Gujarati

Line Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · THREE DIMENSIONAL GEOMETRY · Line

602+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 39 of 602 questions in Gujarati

501
MediumMCQ
બિંદુ $P$ જેનો સ્થાન સદિશ $5 \hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}$ છે અને રેખા $r=(3 \hat{i}+7 \hat{j}+\hat{k})+t(\hat{j}+\hat{k})$ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(5, 1, 3)$ છે.
રેખા બિંદુ $Q(3, 7, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને સદિશ $\vec{v} = \hat{j} + \hat{k}$ ને સમાંતર છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (3-5)\hat{i} + (7-1)\hat{j} + (1-3)\hat{k} = -2\hat{i} + 6\hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
બિંદુથી રેખાનું અંતર $d = \frac{|\vec{PQ} \times \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
સૌ પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{PQ} \times \vec{v}$ શોધો:
$\vec{PQ} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -2 & 6 & -2 \\ 0 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(6 - (-2)) - \hat{j}(-2 - 0) + \hat{k}(-2 - 0) = 8\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{PQ} \times \vec{v}| = \sqrt{8^2 + 2^2 + (-2)^2} = \sqrt{64 + 4 + 4} = \sqrt{72} = 6\sqrt{2}$ છે.
સદિશ $\vec{v}$ નું માન $|\vec{v}| = \sqrt{0^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{2}$ છે.
તેથી,$d = \frac{6\sqrt{2}}{\sqrt{2}} = 6$.
502
MediumMCQ
ધારો કે $L_1$ (અનુક્રમે $L_2$) એ $2 \hat{i}-\hat{k}$ (અનુક્રમે $2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$) માંથી પસાર થતી અને $3 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ (અનુક્રમે $\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$) ને સમાંતર રેખા છે. તો રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$\frac{10}{\sqrt{35}}$
B
$\frac{8}{\sqrt{35}}$
C
$\frac{11}{\sqrt{35}}$
D
$\frac{9}{\sqrt{35}}$

Solution

(D) આપેલ છે કે રેખા $L_1$ એ $\vec{a}_1 = 2 \hat{i}-\hat{k}$ માંથી પસાર થાય છે અને $\vec{b}_1 = 3 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$ ને સમાંતર છે.
રેખા $L_2$ એ $\vec{a}_2 = 2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$ માંથી પસાર થાય છે અને $\vec{b}_2 = \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$ ને સમાંતર છે.
બે વિષમતલીય રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d$ શોધવાનું સૂત્ર: $d = \frac{|(\vec{b}_1 \times \vec{b}_2) \cdot (\vec{a}_2 - \vec{a}_1)|}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ છે.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{b}_1 \times \vec{b}_2$ શોધો:
$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & 2 \\ 1 & -2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 + 4) - \hat{j}(3 - 2) + \hat{k}(-6 + 1) = 3 \hat{i} - \hat{j} - 5 \hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{3^2 + (-1)^2 + (-5)^2} = \sqrt{9 + 1 + 25} = \sqrt{35}$ છે.
હવે,$\vec{a}_2 - \vec{a}_1 = (2 \hat{i} + \hat{j} - 3 \hat{k}) - (2 \hat{i} - \hat{k}) = \hat{j} - 2 \hat{k}$ શોધો.
હવે,અદિશ ગુણાકાર શોધો: $(\vec{b}_1 \times \vec{b}_2) \cdot (\vec{a}_2 - \vec{a}_1) = (3 \hat{i} - \hat{j} - 5 \hat{k}) \cdot (0 \hat{i} + 1 \hat{j} - 2 \hat{k}) = (3)(0) + (-1)(1) + (-5)(-2) = 0 - 1 + 10 = 9$.
તેથી,લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|9|}{\sqrt{35}} = \frac{9}{\sqrt{35}}$ થાય.
503
MediumMCQ
$A(2,3,4), B(4,5,7), C(2,-6,3), D(4,-4, k)$ એ ચાર બિંદુઓ છે. જો રેખા $\overline{AB}$ એ $\overline{CD}$ ને સમાંતર હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(D) રેખાખંડ $\overline{AB}$ ના દિકગુણોત્તરો $(4-2, 5-3, 7-4) = (2, 2, 3)$ છે.
રેખાખંડ $\overline{CD}$ ના દિકગુણોત્તરો $(4-2, -4-(-6), k-3) = (2, 2, k-3)$ છે.
કારણ કે રેખા $\overline{AB}$ એ $\overline{CD}$ ને સમાંતર છે,તેથી તેમના દિકગુણોત્તરો પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ.
તેથી,$\frac{2}{2} = \frac{2}{2} = \frac{3}{k-3}$.
આનો અર્થ એ છે કે $1 = \frac{3}{k-3}$.
$k$ માટે ઉકેલતા,આપણને $k-3 = 3$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $k = 6$.
504
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $(k, 2, 3)$ અને $(1, 1, 2)$ ને જોડતી રેખા,બિંદુઓ $(5, 4, -1)$ અને $(3, 2, -3)$ ને જોડતી રેખાને સમાંતર હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
-$2$
D
$3$

Solution

(B) બિંદુઓ $(k, 2, 3)$ અને $(1, 1, 2)$ ને જોડતી રેખાના દિકગુણોત્તર $(1-k, 1-2, 2-3)$ એટલે કે $(1-k, -1, -1)$ છે.
બિંદુઓ $(5, 4, -1)$ અને $(3, 2, -3)$ ને જોડતી રેખાના દિકગુણોત્તર $(3-5, 2-4, -3-(-1))$ એટલે કે $(-2, -2, -2)$ છે.
બે રેખાઓ સમાંતર હોવાથી,તેમના દિકગુણોત્તર પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ:
$\frac{1-k}{-2} = \frac{-1}{-2} = \frac{-1}{-2}$
સમીકરણ $\frac{1-k}{-2} = \frac{1}{2}$ પરથી,આપણને મળે છે:
$1-k = -1$
$k = 2$
આમ,$k$ ની કિંમત $2$ છે.
505
DifficultMCQ
બે રેખાઓ જેના દિક્કોસાઇન $al + bm + cn = 0$ અને $fmn + gnl + hlm = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,તે એકબીજાને લંબ હોય જો .........
A
$\frac{f}{a} + \frac{g}{b} + \frac{h}{c} = 0$
B
$\frac{f}{a} - \frac{g}{b} - \frac{h}{c} = 0$
C
$\frac{f}{a} + \frac{g}{b} - \frac{h}{c} = 0$
D
$\frac{f}{a} - \frac{g}{b} + \frac{h}{c} = 0$

Solution

(A) ધારો કે રેખાઓના દિક્કોસાઇન $(l_1, m_1, n_1)$ અને $(l_2, m_2, n_2)$ છે.
આપેલ સમીકરણો $al + bm + cn = 0$ અને $fmn + gnl + hlm = 0$ છે.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$l = -\frac{bm + cn}{a}$. આ કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા:
$fmn + gn(-\frac{bm + cn}{a}) + hm(-\frac{bm + cn}{a}) = 0$
$afmn - bgnm - cgn^2 - bhm^2 - chmn = 0$
$bhm^2 + (ch + bg - af)mn + cgn^2 = 0$
$n^2$ વડે ભાગતા,આપણને $bh(\frac{m}{n})^2 + (ch + bg - af)(\frac{m}{n}) + cg = 0$ મળે છે.
બીજનો ગુણાકાર $\frac{m_1 m_2}{n_1 n_2} = \frac{cg}{bh}$ થાય છે.
તે જ રીતે,$m$ નો લોપ કરતા,આપણને $ah(\frac{l}{n})^2 + (ch + af - bg)(\frac{l}{n}) + cf = 0$ મળે છે,તેથી $\frac{l_1 l_2}{n_1 n_2} = \frac{cf}{ah}$.
રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$l_1 l_2 + m_1 m_2 + n_1 n_2 = 0$.
$n_1 n_2$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{l_1 l_2}{n_1 n_2} + \frac{m_1 m_2}{n_1 n_2} + 1 = 0$ મળે છે.
ગુણાકારની કિંમતો મૂકતા: $\frac{cf}{ah} + \frac{cg}{bh} + 1 = 0$.
$c$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{f}{a} + \frac{g}{b} + \frac{h}{c} = 0$ મળે છે.
506
EasyMCQ
એક રેખાનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ $2x - 3 = 3y + 1 = 5 - 6z$ છે. બિંદુ $(7, -5, 0)$ માંથી પસાર થતી અને આપેલી રેખાને સમાંતર રેખાનું સદિશ સમીકરણ શોધો.
A
$r = (5 \hat{i} - 7 \hat{j}) + \lambda(3 \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k})$
B
$r = (7 \hat{i} + 5 \hat{j}) + \lambda(3 \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k})$
C
$r = (7 \hat{i} - 5 \hat{j}) + \lambda(3 \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k})$
D
$r = (-5 \hat{i} + 7 \hat{j}) + \lambda(-3 \hat{i} - 2 \hat{j} - \hat{k})$

Solution

(C) આપેલ કાર્તેઝિયન સમીકરણ $2x - 3 = 3y + 1 = 5 - 6z$ છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x - x_1}{a} = \frac{y - y_1}{b} = \frac{z - z_1}{c}$ માં લખવા માટે,આપણે $x, y, z$ ના સહગુણકો વડે ભાગાકાર કરીશું:
$2(x - \frac{3}{2}) = 3(y + \frac{1}{3}) = -6(z - \frac{5}{6})$.
$6$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x - 3/2}{3} = \frac{y + 1/3}{2} = \frac{z - 5/6}{-1}$ મળે છે.
આ રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = 3 \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$ છે.
બિંદુ $\vec{a} = 7 \hat{i} - 5 \hat{j} + 0 \hat{k}$ માંથી પસાર થતી અને $\vec{v}$ ને સમાંતર રેખાનું સદિશ સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{v}$ છે.
તેથી,$\vec{r} = (7 \hat{i} - 5 \hat{j}) + \lambda(3 \hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k})$.
507
EasyMCQ
$P(5, 7, 3)$ માંથી $A(9, 13, 15)$ અને $B(12, 21, 10)$ ને જોડતી રેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ શોધો.
A
$(-2, -19, 7)$
B
$(2, 19, 7)$
C
$(2, 2, 3)$
D
$(9, 13, 15)$

Solution

(D) ધારો કે $A = (9, 13, 15)$,$B = (12, 21, 10)$,અને $P = (5, 7, 3)$. ધારો કે $Q(x, y, z)$ એ $P$ માંથી રેખા $AB$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે.
રેખા $AB$ ના દિકગુણોત્તરો $(12 - 9, 21 - 13, 10 - 15) = (3, 8, -5)$ છે.
રેખા $AB$ નું સમીકરણ $\frac{x - 9}{3} = \frac{y - 13}{8} = \frac{z - 15}{-5} = \lambda$ છે.
રેખા $AB$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q = (3\lambda + 9, 8\lambda + 13, -5\lambda + 15)$ સ્વરૂપમાં મળે.
$PQ$ ના દિકગુણોત્તરો $(3\lambda + 9 - 5, 8\lambda + 13 - 7, -5\lambda + 15 - 3) = (3\lambda + 4, 8\lambda + 6, -5\lambda + 12)$ છે.
$PQ \perp AB$ હોવાથી,તેમના દિકગુણોત્તરોનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$3(3\lambda + 4) + 8(8\lambda + 6) - 5(-5\lambda + 12) = 0$
$9\lambda + 12 + 64\lambda + 48 + 25\lambda - 60 = 0$
$98\lambda = 0 \implies \lambda = 0$.
$\lambda = 0$ ને $Q$ ના યામમાં મૂકતા,$Q = (9, 13, 15)$ મળે.
આમ,લંબનો લંબપાદ $(9, 13, 15)$ છે,જે વિકલ્પ $D$ દર્શાવે છે.
Solution diagram
508
EasyMCQ
બિંદુ $(-1, 3, -2)$ માંથી પસાર થતી અને રેખાઓ $\frac{x}{1} = \frac{y}{2} = \frac{z}{3}$ તથા $\frac{x+2}{-3} = \frac{y-1}{2} = \frac{z+1}{5}$ ને લંબ રેખાનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ શોધો.
A
$\frac{x-1}{2} = \frac{y+3}{7} = \frac{z-2}{4}$
B
$\frac{x-1}{-2} = \frac{y+3}{-7} = \frac{z-2}{-4}$
C
$\frac{x+1}{2} = \frac{y+3}{7} = \frac{z+2}{4}$
D
$\frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{-7} = \frac{z+2}{4}$

Solution

(D) ધારો કે માંગેલ રેખાના દિકગુણોત્તર $(a, b, c)$ છે.
આ રેખા બિંદુ $P(-1, 3, -2)$ માંથી પસાર થાય છે.
આપેલી રેખાઓના દિકગુણોત્તર $\vec{v_1} = (1, 2, 3)$ અને $\vec{v_2} = (-3, 2, 5)$ છે.
માંગેલ રેખા બંને આપેલી રેખાઓને લંબ હોવાથી,તેનો દિક સદિશ $\vec{v} = (a, b, c)$ એ $\vec{v_1} \times \vec{v_2}$ ને સમાંતર હશે.
$\vec{v} = \vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ -3 & 2 & 5 \end{vmatrix} = \hat{i}(10 - 6) - \hat{j}(5 - (-9)) + \hat{k}(2 - (-6)) = 4\hat{i} - 14\hat{j} + 8\hat{k}$.
$2$ વડે ભાગતા,આપણને દિકગુણોત્તર $(2, -7, 4)$ મળે છે.
બિંદુ $(-1, 3, -2)$ માંથી પસાર થતી અને $(2, -7, 4)$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - (-1)}{2} = \frac{y - 3}{-7} = \frac{z - (-2)}{4}$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{-7} = \frac{z+2}{4}$ છે.
509
EasyMCQ
$r=(\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})+\lambda(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k})$ અને $r=(-\hat{i}-3 \hat{j}+7 \hat{k})+\mu(\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતી રેખાઓનું છેદબિંદુ શોધો.
A
$3 \hat{i}+5 \hat{j}+3 \hat{k}$
B
$5 \hat{i}+8 \hat{j}+7 \hat{k}$
C
$-\hat{i}-\hat{j}-5 \hat{k}$
D
$-3 \hat{i}-4 \hat{j}-9 \hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે છેદબિંદુ $P$ છે. પ્રથમ રેખા પરના કોઈપણ બિંદુના યામ $(1+2\lambda, 2+3\lambda, -1+4\lambda)$ છે અને બીજી રેખા પરના યામ $(-1+\mu, -3+2\mu, 7-\mu)$ છે.
યામને સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$1+2\lambda = -1+\mu \implies 2\lambda - \mu = -2$ ... $(i)$
$2+3\lambda = -3+2\mu \implies 3\lambda - 2\mu = -5$ ... $(ii)$
$-1+4\lambda = 7-\mu \implies 4\lambda + \mu = 8$ ... $(iii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા:
$(2\lambda - \mu) + (4\lambda + \mu) = -2 + 8$
$6\lambda = 6 \implies \lambda = 1$
સમીકરણ $(i)$ માં $\lambda = 1$ મૂકતા:
$2(1) - \mu = -2 \implies \mu = 4$
આ કિંમતોને સમીકરણ $(ii)$ માં ચકાસતા:
$3(1) - 2(4) = 3 - 8 = -5$,જે સાચું છે.
પ્રથમ રેખાના સમીકરણમાં $\lambda = 1$ મૂકતા:
$r = (\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k}) + 1(2 \hat{i}+3 \hat{j}+4 \hat{k}) = 3 \hat{i}+5 \hat{j}+3 \hat{k}$.
આમ,છેદબિંદુ $3 \hat{i}+5 \hat{j}+3 \hat{k}$ છે.
510
EasyMCQ
બે વિષમતલીય રેખાઓ $r=(6 \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k})+t(\hat{i}-2 \hat{j}+2 \hat{k})$ અને $r=(-4 \hat{i}-\hat{k})+s(3 \hat{i}-2 \hat{j}-2 \hat{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$9$
B
$\frac{40}{7}$
C
$108$
D
$120$

Solution

(A) બે વિષમતલીય રેખાઓ $r=a+tb$ અને $r=c+sd$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધવાનું સૂત્ર: $\text{લઘુત્તમ અંતર} = \left| \frac{(c-a) \cdot (b \times d)}{|b \times d|} \right|$ છે.
આપેલ રેખાઓ $r=(6 \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k})+t(\hat{i}-2 \hat{j}+2 \hat{k})$ અને $r=(-4 \hat{i}-\hat{k})+s(3 \hat{i}-2 \hat{j}-2 \hat{k})$ છે.
અહીં,$a=6 \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k}$,$b=\hat{i}-2 \hat{j}+2 \hat{k}$,$c=-4 \hat{i}-\hat{k}$,અને $d=3 \hat{i}-2 \hat{j}-2 \hat{k}$ છે.
સૌ પ્રથમ,$c-a = (-4 \hat{i}-\hat{k}) - (6 \hat{i}+2 \hat{j}+2 \hat{k}) = -10 \hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}$ શોધો.
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $b \times d = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 2 \\ 3 & -2 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(4+4) - \hat{j}(-2-6) + \hat{k}(-2+6) = 8 \hat{i}+8 \hat{j}+4 \hat{k}$ શોધો.
તેનું માન $|b \times d| = \sqrt{8^2+8^2+4^2} = \sqrt{64+64+16} = \sqrt{144} = 12$ થાય.
અદિશ ગુણાકાર $(c-a) \cdot (b \times d) = (-10 \hat{i}-2 \hat{j}-3 \hat{k}) \cdot (8 \hat{i}+8 \hat{j}+4 \hat{k}) = -80 - 16 - 12 = -108$ થાય.
તેથી,લઘુત્તમ અંતર $\left| \frac{-108}{12} \right| = |-9| = 9$ મળે.
511
EasyMCQ
જો બે રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y+1}{3}=\frac{z-1}{4}$ અને $\frac{x-3}{1}=\frac{y-k}{2}=\frac{z}{1}$ એક સામાન્ય બિંદુ ધરાવતી હોય,તો $k=$
A
$\frac{2}{9}$
B
$-\frac{2}{9}$
C
$\frac{9}{2}$
D
$0$

Solution

(C) ધારો કે પ્રથમ રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y+1}{3}=\frac{z-1}{4}=\lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2\lambda+1, 3\lambda-1, 4\lambda+1)$ છે.
રેખાઓ સામાન્ય બિંદુ ધરાવતી હોવાથી,આ બિંદુ બીજી રેખાના સમીકરણ $\frac{x-3}{1}=\frac{y-k}{2}=\frac{z}{1}$ નું સમાધાન કરશે.
યામોને બીજી રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{2\lambda+1-3}{1} = \frac{3\lambda-1-k}{2} = \frac{4\lambda+1}{1}$.
પ્રથમ અને ત્રીજા ભાગને સરખાવતા:
$2\lambda-2 = 4\lambda+1
\Rightarrow -3 = 2\lambda
\Rightarrow \lambda = -\frac{3}{2}$.
હવે,પ્રથમ અને બીજા ભાગને સરખાવતા:
$\frac{2\lambda-2}{1} = \frac{3\lambda-1-k}{2}$.
$\lambda = -\frac{3}{2}$ મૂકતા:
$2(-\frac{3}{2})-2 = \frac{3(-\frac{3}{2})-1-k}{2}
\Rightarrow -3-2 = \frac{-\frac{9}{2}-1-k}{2}
\Rightarrow -5 = \frac{-\frac{11}{2}-k}{2}
\Rightarrow -10 = -\frac{11}{2}-k
\Rightarrow k = -\frac{11}{2} + 10 = \frac{9}{2}$.
512
EasyMCQ
બિંદુ $3 \bar{i}-2 \bar{j}+\bar{k}$ થી બિંદુઓ $\bar{i}-3 \bar{j}+5 \bar{k}$ અને $2 \bar{i}+\bar{j}-4 \bar{k}$ ને જોડતી રેખાનું લંબ અંતર શોધો.
A
$7$
B
$7 \sqrt{3}$
C
$2 \sqrt{3}$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P(3, -2, 1)$ છે. રેખા બિંદુઓ $A(1, -3, 5)$ અને $B(2, 1, -4)$ માંથી પસાર થાય છે.
સદિશ $\vec{a} = \vec{i} - 3\vec{j} + 5\vec{k}$ અને રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = \vec{AB} = \vec{i} + 4\vec{j} - 9\vec{k}$ છે.
ધારો કે $\vec{p} = 3\vec{i} - 2\vec{j} + \vec{k}$. સદિશ $\vec{AP} = \vec{p} - \vec{a} = 2\vec{i} + \vec{j} - 4\vec{k}$.
લંબ અંતર $d = \frac{|\vec{AP} \times \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{AP} \times \vec{v} = 7\vec{i} + 14\vec{j} + 7\vec{k}$.
તેનું માન $|\vec{AP} \times \vec{v}| = \sqrt{294} = 7\sqrt{6}$.
રેખાના દિશા સદિશનું માન $|\vec{v}| = \sqrt{98} = 7\sqrt{2}$.
અંતર $d = \frac{7\sqrt{6}}{7\sqrt{2}} = \sqrt{3}$.
513
MediumMCQ
ધારો કે $l_1$ એ $A = 3\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{b_1} = -\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$ ને સમાંતર રેખા છે. ધારો કે $l_2$ એ $B = \hat{i} - 7\hat{j} - 2\hat{k}$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{b_2} = \hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$ ને સમાંતર બીજી રેખા છે. તો રેખાઓ $l_1$ અને $l_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\sqrt{35}$
B
$9$
C
$\sqrt{6}$
D
$\sqrt{29}$

Solution

(A) બે વિષમતલીય રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a_1} + \lambda \vec{b_1}$ અને $\vec{r} = \vec{a_2} + \mu \vec{b_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{ |\vec{b_1} \times \vec{b_2}| }$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$\vec{a_1} = 3\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{a_2} = \hat{i} - 7\hat{j} - 2\hat{k}$.
$\vec{a_2} - \vec{a_1} = -2\hat{i} - 11\hat{j} + 0\hat{k}$.
$\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \hat{i} + 3\hat{j} - 5\hat{k}$.
$|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{35}$.
$(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2}) = -35$.
તેથી,$d = \frac{|-35|}{\sqrt{35}} = \sqrt{35}$.
514
EasyMCQ
બિંદુ $\bar{i}-2 \bar{j}+\bar{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\bar{i}+\bar{j}+3 \bar{k}$ ને સમાંતર રેખાનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ શું છે?
A
$(x-1)=(y+2)=(z-1)$
B
$\frac{(x-1)}{3}=\frac{(y+2)}{1}=\frac{(z-1)}{2}$
C
$\frac{(x-1)}{1}=\frac{(y+2)}{1}=\frac{(z-1)}{3}$
D
$\frac{(x+1)}{1}=\frac{(y-2)}{1}=\frac{(z+1)}{3}$

Solution

(C) બિંદુ $\vec{a} = x_1 \bar{i} + y_1 \bar{j} + z_1 \bar{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{b} = a \bar{i} + b \bar{j} + c \bar{k}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ બિંદુ $(1, -2, 1)$ છે,તેથી $x_1 = 1, y_1 = -2, z_1 = 1$.
આપેલ સમાંતર સદિશ $\bar{i} + \bar{j} + 3 \bar{k}$ છે,તેથી $a = 1, b = 1, c = 3$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને $\frac{x-1}{1} = \frac{y-(-2)}{1} = \frac{z-1}{3}$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $\frac{x-1}{1} = \frac{y+2}{1} = \frac{z-1}{3}$ થાય છે.
515
MediumMCQ
બિંદુ $\bar{i} + 2\bar{j} + 3\bar{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $2\bar{i} + 3\bar{j} + 4\bar{k}$ ને સમાંતર રેખા તથા બિંદુ $2\bar{i} + 4\bar{j} + 5\bar{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $3\bar{i} + 4\bar{j} + 5\bar{k}$ ને સમાંતર રેખા વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$1/\sqrt{6}$
B
$1/\sqrt{3}$
C
$0$
D
$\sqrt{6}$

Solution

(A) ધારો કે બે રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ છે. રેખા $L_1$ નું સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a}_1 + \lambda \vec{b}_1$ છે,જ્યાં $\vec{a}_1 = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{b}_1 = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 4\hat{k}$.
રેખા $L_2$ નું સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a}_2 + \mu \vec{b}_2$ છે,જ્યાં $\vec{a}_2 = 2\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$ અને $\vec{b}_2 = 3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$.
બે વિષમતલીય રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2)|}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,$\vec{a}_2 - \vec{a}_1 = (2-1)\hat{i} + (4-2)\hat{j} + (5-3)\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ શોધો.
ત્યારબાદ,$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 4 \\ 3 & 4 & 5 \end{vmatrix} = \hat{i}(15-16) - \hat{j}(10-12) + \hat{k}(8-9) = -\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{6}$ છે.
હવે,ડોટ ગુણાકાર $(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2) = (1)(-1) + (2)(2) + (2)(-1) = 1$.
આમ,લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|1|}{\sqrt{6}} = \frac{1}{\sqrt{6}}$ થાય.
516
MediumMCQ
જો $(2,3,-1)$ અને $(3,5,-3)$ ને જોડતી રેખા,$A(1,2,3)$ અને $B(\alpha, \beta, \gamma)$ ને જોડતી રેખાને લંબ હોય,તો $B$ માટેનું એક શક્ય બિંદુ કયું છે?
A
$(-3,5,7)$
B
$(3,-5,7)$
C
$(3,5,-7)$
D
$(3,5,7)$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $P(2,3,-1)$ અને $Q(3,5,-3)$ છે. રેખા $PQ$ ના દિકગુણોત્તર $(3-2, 5-3, -3-(-1)) = (1, 2, -2)$ છે.
ધારો કે બિંદુઓ $A(1,2,3)$ અને $B(\alpha, \beta, \gamma)$ છે. રેખા $AB$ ના દિકગુણોત્તર $(\alpha-1, \beta-2, \gamma-3)$ છે.
રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમના દિકગુણોત્તરનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ:
$1(\alpha-1) + 2(\beta-2) - 2(\gamma-3) = 0$
$\alpha - 1 + 2\beta - 4 - 2\gamma + 6 = 0$
$\alpha + 2\beta - 2\gamma + 1 = 0$.
હવે,આપણે વિકલ્પો તપાસીએ:
વિકલ્પ $D(3,5,7)$ માટે: $3 + 2(5) - 2(7) + 1 = 3 + 10 - 14 + 1 = 0$.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
517
MediumMCQ
$\triangle ABC$ એ $A(1, 8, 4)$,$B(0, -11, 4)$ અને $C(2, -3, 1)$ દ્વારા રચાયેલ છે. જો $D$ એ $A$ માંથી $BC$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ હોય,તો $D$ ના યામ શોધો.
A
$(– 4, 5, 2)$
B
$(4, 5, – 2)$
C
$(4, – 5, 2)$
D
$(4, – 5, – 2)$

Solution

(B) $\triangle ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A(1, 8, 4)$,$B(0, -11, 4)$ અને $C(2, -3, 1)$ છે.
પ્રથમ,$B(0, -11, 4)$ અને $C(2, -3, 1)$ માંથી પસાર થતી રેખા $BC$ નું સમીકરણ મેળવો.
$BC$ ના દિશા ગુણોત્તર $(2-0, -3-(-11), 1-4) = (2, 8, -3)$ છે.
રેખા $BC$ નું સમીકરણ $\frac{x-0}{2} = \frac{y+11}{8} = \frac{z-4}{-3} = \lambda$ છે.
રેખા $BC$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $D$ ને $(2\lambda, 8\lambda - 11, -3\lambda + 4)$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
કારણ કે $AD \perp BC$,સદિશ $\vec{AD}$ અને $BC$ ના દિશા સદિશનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય હોવો જોઈએ.
સદિશ $\vec{AD} = (2\lambda - 1, 8\lambda - 11 - 8, -3\lambda + 4 - 4) = (2\lambda - 1, 8\lambda - 19, -3\lambda)$.
$BC$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = (2, 8, -3)$ છે.
$\vec{AD} \cdot \vec{v} = 0$ લેતા:
$2(2\lambda - 1) + 8(8\lambda - 19) + (-3)(-3\lambda) = 0$
$4\lambda - 2 + 64\lambda - 152 + 9\lambda = 0$
$77\lambda - 154 = 0$
$77\lambda = 154 \implies \lambda = 2$.
$D$ ના યામમાં $\lambda = 2$ મૂકતા:
$D = (2(2), 8(2) - 11, -3(2) + 4) = (4, 16 - 11, -6 + 4) = (4, 5, -2)$.
Solution diagram
518
DifficultMCQ
$P, Q, R$ અને $S$ એ ચાર બિંદુઓ છે જેના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $3i-4j+5k, 0i+0j+4k, -4i+5j+1k$ અને $-3i+4j+3k$ છે. તો,રેખા $PQ$ એ રેખા $RS$ ને કયા બિંદુએ મળે છે?
A
$3i+4j+3k$
B
$-3i+4j+3k$
C
$-i+4j+k$
D
$i+j+k$

Solution

(B) ધારો કે ચાર બિંદુઓ $P, Q, R$ અને $S$ ના યામ અનુક્રમે $(3, -4, 5), (0, 0, 4), (-4, 5, 1)$ અને $(-3, 4, 3)$ છે.
બિંદુઓ $(3, -4, 5)$ અને $(0, 0, 4)$ માંથી પસાર થતી રેખા $PQ$ નું સમીકરણ:
$\frac{x-3}{0-3} = \frac{y+4}{0+4} = \frac{z-5}{4-5} = r_1$
$\Rightarrow \frac{x-3}{-3} = \frac{y+4}{4} = \frac{z-5}{-1} = r_1$
બિંદુઓ $(-4, 5, 1)$ અને $(-3, 4, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખા $RS$ નું સમીકરણ:
$\frac{x+4}{-3+4} = \frac{y-5}{4-5} = \frac{z-1}{3-1} = r_2$
$\Rightarrow \frac{x+4}{1} = \frac{y-5}{-1} = \frac{z-1}{2} = r_2$
રેખા $PQ$ પરનું સામાન્ય બિંદુ $(-3r_1+3, 4r_1-4, -r_1+5)$ અને રેખા $RS$ પરનું સામાન્ય બિંદુ $(r_2-4, -r_2+5, 2r_2+1)$ છે.
બંને રેખાઓ છેદતી હોવાથી,યામ સરખાવતા:
$-3r_1+3 = r_2-4 \Rightarrow 3r_1+r_2 = 7$ (સમીકરણ $i$)
$4r_1-4 = -r_2+5 \Rightarrow 4r_1+r_2 = 9$ (સમીકરણ $ii$)
સમીકરણ $ii$ માંથી સમીકરણ $i$ બાદ કરતા:
$(4r_1+r_2) - (3r_1+r_2) = 9 - 7 \Rightarrow r_1 = 2$
$r_1 = 2$ ની કિંમત સમીકરણ $i$ માં મૂકતા:
$3(2) + r_2 = 7 \Rightarrow r_2 = 1$
$r_2 = 1$ ની કિંમત રેખા $RS$ ના યામમાં મૂકતા:
$x = 1-4 = -3, y = -1+5 = 4, z = 2(1)+1 = 3$
આમ,છેદબિંદુ $(-3, 4, 3)$ છે,જે $-3i+4j+3k$ દર્શાવે છે.
519
MediumMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-3}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-1}{\lambda}$ અને $\frac{x-2}{3}=\frac{y-3}{2}=\frac{z-2}{3}$ સમતલીય હોય,તો $\sin ^{-1}(\sin \lambda)+\cos ^{-1}(\cos \lambda)=$
A
$8-2\pi$
B
$6-\pi$
C
$3\pi -8$
D
$4\pi -8$

Solution

(C) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{a_1}=\frac{y-y_1}{b_1}=\frac{z-z_1}{c_1}$ અને $\frac{x-x_2}{a_2}=\frac{y-y_2}{b_2}=\frac{z-z_2}{c_2}$ સમતલીય હોવાની શરત $\begin{vmatrix} x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{vmatrix} = 0$ છે.
આપેલ રેખાઓ માટે,$(x_1, y_1, z_1) = (3, 2, 1)$ અને $(x_2, y_2, z_2) = (2, 3, 2)$ છે.
દિશા ગુણોત્તર $(a_1, b_1, c_1) = (2, 3, \lambda)$ અને $(a_2, b_2, c_2) = (3, 2, 3)$ છે.
સદિશ $\vec{AB} = (2-3, 3-2, 2-1) = (-1, 1, 1)$ છે.
નિશ્ચાયકમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$\begin{vmatrix} -1 & 1 & 1 \\ 2 & 3 & \lambda \\ 3 & 2 & 3 \end{vmatrix} = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $-1(9-2\lambda) - 1(6-3\lambda) + 1(4-9) = 0$.
$-9 + 2\lambda - 6 + 3\lambda - 5 = 0 \Rightarrow 5\lambda - 20 = 0 \Rightarrow \lambda = 4$.
હવે,આપણે $\sin ^{-1}(\sin 4) + \cos ^{-1}(\cos 4)$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$4$ રેડિયન ત્રીજા ચરણમાં હોવાથી $(\pi < 4 < \frac{3\pi}{2})$,આપણે પ્રતિ-ત્રિકોણમિતીય વિધેયોના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરીશું:
$\sin ^{-1}(\sin 4) = \sin ^{-1}(\sin(\pi - 4)) = \pi - 4$.
$\cos ^{-1}(\cos 4) = \cos ^{-1}(\cos(2\pi - 4)) = 2\pi - 4$.
સરવાળો કરતા: $(\pi - 4) + (2\pi - 4) = 3\pi - 8$.
520
MediumMCQ
બિંદુઓ $A(2, 3, 4)$ અને $B(-3, 5, -4)$ ને જોડતો રેખાખંડ $yz$-સમતલને કયા બિંદુએ છેદે છે?
A
$\left(0, \frac{19}{5}, \frac{4}{5}\right)$
B
$(0, 4, 5)$
C
$\left(9, \frac{14}{5}, 4\right)$
D
$(0, 0, 0)$

Solution

(A) ધારો કે $yz$-સમતલ બિંદુઓ $A(2, 3, 4)$ અને $B(-3, 5, -4)$ ને જોડતી રેખાને $\lambda : 1$ ગુણોત્તરમાં બિંદુ $M$ પર છેદે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,બિંદુ $M$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$M = \left( \frac{-3\lambda + 2}{\lambda + 1}, \frac{5\lambda + 3}{\lambda + 1}, \frac{-4\lambda + 4}{\lambda + 1} \right)$.
બિંદુ $M$ એ $yz$-સમતલ પર હોવાથી,તેનો $x$-યામ $0$ થાય.
તેથી,$\frac{-3\lambda + 2}{\lambda + 1} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $-3\lambda + 2 = 0$,એટલે કે $\lambda = \frac{2}{3}$.
હવે $\lambda = \frac{2}{3}$ ની કિંમત $M$ ના યામમાં મૂકતા:
$y = \frac{5(2/3) + 3}{(2/3) + 1} = \frac{10/3 + 9/3}{5/3} = \frac{19}{5}$.
$z = \frac{-4(2/3) + 4}{(2/3) + 1} = \frac{-8/3 + 12/3}{5/3} = \frac{4}{5}$.
આમ,છેદબિંદુ $\left(0, \frac{19}{5}, \frac{4}{5}\right)$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
521
MediumMCQ
રેખા $L_1$ એ બિંદુઓ $\hat{i}+\hat{j}$ અને $\hat{k}-\hat{i}$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $L_2$ એ બિંદુ $\hat{j}+2\hat{k}$ માંથી પસાર થાય છે અને સદિશ $\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ ને સમાંતર છે. જો $x\hat{i}+y\hat{j}+z\hat{k}$ એ રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ નું છેદબિંદુ હોય,તો $(y-x)=$
A
$2z$
B
$-2z$
C
$z$
D
$-z$

Solution

(C) રેખા $L_1$ એ $A(1, 1, 0)$ અને $B(-1, 0, 1)$ માંથી પસાર થાય છે. $L_1$ નો દિશા સદિશ $\vec{v_1} = B - A = -2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ છે.
$L_1$ નું સમીકરણ $\vec{r} = (1-2s, 1-s, s)$ છે.
રેખા $L_2$ એ $C(0, 1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને $\vec{v_2} = (1, 1, 1)$ ને સમાંતર છે.
$L_2$ નું સમીકરણ $\vec{r} = (t, 1+t, 2+t)$ છે.
છેદબિંદુ માટે,$(1-2s, 1-s, s) = (t, 1+t, 2+t)$.
યામ સરખાવતા: $1-2s = t$,$1-s = 1+t$,$s = 2+t$.
$1-s = 1+t$ પરથી,$s = -t$ મળે છે.
$s = -t$ ને $s = 2+t$ માં મૂકતા: $-t = 2+t \implies 2t = -2 \implies t = -1$.
તેથી $s = 1$.
છેદબિંદુ: $x = -1$,$y = 0$,$z = 1$.
આમ,$(y-x) = 0 - (-1) = 1$.
$z = 1$ હોવાથી,$(y-x) = z$.
522
EasyMCQ
$A(1, -2, 1)$ અને $B(2, -1, 2)$ એ રેખાખંડના અંત્યબિંદુઓ છે. જો $D(\alpha, \beta, \gamma)$ એ $C(1, 2, 3)$ માંથી $AB$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ હોય,તો $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 =$
A
$18$
B
$14$
C
$9$
D
$27$

Solution

(A) $A(1, -2, 1)$ અને $B(2, -1, 2)$ માંથી પસાર થતી રેખા $AB$ નું સમીકરણ $\frac{x-1}{1} = \frac{y+2}{1} = \frac{z-1}{1} = K$ છે.
રેખા $AB$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $D(\alpha, \beta, \gamma) = (K+1, K-2, K+1)$ સ્વરૂપમાં મળે.
રેખા $AB$ ના દિક્ગુણોત્તરો $\langle 1, 1, 1 \rangle$ છે.
સદિશ $\vec{CD} = (\alpha-1, \beta-2, \gamma-3) = (K, K-4, K-2)$ થાય.
$CD \perp AB$ હોવાથી,$\vec{CD}$ અને રેખા $AB$ ના દિક્ગુણોત્તરોનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$1(K) + 1(K-4) + 1(K-2) = 0$.
$3K - 6 = 0 \Rightarrow K = 2$.
$K=2$ મૂકતા,$\alpha = 3, \beta = 0, \gamma = 3$ મળે.
તેથી,$\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = 3^2 + 0^2 + 3^2 = 18$.
523
EasyMCQ
જો $A(-2, 4, a)$,$B(1, b, 3)$,$C(c, 0, 4)$ અને $D(-5, 6, 1)$ સમરેખ બિંદુઓ હોય,તો $a+b+c=$
A
$4$
B
$8$
C
$12$
D
$-4$

Solution

(B) બિંદુઓ $A, B, C, D$ સમરેખ હોવાથી,તેઓ $D(-5, 6, 1)$ માંથી પસાર થતી એક જ રેખા પર આવેલા છે.
રેખાના દિશા ગુણોત્તર $(p, q, r)$ ધારો. રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+5}{p} = \frac{y-6}{q} = \frac{z-1}{r} = k$ છે.
બિંદુ $A(-2, 4, a)$ માટે: $\frac{3}{p} = \frac{-2}{q} = \frac{a-1}{r}$.
બિંદુ $B(1, b, 3)$ માટે: $\frac{6}{p} = \frac{b-6}{q} = \frac{2}{r}$.
બિંદુ $C(c, 0, 4)$ માટે: $\frac{c+5}{p} = \frac{-6}{q} = \frac{3}{r}$.
ગણતરી કરતા $c=4, b=2, a=2$ મળે છે.
તેથી,$a+b+c = 2+2+4 = 8$.
524
EasyMCQ
જો $A(1,2,3), B(3,7,-2), C(6,7,7)$ અને $D(-1,0,-1)$ એક સમતલમાં બિંદુઓ હોય,તો $\triangle ABD$ અને $\triangle ACD$ ના મધ્યકેન્દ્રોમાંથી પસાર થતી રેખાનું સદિશ સમીકરણ શું છે?
A
$\vec{r}=(2 \hat{i}-\hat{j})+t(\hat{j}+4 \hat{k})$
B
$\vec{r}=(1+t) \hat{i}+3 \hat{j}+3 t \hat{k}$
C
$\vec{r}=(2 \hat{i}+3 \hat{j}+3 \hat{k})+t(\hat{i}+3 \hat{j})$
D
$\vec{r}=(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})+t(2 \hat{i}-\hat{j})$

Solution

(B) ધારો કે $G_1$ એ $\triangle ABD$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે. તેના યામ $\left(\frac{1+3-1}{3}, \frac{2+7+0}{3}, \frac{3-2-1}{3}\right) = (1, 3, 0)$ છે.
ધારો કે $G_2$ એ $\triangle ACD$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે. તેના યામ $\left(\frac{1+6-1}{3}, \frac{2+7+0}{3}, \frac{3+7-1}{3}\right) = (2, 3, 3)$ છે.
સ્થાન સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + 3\hat{j}$ અને $\vec{b} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
$\vec{a}$ અને $\vec{b}$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સદિશ સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + t(\vec{b} - \vec{a})$ છે.
$\vec{b} - \vec{a} = (2-1)\hat{i} + (3-3)\hat{j} + (3-0)\hat{k} = \hat{i} + 3\hat{k}$.
તેથી,$\vec{r} = (\hat{i} + 3\hat{j}) + t(\hat{i} + 3\hat{k}) = (1+t)\hat{i} + 3\hat{j} + 3t\hat{k}$.
525
EasyMCQ
જો $A(1,1,2)$,$B(4,2,1)$ અને $C(2,3,5)$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો $A$ માંથી પસાર થતી ત્રિકોણની મધ્યગા દર્શાવતો સદિશ કયો છે?
A
$3 \hat{i}+4 \hat{j}+5 \hat{k}$
B
$(1+2 t) \hat{i}+\left(1+\frac{3 t}{2}\right) \hat{j}+(2+t) \hat{k}$
C
$2 t \hat{i}+(7 t-1) \hat{j}+5 t^2 \hat{k}$
D
$7 t^2 \hat{i}+6 \hat{j}+4 \hat{k}$

Solution

(B) ધારો કે $AD$ એ શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા છે. $D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$D$ ના યામ નીચે મુજબ મળે:
$D = \left(\frac{4+2}{2}, \frac{2+3}{2}, \frac{1+5}{2}\right) = \left(3, \frac{5}{2}, 3\right)$
$A(1, 1, 2)$ અને $D(3, 5/2, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સદિશ સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + t(\vec{d} - \vec{a})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{d} = 3\hat{i} + \frac{5}{2}\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
$\vec{r} = (\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}) + t((3-1)\hat{i} + (\frac{5}{2}-1)\hat{j} + (3-2)\hat{k})$
$\vec{r} = (\hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}) + t(2\hat{i} + \frac{3}{2}\hat{j} + \hat{k})$
$\vec{r} = (1+2t)\hat{i} + (1+\frac{3}{2}t)\hat{j} + (2+t)\hat{k}$
Solution diagram
526
MediumMCQ
ધારો કે $ABC$ એક ત્રિકોણ છે જેના શિરોબિંદુઓ $A(\alpha, 5, \beta)$,$B(-2, 1, 6)$ અને $C(1, 0, -3)$ છે. જો $B$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણે નમેલી હોય,તો $\alpha + \beta =$
A
$10$
B
$12$
C
$14$
D
$16$

Solution

(D) ધારો કે $D$ એ બાજુ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે. $D$ ના યામ નીચે મુજબ છે:
$D = \left( \frac{\alpha + 1}{2}, \frac{5 + 0}{2}, \frac{\beta - 3}{2} \right) = \left( \frac{\alpha + 1}{2}, \frac{5}{2}, \frac{\beta - 3}{2} \right)$
સદિશ $\vec{BD}$ નીચે મુજબ મળે છે:
$\vec{BD} = \left( \frac{\alpha + 1}{2} - (-2) \right) \hat{i} + \left( \frac{5}{2} - 1 \right) \hat{j} + \left( \frac{\beta - 3}{2} - 6 \right) \hat{k}$
$\vec{BD} = \left( \frac{\alpha + 5}{2} \right) \hat{i} + \left( \frac{3}{2} \right) \hat{j} + \left( \frac{\beta - 15}{2} \right) \hat{k}$
જેহেতু મધ્યગા $\vec{BD}$ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણે નમેલી છે,તેથી તેના દિકગુણોત્તરોનું મૂલ્ય સમાન હોવું જોઈએ:
$\left| \frac{\alpha + 5}{2} \right| = \left| \frac{3}{2} \right| = \left| \frac{\beta - 15}{2} \right|$
દિકગુણોત્તરો માટે ધન કિંમત લેતા:
$\frac{\alpha + 5}{2} = \frac{3}{2} \implies \alpha + 5 = 3 \implies \alpha = -2$
$\frac{\beta - 15}{2} = \frac{3}{2} \implies \beta - 15 = 3 \implies \beta = 18$
તેથી,$\alpha + \beta = -2 + 18 = 16$.
Solution diagram
527
MediumMCQ
$1, 1, 2$ અને $\sqrt{3}, -\sqrt{3}, 0$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી બે રેખાઓ વચ્ચેના ખૂણાના દ્વિભાજકના દિશા ગુણોત્તર શું છે?
A
$1+\sqrt{3}, 1-\sqrt{3}, 2$
B
$1-\sqrt{18}, 1+\sqrt{18}, 2$
C
$1-\sqrt{3}, 1-\sqrt{3}, -2$
D
$1, 1, 1$

Solution

(A) ધારો કે બે રેખાઓ સાથેના સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{b} = \sqrt{3}\hat{i} - \sqrt{3}\hat{j} + 0\hat{k}$ છે.
પ્રથમ,સદિશોના માનની ગણતરી કરો:
$|\vec{a}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 1 + 4} = \sqrt{6}$.
$|\vec{b}| = \sqrt{(\sqrt{3})^2 + (-\sqrt{3})^2 + 0^2} = \sqrt{3 + 3 + 0} = \sqrt{6}$.
કારણ કે માન સમાન છે $(|\vec{a}| = |\vec{b}|)$,ખૂણાના દ્વિભાજકના દિશા ગુણોત્તર સદિશ $\vec{a} + \vec{b}$ અથવા $\vec{a} - \vec{b}$ ના ઘટકો દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\vec{a} + \vec{b} = (1 + \sqrt{3})\hat{i} + (1 - \sqrt{3})\hat{j} + (2 + 0)\hat{k}$ ની ગણતરી કરતા.
આમ,દિશા ગુણોત્તર $(1 + \sqrt{3}, 1 - \sqrt{3}, 2)$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
528
MediumMCQ
રેખાઓ $\vec{r}=(2 \hat{i}-3 \hat{j}+\hat{k})+\lambda(\hat{i}+4 \hat{j}+3 \hat{k})$ અને $\vec{r}=(\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k})+\mu(\hat{i}+2 \hat{j}-3 \hat{k})$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\cos ^{-1}\left(\frac{9}{\sqrt{91}}\right)$
C
$\cos ^{-1}\left(\frac{7}{\sqrt{84}}\right)$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{b}$ સ્વરૂપમાં છે.
પ્રથમ રેખા માટે,દિશા સદિશ $\vec{b_1} = \hat{i} + 4 \hat{j} + 3 \hat{k}$ છે.
બીજી રેખા માટે,દિશા સદિશ $\vec{b_2} = \hat{i} + 2 \hat{j} - 3 \hat{k}$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{b_1} \cdot \vec{b_2}|}{|\vec{b_1}| |\vec{b_2}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $\vec{b_1} \cdot \vec{b_2} = (1)(1) + (4)(2) + (3)(-3) = 1 + 8 - 9 = 0$.
અદિશ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = \cos^{-1}(0) = \frac{\pi}{2}$ થાય છે.
529
EasyMCQ
ધારો કે $L$ એ બિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ ને સમાંતર રેખા છે. ધારો કે $-7 \hat{i}-5 \hat{j}+11 \hat{k}$ એ $L$ પરના બિંદુ $P$ નો સ્થાન સદિશ છે,જેથી $|\overline{AP}|=12$ થાય. તો $A$ નો સ્થાન સદિશ શું હોઈ શકે?
A
$\hat{i}+\hat{j}+3 \hat{k}$
B
$15 \hat{i}+9 \hat{j}-19 \hat{k}$
C
$-\hat{i}-\hat{j}+3 \hat{k}$
D
$-15 \hat{i}-9 \hat{j}+19 \hat{k}$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $A$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{a} = \alpha \hat{i} + \beta \hat{j} + \gamma \hat{k}$ છે.
રેખા $L$ એ $A$ માંથી પસાર થાય છે અને $\vec{v} = 2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}$ ને સમાંતર છે.
રેખા $L$ નું સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{v} = (\alpha + 2\lambda) \hat{i} + (\beta + \lambda) \hat{j} + (\gamma - 2\lambda) \hat{k}$ છે.
બિંદુ $P$ જેનો સ્થાન સદિશ $\vec{p} = -7 \hat{i} - 5 \hat{j} + 11 \hat{k}$ છે તે $L$ પર આવેલું છે,તેથી $\vec{p} = \vec{a} + \lambda \vec{v}$.
આમ,$\vec{p} - \vec{a} = \lambda \vec{v}$,જેનો અર્થ છે કે $\overline{AP} = \lambda (2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k})$.
આપેલ છે કે $|\overline{AP}| = 12$,તેથી $|\lambda| |2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}| = 12$.
કારણ કે $|2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}| = \sqrt{2^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{4+1+4} = 3$,આપણને $|\lambda| \times 3 = 12$ મળે છે,તેથી $|\lambda| = 4$,એટલે કે $\lambda = \pm 4$.
કારણ કે $\vec{a} = \vec{p} - \lambda \vec{v}$,$\lambda = 4$ માટે:
$\vec{a} = (-7 \hat{i} - 5 \hat{j} + 11 \hat{k}) - 4(2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}) = (-7-8) \hat{i} + (-5-4) \hat{j} + (11+8) \hat{k} = -15 \hat{i} - 9 \hat{j} + 19 \hat{k}$.
$\lambda = -4$ માટે:
$\vec{a} = (-7 \hat{i} - 5 \hat{j} + 11 \hat{k}) + 4(2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}) = (-7+8) \hat{i} + (-5+4) \hat{j} + (11-8) \hat{k} = \hat{i} - \hat{j} + 3 \hat{k}$.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$-15 \hat{i} - 9 \hat{j} + 19 \hat{k}$ એ વિકલ્પ $D$ છે.
530
DifficultMCQ
બે વિષમતલિય રેખાઓ $\vec{r}=(\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k})+t(\hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k})$ અને $\vec{r}=(4 \hat{i}+5 \hat{j}+6 \hat{k})+s(2 \hat{i}+3 \hat{j}+\hat{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\sqrt{6}$
B
$3$
C
$2 \sqrt{3}$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(D) બે વિષમતલિય રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a_1} + t\vec{b_1}$ અને $\vec{r} = \vec{a_2} + s\vec{b_2}$ વચ્ચેના લઘુત્તમ અંતરનું સૂત્ર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{ |\vec{b_1} \times \vec{b_2}| }$ છે.
અહીં $\vec{a_1} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$,$\vec{b_1} = \hat{i} + 3\hat{j} + 2\hat{k}$,$\vec{a_2} = 4\hat{i} + 5\hat{j} + 6\hat{k}$,અને $\vec{b_2} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}$ આપેલ છે.
પ્રથમ,$\vec{a_2} - \vec{a_1} = (4-1)\hat{i} + (5-2)\hat{j} + (6-3)\hat{k} = 3\hat{i} + 3\hat{j} + 3\hat{k}$ મેળવો.
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 3 & 2 \\ 2 & 3 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(3-6) - \hat{j}(1-4) + \hat{k}(3-6) = -3\hat{i} + 3\hat{j} - 3\hat{k}$ શોધો.
તેનું માન $|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{(-3)^2 + 3^2 + (-3)^2} = \sqrt{9 + 9 + 9} = \sqrt{27} = 3\sqrt{3}$ થાય.
હવે,અદિશ ગુણાકાર $(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2}) = (3\hat{i} + 3\hat{j} + 3\hat{k}) \cdot (-3\hat{i} + 3\hat{j} - 3\hat{k}) = -9 + 9 - 9 = -9$ થાય.
તેથી,લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|-9|}{3\sqrt{3}} = \frac{9}{3\sqrt{3}} = \frac{3}{\sqrt{3}} = \sqrt{3}$ મળે.
531
MediumMCQ
ધારો કે $A(\alpha, 4, 7)$ અને $B(3, \beta, 8)$ અવકાશમાં બે બિંદુઓ છે. જો $YZ$ સમતલ અને $ZX$ સમતલ અનુક્રમે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:3$ અને $4:5$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે,તો બિંદુ $C$ જે $\overline{AB}$ નું $\alpha: \beta$ ના ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજન કરે છે તે શોધો.
A
$\left(\frac{16}{3}, 10, 3\right)$
B
$\left(\frac{-16}{3}, \frac{28}{3}, \frac{19}{3}\right)$
C
$\left(\frac{-16}{3}, \frac{-28}{3}, \frac{-19}{3}\right)$
D
$\left(\frac{-16}{3}, 10, \frac{19}{3}\right)$

Solution

(D) $YZ$ સમતલ $(x=0)$ એ $AB$ નું $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,વિભાજન બિંદુનો $x$-યામ $\frac{2(3) + 3(\alpha)}{2+3} = 0$ થાય,જે આપણને $6 + 3\alpha = 0$ આપે છે,તેથી $\alpha = -2$.
$ZX$ સમતલ $(y=0)$ એ $AB$ નું $4:5$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,વિભાજન બિંદુનો $y$-યામ $\frac{4(\beta) + 5(4)}{4+5} = 0$ થાય,જે આપણને $4\beta + 20 = 0$ આપે છે,તેથી $\beta = -5$.
આપણે બિંદુ $C$ શોધવાનું છે જે $\overline{AB}$ નું $\alpha : \beta = -2 : -5$ એટલે કે $2:5$ ના ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજન કરે છે.
બહારની તરફ વિભાજન માટેનું સૂત્ર $\left(\frac{mx_2 - nx_1}{m-n}, \frac{my_2 - ny_1}{m-n}, \frac{mz_2 - nz_1}{m-n}\right)$ છે.
$A(-2, 4, 7)$,$B(3, -5, 8)$,$m=2$,અને $n=5$ મૂકતા:
$x = \frac{2(3) - 5(-2)}{2-5} = \frac{6+10}{-3} = -\frac{16}{3}$.
$y = \frac{2(-5) - 5(4)}{2-5} = \frac{-10-20}{-3} = \frac{-30}{-3} = 10$.
$z = \frac{2(8) - 5(7)}{2-5} = \frac{16-35}{-3} = \frac{-19}{-3} = \frac{19}{3}$.
તેથી,બિંદુ $C$ એ $\left(-\frac{16}{3}, 10, \frac{19}{3}\right)$ છે.
532
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $A(3, -2, 2)$ અને $B(6, -17, -4)$ ને જોડતા રેખાખંડના સંદર્ભમાં $P(2, 3, 4)$ નું હાર્મોનિક કોન્જુગેટ $Q(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma =$
A
$-\frac{2}{5}$
B
$-\frac{3}{5}$
C
$\frac{7}{5}$
D
$\frac{8}{5}$

Solution

(B) ધારો કે $P(2, 3, 4)$ એ રેખાખંડ $AB$ ને $k:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P$ ના યામ $\left(\frac{6k+3}{k+1}, \frac{-17k-2}{k+1}, \frac{-4k+2}{k+1}\right)$ મળે છે.
$x$-યામને સરખાવતા: $\frac{6k+3}{k+1} = 2 \Rightarrow 6k+3 = 2k+2 \Rightarrow 4k = -1 \Rightarrow k = -\frac{1}{4}$.
હાર્મોનિક કોન્જુગેટ $Q$ એ $AB$ ને $\frac{1}{4}:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
$Q$ માટે વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા $(\lambda = \frac{1}{4})$:
$Q = \left(\frac{\frac{1}{4}(6) + 1(3)}{\frac{1}{4}+1}, \frac{\frac{1}{4}(-17) + 1(-2)}{\frac{1}{4}+1}, \frac{\frac{1}{4}(-4) + 1(2)}{\frac{1}{4}+1}\right) = \left(\frac{18}{5}, -5, \frac{4}{5}\right)$.
આમ,$\alpha = \frac{18}{5}$,$\beta = -5$,અને $\gamma = \frac{4}{5}$.
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma = \frac{18}{5} - 5 + \frac{4}{5} = -\frac{3}{5}$.
533
MediumMCQ
ધારો કે $A(2,3,-1), B(4,1,0), C(-1,-1,11)$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓ છે. ધારો કે $D$ એ બિંદુ છે જ્યાં $\angle BAC$ નો દ્વિભાજક બાજુ $BC$ ને મળે છે. તો $AD$ ના દિશા ગુણોત્તર શું છે?
A
$(35,-19,49)$
B
$(17,-14,49)$
C
$(17,-38,49)$
D
$(17,-38,23)$

Solution

(C) ત્રિકોણના આપેલા શિરોબિંદુઓ $A(2,3,-1), B(4,1,0)$ અને $C(-1,-1,11)$ છે.
પ્રથમ,બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ની લંબાઈ શોધો:
$AB = \sqrt{(4-2)^2 + (1-3)^2 + (0+1)^2} = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{4+4+1} = \sqrt{9} = 3$.
$AC = \sqrt{(-1-2)^2 + (-1-3)^2 + (11+1)^2} = \sqrt{(-3)^2 + (-4)^2 + 12^2} = \sqrt{9+16+144} = \sqrt{169} = 13$.
કોણ દ્વિભાજક પ્રમેય મુજબ,$\angle BAC$ નો દ્વિભાજક સામેની બાજુ $BC$ ને ખૂણો બનાવતી બાજુઓના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે:
$\frac{BD}{DC} = \frac{AB}{AC} = \frac{3}{13}$.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,$D$ ના યામ:
$D = \left( \frac{3(-1) + 13(4)}{3+13}, \frac{3(-1) + 13(1)}{3+13}, \frac{3(11) + 13(0)}{3+13} \right) = \left( \frac{-3+52}{16}, \frac{-3+13}{16}, \frac{33+0}{16} \right) = \left( \frac{49}{16}, \frac{10}{16}, \frac{33}{16} \right)$.
$AD$ ના દિશા ગુણોત્તર સદિશ $\vec{AD} = D - A$ દ્વારા મળે છે:
$\vec{AD} = \left( \frac{49}{16} - 2, \frac{10}{16} - 3, \frac{33}{16} - (-1) \right) = \left( \frac{49-32}{16}, \frac{10-48}{16}, \frac{33+16}{16} \right) = \left( \frac{17}{16}, \frac{-38}{16}, \frac{49}{16} \right)$.
દિશા ગુણોત્તરને અચળાંક વડે ગુણી શકાય છે,તેથી $16$ વડે ગુણતા $(17, -38, 49)$ મળે છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
534
EasyMCQ
$2, 1, 2$ ના પ્રમાણમાં દિક-કોસાઇન ધરાવતી એક રેખા,$(0, -1, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $1, 1, 1$ દિક-ગુણોત્તર ધરાવતી રેખા $L_1$ ને $A(x, y, z)$ બિંદુએ મળે છે અને બીજી રેખા $L_2$ ને $B(1, 1, 1)$ બિંદુએ મળે છે,તો $x+y+z=$
A
$7$
B
$8$
C
$9$
D
$10$

Solution

(B) $(0, -1, 0)$ માંથી પસાર થતી અને $(1, 1, 1)$ દિક-ગુણોત્તર ધરાવતી રેખા $L_1$ નું સમીકરણ $\frac{x}{1} = \frac{y+1}{1} = \frac{z}{1} = \lambda$ છે.
તેથી,બિંદુ $A$ ના યામ $(\lambda, \lambda-1, \lambda)$ છે.
રેખાખંડ $AB$ એ $A(\lambda, \lambda-1, \lambda)$ અને $B(1, 1, 1)$ ને જોડે છે.
રેખા $AB$ ના દિક-ગુણોત્તર $(\lambda-1, \lambda-2, \lambda-1)$ છે.
આ રેખાના દિક-ગુણોત્તર $2, 1, 2$ ના પ્રમાણમાં આપેલા હોવાથી,આપણને મળે:
$\frac{\lambda-1}{2} = \frac{\lambda-2}{1} = \frac{\lambda-1}{2}$.
$\frac{\lambda-1}{2} = \lambda-2$ પરથી,$\lambda-1 = 2\lambda-4$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\lambda = 3$.
$A$ ના યામમાં $\lambda = 3$ મૂકતા,આપણને $x = 3$,$y = 3-1 = 2$,અને $z = 3$ મળે છે.
તેથી,$x+y+z = 3+2+3 = 8$.
535
EasyMCQ
જો $A(3,4,5)$,$B(4,6,3)$,$C(-1,2,4)$ અને $D(1,0,5)$ બિંદુઓ હોય અને રેખાઓ $DC$ અને $AB$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય,તો $\cos \theta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{7}{9}$
B
$\frac{2}{9}$
C
$\frac{4}{9}$
D
$\frac{5}{9}$

Solution

(C) રેખા $AB$ ના દિક્-ગુણોત્તર (DRs) $(x_2-x_1, y_2-y_1, z_2-z_1) = (4-3, 6-4, 3-5) = (1, 2, -2)$ છે.
રેખા $DC$ ના દિક્-ગુણોત્તર (DRs) $(x_4-x_3, y_4-y_3, z_4-z_3) = (1-(-1), 0-2, 5-4) = (2, -2, 1)$ છે.
ધારો કે રેખાઓ $AB$ અને $DC$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\cos \theta$ માટેનું સૂત્ર $\cos \theta = \frac{|a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\cos \theta = \frac{|(1)(2) + (2)(-2) + (-2)(1)|}{\sqrt{1^2 + 2^2 + (-2)^2} \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2}}$.
$\cos \theta = \frac{|2 - 4 - 2|}{\sqrt{1 + 4 + 4} \sqrt{4 + 4 + 1}} = \frac{|-4|}{\sqrt{9} \sqrt{9}} = \frac{4}{3 \times 3} = \frac{4}{9}$.
536
DifficultMCQ
જેની દિક્કોસાઇન સમીકરણો $l+m+n=0$ અને $l^2+m^2-n^2=0$ નું સમાધાન કરે છે તેવી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો $l+m+n=0$ અને $l^2+m^2-n^2=0$ છે.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$l = -(m+n)$.
આ કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $(-m-n)^2 + m^2 - n^2 = 0$.
$m^2 + 2mn + n^2 + m^2 - n^2 = 0$.
$2m^2 + 2mn = 0 \Rightarrow 2m(m+n) = 0$.
આનાથી બે કિસ્સા મળે છે:
કિસ્સો $1$: $m=0$. તો $l = -n$. દિક્ગુણોત્તર $(-1, 0, 1)$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: $m = -n$. તો $l = 0$. દિક્ગુણોત્તર $(0, -1, 1)$ મળે છે.
ધારો કે બે રેખાઓ સદિશ $\vec{a} = -\hat{i} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = -\hat{j} + \hat{k}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{a} \cdot \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (-1)(0) + (0)(-1) + (1)(1) = 1$.
$|\vec{a}| = \sqrt{(-1)^2 + 0^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
$|\vec{b}| = \sqrt{0^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2} \cdot \sqrt{2}} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
537
MediumMCQ
રેખાઓ $\overline{r}=(3 \bar{i}-5 \bar{j}+2 \bar{k})+t(4 \bar{i}+3 \bar{j}-\bar{k})$ અને $\overline{r}=(\bar{i}+2 \bar{j}-4 \bar{k})+s(6 \bar{i}+3 \bar{j}-2 \bar{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$7$
B
$8$
C
$9$
D
$12$

Solution

(B) બે રેખાઓ $\overline{r} = \overline{a_1} + t\overline{b_1}$ અને $\overline{r} = \overline{a_2} + s\overline{b_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\overline{a_2} - \overline{a_1}) \cdot (\overline{b_1} \times \overline{b_2})|}{||\overline{b_1} \times \overline{b_2}||}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$\overline{a_1} = 3\bar{i} - 5\bar{j} + 2\bar{k}$,$\overline{b_1} = 4\bar{i} + 3\bar{j} - \bar{k}$,$\overline{a_2} = \bar{i} + 2\bar{j} - 4\bar{k}$,અને $\overline{b_2} = 6\bar{i} + 3\bar{j} - 2\bar{k}$ છે.
પ્રથમ,$\overline{a_2} - \overline{a_1} = -2\bar{i} + 7\bar{j} - 6\bar{k}$ શોધો.
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $\overline{b_1} \times \overline{b_2} = \begin{vmatrix} \bar{i} & \bar{j} & \bar{k} \\ 4 & 3 & -1 \\ 6 & 3 & -2 \end{vmatrix} = -3\bar{i} + 2\bar{j} - 6\bar{k}$ શોધો.
તેનું માન $||\overline{b_1} \times \overline{b_2}|| = \sqrt{9 + 4 + 36} = 7$ છે.
અદિશ ગુણાકાર $(\overline{a_2} - \overline{a_1}) \cdot (\overline{b_1} \times \overline{b_2}) = 6 + 14 + 36 = 56$ છે.
તેથી,$d = \frac{56}{7} = 8$.
538
MediumMCQ
જો $A(0,3,4), B(1,5,6), C(-2,0,-2)$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓ હોય અને ખૂણા $A$ નો દ્વિભાજક બાજુ $BC$ ને $D$ માં મળે,તો $AD=$
A
$\frac{2\sqrt{42}}{3}$
B
$\frac{\sqrt{42}}{10}$
C
$10$
D
$4$

Solution

(B) પ્રથમ,અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ની લંબાઈ શોધો:
$AB = \sqrt{(1-0)^2 + (5-3)^2 + (6-4)^2} = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{1+4+4} = \sqrt{9} = 3$.
$AC = \sqrt{(-2-0)^2 + (0-3)^2 + (-2-4)^2} = \sqrt{(-2)^2 + (-3)^2 + (-6)^2} = \sqrt{4+9+36} = \sqrt{49} = 7$.
ખૂણા દ્વિભાજક પ્રમેય મુજબ,$\angle A$ નો દ્વિભાજક બાજુ $BC$ ને $AB:AC = 3:7$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
આમ,$D$ ના યામ વિભાજન સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$D = \left( \frac{3(-2) + 7(1)}{3+7}, \frac{3(0) + 7(5)}{3+7}, \frac{3(-2) + 7(6)}{3+7} \right) = \left( \frac{-6+7}{10}, \frac{0+35}{10}, \frac{-6+42}{10} \right) = \left( \frac{1}{10}, \frac{35}{10}, \frac{36}{10} \right) = (0.1, 3.5, 3.6)$.
હવે,$AD$ ની લંબાઈ શોધો:
$AD = \sqrt{(0.1-0)^2 + (3.5-3)^2 + (3.6-4)^2} = \sqrt{(0.1)^2 + (0.5)^2 + (-0.4)^2} = \sqrt{0.01 + 0.25 + 0.16} = \sqrt{0.42} = \sqrt{\frac{42}{100}} = \frac{\sqrt{42}}{10}$.
539
MediumMCQ
જો $(\alpha, \beta, \gamma)$ એ બિંદુ $(-1, 2, -1)$ માંથી બિંદુઓ $(2, -1, 1)$ અને $(1, 1, -2)$ ને જોડતી રેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma =$
A
$2$
B
$-\frac{1}{7}$
C
$0$
D
$\frac{3}{14}$

Solution

(B) રેખા બિંદુઓ $A(2, -1, 1)$ અને $B(1, 1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે. રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = (1-2, 1-(-1), -2-1) = (-1, 2, -3)$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-2}{-1} = \frac{y+1}{2} = \frac{z-1}{-3} = k$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(\alpha, \beta, \gamma) = (2-k, -1+2k, 1-3k)$ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (\alpha - (-1), \beta - 2, \gamma - (-1)) = (3-k, -3+2k, 2-3k)$ એ રેખાની દિશા $\vec{v} = (-1, 2, -3)$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$\vec{PQ} \cdot \vec{v} = 0 \implies -1(3-k) + 2(-3+2k) - 3(2-3k) = 0$.
$-3 + k - 6 + 4k - 6 + 9k = 0 \implies 14k - 15 = 0 \implies k = \frac{15}{14}$.
$k$ ની કિંમત મૂકતા: $\alpha = 2 - \frac{15}{14} = \frac{13}{14}$,$\beta = -1 + 2(\frac{15}{14}) = \frac{16}{14}$,$\gamma = 1 - 3(\frac{15}{14}) = -\frac{31}{14}$.
$\alpha + \beta + \gamma = \frac{13+16-31}{14} = -\frac{2}{14} = -\frac{1}{7}$.

THREE DIMENSIONAL GEOMETRY — Line · Frequently Asked Questions

1Are these THREE DIMENSIONAL GEOMETRY questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a THREE DIMENSIONAL GEOMETRY Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.