધ $\Delta E = \frac{hc}{\lambda}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $h = 6.63 \times 10^{-34} \ J \cdot s$ અને $c = 3 \times 10^8 \ m/s$ છે:
$\lambda = \frac{hc}{\Delta E} = \frac{6.63 \times 10^{-34} \times 3 \times 10^8}{1.632 \times 10^{-18}} \ m \approx 1.215 \times 10^{-7} \ m$.
64
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુની બોહરની પ્રથમ કક્ષામાં ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપ અને હવામાં પ્રકાશના વેગનો ગુણોત્તર કેટલો છે?
A
$\frac{e^2}{2\varepsilon_0 hc}$
B
$\frac{2e^2\varepsilon_0}{hc}$
C
$\frac{e^3}{2\varepsilon_0 hc}$
D
$\frac{2\varepsilon_0 hc}{e^2}$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન પરમાણુની $n$-મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપ $v_n = \frac{e^2}{2\varepsilon_0 nh}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ માટે,$n = 1$ લેતા,$v_1 = \frac{e^2}{2\varepsilon_0 h}$ મળે છે.
આ ઝડપ અને પ્રકાશના વેગ $c$ નો ગુણોત્તર $\frac{v_1}{c} = \frac{e^2}{2\varepsilon_0 hc}$ થાય છે.
આ ગુણોત્તરને ફાઇન-સ્ટ્રક્ચર અચળાંક તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,જેને $\alpha$ વડે દર્શાવવામાં આવે છે.
65
MediumMCQ
પ્રથમ બોહર કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ કેટલી હોય છે?
A
પ્રથમ કક્ષાના પરિઘના ચોથા ભાગ જેટલી
B
પ્રથમ કક્ષાના પરિઘના અડધા ભાગ જેટલી
C
પ્રથમ કક્ષાના પરિઘના બમણા જેટલી
D
પ્રથમ કક્ષાના પરિઘ જેટલી

Solution

(D) બોહરની ક્વોન્ટાઈઝેશન શરત મુજબ,$n$ મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનનું કોણીય વેગમાન $mvr_n = \frac{nh}{2\pi}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
વેગમાન $p = mv = \frac{h}{\lambda}$ હોવાથી,આપણે આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકી શકીએ:
$\frac{h}{\lambda} \times r_n = \frac{nh}{2\pi}$.
તરંગલંબાઈ $\lambda$ માટે સાદું રૂપ આપતા,$\lambda = \frac{2\pi r_n}{n}$ મળે છે.
પ્રથમ બોહર કક્ષા માટે,$n = 1$,તેથી $\lambda = 2\pi r_1$.
પ્રથમ કક્ષાનો પરિઘ $2\pi r_1$ હોવાથી,ડી-બ્રોગ્લી તરંગલંબાઈ પ્રથમ કક્ષાના પરિઘ જેટલી થાય છે.
66
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુની આયનીકરણ ઉર્જા $13.6 \; eV$ છે,તો સિંગલી આયનાઇઝ્ડ હિલિયમ પરમાણુની આયનીકરણ ઉર્જા ....... $eV$ હશે.
A
$13.6$
B
$54.4$
C
$27.2$
D
$6.8$

Solution

(B) હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુની $n$ મી કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જાનું સૂત્ર: $E_n = -\frac{13.6 Z^2}{n^2} \; eV$ છે.
હાઇડ્રોજન પરમાણુ માટે,$Z = 1$ અને $n = 1$,તેથી ભૂમિ અવસ્થાની ઉર્જા $E_1 = -13.6 \; eV$ છે. આયનીકરણ ઉર્જા એ ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા છે,જે $13.6 \; eV$ છે.
સિંગલી આયનાઇઝ્ડ હિલિયમ પરમાણુ $(He^+)$ માટે,પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 2$ છે. ભૂમિ અવસ્થાની ઉર્જા $E_1 = -\frac{13.6 \times (2)^2}{(1)^2} = -13.6 \times 4 = -54.4 \; eV$ છે.
તેથી,$He^+$ ની ભૂમિ અવસ્થામાંથી ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી આયનીકરણ ઉર્જા $54.4 \; eV$ છે.
67
EasyMCQ
${H_2}$ પરમાણુમાં બામર શ્રેણીની પ્રથમ રેખાની આવૃત્તિ ${\nu _0}$ છે. સિંગલી આયોનાઇઝ્ડ ${He^+}$ પરમાણુ દ્વારા ઉત્સર્જિત અનુરૂપ રેખાની આવૃત્તિ કેટલી હશે?
A
$2{\nu _0}$
B
$4{\nu _0}$
C
${\nu _0}/2$
D
${\nu _0}/4$

Solution

(B) હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુમાં વર્ણપટ રેખાની આવૃત્તિ રિડબર્ગ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\nu = R c Z^2 \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)$.
બામર શ્રેણીની પ્રથમ રેખા માટે,$n_1 = 2$ અને $n_2 = 3$ છે.
આમ,$\nu \propto Z^2$.
હાઇડ્રોજન $({H_2})$ માટે,$Z = 1$,તેથી $\nu_{H} = k(1)^2 = \nu_0$.
સિંગલી આયોનાઇઝ્ડ હિલિયમ $({He^+})$ માટે,$Z = 2$,તેથી $\nu_{He} = k(2)^2 = 4k = 4\nu_0$.
તેથી,${He^+}$ માટે અનુરૂપ રેખાની આવૃત્તિ $4\nu_0$ છે.
68
MediumMCQ
$3d$ ઇલેક્ટ્રોન માટે શક્ય ક્વોન્ટમ નંબર્સ કયા છે?
A
$n = 3, l = 1, m_l = +1, m_s = -1/2$
B
$n = 3, l = 2, m_l = +2, m_s = -1/2$
C
$n = 3, l = 1, m_l = -1, m_s = +1/2$
D
$n = 3, l = 0, m_l = +1, m_s = -1/2$

Solution

(B) $3d$ ઓર્બિટલમાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોન માટે,મુખ્ય ક્વોન્ટમ નંબર $n = 3$ છે.
$d$ સબશેલ માટે,એઝિમુથલ ક્વોન્ટમ નંબર $l$ હંમેશા $2$ હોય છે.
ચુંબકીય ક્વોન્ટમ નંબર $m_l$ એ $-l$ થી $+l$ સુધીની કોઈપણ પૂર્ણાંક કિંમત લઈ શકે છે,એટલે કે $m_l \in \{-2, -1, 0, +1, +2\}$.
સ્પિન ક્વોન્ટમ નંબર $m_s$ એ $+1/2$ અથવા $-1/2$ હોઈ શકે છે.
આ શરતોને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $B$ $(n=3, l=2, m_l=+2, m_s=-1/2)$ તમામ શરતોનું પાલન કરે છે.
69
EasyMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુની પ્રથમ (સૌથી નીચી) કક્ષાની ત્રિજ્યા $a_0$ છે. બીજી (તેના પછીની ઉચ્ચ) કક્ષાની ત્રિજ્યા કેટલી હશે ($a_0$ માં)?
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન પરમાણુના બોહર મોડેલ મુજબ,$n$ મી કક્ષાની ત્રિજ્યાનું સૂત્ર $r_n = n^2 a_0$ છે,જ્યાં $a_0$ એ પ્રથમ કક્ષાની ત્રિજ્યા $(n=1)$ છે.
બીજી કક્ષા માટે,$n = 2$ લેતા.
સૂત્રમાં $n$ ની કિંમત મૂકતા: $r_2 = (2)^2 a_0 = 4a_0$.
તેથી,બીજી કક્ષાની ત્રિજ્યા $4a_0$ થશે.
70
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કઈ સિસ્ટમમાં પ્રથમ કક્ષાની ત્રિજ્યા $(n = 1)$ લઘુત્તમ હશે?
A
સિંગલ આયોનાઇઝ્ડ હિલિયમ
B
ડ્યુટેરિયમ પરમાણુ
C
હાઇડ્રોજન પરમાણુ
D
ડબલ આયોનાઇઝ્ડ લિથિયમ

Solution

(D) હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુની $n$-મી કક્ષાની ત્રિજ્યાનું સૂત્ર $r_n = a_0 \frac{n^2}{Z}$ છે,જ્યાં $a_0$ એ બોહર ત્રિજ્યા છે,$n$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક છે અને $Z$ એ પરમાણુ ક્રમાંક છે.
પ્રથમ કક્ષા માટે,$n = 1$,તેથી $r_1 \propto \frac{1}{Z}$.
આપેલ સિસ્ટમો માટે પરમાણુ ક્રમાંક $(Z)$ ની સરખામણી:
- હાઇડ્રોજન પરમાણુ $(H)$: $Z = 1$
- ડ્યુટેરિયમ પરમાણુ $(D)$: $Z = 1$
- સિંગલ આયોનાઇઝ્ડ હિલિયમ $(He^+)$: $Z = 2$
- ડબલ આયોનાઇઝ્ડ લિથિયમ $(Li^{2+})$: $Z = 3$
જેમ કે ત્રિજ્યા $r$ એ $Z$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે,તેથી સૌથી વધુ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતી સિસ્ટમની ત્રિજ્યા લઘુત્તમ હશે.
તેથી,ડબલ આયોનાઇઝ્ડ લિથિયમ $(Z = 3)$ ની ત્રિજ્યા લઘુત્તમ છે.
71
EasyMCQ
બોહરના હાઇડ્રોજન પરમાણુના સિદ્ધાંત મુજબ નીચેનામાંથી કયું ક્વોન્ટાઈઝ્ડ (quantised) છે?
A
ઇલેક્ટ્રોનનું રેખીય વેગમાન
B
ઇલેક્ટ્રોનનું કોણીય વેગમાન
C
ઇલેક્ટ્રોનનો રેખીય વેગ
D
ઇલેક્ટ્રોનનો કોણીય વેગ

Solution

(B) હાઇડ્રોજન પરમાણુ માટે બોહરના અભિધારણાઓ અનુસાર,ઇલેક્ટ્રોન ફક્ત તે જ કક્ષાઓમાં પરિભ્રમણ કરી શકે છે જેના માટે તેનું કોણીય વેગમાન $(L)$ એ $h / 2\pi$ નો પૂર્ણાંક ગુણાંક હોય.
આ શરત નીચે મુજબ છે: $L = n(h / 2\pi)$,જ્યાં $n = 1, 2, 3, ...$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક છે અને $h$ એ પ્લાન્કનો અચળાંક છે.
આને કોણીય વેગમાન માટે બોહરની ક્વોન્ટાઈઝેશન શરત તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
72
MediumMCQ
પરમાણુઓનું બોહર મોડેલ:
A
ધારે છે કે ઇલેક્ટ્રોનનું કોણીય વેગમાન ક્વોન્ટાઇઝ્ડ છે
B
આઈન્સ્ટાઈનના ફોટો-ઇલેક્ટ્રિક સમીકરણનો ઉપયોગ કરે છે
C
પરમાણુઓ માટે સતત ઉત્સર્જન વર્ણપટની આગાહી કરે છે
D
બધા પ્રકારના પરમાણુઓ માટે સમાન ઉત્સર્જન વર્ણપટની આગાહી કરે છે

Solution

(A) બોહરની પૂર્વધારણા મુજબ,ઇલેક્ટ્રોન ફક્ત તે જ કક્ષાઓમાં ભ્રમણ કરી શકે છે જેમાં તેનું કોણીય વેગમાન $\frac{h}{2 \pi}$ નો પૂર્ણાંક ગુણાંક હોય,જ્યાં $h$ એ પ્લાન્કનો અચળાંક છે.
આ કક્ષાઓમાં,ઇલેક્ટ્રોનનું કોણીય વેગમાન $\frac{h}{2 \pi}, \frac{2h}{2 \pi}, \frac{3h}{2 \pi}, \dots$ વગેરે જેવું મૂલ્ય ધરાવી શકે છે,પરંતુ ક્યારેય $\frac{1.5h}{2 \pi}, \frac{2.5h}{2 \pi}, \dots$ વગેરે જેવું મૂલ્ય ધરાવી શકતું નથી.
આ સ્થિતિને કોણીય વેગમાનનું ક્વોન્ટાઇઝેશન કહેવામાં આવે છે,જે બોહર મોડેલની મૂળભૂત પૂર્વધારણા છે.
73
MediumMCQ
ટ્રિપલી આયોનાઇઝ્ડ બેરિલિયમ $(Be^{+++})$ ની કઈ અવસ્થાની કક્ષીય ત્રિજ્યા હાઇડ્રોજનની ધરા અવસ્થા (ground state) જેટલી હોય છે?
A
$n = 4$
B
$n = 3$
C
$n = 2$
D
$n = 1$

Solution

(C) હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુ માટે $n^{th}$ કક્ષાની ત્રિજ્યાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$r_n = r_0 \left( \frac{n^2}{Z} \right)$
જ્યાં $r_0$ એ હાઇડ્રોજન પરમાણુની પ્રથમ કક્ષાની ત્રિજ્યા છે અને $Z$ એ પરમાણુ ક્રમાંક છે.
બેરિલિયમ $(Be^{+++})$ માટે,પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 4$ છે.
આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે કક્ષીય ત્રિજ્યા $r_n$ એ હાઇડ્રોજનની ધરા અવસ્થાની ત્રિજ્યા $r_0$ જેટલી હોય.
$r_n = r_0$ લેતા,આપણને મળે છે:
$r_0 = r_0 \left( \frac{n^2}{4} \right)$
$1 = \frac{n^2}{4}$
$n^2 = 4$
$n = 2$
તેથી,ટ્રિપલી આયોનાઇઝ્ડ બેરિલિયમની $n = 2$ અવસ્થાની કક્ષીય ત્રિજ્યા હાઇડ્રોજનની ધરા અવસ્થા જેટલી હોય છે.
74
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુ માટે પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા અને ધરા અવસ્થાની ઇલેક્ટ્રોન કક્ષાના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર કેટલો થાય ($ : 1$ માં)?
A
$2$
B
$18$
C
$4$
D
$16$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં $n^{\text{મી}}$ કક્ષાની ત્રિજ્યા $r_n = a_0 n^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $a_0$ એ બોહર ત્રિજ્યા છે અને $n$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક છે.
કક્ષાનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r_n^2 = \pi (a_0 n^2)^2 = \pi a_0^2 n^4$ થાય.
આમ, ક્ષેત્રફળ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંકની ચતુર્થ ઘાતના સમપ્રમાણમાં છે: $A_n \propto n^4$.
ધરા અવસ્થા માટે, $n_1 = 1$. પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા માટે, $n_2 = 2$.
પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા $(A_2)$ અને ધરા અવસ્થા $(A_1)$ ના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર:
$\frac{A_2}{A_1} = \left( \frac{n_2}{n_1} \right)^4 = \left( \frac{2}{1} \right)^4 = \frac{16}{1}$.
તેથી, ગુણોત્તર $16 : 1$ છે.
75
EasyMCQ
કેન્દ્રની આસપાસ ફરતા ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા કેટલી હશે?
A
$P.E.$ કરતા ચાર ગણી
B
$P.E.$ કરતા બમણી
C
$P.E.$ જેટલી
D
$P.E.$ કરતા અડધી

Solution

(D) કેન્દ્રની આસપાસ ભ્રમણ કરતા ઇલેક્ટ્રોન માટે,કુલ ઊર્જા $E$,ગતિઊર્જા $K.E.$ અને સ્થિતિઊર્જા $P.E.$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$K.E. = -E$
$P.E. = 2E$
આ સંબંધો પરથી,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $K.E. = -\frac{1}{2} P.E.$
મૂલ્યની દ્રષ્ટિએ,ગતિઊર્જા એ સ્થિતિઊર્જા કરતા અડધી હોય છે.
$|K.E.| = \frac{1}{2} |P.E.|$
તેથી,ગતિઊર્જા તેની $P.E.$ કરતા અડધી હોય છે.
76
EasyMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુની પ્રથમ બોહર કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા $...... eV$ છે.
A
$-6.5$
B
$-27.2$
C
$13.6$
D
$-13.6$

Solution

(C) હાઇડ્રોજન પરમાણુની $n^{th}$ કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની કુલ ઊર્જા $(E_n)$ નું સૂત્ર $E_n = -13.6 / n^2 \, eV$ છે.
પ્રથમ બોહર કક્ષા માટે,$n = 1$,તેથી $E_1 = -13.6 \, eV$ મળે.
ઇલેક્ટ્રોનની ગતિઊર્જા $(K.E.)$ તેની કુલ ઊર્જાના ઋણ મૂલ્ય જેટલી હોય છે,એટલે કે $K.E. = -E_n$.
તેથી,$K.E. = -(-13.6 \, eV) = +13.6 \, eV$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
77
EasyMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુના બોહરના મોડેલમાં,નીચેનામાંથી કઈ રાશિઓની જોડી ક્વોન્ટાઈઝ્ડ (quantized) છે?
A
ઉર્જા અને રેખીય વેગમાન
B
રેખીય અને કોણીય વેગમાન
C
ઉર્જા અને કોણીય વેગમાન
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(C) બોહરના પરમાણુ સિદ્ધાંત મુજબ,ઇલેક્ટ્રોન ફક્ત એવી જ કક્ષાઓમાં ભ્રમણ કરી શકે છે જેમાં તેમનું કોણીય વેગમાન $\frac{h}{2 \pi}$ નો પૂર્ણાંક ગુણાંક હોય (જ્યાં $h$ એ પ્લાન્કનો અચળાંક છે). તેથી,કોણીય વેગમાન ક્વોન્ટાઈઝ્ડ છે: $L = n \frac{h}{2 \pi}$.
વધુમાં,હાઇડ્રોજન પરમાણુની $n$-મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $E = -\frac{13.6}{n^2} \, \text{eV}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જેহেতু $n$ ફક્ત પૂર્ણાંક મૂલ્યો જ લઈ શકે છે $(n = 1, 2, 3, ...)$,તેથી ઉર્જા સ્તરો પણ ક્વોન્ટાઈઝ્ડ છે. આમ,ઉર્જા અને કોણીય વેગમાન બંને ક્વોન્ટાઈઝ્ડ છે.
78
MediumMCQ
જ્યારે ઇલેક્ટ્રોન કક્ષામાં પરિભ્રમણ કરતો હોય ત્યારે સમયગાળા $(T)$ અને કક્ષાની સંખ્યા $(n)$ વચ્ચેનો કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$n^2$
B
$\frac{1}{n^2}$
C
$n^3$
D
$\frac{1}{n}$

Solution

(C) બોહરના સિદ્ધાંત મુજબ,$n^{th}$ કક્ષાની ત્રિજ્યા $r_n \propto n^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે અને $n^{th}$ કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનનો વેગ $v_n \propto \frac{1}{n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સમયગાળો $(T)$ એ કક્ષાના પરિઘ અને ઇલેક્ટ્રોનના વેગનો ગુણોત્તર છે:
$T = \frac{2\pi r_n}{v_n}$
પ્રમાણસરતા મૂકતા:
$T \propto \frac{n^2}{1/n}$
$T \propto n^3$
તેથી,સાચો સંબંધ $T \propto n^3$ છે.
79
MediumMCQ
જો હાઇડ્રોજન પરમાણુની $n^{th}$ કક્ષામાં ઊર્જા ${E_n}$ હોય,તો સિંગલી આયોનાઇઝ્ડ હિલિયમ પરમાણુની $n^{th}$ કક્ષામાં ઊર્જા કેટલી હશે?
A
$4{E_n}$
B
${E_n}/4$
C
$2{E_n}$
D
${E_n}/2$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુની $n^{th}$ કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની ઊર્જાનું સૂત્ર: ${E_n} = -13.6 \times \frac{Z^2}{n^2} \text{ eV}$ છે.
હાઇડ્રોજન પરમાણુ માટે,પરમાણુ ક્રમાંક $Z_H = 1$ છે,તેથી ઊર્જા ${E_n} = -13.6 \times \frac{1^2}{n^2} = -\frac{13.6}{n^2} \text{ eV}$ થાય.
સિંગલી આયોનાઇઝ્ડ હિલિયમ પરમાણુ $(He^+)$ માટે,પરમાણુ ક્રમાંક $Z_{He} = 2$ છે. $n^{th}$ કક્ષામાં ઊર્જા: ${E'_{n}} = -13.6 \times \frac{Z_{He}^2}{n^2} = -13.6 \times \frac{2^2}{n^2} = 4 \times \left( -\frac{13.6}{n^2} \right)$ થાય.
હાઇડ્રોજન પરમાણુની ઊર્જા ${E_n}$ નું પદ મૂકતા,આપણને મળે છે: ${E'_{n}} = 4{E_n}$.
80
EasyMCQ
જ્યારે હાઇડ્રોજન પરમાણુની બોહર કક્ષામાં રહેલો ઇલેક્ટ્રોન $n = 2$ થી $n = 1$ અવસ્થામાં સંક્રમણ કરે છે,ત્યારે ગતિઊર્જા $K$ અને સ્થિતિઊર્જા $U$ માં શું ફેરફાર થાય છે?
A
$K$ ચાર ગણી થાય છે,$U$ ચાર ગણી થાય છે
B
$K$ બે ગણી થાય છે,$U$ ચાર ગણી થાય છે
C
$K$ ચાર ગણી થાય છે,$U$ બે ગણી થાય છે
D
$K$ આઠ ગણી થાય છે,$U$ ચાર ગણી થાય છે

Solution

(A) $n$-મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની કુલ ઊર્જા $E_n = -\frac{13.6}{n^2} \text{ eV}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n = 2$ માટે,$E_2 = -\frac{13.6}{4} = -3.4 \text{ eV}$.
$n = 1$ માટે,$E_1 = -\frac{13.6}{1} = -13.6 \text{ eV}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ગતિઊર્જા $K = -E$ અને સ્થિતિઊર્જા $U = 2E$ છે.
$n = 2$ પર: $K_2 = 3.4 \text{ eV}$ અને $U_2 = -6.8 \text{ eV}$.
$n = 1$ પર: $K_1 = 13.6 \text{ eV}$ અને $U_1 = -27.2 \text{ eV}$.
ગતિઊર્જાનો ગુણોત્તર: $\frac{K_1}{K_2} = \frac{13.6}{3.4} = 4$.
સ્થિતિઊર્જાનો ગુણોત્તર: $\frac{U_1}{U_2} = \frac{-27.2}{-6.8} = 4$.
આમ,ગતિઊર્જા અને સ્થિતિઊર્જા બંને $4$ ના ગુણાંકમાં વધે છે.
81
MediumMCQ
બોહરના પરમાણુ મોડેલની ધારણાઓ શું છે?
A
ન્યુક્લિયસ અનંત દળ ધરાવે છે અને સ્થિર છે
B
ક્વોન્ટાઈઝ્ડ કક્ષામાં રહેલા ઈલેક્ટ્રોન ઉર્જાનું ઉત્સર્જન કરતા નથી
C
ઈલેક્ટ્રોનનું દળ અચળ રહે છે
D
ઉપરોક્ત તમામ શરતો

Solution

(D) $1913$ માં,નીલ્સ બોહરે હાઈડ્રોજન પરમાણુ માટે એક મોડેલ પ્રસ્તાવિત કર્યું. બોહરનું મોડેલ નીચેની ધારણાઓ પર આધારિત છે:
$1$. ન્યુક્લિયસ અનંત દળ ધરાવે છે અને સ્થિર છે.
$2$. ક્વોન્ટાઈઝ્ડ કક્ષામાં રહેલા ઈલેક્ટ્રોન ઉર્જાનું ઉત્સર્જન કરતા નથી.
$3$. ઈલેક્ટ્રોનનું દળ અચળ રહે છે.
આ તમામ વિધાનો બોહરના મોડેલના મૂળભૂત પૂર્વધારણાઓ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
82
EasyMCQ
પ્રથમ બોહર કક્ષાની ત્રિજ્યા $r$ છે. $2^{nd}$ બોહર કક્ષાની ત્રિજ્યા કેટલી હશે?
A
$8r$
B
$2r$
C
$4r$
D
$2\sqrt{2}r$

Solution

(C) $n^{th}$ બોહર કક્ષાની ત્રિજ્યાનું સૂત્ર $r_n = r_0 n^2$ છે,જ્યાં $r_0$ એ પ્રથમ કક્ષાની ત્રિજ્યા $(n=1)$ છે.
આપેલ છે કે પ્રથમ કક્ષાની ત્રિજ્યા $(n=1)$ $r$ છે,તેથી $r = r_0(1)^2$,એટલે કે $r_0 = r$.
$2^{nd}$ બોહર કક્ષા $(n=2)$ માટે,ત્રિજ્યા $r_2 = r_0(2)^2 = 4r_0$ થશે.
$r_0 = r$ મૂકતા,આપણને $r_2 = 4r$ મળે છે.
83
MediumMCQ
હાઇડ્રોજનના ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાં ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપ અને શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશની ઝડપનો ગુણોત્તર કેટલો છે?
A
$1/2$
B
$2/137$
C
$1/137$
D
$1/237$

Solution

(C) હાઇડ્રોજન પરમાણુની $n^{th}$ કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપનું સૂત્ર $v = \frac{e^2}{2\varepsilon_0 nh}$ છે.
ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ માટે,મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 1$ છે.
$n = 1$ મૂકતા,આપણને ઝડપ $v = \frac{e^2}{2\varepsilon_0 h}$ મળે છે.
ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપ $(v)$ અને પ્રકાશની ઝડપ $(c)$ નો ગુણોત્તર શોધવા માટે,આપણે $\frac{v}{c} = \frac{e^2}{2\varepsilon_0 ch}$ ની ગણતરી કરીએ છીએ.
ભૌતિક અચળાંકો મૂકતા: $e = 1.6 \times 10^{-19} \ C$,$\varepsilon_0 = 8.85 \times 10^{-12} \ F/m$,$c = 3 \times 10^8 \ m/s$,અને $h = 6.63 \times 10^{-34} \ J\cdot s$.
$\frac{v}{c} = \frac{(1.6 \times 10^{-19})^2}{2 \times 8.85 \times 10^{-12} \times 3 \times 10^8 \times 6.63 \times 10^{-34}} \approx \frac{1}{137}$.
આમ,ગુણોત્તર $1/137$ છે.
84
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં,ઇલેક્ટ્રોન $n=4$ થી $n=1$ સ્તરમાં સંક્રમણ કરે છે. $H$ પરમાણુનું રિકોઇલ વેગમાન કેટલું હશે?
A
$3.4 \times 10^{-27} \text{ N} \cdot \text{s}$
B
$6.8 \times 10^{-27} \text{ N} \cdot \text{s}$
C
$3.4 \times 10^{-24} \text{ N} \cdot \text{s}$
D
$6.8 \times 10^{-24} \text{ N} \cdot \text{s}$

Solution

(B) $H$ પરમાણુનું રિકોઇલ વેગમાન ઉત્સર્જિત ફોટોનના વેગમાન જેટલું હોય છે.
ફોટોનનું વેગમાન $p = \frac{h}{\lambda}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તરંગ સંખ્યા માટે રિડબર્ગ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{\lambda} = R \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)$.
આને વેગમાનના સમીકરણમાં મૂકતા: $p = hR \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)$.
અહીં $n_1 = 1$ અને $n_2 = 4$ આપેલ છે,તેથી:
$p = hR \left( \frac{1}{1^2} - \frac{1}{4^2} \right) = hR \left( 1 - \frac{1}{16} \right) = \frac{15hR}{16}$.
$h = 6.63 \times 10^{-34} \text{ J} \cdot \text{s}$ અને $R = 1.097 \times 10^7 \text{ m}^{-1}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$p = \frac{15 \times (6.63 \times 10^{-34}) \times (1.097 \times 10^7)}{16} \approx 6.8 \times 10^{-27} \text{ kg} \cdot \text{m/s}$ (અથવા $\text{N} \cdot \text{s}$).
85
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુ તેની ધરા અવસ્થામાં $10.2 \ eV$ ઊર્જાનું શોષણ કરે છે. તો તેના કોણીય વેગમાનમાં થતો વધારો કેટલો હશે? (આપેલ પ્લાન્ક અચળાંક $h = 6.6 \times 10^{-34} \ J \cdot s$)
A
$1.05 \times 10^{-34} \ J \cdot s$
B
$3.16 \times 10^{-34} \ J \cdot s$
C
$2.11 \times 10^{-34} \ J \cdot s$
D
$4.22 \times 10^{-34} \ J \cdot s$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન પરમાણુની ધરા અવસ્થાની ઊર્જા $E_1 = -13.6 \ eV$ છે.
જ્યારે તે $10.2 \ eV$ ઊર્જાનું શોષણ કરે છે,ત્યારે તેની નવી ઊર્જા $E = -13.6 \ eV + 10.2 \ eV = -3.4 \ eV$ થાય છે.
આ પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા દર્શાવે છે,જ્યાં મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 2$ છે.
હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનનું કોણીય વેગમાન $L = \frac{nh}{2\pi}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ધરા અવસ્થામાં $(n_1 = 1)$,કોણીય વેગમાન $L_1 = \frac{1 \cdot h}{2\pi}$ છે.
પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થામાં $(n_2 = 2)$,કોણીય વેગમાન $L_2 = \frac{2 \cdot h}{2\pi} = \frac{h}{\pi}$ છે.
કોણીય વેગમાનમાં થતો વધારો $\Delta L = L_2 - L_1 = \frac{2h}{2\pi} - \frac{h}{2\pi} = \frac{h}{2\pi}$ છે.
પ્લાન્ક અચળાંક $h = 6.6 \times 10^{-34} \ J \cdot s$ ની કિંમત મૂકતા:
$\Delta L = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{2 \times 3.14} \approx \frac{6.6 \times 10^{-34}}{6.28} \approx 1.05 \times 10^{-34} \ J \cdot s$.
86
DifficultMCQ
હાઇડ્રોજન $(H)$,ડ્યુટેરિયમ $(D)$,સિંગલી આયોનાઇઝ્ડ હિલિયમ $(He^+)$ અને ડબલી આયોનાઇઝ્ડ લિથિયમ $(Li^{2+})$ બધાના ન્યુક્લિયસની આસપાસ એક ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. $n = 2$ થી $n = 1$ સંક્રમણ ધ્યાનમાં લો. ઉત્સર્જિત વિકિરણોની તરંગલંબાઇ અનુક્રમે $\lambda_1, \lambda_2, \lambda_3$ અને $\lambda_4$ છે. તો આશરે:
A
$\lambda_1 = \lambda_2 = 4\lambda_3 = 9\lambda_4$
B
$4\lambda_1 = 2\lambda_2 = 2\lambda_3 = \lambda_4$
C
$\lambda_1 = 2\lambda_2 = 2\sqrt{2}\lambda_3 = 3\sqrt{2}\lambda_4$
D
$\lambda_1 = \lambda_2 = 2\lambda_3 = 3\sqrt{2}\lambda_4$

Solution

(A) $n_2$ થી $n_1$ સંક્રમણ દરમિયાન ઉત્સર્જિત ફોટોનની ઉર્જા $\Delta E = 13.6 Z^2 \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $n=2$ થી $n=1$ સંક્રમણ બધા માટે સમાન છે,તેથી $\Delta E \propto Z^2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\Delta E = \frac{hc}{\lambda}$,તેથી $\frac{hc}{\lambda} \propto Z^2$,જેનો અર્થ છે કે $\lambda Z^2 = \text{અચળ}$.
હાઇડ્રોજન $(Z=1)$ માટે,$\lambda_1 Z_1^2 = \lambda_1 (1)^2 = \lambda_1$.
ડ્યુટેરિયમ $(Z=1)$ માટે,$\lambda_2 Z_2^2 = \lambda_2 (1)^2 = \lambda_2$.
હિલિયમ $(Z=2)$ માટે,$\lambda_3 Z_3^2 = \lambda_3 (2)^2 = 4\lambda_3$.
લિથિયમ $(Z=3)$ માટે,$\lambda_4 Z_4^2 = \lambda_4 (3)^2 = 9\lambda_4$.
આ બધાને સરખાવતા,આપણને $\lambda_1 = \lambda_2 = 4\lambda_3 = 9\lambda_4$ મળે છે.
87
DifficultMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુની પ્રથમ બોહર કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા પ્રતિ સેકન્ડ કરવામાં આવતા પરિભ્રમણની સંખ્યાનો ક્રમ કેટલો છે?
A
$10^{20}$
B
$10^{19}$
C
$10^{17}$
D
$10^{15}$

Solution

(D) બોહરની ક્વોન્ટાઇઝેશન શરત મુજબ,કોણીય વેગમાન $L = mvr = \frac{h}{2\pi}$ છે.
જ્યાં $v = r\omega = r(2\pi\nu)$ અને $\nu$ એ પરિભ્રમણની આવૃત્તિ છે:
$m(r \cdot 2\pi\nu)r = \frac{h}{2\pi}$
$\Rightarrow \nu = \frac{h}{4\pi^2 mr^2}$
કિંમતો મૂકતા: $h = 6.6 \times 10^{-34} \ J \cdot s$,$m = 9.1 \times 10^{-31} \ kg$,અને $r = 0.53 \times 10^{-10} \ m$:
$\nu = \frac{6.6 \times 10^{-34}}{4 \times (3.14)^2 \times 9.1 \times 10^{-31} \times (0.53 \times 10^{-10})^2}$
$\nu \approx 6.5 \times 10^{15} \ \text{rev/sec}$.
આમ,પરિભ્રમણની સંખ્યાનો ક્રમ $10^{15}$ છે.
88
MediumMCQ
એક કાલ્પનિક બોહર હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં,ઇલેક્ટ્રોનનું દળ બમણું કરવામાં આવે છે. પ્રથમ કક્ષાની ઉર્જા $E_0$ અને ત્રિજ્યા $r_0$ કેટલી હશે? ($a_0$ એ બોહર ત્રિજ્યા છે)
A
$E_0 = -27.2 \text{ eV}; r_0 = a_0/2$
B
$E_0 = -27.2 \text{ eV}; r_0 = a_0$
C
$E_0 = -13.6 \text{ eV}; r_0 = a_0/2$
D
$E_0 = -13.6 \text{ eV}; r_0 = a_0$

Solution

(A) બોહરના મોડેલમાં $n$-મી કક્ષાની ત્રિજ્યા $r_n = \frac{n^2 h^2 \epsilon_0}{\pi m e^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. કારણ કે $r \propto 1/m$,જો દળ $m$ બમણું કરવામાં આવે,તો નવી ત્રિજ્યા $r_0$ એ $r_0 = a_0/2$ થશે.
$n$-મી કક્ષાની ઉર્જા $E_n = -\frac{m e^4}{8 \epsilon_0^2 n^2 h^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. કારણ કે $E \propto m$,જો દળ $m$ બમણું કરવામાં આવે,તો નવી ઉર્જા $E_0$ એ $E_0 = 2 \times (-13.6 \text{ eV}) = -27.2 \text{ eV}$ થશે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
89
MediumMCQ
આયોડિન પરમાણુની ત્રિજ્યા (પરમાણુ ક્રમાંક $53$,દળ ક્રમાંક $126$) કેટલી છે?
A
$2.5 \times 10^{-11} \ m$
B
$2.5 \times 10^{-9} \ m$
C
$7 \times 10^{-9} \ m$
D
$7 \times 10^{-6} \ m$

Solution

(A) આયોડિન $(Z=53)$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી $2, 8, 18, 18, 7$ છે. સંયોજકતા કક્ષા $n=5$ છે.
હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુ માટે બોહર ત્રિજ્યાનું સૂત્ર $r_n = (0.053 \times 10^{-9} \ m) \frac{n^2}{Z}$ છે.
$n=5$ અને $Z=53$ મૂકતા:
$r_5 = (0.053 \times 10^{-9} \ m) \times \frac{5^2}{53}$
$r_5 = (0.053 \times 10^{-9} \ m) \times \frac{25}{53}$
$r_5 \approx 0.025 \times 10^{-9} \ m = 2.5 \times 10^{-11} \ m$.
90
DifficultMCQ
દ્વિ-આયનીકૃત લિથિયમ પરમાણુ $(Li^{++})$ એ હાઇડ્રોજન જેવી સ્પીસીઝ છે જેનો પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 3$ છે. $Li^{++}$ માં ઇલેક્ટ્રોનને પ્રથમ કક્ષામાંથી ત્રીજી બોહર કક્ષામાં ઉત્તેજિત કરવા માટે જરૂરી વિકિરણની તરંગલંબાઇ.......$\mathring{A}$ છે (હાઇડ્રોજન પરમાણુની આયનીકરણ ઉર્જા $13.6\,eV$ છે).
A
$182.51$
B
$177.17$
C
$142.25$
D
$113.74$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન જેવી સ્પીસીઝ માટે $n$ મી કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $E_n = -13.6 \frac{Z^2}{n^2} \, eV$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$Li^{++}$ માટે,પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 3$ છે.
$n_1 = 1$ થી $n_2 = 3$ સંક્રમણ માટે જરૂરી ઉર્જા:
$\Delta E = E_3 - E_1 = 13.6 \times Z^2 \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)$
$\Delta E = 13.6 \times 3^2 \left( \frac{1}{1^2} - \frac{1}{3^2} \right) = 13.6 \times 9 \times \left( 1 - \frac{1}{9} \right) = 13.6 \times 9 \times \frac{8}{9} = 108.8 \, eV$.
સંબંધ $\Delta E = \frac{hc}{\lambda}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $h = 6.626 \times 10^{-34} \, J \cdot s$,$c = 3 \times 10^8 \, m/s$,અને $1 \, eV = 1.602 \times 10^{-19} \, J$:
$\lambda = \frac{hc}{\Delta E} = \frac{6.626 \times 10^{-34} \times 3 \times 10^8}{108.8 \times 1.602 \times 10^{-19}} \approx 1.1374 \times 10^{-8} \, m$.
$\lambda = 113.74 \, \mathring{A}$.
91
MediumMCQ
$H$-પરમાણુનું આયનીકરણ પોટેન્શિયલ $13.6 \, eV$ છે. જ્યારે તેને $970.6 \, \mathring{A}$ ના મોનોક્રોમેટિક વિકિરણ દ્વારા ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાંથી ઉત્તેજિત કરવામાં આવે છે,ત્યારે ઉત્સર્જન રેખાઓની સંખ્યા (બોહરના સિદ્ધાંત મુજબ) કેટલી હશે?
A
$10$
B
$8$
C
$6$
D
$4$

Solution

(C) આપાત ફોટોનની ઉર્જા $E = \frac{hc}{\lambda}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $E = \frac{12400 \, eV \cdot \mathring{A}}{970.6 \, \mathring{A}} \approx 12.77 \, eV$.
હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં $n$-મી અવસ્થાની ઉર્જા $E_n = -\frac{13.6}{n^2} \, eV$ છે.
ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ $(n=1)$ થી $n$ અવસ્થામાં ઉત્તેજિત કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા $\Delta E = 13.6 \left( 1 - \frac{1}{n^2} \right)$ છે.
$\Delta E = 12.77 \, eV$ લેતા,આપણને $1 - \frac{1}{n^2} = \frac{12.77}{13.6} \approx 0.939$ મળે છે.
$\frac{1}{n^2} = 1 - 0.939 = 0.061 \Rightarrow n^2 \approx 16 \Rightarrow n = 4$.
ઇલેક્ટ્રોન $n$ અવસ્થામાંથી નીચલી અવસ્થાઓમાં સંક્રમણ કરે ત્યારે ઉત્સર્જન રેખાઓની સંખ્યા $N = \frac{n(n-1)}{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n=4$ માટે,$N = \frac{4(4-1)}{2} = \frac{4 \times 3}{2} = 6$.
92
DifficultMCQ
એક પરમાણુની કલ્પના કરો જે પ્રોટોન અને ઇલેક્ટ્રોન કરતાં બમણા દળ ધરાવતા પરંતુ ઇલેક્ટ્રોન જેટલો જ વીજભાર ધરાવતા કાલ્પનિક કણનો બનેલો છે. આ પરમાણુ માટે બોહર મોડેલ લાગુ કરો. ઉત્સર્જિત થતા સૌથી લાંબી તરંગલંબાઇ ધરાવતા ફોટોનની તરંગલંબાઇ $\lambda$ (હાઇડ્રોજન પરમાણુ માટે રીડબર્ગ અચળાંક $R$ ના સંદર્ભમાં) કેટલી હશે?
A
$9/(5R)$
B
$36/(5R)$
C
$18/(5R)$
D
$4/R$

Solution

(C) હાઇડ્રોજન પરમાણુમાં,$n$ માં સ્તરની ઉર્જા $E_n = -\frac{Rhc}{n^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ઉર્જા $E_n$ એ ભ્રમણકક્ષામાં રહેલા કણના દળના સીધા પ્રમાણમાં હોવાથી $(E_n \propto m)$,અને નવા કણનું દળ $m' = 2m_e$ હોવાથી,આ કાલ્પનિક પરમાણુ માટે ઉર્જા સ્તરો $E'_n = -\frac{2Rhc}{n^2}$ થશે.
સૌથી લાંબી તરંગલંબાઇ ધરાવતો ફોટોન ન્યૂનતમ ઉર્જાના સંક્રમણને અનુરૂપ છે,જે $n = 3$ થી $n = 2$ વચ્ચે થાય છે.
ઉર્જાનો તફાવત $\Delta E = E'_3 - E'_2 = -\frac{2Rhc}{3^2} - (-\frac{2Rhc}{2^2}) = 2Rhc \left( \frac{1}{4} - \frac{1}{9} \right)$ છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા,$\Delta E = 2Rhc \left( \frac{5}{36} \right) = \frac{5Rhc}{18}$ મળે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\Delta E = \frac{hc}{\lambda}$,તેથી $\frac{hc}{\lambda} = \frac{5Rhc}{18}$.
આમ,$\lambda = \frac{18}{5R}$ મળે છે.
93
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન પરમાણુના બોહર મોડેલમાં,ધારો કે $R, v$ અને $E$ અનુક્રમે કક્ષાની ત્રિજ્યા,ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપ અને ઇલેક્ટ્રોનની કુલ ઉર્જા દર્શાવે છે. નીચેનામાંથી કઈ રાશિ ક્વોન્ટમ નંબર $n$ ના સમપ્રમાણમાં છે?
A
$R/E$
B
$E/v$
C
$RE$
D
$vR$

Solution

(D) હાઇડ્રોજન પરમાણુ માટે બોહર મોડેલ મુજબ:
$1$. $n^{th}$ કક્ષાની ત્રિજ્યા $R_n = \frac{\varepsilon_0 n^2 h^2}{\pi m Z e^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે સૂચવે છે કે $R \propto n^2$.
$2$. $n^{th}$ કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઝડપ $v_n = \frac{Z e^2}{2 \varepsilon_0 n h}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે સૂચવે છે કે $v \propto \frac{1}{n}$.
$3$. $n^{th}$ કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોનની કુલ ઉર્જા $E_n = -\frac{m Z^2 e^4}{8 \varepsilon_0^2 n^2 h^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે સૂચવે છે કે $E \propto \frac{1}{n^2}$.
હવે,ચાલો આપેલા વિકલ્પો માટે સમપ્રમાણતા તપાસીએ:
- $vR$ માટે: $v \cdot R \propto (\frac{1}{n}) \cdot (n^2) = n$.
તેથી,રાશિ $vR$ એ ક્વોન્ટમ નંબર $n$ ના સમપ્રમાણમાં છે.
94
MediumMCQ
એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને એક $Li^{++}$ આયન બંને તેમની બીજી ઉત્તેજિત અવસ્થામાં છે. જો $l_H$ અને $l_{Li}$ તેમના અનુક્રમે ઇલેક્ટ્રોનિક કોણીય વેગમાન હોય,અને $E_H$ અને $E_{Li}$ તેમની અનુક્રમે ઉર્જા હોય,તો:
A
$l_H > l_{Li}$ અને $|E_H| > |E_{Li}|$
B
$l_H = l_{Li}$ અને $|E_H| < |E_{Li}|$
C
$l_H = l_{Li}$ અને $|E_H| > |E_{Li}|$
D
$l_H < l_{Li}$ અને $|E_H| < |E_{Li}|$

Solution

(B) બીજી ઉત્તેજિત અવસ્થા મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક $n = 3$ ને અનુરૂપ છે.
બોહરની ક્વોન્ટાઇઝેશન શરત મુજબ,કોણીય વેગમાન $l = n \left( \frac{h}{2\pi} \right)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
બંને સમાન અવસ્થા $n = 3$ માં હોવાથી,તેમના કોણીય વેગમાન સમાન છે: $l_H = l_{Li} = 3 \left( \frac{h}{2\pi} \right)$.
હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $E = -13.6 \frac{Z^2}{n^2} \text{ eV}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
હાઇડ્રોજન $(Z_H = 1)$ અને $Li^{++}$ $(Z_{Li} = 3)$ માટે,ઉર્જા $E_H = -13.6 \frac{1^2}{3^2}$ અને $E_{Li} = -13.6 \frac{3^2}{3^2}$ છે.
તેમના મૂલ્યો લેતા,$|E_H| = \frac{13.6}{9} \text{ eV}$ અને $|E_{Li}| = 13.6 \text{ eV}$ મળે છે.
સ્પષ્ટપણે,$|E_H| < |E_{Li}|$. તેથી,વિકલ્પ $(b)$ સાચો છે.
95
MediumMCQ
ડ્યુટેરિયમ $(_1^2D)$ ના વર્ણપટમાં સામેલ તરંગલંબાઈ હાઇડ્રોજનના વર્ણપટ કરતા થોડી અલગ હોય છે,કારણ કે
A
બંને કિસ્સાઓમાં ઇલેક્ટ્રોન અને ન્યુક્લિયસ વચ્ચેનું આકર્ષણ અલગ છે
B
બંને ન્યુક્લિયસનું કદ અલગ છે
C
બંને કિસ્સાઓમાં ન્યુક્લિયર બળો અલગ છે
D
બંને ન્યુક્લિયસના દળ અલગ છે

Solution

(D) વર્ણપટની રેખાઓની તરંગલંબાઈ રીડબર્ગ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\frac{1}{\lambda} = R_M \left( \frac{1}{n_1^2} - \frac{1}{n_2^2} \right)$
જ્યાં $R_M = \frac{R_{\infty}}{1 + \frac{m}{M}}$,$m$ એ ઇલેક્ટ્રોનનું દળ છે અને $M$ એ ન્યુક્લિયસનું દળ છે.
ડ્યુટેરિયમ ન્યુક્લિયસનું દળ $(M_D \approx 2M_H)$ હાઇડ્રોજન ન્યુક્લિયસના દળ $(M_H)$ કરતા અલગ હોવાથી,ડ્યુટેરિયમ માટે રીડબર્ગ અચળાંક $R_M$ હાઇડ્રોજન કરતા થોડો અલગ હોય છે.
પરિણામે,ડ્યુટેરિયમ માટેની વર્ણપટ રેખાઓની તરંગલંબાઈ હાઇડ્રોજન કરતા અલગ પડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
96
DifficultMCQ
પ્રોટોન અને ઇલેક્ટ્રોન વચ્ચેનું વિદ્યુત સ્થિતિમાન $V = V_0 \ln(r/r_0)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $r_0$ એક અચળાંક છે. બોહરના મોડેલને લાગુ પડતું માનીને,$r_n$ નો $n$ સાથેનો સંબંધ શોધો,જ્યાં $n$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક છે.
A
$r_n \propto n$
B
$r_n \propto 1/n$
C
$r_n \propto n^2$
D
$r_n \propto 1/n^2$

Solution

(A) સ્થિતિ ઉર્જા $U = eV = eV_0 \ln(r/r_0)$ છે.
બળ $F = -dU/dr = -d/dr(eV_0 \ln(r/r_0)) = -eV_0/r$. બળનું મૂલ્ય $F = eV_0/r$ છે.
આ બળ વર્તુળાકાર ગતિ માટે જરૂરી કેન્દ્રગામી બળ પૂરું પાડે છે: $mv^2/r = eV_0/r$.
આનું સાદું રૂપ આપતા,$mv^2 = eV_0$,જેનો અર્થ છે કે $v = \sqrt{eV_0/m}$. નોંધો કે $v$ એ $r$ અને $n$ થી સ્વતંત્ર છે.
બોહરની ક્વોન્ટાઇઝેશન શરત મુજબ,કોણીય વેગમાન $mvr = nh/(2\pi)$ છે.
$v = \sqrt{eV_0/m}$ ને ક્વોન્ટાઇઝેશન શરતમાં મૂકતા,આપણને $m(\sqrt{eV_0/m})r_n = nh/(2\pi)$ મળે છે.
$r_n$ માટે ઉકેલતા,$r_n = (nh / (2\pi)) \cdot \sqrt{1/(meV_0)}$ મળે છે.
જેથી $h, m, e, V_0$ અચળાંકો હોવાથી,આપણે કહી શકીએ કે $r_n \propto n$.
97
MediumMCQ
જો પરમાણુ $_{100}Fm^{257}$ બોહર મોડેલને અનુસરે છે અને $_{100}Fm^{257}$ ની સૌથી બહારની કક્ષાની ત્રિજ્યા બોહર ત્રિજ્યા કરતા $n$ ગણી હોય,તો $n$ શોધો.
A
$100$
B
$200$
C
$4$
D
$0.25$

Solution

(D) બોહર મોડેલમાં કક્ષાની ત્રિજ્યા $r_n = n^2 \frac{a_0}{Z}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $a_0$ એ બોહર ત્રિજ્યા $(0.529 \ \mathring{A})$ છે,$n$ એ મુખ્ય ક્વોન્ટમ નંબર છે અને $Z$ એ પરમાણુ ક્રમાંક છે.
આપેલ પરમાણુ $_{100}Fm^{257}$ માટે,પરમાણુ ક્રમાંક $Z = 100$ છે.
ફર્મિયમ $(Z=100)$ માટે સૌથી બહારની કક્ષા $5f$ કક્ષા છે,તેથી મુખ્ય ક્વોન્ટમ નંબર $n_{shell} = 5$ છે.
સૌથી બહારની કક્ષાની ત્રિજ્યા $r = (5)^2 \frac{a_0}{100} = \frac{25}{100} a_0 = 0.25 a_0$ થાય.
આમ,ત્રિજ્યા એ બોહર ત્રિજ્યા કરતા $0.25$ ગણી છે,તેથી $n = 0.25$.
98
MediumMCQ
હાઇડ્રોજન જેવા આયનની તેની પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થામાં ઉત્તેજન ઉર્જા $40.8 \, eV$ છે. આયનને તેની ભૂમિ અવસ્થા (ground state) માંથી ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા ........ $eV$ છે.
A
$54.4$
B
$13.6$
C
$40.8$
D
$27.2$

Solution

(A) હાઇડ્રોજન જેવા આયનની $n$-મી કક્ષામાં રહેલા ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $E_n = -13.6 \frac{Z^2}{n^2} \, eV$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ ઉત્તેજિત અવસ્થા $n=2$ ને અનુરૂપ છે,અને ભૂમિ અવસ્થા $n=1$ ને અનુરૂપ છે.
ઉત્તેજન ઉર્જા $\Delta E = E_2 - E_1 = -13.6 Z^2 \left( \frac{1}{2^2} - \frac{1}{1^2} \right) = -13.6 Z^2 \left( \frac{1}{4} - 1 \right) = 13.6 Z^2 \times \frac{3}{4}$ છે.
આપેલ છે કે $\Delta E = 40.8 \, eV$,તેથી $40.8 = 13.6 \times Z^2 \times 0.75$.
$40.8 = 10.2 \times Z^2 \Rightarrow Z^2 = 4 \Rightarrow Z = 2$.
ભૂમિ અવસ્થામાંથી ઇલેક્ટ્રોનને દૂર કરવા માટે જરૂરી ઉર્જા એ આયનીકરણ ઉર્જા છે,$E_{ion} = |E_1| = 13.6 \times Z^2 \, eV$.
$E_{ion} = 13.6 \times (2)^2 = 13.6 \times 4 = 54.4 \, eV$.
99
DifficultMCQ
$Z$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતો હાઇડ્રોજન જેવો પરમાણુ $2n$ ક્વોન્ટમ નંબરની ઉત્તેજિત અવસ્થામાં છે. તે મહત્તમ $204 \ eV$ ઉર્જા ધરાવતો ફોટોન ઉત્સર્જિત કરી શકે છે. જો તે $n$ ક્વોન્ટમ અવસ્થામાં સંક્રમણ કરે,તો $40.8 \ eV$ ઉર્જાનો ફોટોન ઉત્સર્જિત થાય છે. $n$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુની ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ ઉર્જા $E_0 = -13.6 Z^2 \ eV$ છે. $k$ અવસ્થામાં ઇલેક્ટ્રોનની ઉર્જા $E_k = \frac{E_0}{k^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે પરમાણુ $2n$ અવસ્થામાં છે અને ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ $(k=1)$ પર આવવા માટે $204 \ eV$ નો મહત્તમ ઉર્જા ધરાવતો ફોટોન ઉત્સર્જિત કરે છે:
$E_{2n} - E_1 = 204 \ eV$
$\frac{E_0}{(2n)^2} - E_0 = 204 \ eV$
$E_0 \left( \frac{1}{4n^2} - 1 \right) = 204 \ eV$ --- $(i)$
આપેલ છે કે પરમાણુ $2n$ અવસ્થામાંથી $n$ અવસ્થામાં સંક્રમણ કરે છે ત્યારે $40.8 \ eV$ નો ફોટોન ઉત્સર્જિત થાય છે:
$E_{2n} - E_n = 40.8 \ eV$
$\frac{E_0}{4n^2} - \frac{E_0}{n^2} = 40.8 \ eV$
$E_0 \left( \frac{1 - 4}{4n^2} \right) = 40.8 \ eV$
$E_0 \left( -\frac{3}{4n^2} \right) = 40.8 \ eV$ --- $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ ને સમીકરણ $(ii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{E_0 \left( \frac{1 - 4n^2}{4n^2} \right)}{E_0 \left( -\frac{3}{4n^2} \right)} = \frac{204}{40.8}$
$\frac{1 - 4n^2}{-3} = 5$
$1 - 4n^2 = -15$
$4n^2 = 16$
$n^2 = 4$
$n = 2$
100
DifficultMCQ
એક હાઇડ્રોજન જેવા પરમાણુને ધ્યાનમાં લો જેની $n^{th}$ ઉત્તેજિત અવસ્થામાં ઊર્જા $E_n = - \frac{13.6 Z^2}{n^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. જ્યારે આ ઉત્તેજિત પરમાણુ ઉત્તેજિત અવસ્થામાંથી ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટમાં સંક્રમણ કરે છે, ત્યારે સૌથી વધુ ઊર્જા ધરાવતા ફોટોનની ઊર્જા $E_{max} = 52.224 \ eV$ છે અને સૌથી ઓછી ઊર્જા ધરાવતા ફોટોનની ઊર્જા $E_{min} = 1.224 \ eV$ છે. પરમાણુનો પરમાણુ ક્રમાંક કેટલો છે?
A
$2$
B
$5$
C
$4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પરમાણુની ઊર્જા $E_n = -\frac{13.6 Z^2}{n^2}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે. ધારો કે $E_1 = -13.6 Z^2$.
સૌથી વધુ ઊર્જા ધરાવતો ફોટોન $n^{th}$ અવસ્થાથી ગ્રાઉન્ડ સ્ટેટ $(n=1)$ માં સંક્રમણ દરમિયાન મળે છે:
$E_{max} = E_n - E_1 = -\frac{E_1}{n^2} - E_1 = -E_1 \left( \frac{1}{n^2} - 1 \right) = 52.224 \ eV$ ... $(i)$
સૌથી ઓછી ઊર્જા ધરાવતો ફોટોન નજીકની અવસ્થાઓ ($n$ થી $n-1$) વચ્ચેના સંક્રમણ દરમિયાન મળે છે:
$E_{min} = E_n - E_{n-1} = -\frac{E_1}{n^2} - \left( -\frac{E_1}{(n-1)^2} \right) = E_1 \left( \frac{1}{(n-1)^2} - \frac{1}{n^2} \right) = 1.224 \ eV$ ... $(ii)$
$(i)$ ને $(ii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{1 - 1/n^2}{1/(n-1)^2 - 1/n^2} = \frac{52.224}{1.224} = 42.666... \approx 42.67$
$n$ માટે ઉકેલતા, આપણને $n=5$ મળે છે.
$n=5$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$-E_1 (1/25 - 1) = 52.224 \implies E_1 (24/25) = 52.224 \implies E_1 = 54.4 \ eV$.
કારણ કે $E_1 = -13.6 Z^2 = -54.4$, તેથી $Z^2 = 4$, એટલે કે $Z = 2$.

Atoms — Bohr's Model of Hydrogen Atom · Frequently Asked Questions

1Are these Atoms questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Atoms Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.