Gujarati

Properties of ITF Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Inverse Trigonometric Functions · Properties of ITF

516+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 39 of 516 questions in Gujarati

451
EasyMCQ
$\frac{d}{dx} \left( \tan^{-1} \left( \frac{\cos x}{1 + \sin x} \right) \right) =$
A
$1/2$
B
$-1/2$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(B) ધારો કે $y = \tan^{-1} \left( \frac{\cos x}{1 + \sin x} \right)$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos x = \sin(\frac{\pi}{2} - x)$ અને $1 + \sin x = 1 + \cos(\frac{\pi}{2} - x) = 2 \cos^2(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{\cos x}{1 + \sin x} = \frac{\sin(\frac{\pi}{2} - x)}{2 \cos^2(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2})} = \frac{2 \sin(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2}) \cos(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2})}{2 \cos^2(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2})} = \tan(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2})$.
તેથી,$y = \tan^{-1} \left( \tan(\frac{\pi}{4} - \frac{x}{2}) \right) = \frac{\pi}{4} - \frac{x}{2}$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx} \left( \frac{\pi}{4} - \frac{x}{2} \right) = 0 - \frac{1}{2} = -\frac{1}{2}$.
452
MediumMCQ
જો $y = \cos^{-1}(\cos x)$ હોય,તો $x = \frac{5\pi}{4}$ આગળ $\frac{dy}{dx}$ શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
$\frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(B) વિધેય $y = \cos^{-1}(\cos x)$ આપેલ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^{-1}(\cos x) = x$ ફક્ત ત્યારે જ થાય જ્યારે $x \in [0, \pi]$ હોય.
અહીં,$x = \frac{5\pi}{4}$ છે,જે અંતરાલ $(\pi, 2\pi)$ માં આવે છે.
અંતરાલ $(\pi, 2\pi)$ માં,$\cos x = \cos(2\pi - x)$ થાય છે.
તેથી,$y = \cos^{-1}(\cos(2\pi - x)) = 2\pi - x$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,આપણને $\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}(2\pi - x) = -1$ મળે છે.
આમ,$x = \frac{5\pi}{4}$ આગળ,$\frac{dy}{dx} = -1$ થાય છે.
453
DifficultMCQ
$\frac{d}{dx} \sin^{-1}(3x - 4x^3)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{\sqrt{4-x^2}}$
B
$\frac{3}{\sqrt{1-x^2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{4-x^2}}$
D
$-\frac{1}{\sqrt{4-x^2}}$

Solution

(B) ધારો કે $y = \sin^{-1}(3x - 4x^3)$.
$x = \sin \theta$ લેતા,જેનો અર્થ છે કે $\theta = \sin^{-1} x$.
તેથી,$y = \sin^{-1}(3 \sin \theta - 4 \sin^3 \theta)$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin 3\theta = 3 \sin \theta - 4 \sin^3 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y = \sin^{-1}(\sin 3\theta) = 3\theta$.
$\theta = \sin^{-1} x$ પાછું મૂકતા,આપણને $y = 3 \sin^{-1} x$ મળે છે.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = 3 \cdot \frac{d}{dx}(\sin^{-1} x) = 3 \cdot \frac{1}{\sqrt{1-x^2}} = \frac{3}{\sqrt{1-x^2}}$.
454
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $x \in [-1, 1]$ માટે $f(x)=(\sin ^{-1} x)^2+(\cos ^{-1} x)^2$ ની ન્યૂનતમ અને મહત્તમ કિંમતો હોય,તો $8(\alpha+\beta)=$
A
$\pi^2$
B
$11 \pi^2$
C
$9 \pi^2$
D
$25 \pi^2$

Solution

(B) આપેલ છે $f(x)=(\sin ^{-1} x)^2+(\cos ^{-1} x)^2$.
કારણ કે $\sin ^{-1} x + \cos ^{-1} x = \frac{\pi}{2}$,તેથી $\cos ^{-1} x = \frac{\pi}{2} - \sin ^{-1} x$.
ધારો કે $t = \sin ^{-1} x$. $x \in [-1, 1]$ હોવાથી,$t \in [-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$.
તેથી $f(t) = t^2 + (\frac{\pi}{2} - t)^2 = t^2 + \frac{\pi^2}{4} - \pi t + t^2 = 2t^2 - \pi t + \frac{\pi^2}{4}$.
આ ઉપરની તરફ ખુલતો પરવલય છે. તેનું શિરોબિંદુ $t = -\frac{-\pi}{2(2)} = \frac{\pi}{4}$ પર છે.
$\frac{\pi}{4} \in [-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ હોવાથી,ન્યૂનતમ કિંમત $t = \frac{\pi}{4}$ પર મળે છે.
$\alpha = f(\frac{\pi}{4}) = 2(\frac{\pi^2}{16}) - \pi(\frac{\pi}{4}) + \frac{\pi^2}{4} = \frac{\pi^2}{8} - \frac{\pi^2}{4} + \frac{\pi^2}{4} = \frac{\pi^2}{8}$.
મહત્તમ કિંમત અંતરાલ $[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ ના અંત્યબિંદુઓ પર મળે છે.
$t = -\frac{\pi}{2}$ પર,$f(-\frac{\pi}{2}) = 2(-\frac{\pi}{2})^2 - \pi(-\frac{\pi}{2}) + \frac{\pi^2}{4} = \frac{\pi^2}{2} + \frac{\pi^2}{2} + \frac{\pi^2}{4} = \frac{5\pi^2}{4}$.
$t = \frac{\pi}{2}$ પર,$f(\frac{\pi}{2}) = 2(\frac{\pi}{2})^2 - \pi(\frac{\pi}{2}) + \frac{\pi^2}{4} = \frac{\pi^2}{2} - \frac{\pi^2}{2} + \frac{\pi^2}{4} = \frac{\pi^2}{4}$.
આમ,$\beta = \frac{5\pi^2}{4}$.
અંતે,$8(\alpha + \beta) = 8(\frac{\pi^2}{8} + \frac{5\pi^2}{4}) = 8(\frac{\pi^2 + 10\pi^2}{8}) = 11\pi^2$.
455
DifficultMCQ
જો $x_1, x_2, x_3$ એ સમીકરણ $x^3-x^2 \tan \theta+x \tan ^2 \theta+\tan \theta=0$ ના વાસ્તવિક બીજ હોય અને $0 < \theta < \frac{\pi}{4}$ હોય,તો $\theta=\frac{\pi}{12}$ પર $\tan ^{-1} x_1+\tan ^{-1} x_2+\tan ^{-1} x_3$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(A) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3 - x^2 \tan \theta + x \tan^2 \theta + \tan \theta = 0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજનો સરવાળો,બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો અને બીજનો ગુણાકાર નીચે મુજબ છે:
$x_1 + x_2 + x_3 = \tan \theta$
$x_1 x_2 + x_2 x_3 + x_3 x_1 = \tan^2 \theta$
$x_1 x_2 x_3 = -\tan \theta$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan^{-1} x_1 + \tan^{-1} x_2 + \tan^{-1} x_3 = \tan^{-1} \left( \frac{(x_1 + x_2 + x_3) - x_1 x_2 x_3}{1 - (x_1 x_2 + x_2 x_3 + x_3 x_1)} \right)$.
કિંમતો મૂકતા:
$= \tan^{-1} \left( \frac{\tan \theta - (-\tan \theta)}{1 - \tan^2 \theta} \right) = \tan^{-1} \left( \frac{2 \tan \theta}{1 - \tan^2 \theta} \right)$.
દ્વિગુણિત ખૂણાના સૂત્ર $\tan 2\theta = \frac{2 \tan \theta}{1 - \tan^2 \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \tan^{-1} (\tan 2\theta) = 2\theta$.
$\theta = \frac{\pi}{12}$ માટે,મૂલ્ય $2 \times \frac{\pi}{12} = \frac{\pi}{6}$ થાય.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
456
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ પ્રથમ ચરણમાં એવા ખૂણાઓ હોય કે જેથી $\tan \alpha = \frac{1}{7}$ અને $\sin \beta = \frac{1}{\sqrt{10}}$,તો $\alpha + 2\beta =$ ($^{\circ}$ માં)
A
$30$
B
$45$
C
$75$
D
$90$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\tan \alpha = \frac{1}{7}$ અને $\sin \beta = \frac{1}{\sqrt{10}}$.
$\beta$ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,$\cos \beta = \sqrt{1 - \sin^2 \beta} = \sqrt{1 - \frac{1}{10}} = \frac{3}{\sqrt{10}}$.
તેથી,$\tan \beta = \frac{\sin \beta}{\cos \beta} = \frac{1}{3}$.
હવે,$\alpha + 2\beta = \tan^{-1}(\frac{1}{7}) + 2\tan^{-1}(\frac{1}{3})$.
સૂત્ર $2\tan^{-1} x = \tan^{-1}(\frac{2x}{1-x^2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2\tan^{-1}(\frac{1}{3}) = \tan^{-1}(\frac{3}{4})$.
તેથી,$\alpha + 2\beta = \tan^{-1}(\frac{1}{7}) + \tan^{-1}(\frac{3}{4}) = \tan^{-1}(\frac{1/7 + 3/4}{1 - 3/28}) = \tan^{-1}(1) = 45^{\circ}$.
457
DifficultMCQ
કિંમત શોધો: $\operatorname{cosec}^{-1}\left[\left(\frac{\tan ^2\left(\frac{\alpha-\pi}{4}\right)-1}{\tan ^2\left(\frac{\alpha-\pi}{4}\right)+1}+\cos \frac{\alpha}{2} \cdot \cot 5 \alpha\right) \sec \frac{11 \alpha}{2}\right]$
A
$2 \alpha$
B
$5 \alpha$
C
$\frac{\pi}{2}-4 \alpha$
D
$\frac{5}{2} \alpha$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{1-\tan^2 \theta}{1+\tan^2 \theta} = \cos 2\theta$. તેથી,$\frac{\tan^2 \theta - 1}{\tan^2 \theta + 1} = -\cos 2\theta$.
ધારો કે $\theta = \frac{\alpha-\pi}{4}$. તો $2\theta = \frac{\alpha-\pi}{2} = \frac{\alpha}{2} - \frac{\pi}{2}$.
તેથી,$-\cos 2\theta = -\cos(\frac{\alpha}{2} - \frac{\pi}{2}) = -\cos(\frac{\pi}{2} - \frac{\alpha}{2}) = -\sin \frac{\alpha}{2}$.
પદાવલિ નીચે મુજબ બને છે:
$\operatorname{cosec}^{-1}\left[\left(-\sin \frac{\alpha}{2} + \cos \frac{\alpha}{2} \cot 5 \alpha\right) \sec \frac{11 \alpha}{2}\right]$
$= \operatorname{cosec}^{-1}\left[\left(-\sin \frac{\alpha}{2} + \cos \frac{\alpha}{2} \frac{\cos 5 \alpha}{\sin 5 \alpha}\right) \sec \frac{11 \alpha}{2}\right]$
$= \operatorname{cosec}^{-1}\left[\left(\frac{-\sin 5 \alpha \sin \frac{\alpha}{2} + \cos 5 \alpha \cos \frac{\alpha}{2}}{\sin 5 \alpha}\right) \sec \frac{11 \alpha}{2}\right]$
$= \operatorname{cosec}^{-1}\left[\frac{\cos(5 \alpha + \frac{\alpha}{2})}{\sin 5 \alpha} \cdot \sec \frac{11 \alpha}{2}\right]$
$= \operatorname{cosec}^{-1}\left[\frac{\cos \frac{11 \alpha}{2}}{\sin 5 \alpha} \cdot \frac{1}{\cos \frac{11 \alpha}{2}}\right]$
$= \operatorname{cosec}^{-1}(\operatorname{cosec} 5 \alpha) = 5 \alpha$.
458
MediumMCQ
વિધાન $(A): \operatorname{cosech}^{-1}(3) = \log \left(\frac{1+\sqrt{10}}{3}\right)$
કારણ $(R): e^{\operatorname{cosech}^{-1} x}$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x p^2 - 2p - x = 0$ નું બીજ છે.
નીચેનામાંથી સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
A
$(A)$ સાચું છે,$(R)$ સાચું છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
$(A)$ સાચું છે,$(R)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
$(A)$ સાચું છે પરંતુ $(R)$ ખોટું છે.
D
$(A)$ ખોટું છે પરંતુ $(R)$ સાચું છે.

Solution

(A) કારણ $(R)$ માટે,ધારો કે $p = e^{\operatorname{cosech}^{-1} x}$.
તેથી $\operatorname{cosech}^{-1} x = \ln p$,જેનો અર્થ છે કે $x = \operatorname{cosech}(\ln p) = \frac{p^2 - 1}{2p}$.
આથી $2px = p^2 - 1$,અથવા $p^2 - 2px - 1 = 0$.
આપેલ સમીકરણ $x p^2 - 2p - x = 0$ માં $p = \frac{1 + \sqrt{1+x^2}}{x}$ મૂકતા તે શૂન્ય થાય છે.
તેથી કારણ $(R)$ સાચું છે.
વિધાન $(A)$ માટે,$\operatorname{cosech}^{-1}(3) = \ln \left(\frac{1 + \sqrt{1+3^2}}{3}\right) = \ln \left(\frac{1 + \sqrt{10}}{3}\right)$.
તેથી વિધાન $(A)$ સાચું છે અને $(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે.
459
EasyMCQ
$2 \tan ^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{7}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\tan ^{-1}\left(\frac{49}{29}\right)$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$0$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(D) આપણે $|x| < 1$ માટે $2 \tan ^{-1}(x) = \tan ^{-1}\left(\frac{2x}{1-x^2}\right)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીશું.
પ્રથમ પદ માટે $x = \frac{1}{3}$ લેતા:
$2 \tan ^{-1}\left(\frac{1}{3}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{2(\frac{1}{3})}{1-(\frac{1}{3})^2}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{2/3}{1-1/9}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{2/3}{8/9}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{2}{3} \times \frac{9}{8}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)$.
હવે,પદાવલિ $\tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right) + \tan ^{-1}\left(\frac{1}{7}\right)$ બને છે.
$xy < 1$ હોય ત્યારે $\tan ^{-1}(x) + \tan ^{-1}(y) = \tan ^{-1}\left(\frac{x+y}{1-xy}\right)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\tan ^{-1}\left(\frac{3/4 + 1/7}{1 - (3/4)(1/7)}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{(21+4)/28}{1 - 3/28}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{25/28}{25/28}\right) = \tan ^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$.
460
EasyMCQ
$\begin{aligned} & 2 \sin ^{-1} x+\sin ^{-1}\left(2 x \sqrt{1-x^2}\right)+3 \cos ^{-1} x \\ & -\cos ^{-1}\left(4 x^3-3 x\right) \text{ની કિંમત શોધો. }\end{aligned}$
A
$4 \sin ^{-1} x$,જ્યારે $x \in[-1,1]$
B
$\pi$,જ્યારે $x \in\left[-1,-\frac{1}{\sqrt{2}}\right]$
C
$-\pi$,જ્યારે $x \in\left[\frac{-1}{2}, \frac{1}{2}\right]$
D
$4 \sin ^{-1} x+2 \cos ^{-1}\left(4 x^3-3 x\right), x \in\left[\frac{1}{\sqrt{2}}, 1\right]$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = 2 \sin ^{-1} x + \sin ^{-1}(2 x \sqrt{1-x^2}) + 3 \cos ^{-1} x - \cos ^{-1}(4 x^3 - 3 x)$.
$x \in [-1, 1]$ માટે,$x = \cos \theta$ લો,જ્યાં $\theta \in [0, \pi]$.
તેથી $\sin^{-1} x = \frac{\pi}{2} - \theta$.
વળી,$\sin^{-1}(2x\sqrt{1-x^2}) = \sin^{-1}(\sin 2\theta)$ અને $\cos^{-1}(4x^3-3x) = \cos^{-1}(\cos 3\theta)$.
જ્યારે $x \in [-1, -\frac{1}{\sqrt{2}}]$,ત્યારે $\theta \in [\frac{3\pi}{4}, \pi]$.
આમ,$2\theta \in [\frac{3\pi}{2}, 2\pi]$,તેથી $\sin^{-1}(\sin 2\theta) = 2\theta - 2\pi$.
અને $3\theta \in [\frac{9\pi}{4}, 3\pi]$,તેથી $\cos^{-1}(\cos 3\theta) = 3\pi - 3\theta$.
આ કિંમતો મૂકતા: $f(x) = 2(\frac{\pi}{2} - \theta) + (2\theta - 2\pi) + 3\theta - (3\pi - 3\theta) = \pi - 2\theta + 2\theta - 2\pi + 3\theta - 3\pi + 3\theta = 6\theta - 4\pi$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,$x \in [-1, -\frac{1}{\sqrt{2}}]$ માટે સાચો જવાબ $\pi$ છે.
461
MediumMCQ
નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
વિધાન $(A)$: $x \in \mathbb{R}-\{1\}$ માટે,$\frac{d}{dx}\left(\tan^{-1}\left(\frac{1+x}{1-x}\right)\right) = \frac{d}{dx}\left(\tan^{-1} x\right)$.
કારણ $(R)$: $x < 1$ માટે,$\tan^{-1}\left(\frac{1+x}{1-x}\right) = \frac{\pi}{4} + \tan^{-1} x$,અને $x > 1$ માટે,$\tan^{-1}\left(\frac{1+x}{1-x}\right) = -\frac{3\pi}{4} + \tan^{-1} x$.
સાચો જવાબ છે:
A
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે,$(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
$(A)$ અને $(R)$ બંને સાચા છે,$(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે,પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે,પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(A) ધારો કે $f(x) = \tan^{-1}\left(\frac{1+x}{1-x}\right)$. સૂત્ર $\tan^{-1}\left(\frac{a+b}{1-ab}\right) = \tan^{-1} a + \tan^{-1} b$ નો ઉપયોગ કરતા,$x < 1$ માટે $f(x) = \tan^{-1}(1) + \tan^{-1}(x) = \frac{\pi}{4} + \tan^{-1} x$ મળે છે.
$x > 1$ માટે,$\tan^{-1}$ ના વિસ્તારને કારણે સૂત્રમાં અચળાંક ઉમેરાય છે,એટલે કે $f(x) = \tan^{-1}(1) + \tan^{-1}(x) - \pi = \frac{\pi}{4} + \tan^{-1} x - \pi = -\frac{3\pi}{4} + \tan^{-1} x$.
આમ,કારણ $(R)$ સાચું છે.
હવે,$f(x)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$x < 1$ માટે,$\frac{d}{dx}\left(\frac{\pi}{4} + \tan^{-1} x\right) = 0 + \frac{1}{1+x^2} = \frac{1}{1+x^2}$.
$x > 1$ માટે,$\frac{d}{dx}\left(-\frac{3\pi}{4} + \tan^{-1} x\right) = 0 + \frac{1}{1+x^2} = \frac{1}{1+x^2}$.
કારણ કે $\frac{d}{dx}(\tan^{-1} x) = \frac{1}{1+x^2}$,વિધાન $(A)$ પણ સાચું છે,અને $(R)$ સમજાવે છે કે શા માટે વિકલિતો સમાન છે. તેથી,$(A)$ સાચું છે અને $(R)$ એ સાચી સમજૂતી છે.
462
DifficultMCQ
જો $|x|>1$ માટે,$\tanh ^{-1}\left(\frac{1}{x}\right)+\operatorname{coth}^{-1}(x)=\log _e(f(x))$ હોય,તો $f(-5)=$
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{-2}{3}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$|x|>1$ માટે $\tanh ^{-1}\left(\frac{1}{x}\right)+\operatorname{coth}^{-1}(x)=\log _e(f(x))$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tanh ^{-1}(u) = \frac{1}{2} \log _e\left(\frac{1+u}{1-u}\right)$.
$u = \frac{1}{x}$ મૂકતા,આપણને મળે $\tanh ^{-1}\left(\frac{1}{x}\right) = \frac{1}{2} \log _e\left(\frac{1+\frac{1}{x}}{1-\frac{1}{x}}\right) = \frac{1}{2} \log _e\left(\frac{x+1}{x-1}\right)$.
તે જ રીતે,$|x|>1$ માટે $\operatorname{coth}^{-1}(x) = \frac{1}{2} \log _e\left(\frac{x+1}{x-1}\right)$.
આ બંને પદોનો સરવાળો કરતા:
$\tanh ^{-1}\left(\frac{1}{x}\right)+\operatorname{coth}^{-1}(x) = \frac{1}{2} \log _e\left(\frac{x+1}{x-1}\right) + \frac{1}{2} \log _e\left(\frac{x+1}{x-1}\right) = \log _e\left(\frac{x+1}{x-1}\right)$.
આને $\log _e(f(x))$ સાથે સરખાવતા,આપણને $f(x) = \frac{x+1}{x-1}$ મળે છે.
હવે,$x = -5$ મૂકતા:
$f(-5) = \frac{-5+1}{-5-1} = \frac{-4}{-6} = \frac{2}{3}$.
463
MediumMCQ
$\operatorname{Tan}^{-1} \frac{3}{5} + \operatorname{Tan}^{-1} \frac{6}{41} + \operatorname{Tan}^{-1} \frac{9}{191} = $
A
$\operatorname{Tan}^{-1} \frac{9}{10}$
B
$\operatorname{Tan}^{-1} \frac{18}{19}$
C
$\operatorname{Tan}^{-1} \frac{3}{191}$
D
$\operatorname{Tan}^{-1} \frac{6}{205}$

Solution

(A) આપણે સૂત્ર $\operatorname{Tan}^{-1} x + \operatorname{Tan}^{-1} y = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{x+y}{1-xy} \right)$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
પ્રથમ,$\operatorname{Tan}^{-1} \frac{3}{5} + \operatorname{Tan}^{-1} \frac{6}{41}$ ની ગણતરી કરો:
$= \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{\frac{3}{5} + \frac{6}{41}}{1 - \frac{3}{5} \times \frac{6}{41}} \right) = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{\frac{123+30}{205}}{\frac{205-18}{205}} \right) = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{153}{187} \right) = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{9}{11} \right)$.
હવે,ત્રીજું પદ ઉમેરો: $\operatorname{Tan}^{-1} \frac{9}{11} + \operatorname{Tan}^{-1} \frac{9}{191}$:
$= \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{\frac{9}{11} + \frac{9}{191}}{1 - \frac{9}{11} \times \frac{9}{191}} \right) = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{\frac{1719+99}{2101}}{\frac{2101-81}{2101}} \right) = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{1818}{2020} \right) = \operatorname{Tan}^{-1} \left( \frac{9}{10} \right)$.
464
MediumMCQ
જો $2 \operatorname{Tanh}^{-1} x = \operatorname{Sinh}^{-1}\left(\frac{4}{3}\right)$ હોય,તો $\operatorname{Cosh}^{-1}\left(\frac{1}{x}\right) = $
A
$\log (\sqrt{2}+1)$
B
$\log (\sqrt{2}-1)$
C
$\log (2+\sqrt{3})$
D
$\log (2-\sqrt{3})$

Solution

(C) આપેલ છે કે $2 \operatorname{Tanh}^{-1} x = \operatorname{Sinh}^{-1}\left(\frac{4}{3}\right)$.
ધારો કે $\operatorname{Tanh}^{-1} x = \theta$,તેથી $x = \tanh \theta$.
તેથી,$2\theta = \operatorname{Sinh}^{-1}\left(\frac{4}{3}\right)$,જેનો અર્થ છે કે $\sinh(2\theta) = \frac{4}{3}$.
નિત્યસમ $\sinh(2\theta) = \frac{2\tanh \theta}{1-\tanh^2 \theta}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\frac{2x}{1-x^2} = \frac{4}{3}$.
$6x = 4 - 4x^2 \implies 4x^2 + 6x - 4 = 0 \implies 2x^2 + 3x - 2 = 0$.
$x$ માટે ઉકેલતા: $(2x-1)(x+2) = 0$. $\operatorname{Tanh}^{-1} x$ માટે $|x| < 1$ હોવાથી,આપણને $x = \frac{1}{2}$ મળે છે.
હવે,આપણે $\operatorname{Cosh}^{-1}\left(\frac{1}{x}\right) = \operatorname{Cosh}^{-1}(2)$ શોધવાની જરૂર છે.
સૂત્ર $\operatorname{Cosh}^{-1} y = \log(y + \sqrt{y^2-1})$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\operatorname{Cosh}^{-1}(2) = \log(2 + \sqrt{2^2-1}) = \log(2 + \sqrt{3})$.
465
MediumMCQ
$\operatorname{Sin}^{-1}(-\cos 2) + \operatorname{Cos}^{-1}(\sin 3) + \operatorname{Tan}^{-1}(\cot 5) = $
A
$7$
B
$5$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\pi$
466
MediumMCQ
જો $\sin ^{-1}\left(\frac{12}{x}\right)+\sin ^{-1}\left(\frac{5}{x}\right)=\frac{\pi}{2}$ હોય,તો $x=$
A
$5$
B
$7$
C
$13$
D
$17$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $\sin ^{-1}\left(\frac{12}{x}\right)+\sin ^{-1}\left(\frac{5}{x}\right)=\frac{\pi}{2}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin ^{-1}(u) + \cos ^{-1}(u) = \frac{\pi}{2}$,તેથી $\sin ^{-1}(u) = \frac{\pi}{2} - \cos ^{-1}(u)$.
આપેલ સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા: $\sin ^{-1}\left(\frac{12}{x}\right) = \frac{\pi}{2} - \sin ^{-1}\left(\frac{5}{x}\right)$.
નિત્યસમ $\frac{\pi}{2} - \sin ^{-1}(u) = \cos ^{-1}(u)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\sin ^{-1}\left(\frac{12}{x}\right) = \cos ^{-1}\left(\frac{5}{x}\right)$.
ધારો કે $\sin ^{-1}\left(\frac{12}{x}\right) = \theta$,તો $\sin \theta = \frac{12}{x}$.
$\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ હોવાથી,$\cos \theta = \sqrt{1 - \left(\frac{12}{x}\right)^2} = \frac{\sqrt{x^2 - 144}}{x}$.
આમ,$\theta = \cos ^{-1}\left(\frac{\sqrt{x^2 - 144}}{x}\right)$.
બંને બાજુ સરખાવતા: $\frac{\sqrt{x^2 - 144}}{x} = \frac{5}{x}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x^2 - 144 = 25$.
$x^2 = 169$,જે આપણને $x = 13$ આપે છે (કારણ કે અહીં $\sin^{-1}$ ના પ્રદેશ માટે $x$ ધન હોવો જોઈએ).
467
EasyMCQ
$x$ ની કઈ કિંમત $\sin \left(\cot ^{-1} x\right)=\cos \left(\tan ^{-1}(1+x)\right)$ નું સમાધાન કરે છે?
A
$-\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{2}$
C
-$1$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $\sin \left(\cot ^{-1} x\right)=\cos \left(\tan ^{-1}(1+x)\right)$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin \left(\cot ^{-1} x\right) = \sin \left(\sin ^{-1} \frac{1}{\sqrt{1+x^2}}\right) = \frac{1}{\sqrt{1+x^2}}$.
તે જ રીતે,$\cos \left(\tan ^{-1}(1+x)\right) = \cos \left(\cos ^{-1} \frac{1}{\sqrt{1+(1+x)^2}}\right) = \frac{1}{\sqrt{1+(1+x)^2}}$.
બંને બાજુ સરખાવતા,$\frac{1}{\sqrt{1+x^2}} = \frac{1}{\sqrt{1+(1+x)^2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$1+x^2 = 1+(1+x)^2$.
$1+x^2 = 1+1+x^2+2x$.
$1+x^2 = 2+x^2+2x$.
બંને બાજુથી $x^2$ બાદ કરતા,$1 = 2+2x$.
$2x = -1$.
$x = -\frac{1}{2}$.
468
MediumMCQ
$\theta \in \left(0, \frac{\pi}{2}\right)$ માટે,$\operatorname{sech}^{-1}(\cos \theta)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\log \left|\tan \left(\frac{\pi}{6}+\frac{\theta}{2}\right)\right|$
B
$\log \left|\tan \left(\frac{\pi}{3}+\frac{\theta}{2}\right)\right|$
C
$\log \left|\tan \left(\frac{\pi}{4}+\frac{\theta}{2}\right)\right|$
D
$\log \left|\tan \left(\frac{\pi}{4}-\frac{\theta}{2}\right)\right|$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે વ્યસ્ત હાઇપરબોલિક સેકન્ટ વિધેય $\operatorname{sech}^{-1}(x) = \log \left( \frac{1 + \sqrt{1 - x^2}}{x} \right)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે.
$x = \cos \theta$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\operatorname{sech}^{-1}(\cos \theta) = \log \left( \frac{1 + \sqrt{1 - \cos^2 \theta}}{\cos \theta} \right)$
$\theta \in \left(0, \frac{\pi}{2}\right)$ હોવાથી,$\sin \theta > 0$,તેથી $\sqrt{1 - \cos^2 \theta} = \sin \theta$.
આમ,પદાવલિ $\log \left( \frac{1 + \sin \theta}{\cos \theta} \right)$ બને છે.
આને $\log (\sec \theta + \tan \theta)$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય છે.
નિત્યસમ $\sec \theta + \tan \theta = \tan \left( \frac{\pi}{4} + \frac{\theta}{2} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$\operatorname{sech}^{-1}(\cos \theta) = \log \left| \tan \left( \frac{\pi}{4} + \frac{\theta}{2} \right) \right|$.
469
MediumMCQ
$\sin ^{-1} \frac{4}{5} + 2 \tan ^{-1} \frac{1}{3}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $\sin ^{-1} \frac{4}{5} + 2 \tan ^{-1} \frac{1}{3}$.
સૌ પ્રથમ,સૂત્ર $2 \tan ^{-1} x = \tan ^{-1} \frac{2x}{1-x^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2 \tan ^{-1} \frac{1}{3} = \tan ^{-1} \frac{2(1/3)}{1-(1/3)^2} = \tan ^{-1} \frac{2/3}{1-1/9} = \tan ^{-1} \frac{2/3}{8/9} = \tan ^{-1} \left(\frac{2}{3} \times \frac{9}{8}\right) = \tan ^{-1} \frac{3}{4}$.
હવે,પદાવલિ $\sin ^{-1} \frac{4}{5} + \tan ^{-1} \frac{3}{4}$ બને છે.
જો $\tan ^{-1} \frac{3}{4} = \theta$ હોય,તો $\tan \theta = \frac{3}{4}$,જેનો અર્થ છે કે $\sin \theta = \frac{3}{5}$ અને $\cos \theta = \frac{4}{5}$.
તેથી,$\tan ^{-1} \frac{3}{4} = \cos ^{-1} \frac{4}{5}$.
આ કિંમત મૂકતા,આપણને $\sin ^{-1} \frac{4}{5} + \cos ^{-1} \frac{4}{5}$ મળે છે.
નિત્યસમ $\sin ^{-1} x + \cos ^{-1} x = \frac{\pi}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,જવાબ $\frac{\pi}{2}$ મળે છે.
470
MediumMCQ
$\sinh^{-1}\left(\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\right)$ કોના બરાબર છે?
A
$\operatorname{coth}^{-1} x$
B
$\sinh^{-1} x$
C
$-\tanh^{-1} x$
D
$\tanh^{-1} x$

Solution

(D) ધારો કે $\sinh^{-1}\left(\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\right) = \theta$.
તેથી,$\sinh \theta = \frac{x}{\sqrt{1-x^2}}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cosh^2 \theta - \sinh^2 \theta = 1$,તેથી $\cosh^2 \theta = 1 + \sinh^2 \theta$.
$\sinh \theta$ ની કિંમત મૂકતા:
$\cosh^2 \theta = 1 + \left(\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\right)^2 = 1 + \frac{x^2}{1-x^2} = \frac{1-x^2+x^2}{1-x^2} = \frac{1}{1-x^2}$.
આમ,$\cosh \theta = \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$.
હવે,$\tanh \theta = \frac{\sinh \theta}{\cosh \theta} = \frac{x/\sqrt{1-x^2}}{1/\sqrt{1-x^2}} = x$.
તેથી,$\theta = \tanh^{-1} x$.
આમ,$\sinh^{-1}\left(\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}\right) = \tanh^{-1} x$.
471
EasyMCQ
જો $\sin ^{-1} x < \cos ^{-1} x$ હોય,તો
A
$-1 \leq x < \frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$-\sqrt{3} \leq x < -1$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}} < x \leq 1$
D
$1 < x < \sqrt{3}$

Solution

(A) આપેલ છે,$\sin ^{-1} x < \cos ^{-1} x$
કારણ કે $\sin ^{-1} x + \cos ^{-1} x = \frac{\pi}{2}$,આપણે $\sin ^{-1} x = \frac{\pi}{2} - \cos ^{-1} x$ લખી શકીએ છીએ.
આ કિંમત અસમતામાં મૂકતા:
$\frac{\pi}{2} - \cos ^{-1} x < \cos ^{-1} x$
$\Rightarrow \frac{\pi}{2} < 2 \cos ^{-1} x$
$\Rightarrow \cos ^{-1} x > \frac{\pi}{4}$
કારણ કે $\cos \theta$ એ $[0, \pi]$ અંતરાલમાં ઘટતું વિધેય છે,તેથી બંને બાજુ $\cos$ લેતા અસમતાની નિશાની બદલાશે:
$x < \cos \left(\frac{\pi}{4}\right)$
$x < \frac{1}{\sqrt{2}}$
વળી,$\sin ^{-1} x$ અને $\cos ^{-1} x$ નો પ્રદેશ $[-1, 1]$ છે.
$x < \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને પ્રદેશ $[-1, 1]$ ને જોડતા,આપણને મળે છે:
$-1 \leq x < \frac{1}{\sqrt{2}}$
472
EasyMCQ
જો $\sin ^{-1}\left(\frac{x}{5}\right)+\operatorname{cosec}^{-1}\left(\frac{5}{4}\right)=\frac{\pi}{2}$ હોય,તો $5+x=$
A
$6$
B
$5$
C
$7$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\sin ^{-1}\left(\frac{x}{5}\right)+\operatorname{cosec}^{-1}\left(\frac{5}{4}\right)=\frac{\pi}{2}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\operatorname{cosec}^{-1}(y) = \sin ^{-1}\left(\frac{1}{y}\right)$ જ્યાં $|y| \geq 1$.
તેથી,$\operatorname{cosec}^{-1}\left(\frac{5}{4}\right) = \sin ^{-1}\left(\frac{4}{5}\right)$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\sin ^{-1}\left(\frac{x}{5}\right)+\sin ^{-1}\left(\frac{4}{5}\right)=\frac{\pi}{2}$.
નિત્યસમ $\sin ^{-1}(A) + \cos ^{-1}(A) = \frac{\pi}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે $\sin ^{-1}\left(\frac{x}{5}\right) = \frac{\pi}{2} - \sin ^{-1}\left(\frac{4}{5}\right) = \cos ^{-1}\left(\frac{4}{5}\right)$.
કારણ કે $\cos ^{-1}\left(\frac{4}{5}\right) = \sin ^{-1}\left(\sqrt{1 - (\frac{4}{5})^2}\right) = \sin ^{-1}\left(\sqrt{1 - \frac{16}{25}}\right) = \sin ^{-1}\left(\sqrt{\frac{9}{25}}\right) = \sin ^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$.
તેથી,$\sin ^{-1}\left(\frac{x}{5}\right) = \sin ^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{x}{5} = \frac{3}{5}$,તેથી $x = 3$.
અંતે,$5 + x = 5 + 3 = 8$.
473
MediumMCQ
$(\tan ^{-1} x)^2+(\cot ^{-1} x)^2=\frac{5 \pi^2}{8} \Rightarrow x=$
A
-$1$
B
$1$
C
$0$
D
$\pi \sqrt{\frac{5}{8}}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $(\tan ^{-1} x)^2+(\cot ^{-1} x)^2=\frac{5 \pi^2}{8}$ છે.
નિત્યસમ $\tan ^{-1} x + \cot ^{-1} x = \frac{\pi}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે લખી શકીએ કે $(\tan ^{-1} x)^2 + (\cot ^{-1} x)^2 = (\tan ^{-1} x + \cot ^{-1} x)^2 - 2 \tan ^{-1} x \cot ^{-1} x$.
આ કિંમત મૂકતા: $(\frac{\pi}{2})^2 - 2 \tan ^{-1} x (\frac{\pi}{2} - \tan ^{-1} x) = \frac{5 \pi^2}{8}$.
$\frac{\pi^2}{4} - \pi \tan ^{-1} x + 2(\tan ^{-1} x)^2 = \frac{5 \pi^2}{8}$.
$2(\tan ^{-1} x)^2 - \pi \tan ^{-1} x + \frac{\pi^2}{4} - \frac{5 \pi^2}{8} = 0$.
$2(\tan ^{-1} x)^2 - \pi \tan ^{-1} x - \frac{3 \pi^2}{8} = 0$.
ધારો કે $u = \tan ^{-1} x$. તો $2u^2 - \pi u - \frac{3 \pi^2}{8} = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્ર $u = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$u = \frac{\pi \pm \sqrt{\pi^2 - 4(2)(-\frac{3 \pi^2}{8})}}{4} = \frac{\pi \pm \sqrt{\pi^2 + 3 \pi^2}}{4} = \frac{\pi \pm 2 \pi}{4}$.
તેથી,$u = \frac{3 \pi}{4}$ અથવા $u = -\frac{\pi}{4}$.
કારણ કે $x = \tan u$,તેથી $x = \tan(\frac{3 \pi}{4}) = -1$ અથવા $x = \tan(-\frac{\pi}{4}) = -1$.
આમ,$x = -1$.
474
DifficultMCQ
$\cos ^{-1}\left(\frac{-1}{2}\right)-2 \sin ^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)+3 \cos ^{-1}\left(\frac{-1}{\sqrt{2}}\right)-4 \tan ^{-1}(-1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{19 \pi}{12}$
B
$\frac{35 \pi}{12}$
C
$\frac{47 \pi}{12}$
D
$\frac{43 \pi}{12}$

Solution

(D) આપણે પ્રતિ-ત્રિકોણમિતીય વિધેયોના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\cos^{-1}(-x) = \pi - \cos^{-1}(x)$,$\sin^{-1}(-x) = -\sin^{-1}(x)$,અને $\tan^{-1}(-x) = -\tan^{-1}(x)$.
આપેલ પદાવલિ: $E = \cos^{-1}\left(-\frac{1}{2}\right) - 2\sin^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) + 3\cos^{-1}\left(-\frac{1}{\sqrt{2}}\right) - 4\tan^{-1}(-1)$
પગલું $1$: ગુણધર્મો લાગુ કરો:
$E = \left(\pi - \cos^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)\right) - 2\left(\frac{\pi}{6}\right) + 3\left(\pi - \cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right)\right) - 4\left(-\frac{\pi}{4}\right)$
પગલું $2$: પ્રમાણિત કિંમતો મૂકો:
$E = \left(\pi - \frac{\pi}{3}\right) - \frac{\pi}{3} + 3\left(\pi - \frac{\pi}{4}\right) + \pi$
પગલું $3$: પદાવલિનું સાદું રૂપ આપો:
$E = \frac{2\pi}{3} - \frac{\pi}{3} + 3\left(\frac{3\pi}{4}\right) + \pi$
$E = \frac{\pi}{3} + \frac{9\pi}{4} + \pi$
$E = \frac{4\pi + 27\pi + 12\pi}{12} = \frac{43\pi}{12}$
475
DifficultMCQ
નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
વિધાન $(A)$: જ્યારે $x, y, z$ ધન સંખ્યાઓ હોય,ત્યારે $\operatorname{Tan}^{-1}\left(\sqrt{\frac{x(x+y+z)}{y z}}\right)+\operatorname{Tan}^{-1}\left(\sqrt{\frac{y(x+y+z)}{x z}}\right)+\operatorname{Tan}^{-1}\left(\sqrt{\frac{z(x+y+z)}{x y}}\right) = \pi$
કારણ $(R)$: $\operatorname{Tan}^{-1} a + \operatorname{Tan}^{-1} b = \operatorname{Tan}^{-1}\left(\frac{a+b}{1-ab}\right)$ જો $a > 0$ અને $b > 0$ અને $ab < 1$ હોય.
A
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે,$(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી છે
B
બંને $(A)$ અને $(R)$ સાચા છે,$(R)$ એ $(A)$ ની સાચી સમજૂતી નથી
C
$(A)$ સાચું છે,પરંતુ $(R)$ ખોટું છે
D
$(A)$ ખોટું છે,પરંતુ $(R)$ સાચું છે

Solution

(A) ધારો કે $A = \operatorname{Tan}^{-1}\left(\sqrt{\frac{x(x+y+z)}{y z}}\right)$,$B = \operatorname{Tan}^{-1}\left(\sqrt{\frac{y(x+y+z)}{x z}}\right)$,અને $C = \operatorname{Tan}^{-1}\left(\sqrt{\frac{z(x+y+z)}{x y}}\right)$.
આ પદાવલિને ઇન્વર્સ ટ્રિગોનોમેટ્રિક વિધેયોના સરવાળાના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલતા,આપણને પરિણામ $\pi$ મળે છે.
કારણ $(R)$ એ એક પ્રમાણિત સૂત્ર છે જેનો ઉપયોગ આ સરવાળાને સાબિત કરવા માટે થાય છે.
તેથી,$(A)$ સાચું છે અને $(R)$ તેની સાચી સમજૂતી છે.
476
DifficultMCQ
$\triangle ABC$ માં,જો $\angle C = \frac{\pi}{2}$ હોય,તો $\tan^{-1}\left(\frac{a}{b+c}\right) + \tan^{-1}\left(\frac{b}{c+a}\right) + \tan^{-1}\left(\frac{c}{a+b}\right) =$
A
$\tan^{-1}\left(\frac{r_3}{r}\right)$
B
$\tan^{-1}\left(\frac{r_1+r_2}{r_3}\right)$
C
$\tan^{-1}\left(\frac{1}{r}\right)$
D
$\tan^{-1}\left(\frac{r_1+r_2+r_3}{r}\right)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\angle C = 90^{\circ}$,તેથી $a^2 + b^2 = c^2$.
ધારો કે $S = \tan^{-1}\left(\frac{a}{b+c}\right) + \tan^{-1}\left(\frac{b}{c+a}\right) + \tan^{-1}\left(\frac{c}{a+b}\right)$.
પ્રથમ,$\tan^{-1}\left(\frac{a}{b+c}\right) + \tan^{-1}\left(\frac{b}{c+a}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{\frac{a}{b+c} + \frac{b}{c+a}}{1 - \frac{ab}{(b+c)(c+a)}}\right)$ લો.
$= \tan^{-1}\left(\frac{ac + a^2 + bc + b^2}{(b+c)(c+a) - ab}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{ac + bc + c^2}{bc + ab + c^2 + ac - ab}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{c(a+b+c)}{c(a+b+c)}\right) = \tan^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$.
આમ,$S = \frac{\pi}{4} + \tan^{-1}\left(\frac{c}{a+b}\right) = \tan^{-1}(1) + \tan^{-1}\left(\frac{c}{a+b}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{1 + \frac{c}{a+b}}{1 - \frac{c}{a+b}}\right)$.
$= \tan^{-1}\left(\frac{a+b+c}{a+b-c}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{2s}{2(s-c)}\right) = \tan^{-1}\left(\frac{s}{s-c}\right)$.
કારણ કે $r = \frac{\Delta}{s}$ અને $r_3 = \frac{\Delta}{s-c}$,તેથી $\frac{r_3}{r} = \frac{s}{s-c}$.
તેથી,$S = \tan^{-1}\left(\frac{r_3}{r}\right)$.
Solution diagram
477
MediumMCQ
$x$ ના મૂલ્યોનો ગણ શોધો જેથી $\tan ^{-1}\left(\frac{x}{x-2}\right)-\tan ^{-1}\left(\frac{x}{2 x-1}\right)=\tan ^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)$ થાય.
A
$\phi$
B
$\left\{\frac{1}{2}\right\}$
C
$\left\{\frac{1}{3}, 2\right\}$
D
$\left\{\frac{1}{3}, 4\right\}$

Solution

(D) આપણે સૂત્ર $\tan ^{-1} A - \tan ^{-1} B = \tan ^{-1} \left( \frac{A-B}{1+AB} \right)$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
આપેલ સમીકરણ: $\tan ^{-1}\left(\frac{x}{x-2}\right)-\tan ^{-1}\left(\frac{x}{2 x-1}\right)=\tan ^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)$.
સૂત્ર લાગુ પાડતા:
$\tan ^{-1} \left( \frac{\frac{x}{x-2} - \frac{x}{2x-1}}{1 + \frac{x}{x-2} \cdot \frac{x}{2x-1}} \right) = \tan ^{-1} \left( \frac{2}{3} \right)$.
$\tan ^{-1}$ ની અંદરની પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{x(2x-1) - x(x-2)}{(x-2)(2x-1) + x^2} = \frac{2}{3}$.
$\frac{2x^2 - x - x^2 + 2x}{2x^2 - x - 4x + 2 + x^2} = \frac{2}{3}$.
$\frac{x^2 + x}{3x^2 - 5x + 2} = \frac{2}{3}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$3(x^2 + x) = 2(3x^2 - 5x + 2)$.
$3x^2 + 3x = 6x^2 - 10x + 4$.
$3x^2 - 13x + 4 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(3x - 1)(x - 4) = 0$.
આમ,$x = \frac{1}{3}$ અથવા $x = 4$.
બંને કિંમતો મૂળ પદાવલિના પ્રદેશમાં છે. તેથી,મૂલ્યોનો ગણ $\left\{\frac{1}{3}, 4\right\}$ છે.
478
EasyMCQ
જો $\cos ^{-1} x+\cos ^{-1} y+\cos ^{-1} z=3 \pi$ હોય,તો
A
$x+y+z-3=0$
B
$x+y+z+3=0$
C
$x+2 y+3 z-5=0$
D
$x-y-z=0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\cos ^{-1} x+\cos ^{-1} y+\cos ^{-1} z=3 \pi$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos ^{-1} \theta$ નો વિસ્તાર $[0, \pi]$ છે.
ત્રણ કિંમતોનો સરવાળો,જેમાંથી દરેક મહત્તમ $\pi$ હોઈ શકે,$3 \pi$ છે,તેથી દરેક પદ $\pi$ ની બરાબર હોવું જોઈએ.
તેથી,$\cos ^{-1} x = \pi$,$\cos ^{-1} y = \pi$,અને $\cos ^{-1} z = \pi$.
આનો અર્થ એ છે કે $x = \cos \pi = -1$,$y = \cos \pi = -1$,અને $z = \cos \pi = -1$.
આ કિંમતોને $x+y+z+3$ માં મૂકતા,આપણને $(-1) + (-1) + (-1) + 3 = -3 + 3 = 0$ મળે છે.
આમ,$x+y+z+3=0$.
479
DifficultMCQ
$2 \tan ^{-1} \frac{1}{5}+\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7}+2 \tan ^{-1} \frac{1}{8}=$
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{8}$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$2 \tan ^{-1} \frac{1}{5}+\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7}+2 \tan ^{-1} \frac{1}{8}$
$=2 \left(\tan ^{-1} \frac{1}{5}+\tan ^{-1} \frac{1}{8}\right)+\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7}$
સૂત્ર $\tan ^{-1} A+\tan ^{-1} B=\tan ^{-1}\left(\frac{A+B}{1-A B}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$=2 \tan ^{-1}\left(\frac{\frac{1}{5}+\frac{1}{8}}{1-\frac{1}{5} \cdot \frac{1}{8}}\right)+\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7}$
$=2 \tan ^{-1}\left(\frac{13}{39}\right)+\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7} = 2 \tan ^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)+\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7}$
$2 \tan ^{-1} A=\tan ^{-1}\left(\frac{2 A}{1-A^2}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$=\tan ^{-1}\left(\frac{2 \times \frac{1}{3}}{1-\frac{1}{9}}\right)+\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7} = \tan ^{-1}\left(\frac{2/3}{8/9}\right)+\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7} = \tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)+\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7}$
હવે,$\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7}$ ને $\tan ^{-1}$ માં ફેરવો. ધારો કે $\theta = \sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7}$,તો $\sec \theta = \frac{5 \sqrt{2}}{7}$.
સામેની બાજુ $\sqrt{(5 \sqrt{2})^2 - 7^2} = \sqrt{50 - 49} = 1$ છે. તેથી,$\tan \theta = \frac{1}{7}$,એટલે કે $\sec ^{-1} \frac{5 \sqrt{2}}{7} = \tan ^{-1} \frac{1}{7}$.
પદાવલિ $\tan ^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{7}\right)$ બને છે.
$= \tan ^{-1}\left(\frac{\frac{3}{4}+\frac{1}{7}}{1-\frac{3}{4} \cdot \frac{1}{7}}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{21+4}{28-3}\right) = \tan ^{-1}\left(\frac{25}{25}\right) = \tan ^{-1}(1) = \frac{\pi}{4}$
Solution diagram
480
MediumMCQ
જો $\cos ^{-1} 2x + \cos ^{-1} 3x = \frac{\pi}{3}$ હોય,તો $x =$
A
$\frac{\sqrt{3}}{2\sqrt{7}}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{\sqrt{7}}$
C
$\frac{\sqrt{2}}{\sqrt{5}}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2\sqrt{5}}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\cos ^{-1} 2x + \cos ^{-1} 3x = \frac{\pi}{3}$.
સૂત્ર $\cos ^{-1} A + \cos ^{-1} B = \cos ^{-1} (AB - \sqrt{1-A^2}\sqrt{1-B^2})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos ^{-1} (2x \cdot 3x - \sqrt{1-(2x)^2}\sqrt{1-(3x)^2}) = \frac{\pi}{3}$
$6x^2 - \sqrt{1-4x^2}\sqrt{1-9x^2} = \cos \frac{\pi}{3} = \frac{1}{2}$
$6x^2 - \frac{1}{2} = \sqrt{(1-4x^2)(1-9x^2)}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(6x^2 - \frac{1}{2})^2 = (1-4x^2)(1-9x^2)$
$36x^4 - 6x^2 + \frac{1}{4} = 1 - 13x^2 + 36x^4$
$-6x^2 + 13x^2 = 1 - \frac{1}{4}$
$7x^2 = \frac{3}{4}$
$x^2 = \frac{3}{28}$
$x = \sqrt{\frac{3}{28}} = \frac{\sqrt{3}}{2\sqrt{7}}$
481
EasyMCQ
$\tan ^{-1}\left(\frac{1}{2 \sqrt{2}}\right)+\sin ^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)=\cos ^{-1} x$ હોય,તો $x=$
A
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{2}{\sqrt{3}}$
D
$\frac{1}{2 \sqrt{2}}$

Solution

(A) આપેલ છે: $\tan ^{-1}\left(\frac{1}{2 \sqrt{2}}\right)+\sin ^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)=\cos ^{-1} x$.
ધારો કે $\theta_1 = \tan ^{-1} \left(\frac{1}{2 \sqrt{2}}\right)$ અને $\theta_2 = \sin ^{-1} \left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$.
પ્રતિવિધેયોની વ્યાખ્યા મુજબ:
$\tan \theta_1 = \frac{1}{2 \sqrt{2}} \implies \cos \theta_1 = \frac{2 \sqrt{2}}{3}$ અને $\sin \theta_1 = \frac{1}{3}$.
$\sin \theta_2 = \frac{1}{\sqrt{3}} \implies \cos \theta_2 = \sqrt{1 - \left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)^2} = \sqrt{1 - \frac{1}{3}} = \sqrt{\frac{2}{3}} = \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{3}}$.
હવે,$\theta_1 + \theta_2 = \cos ^{-1} x \implies x = \cos(\theta_1 + \theta_2)$.
સૂત્ર $\cos(A + B) = \cos A \cos B - \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \cos \theta_1 \cos \theta_2 - \sin \theta_1 \sin \theta_2$
$x = \left(\frac{2 \sqrt{2}}{3}\right) \left(\frac{\sqrt{2}}{\sqrt{3}}\right) - \left(\frac{1}{3}\right) \left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
$x = \frac{2 \times 2}{3 \sqrt{3}} - \frac{1}{3 \sqrt{3}} = \frac{4}{3 \sqrt{3}} - \frac{1}{3 \sqrt{3}} = \frac{3}{3 \sqrt{3}} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આમ,$x = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
Solution diagram
482
DifficultMCQ
$\sin ^{-1} \frac{\sqrt{3}}{2} + \sin ^{-1} \sqrt{\frac{2}{3}} = $
A
$\sin ^{-1} \frac{\sqrt{3}+\sqrt{2}}{2 \sqrt{3}}$
B
$\pi - \sin ^{-1} \left( \frac{\sqrt{3}+\sqrt{2}}{2 \sqrt{3}} \right)$
C
$-\pi - \sin ^{-1} \left( \frac{\sqrt{3}+\sqrt{2}}{2 \sqrt{3}} \right)$
D
$\pi + \sin ^{-1} \left( \frac{\sqrt{3}+\sqrt{2}}{2 \sqrt{3}} \right)$

Solution

(B) ધારો કે $x = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $y = \sqrt{\frac{2}{3}}$.
નોંધો કે $x^2 + y^2 = \frac{3}{4} + \frac{2}{3} = \frac{9+8}{12} = \frac{17}{12} > 1$.
જ્યારે $x, y > 0$ અને $x^2 + y^2 > 1$ હોય,ત્યારે આપણે નિત્યસમ $\sin^{-1} x + \sin^{-1} y = \pi - \sin^{-1} (x \sqrt{1-y^2} + y \sqrt{1-x^2})$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
કિંમતો મૂકતા:
$\sin^{-1} \frac{\sqrt{3}}{2} + \sin^{-1} \sqrt{\frac{2}{3}} = \pi - \sin^{-1} \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \sqrt{1 - \frac{2}{3}} + \sqrt{\frac{2}{3}} \sqrt{1 - \frac{3}{4}} \right)$
$= \pi - \sin^{-1} \left( \frac{\sqrt{3}}{2} \sqrt{\frac{1}{3}} + \sqrt{\frac{2}{3}} \sqrt{\frac{1}{4}} \right)$
$= \pi - \sin^{-1} \left( \frac{\sqrt{3}}{2 \sqrt{3}} + \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{3} \cdot 2} \right)$
$= \pi - \sin^{-1} \left( \frac{1}{2} + \frac{\sqrt{2}}{2 \sqrt{3}} \right)$
$= \pi - \sin^{-1} \left( \frac{\sqrt{3} + \sqrt{2}}{2 \sqrt{3}} \right)$.
483
MediumMCQ
જો $x>0, y>0, z>0, xy+yz+zx < 1$ અને જો $\tan^{-1} x + \tan^{-1} y + \tan^{-1} z = \pi$ હોય,તો $x+y+z$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$xyz$
C
$3xyz$
D
$\sqrt{xyz}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\tan^{-1} x + \tan^{-1} y + \tan^{-1} z = \pi$.
ત્રણ ઇન્વર્સ ટેન્જેન્ટના સરવાળા માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\tan^{-1} \left( \frac{x+y+z-xyz}{1-(xy+yz+zx)} \right) = \pi$.
બંને બાજુ ટેન્જેન્ટ લેતા:
$\frac{x+y+z-xyz}{1-(xy+yz+zx)} = \tan(\pi) = 0$.
અહીં છેદ $1-(xy+yz+zx) \neq 0$ છે (કારણ કે $xy+yz+zx < 1$ આપેલ છે),તેથી અંશ શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$x+y+z-xyz = 0$.
તેથી,$x+y+z = xyz$.
484
EasyMCQ
જો $\cos ^{-1}\left(\frac{5}{13}\right)+\cos ^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)=\cos ^{-1} x$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{65}$
B
$\frac{-36}{65}$
C
$\frac{-33}{65}$
D
$-1$

Solution

(C) આપણે સૂત્ર $\cos ^{-1} A + \cos ^{-1} B = \cos ^{-1} \left( AB - \sqrt{1-A^2} \sqrt{1-B^2} \right)$ નો ઉપયોગ કરીશું.
આપેલ છે કે $\cos ^{-1}\left(\frac{5}{13}\right)+\cos ^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)=\cos ^{-1} x$.
અહીં $A = \frac{5}{13}$ અને $B = \frac{3}{5}$ છે.
તેથી $\sqrt{1-A^2} = \sqrt{1-\left(\frac{5}{13}\right)^2} = \sqrt{1-\frac{25}{169}} = \sqrt{\frac{144}{169}} = \frac{12}{13}$.
અને $\sqrt{1-B^2} = \sqrt{1-\left(\frac{3}{5}\right)^2} = \sqrt{1-\frac{9}{25}} = \sqrt{\frac{16}{25}} = \frac{4}{5}$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\cos ^{-1} x = \cos ^{-1} \left( \frac{5}{13} \cdot \frac{3}{5} - \frac{12}{13} \cdot \frac{4}{5} \right)$.
$\cos ^{-1} x = \cos ^{-1} \left( \frac{15}{65} - \frac{48}{65} \right)$.
$\cos ^{-1} x = \cos ^{-1} \left( \frac{15-48}{65} \right)$.
$\cos ^{-1} x = \cos ^{-1} \left( \frac{-33}{65} \right)$.
તેથી,$x = \frac{-33}{65}$.
485
EasyMCQ
જો $\frac{1}{2} \leq x \leq 1$ હોય,તો $\cos ^{-1} x+\cos ^{-1}\left(\frac{x}{2}+\frac{1}{2} \sqrt{3-3 x^2}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\pi$
D
$0$

Solution

(B) ધારો કે $x = \cos \theta$. કારણ કે $\frac{1}{2} \leq x \leq 1$,તેથી $0 \leq \theta \leq \frac{\pi}{3}$ મળે.
હવે,પદાવલિ $\cos ^{-1}(\cos \theta) + \cos ^{-1}\left(\frac{1}{2} \cos \theta + \frac{\sqrt{3}}{2} \sin \theta\right)$ બને છે.
નિત્યસમ $\cos(A-B) = \cos A \cos B + \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા,$\cos A = \frac{1}{2}$ અને $\sin A = \frac{\sqrt{3}}{2}$ લેતા,$A = \frac{\pi}{3}$ મળે.
આમ,પદાવલિ $\theta + \cos ^{-1}(\cos(\theta - \frac{\pi}{3}))$ થાય.
કારણ કે $0 \leq \theta \leq \frac{\pi}{3}$,તેથી $-\frac{\pi}{3} \leq \theta - \frac{\pi}{3} \leq 0$,જેનો અર્થ છે કે $0 \leq \frac{\pi}{3} - \theta \leq \frac{\pi}{3}$.
કારણ કે $\cos(\theta - \frac{\pi}{3}) = \cos(\frac{\pi}{3} - \theta)$,તેથી $\cos ^{-1}(\cos(\theta - \frac{\pi}{3})) = \frac{\pi}{3} - \theta$ મળે.
તેથી,પદાવલિની કિંમત $\theta + (\frac{\pi}{3} - \theta) = \frac{\pi}{3}$ થાય.
486
MediumMCQ
જો $\tan ^{-1} x+\tan ^{-1} y+\tan ^{-1} z=\frac{\pi}{2}$ હોય,તો $1-x y-y z-z x$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$0$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\tan ^{-1} x+\tan ^{-1} y+\tan ^{-1} z=\frac{\pi}{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan ^{-1} x+\tan ^{-1} y = \tan ^{-1} \left( \frac{x+y}{1-xy} \right)$.
તેથી,$\tan ^{-1} \left( \frac{x+y}{1-xy} \right) + \tan ^{-1} z = \frac{\pi}{2}$.
બંને બાજુ $\tan$ લેતા,આપણે $\tan(A+B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ.
ધારો કે $A = \tan ^{-1} \left( \frac{x+y}{1-xy} \right)$ અને $B = \tan ^{-1} z$.
તેથી $\tan(A+B) = \tan \left( \frac{\pi}{2} \right) = \infty$.
$\tan(A+B)$ ની કિંમત $\infty$ હોવા માટે,છેદ $0$ હોવો જોઈએ.
આમ,$1 - \tan A \tan B = 0$.
$1 - \left( \frac{x+y}{1-xy} \right) z = 0$.
$1 - \frac{xz + yz}{1-xy} = 0$.
$1 - xy - xz - yz = 0$.
તેથી,$1 - xy - yz - zx = 0$.
487
MediumMCQ
જો $\sin ^{-1}\left(\frac{3}{x}\right)+\sin ^{-1}\left(\frac{4}{x}\right)=\frac{\pi}{2}$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$5$
C
$7$
D
$11$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\sin ^{-1}\left(\frac{3}{x}\right)+\sin ^{-1}\left(\frac{4}{x}\right)=\frac{\pi}{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin ^{-1}(A) + \cos ^{-1}(A) = \frac{\pi}{2}$,તેથી $\sin ^{-1}\left(\frac{4}{x}\right) = \frac{\pi}{2} - \cos ^{-1}\left(\frac{4}{x}\right)$.
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા: $\sin ^{-1}\left(\frac{3}{x}\right) = \frac{\pi}{2} - \sin ^{-1}\left(\frac{4}{x}\right)$.
નિત્યસમ $\cos ^{-1}(A) = \frac{\pi}{2} - \sin ^{-1}(A)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $\sin ^{-1}\left(\frac{3}{x}\right) = \cos ^{-1}\left(\frac{4}{x}\right)$.
ધારો કે $\sin ^{-1}\left(\frac{3}{x}\right) = \theta$,તો $\sin \theta = \frac{3}{x}$,જેનો અર્થ છે કે $\cos \theta = \sqrt{1 - \left(\frac{3}{x}\right)^2} = \frac{\sqrt{x^2-9}}{x}$.
આમ,$\theta = \cos ^{-1}\left(\frac{\sqrt{x^2-9}}{x}\right)$.
બંને પદોને સરખાવતા: $\frac{\sqrt{x^2-9}}{x} = \frac{4}{x}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x^2 - 9 = 16$,જે $x^2 = 25$ આપે છે.
$\sin ^{-1}$ ના પ્રદેશ મુજબ $|\frac{3}{x}| \le 1$ અને $|\frac{4}{x}| \le 1$ હોવું જોઈએ,તેથી $|x| \ge 4$. આમ,$x = 5$.
488
EasyMCQ
જો $\sin ^{-1} x - \cos ^{-1} x = \frac{\pi}{6}$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$-\frac{1}{2}$
D
$-\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin ^{-1} x + \cos ^{-1} x = \frac{\pi}{2}$.
આપેલ સમીકરણ: $\sin ^{-1} x - \cos ^{-1} x = \frac{\pi}{6}$.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$(\sin ^{-1} x + \cos ^{-1} x) + (\sin ^{-1} x - \cos ^{-1} x) = \frac{\pi}{2} + \frac{\pi}{6}$
$2 \sin ^{-1} x = \frac{3\pi + \pi}{6} = \frac{4\pi}{6} = \frac{2\pi}{3}$
$\sin ^{-1} x = \frac{\pi}{3}$
$x = \sin \left(\frac{\pi}{3}\right) = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
489
MediumMCQ
જો $f(n) = \tan \left[\tan ^{-1} \frac{1}{1+2} + \tan ^{-1} \frac{1}{1+6} + \tan ^{-1} \frac{1}{1+12} + \ldots + \tan ^{-1} \frac{1}{1+n(n+1)}\right]$ હોય,તો $f(2021) =$
A
$\frac{2020}{2022}$
B
$\frac{2022}{2024}$
C
$\frac{2021}{2023}$
D
$\frac{2019}{2021}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(n) = \tan \left[\sum_{k=1}^{n} \tan ^{-1} \frac{1}{1+k(k+1)}\right]$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan ^{-1} x - \tan ^{-1} y = \tan ^{-1} \left(\frac{x-y}{1+xy}\right)$.
આપણે સામાન્ય પદને $\tan ^{-1} \left(\frac{(k+1)-k}{1+k(k+1)}\right) = \tan ^{-1}(k+1) - \tan ^{-1}(k)$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
આમ,સરવાળો એક ટેલિસ્કોપિંગ શ્રેણી બને છે:
$S_n = (\tan ^{-1}(2) - \tan ^{-1}(1)) + (\tan ^{-1}(3) - \tan ^{-1}(2)) + \ldots + (\tan ^{-1}(n+1) - \tan ^{-1}(n))$.
બધા મધ્યવર્તી પદો રદ થઈ જાય છે,અને $S_n = \tan ^{-1}(n+1) - \tan ^{-1}(1)$ બાકી રહે છે.
સૂત્ર $\tan ^{-1} A - \tan ^{-1} B = \tan ^{-1} \left(\frac{A-B}{1+AB}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S_n = \tan ^{-1} \left(\frac{(n+1)-1}{1+(n+1)(1)}\right) = \tan ^{-1} \left(\frac{n}{n+2}\right)$.
તેથી,$f(n) = \tan \left[\tan ^{-1} \left(\frac{n}{n+2}\right)\right] = \frac{n}{n+2}$.
$n = 2021$ માટે,$f(2021) = \frac{2021}{2021+2} = \frac{2021}{2023}$.

Inverse Trigonometric Functions — Properties of ITF · Frequently Asked Questions

1Are these Inverse Trigonometric Functions questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Inverse Trigonometric Functions Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.