Gujarati

Lowering of vapour pressure Questions in Gujarati

Class 12 Chemistry · Solutions · Lowering of vapour pressure

341+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 341 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
બાષ્પદબાણમાં થતો ઘટાડો દ્રાવ્યના મોલ-અંશ જેટલો હોય છે.
B
બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો દ્રાવ્યના મોલ-અંશ જેટલો હોય છે.
C
દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ દ્રાવકના મોલ-અંશના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
D
બાષ્પદબાણમાં થતો ઘટાડો દ્રાવકના મોલ-અંશના સમપ્રમાણમાં હોય છે.

Solution

(B) અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણ માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો નીચેના સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: $\frac{P_1^0 - P_1}{P_1^0} = x_2$.
અહીં,$P_1^0$ એ શુદ્ધ દ્રાવકનું બાષ્પદબાણ છે,$P_1$ એ દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ છે અને $x_2$ એ દ્રાવ્યનો મોલ-અંશ છે.
આમ,બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો દ્રાવ્યના મોલ-અંશ જેટલો હોય છે.
152
MediumMCQ
ચોક્કસ તાપમાને,દ્રાવ્યનો મોલ-અંશ $0.15$ અને શુદ્ધ દ્રાવકનું બાષ્પદબાણ $120 \, torr$ છે. જો દ્રાવ્ય અબાષ્પશીલ હોય,તો બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો કેટલો થશે?
A
$0.15$
B
$18$
C
$112$
D
$1$
153
MediumMCQ
જ્યારે એક અબાષ્પશીલ,વિદ્યુતઅવિભાજ્ય દ્રાવ્યને દ્રાવકમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે દ્રાવણના બાષ્પદબાણમાં $8\%$ નો ઘટાડો થાય છે. દ્રાવ્યના મોલ-અંશ ............. થશે.
A
$0.08$
B
$0.8$
C
$0.92$
D
$0.2$

Solution

(A) અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો એ દ્રાવ્યના મોલ-અંશ જેટલો હોય છે.
$\frac{P^o - P_s}{P^o} = X_{solute}$
અહીં બાષ્પદબાણમાં $8\%$ નો ઘટાડો થાય છે,તેથી બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો $\frac{P^o - P_s}{P^o} = \frac{8}{100} = 0.08$ છે.
તેથી,દ્રાવ્યના મોલ-અંશ $X_{solute} = 0.08$ થશે.
154
MediumMCQ
$373 \, K$ તાપમાને એક જલીય દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ $0.925 \, atm$ છે. દ્રાવ્યના મોલ-અંશ કેટલા થશે?
A
$0.1$
B
$0.075$
C
$0.15$
D
$0.925$

Solution

(B) $373 \, K$ તાપમાને શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પદબાણ $(P^0)$ $1 \, atm$ હોય છે.
આપેલ છે કે દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ $(P_s)$ $0.925 \, atm$ છે.
રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો એ દ્રાવ્યના મોલ-અંશ $(x_2)$ જેટલો હોય છે:
$\frac{P^0 - P_s}{P^0} = x_2$
કિંમતો મૂકતા:
$x_2 = \frac{1 - 0.925}{1} = 0.075$
તેથી,દ્રાવ્યના મોલ-અંશ $0.075$ થશે.
155
MediumMCQ
સમાન તાપમાને નીચેનામાંથી કોનું બાષ્પદબાણ સૌથી વધુ હશે?
A
$0.1 \ M$ યુરિયા
B
$0.2 \ M$ સુક્રોઝ
C
$0.1 \ M \ CaCl_2$
D
$0.2 \ M \ KCl$

Solution

(A) દ્રાવણમાં દ્રાવ્ય કણોની સાંદ્રતા (વોન્ટ હોફ અવયવ $i \times$ મોલારિટી $M$) વધે તેમ બાષ્પદબાણ ઘટે છે.
દ્રાવ્ય કણોની સાંદ્રતા ઓછી હોય તો બાષ્પદબાણ વધુ હોય છે.
દરેક માટે કણોની સાંદ્રતા ગણીએ:
$A$: $0.1 \ M$ યુરિયા $(i=1)$ $\rightarrow 0.1 \times 1 = 0.1 \ M$ કણો.
$B$: $0.2 \ M$ સુક્રોઝ $(i=1)$ $\rightarrow 0.2 \times 1 = 0.2 \ M$ કણો.
$C$: $0.1 \ M \ CaCl_2$ $(i=3)$ $\rightarrow 0.1 \times 3 = 0.3 \ M$ કણો.
$D$: $0.2 \ M \ KCl$ $(i=2)$ $\rightarrow 0.2 \times 2 = 0.4 \ M$ કણો.
અહીં $0.1 \ M$ યુરિયામાં દ્રાવ્ય કણોની સાંદ્રતા સૌથી ઓછી હોવાથી તેનું બાષ્પદબાણ સૌથી વધુ હશે.
156
EasyMCQ
$x \ g$ દ્રાવ્યને બે જુદા જુદા પ્રવાહીઓ $A$ અને $B$ ના $y \ g$ માં દ્રાવ્ય કરવામાં આવ્યો છે. $A$ માંના દ્રાવણના બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો $B$ માંના દ્રાવણ કરતા બમણો છે. જો દ્રાવકના મોલની સાપેક્ષમાં દ્રાવ્યના મોલ અવગણ્ય હોય,તો $A$ અને $B$ ના આણ્વિય દળ $M_A$ અને $M_B$ અંગે નીચેનામાંથી કઇ રજૂઆત સાચી છે?
A
$x \ M_A = y \ M_B$
B
$y \ M_A = x \ M_B$
C
$M_A = 2 \ M_B$
D
$2 \ M_A = M_B$

Solution

(C) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો $\frac{P^o - P}{P^o} = \chi_{solute} = \frac{n_{solute}}{n_{solute} + n_{solvent}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
દ્રાવ્યના મોલ $n_{solute}$ એ દ્રાવકના મોલ $n_{solvent}$ ની સાપેક્ષમાં અવગણ્ય હોવાથી,સમીકરણ $\frac{P^o - P}{P^o} \approx \frac{n_{solute}}{n_{solvent}} = \frac{x/M_{solute}}{y/M_{solvent}} = \frac{x \cdot M_{solvent}}{y \cdot M_{solute}}$ બને છે.
પ્રવાહી $A$ માટે: $(\frac{P^o - P}{P^o})_A = \frac{x \cdot M_A}{y \cdot M_{solute}}$.
પ્રવાહી $B$ માટે: $(\frac{P^o - P}{P^o})_B = \frac{x \cdot M_B}{y \cdot M_{solute}}$.
આપેલ છે કે $(\frac{P^o - P}{P^o})_A = 2 \times (\frac{P^o - P}{P^o})_B$,તેથી $\frac{x \cdot M_A}{y \cdot M_{solute}} = 2 \times \frac{x \cdot M_B}{y \cdot M_{solute}}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને $M_A = 2 \ M_B$ મળે છે.
157
MediumMCQ
જ્યારે અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યને શુદ્ધ દ્રાવકમાં ઉમેરવામાં આવે છે ત્યારે બાષ્પદબાણમાં $11.5 \ torr$ નો ઘટાડો થાય છે. જો દ્રાવ્યના મોલ-અંશ $0.2$ હોય,તો શુદ્ધ દ્રાવકનું બાષ્પદબાણ $torr$ માં કેટલું થશે?
A
$23$
B
$115$
C
$46$
D
$57.5$

Solution

(D) અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો એ દ્રાવ્યના મોલ-અંશ જેટલો હોય છે: $\frac{P^o - P_s}{P^o} = X_{solute}$.
અહીં,બાષ્પદબાણમાં ઘટાડો $\Delta P = P^o - P_s = 11.5 \ torr$ છે.
દ્રાવ્યના મોલ-અંશ $X_{solute} = 0.2$ છે.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{11.5}{P^o} = 0.2$.
તેથી,$P^o = \frac{11.5}{0.2} = 57.5 \ torr$.
આમ,શુદ્ધ દ્રાવકનું બાષ્પદબાણ $57.5 \ torr$ થશે.
158
EasyMCQ
જ્યારે બાષ્પશીલ દ્રાવકમાં ઘન દ્રાવ્ય ઓગાળીને દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે,ત્યારે .......
A
બાષ્પદબાણ વધે છે.
B
બાષ્પાયનનો દર ઘટે છે.
C
શુદ્ધ દ્રાવકનું બાષ્પદબાણ ઘટે છે.
D
બાષ્પ અને પ્રવાહી કણો વચ્ચે સંતુલન હોતું નથી.

Solution

(C) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,જ્યારે બાષ્પશીલ દ્રાવકમાં અબાષ્પશીલ ઘન દ્રાવ્ય ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે દ્રાવ્યના કણો પ્રવાહીની સપાટી પર અમુક ક્ષેત્રફળ રોકે છે.
આનાથી સપાટી પર ઉપલબ્ધ દ્રાવકના અણુઓની સંખ્યા ઘટે છે જે બાષ્પ કલામાં જઈ શકે છે.
પરિણામે,બાષ્પાયનનો દર ઘટે છે,જેના કારણે શુદ્ધ દ્રાવકની સરખામણીમાં દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ ઘટે છે.
159
MediumMCQ
$1 \ mol$ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યને $4 \ mol$ દ્રાવકમાં ઓગાળતા બનતા દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ $24.0 \ kPa$ હોય,તો શુદ્ધ દ્રાવકનું બાષ્પદબાણ $kPa$ માં કેટલું થશે?
A
$20.2$
B
$30$
C
$32$
D
$48$

Solution

(B) અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો: $\frac{P^o - P_s}{P^o} = X_{solute} = \frac{n}{n + N}$ છે.
અહીં,$n = 1 \ mol$ (દ્રાવ્ય) અને $N = 4 \ mol$ (દ્રાવક).
દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $X_{solute} = \frac{1}{1 + 4} = \frac{1}{5} = 0.2$ થાય.
દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ $P_s = 24.0 \ kPa$ આપેલ છે.
સૂત્ર $\frac{P^o - 24.0}{P^o} = 0.2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P^o - 24.0 = 0.2 P^o$.
$0.8 P^o = 24.0$.
$P^o = \frac{24.0}{0.8} = 30 \ kPa$.
160
MediumMCQ
$5 \ g$ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યને $100 \ g$ પાણીમાં ઓગાળતા બાષ્પદબાણ $3000 \ N \ m^{-2}$ થી ઘટીને $2985 \ N \ m^{-2}$ થાય છે. તો દ્રાવ્યનું આણ્વીય દળ ............... $g/mol$ થશે.
A
$180$
B
$60$
C
$120$
D
$342$

Solution

(A) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો:
$\frac{P^o - P_s}{P^o} = \frac{w_2 \times M_1}{M_2 \times w_1}$
આપેલ છે:
$P^o = 3000 \ N \ m^{-2}$
$P_s = 2985 \ N \ m^{-2}$
$w_2 = 5 \ g$ (દ્રાવ્યનું દળ)
$w_1 = 100 \ g$ (દ્રાવકનું દળ,પાણી)
$M_1 = 18 \ g/mol$ (પાણીનું આણ્વીય દળ)
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{3000 - 2985}{3000} = \frac{5 \times 18}{M_2 \times 100}$
$\frac{15}{3000} = \frac{90}{M_2 \times 100}$
$0.005 = \frac{0.9}{M_2}$
$M_2 = \frac{0.9}{0.005} = 180 \ g/mol$
તેથી,દ્રાવ્યનું આણ્વીય દળ $180 \ g/mol$ છે.
161
MediumMCQ
ચોક્કસ તાપમાને પાણીનું બાષ્પ દબાણ $3000 \ N \ m^{-2}$ છે. જ્યારે તેમાં અવિદ્યુતવિભાજ્ય દ્રાવ્ય ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તેમાં $300 \ N \ m^{-2}$ નો ઘટાડો થાય છે. દ્રાવણની મોલાલિટી ............. $m$ છે.
A
$0.1$
B
$1$
C
$5.55$
D
$6.17$

Solution

(C) આપેલ છે: શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પ દબાણ $(P^0_A) = 3000 \ N \ m^{-2}$.
બાષ્પ દબાણમાં ઘટાડો $(\Delta P) = 300 \ N \ m^{-2}$.
દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ $(P_s) = P^0_A - \Delta P = 3000 - 300 = 2700 \ N \ m^{-2}$.
રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ: $\frac{P^0_A - P_s}{P^0_A} = \frac{n_B}{n_A + n_B} \approx \frac{n_B}{n_A}$ (મંદ દ્રાવણો માટે).
$\frac{300}{3000} = \frac{n_B}{n_A} = 0.1$.
અહીં,$n_B$ એ દ્રાવ્યના મોલ છે અને $n_A$ એ દ્રાવક (પાણી) ના મોલ છે.
$n_A = \frac{\text{પાણીનું દળ}}{18} = \frac{1000 \ g}{18 \ g \ mol^{-1}} = 55.55 \ mol$.
કારણ કે $\frac{n_B}{n_A} = 0.1$,તેથી $n_B = 0.1 \times 55.55 = 5.555 \ mol$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{n_B \times 1000}{\text{દ્રાવકનું દળ (ગ્રામમાં)}} = \frac{5.555 \times 1000}{1000} = 5.555 \ m \approx 5.55 \ m$.
162
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કોનું બાષ્પદબાણ સૌથી ઓછું હશે?
A
$0.1 \, M$ ખાંડનું દ્રાવણ
B
$0.1 \, M \, KCl$ નું દ્રાવણ
C
$0.1 \, M \, Cu(NO_3)_2$ નું દ્રાવણ
D
$0.1 \, M \, AgNO_3$ નું દ્રાવણ

Solution

(C) દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ દ્રાવ્યના કણોની સંખ્યા (વોન્ટ હોફ અવયવ,$i$) વધવાની સાથે ઘટે છે.
$1.$ ખાંડ વિદ્યુત અવિભાજ્ય છે,તેથી $i = 1$.
$2.$ $KCl$ નું આયનીકરણ $K^+ + Cl^-$ તરીકે થાય છે,તેથી $i = 2$.
$3.$ $Cu(NO_3)_2$ નું આયનીકરણ $Cu^{2+} + 2NO_3^-$ તરીકે થાય છે,તેથી $i = 3$.
$4.$ $AgNO_3$ નું આયનીકરણ $Ag^+ + NO_3^-$ તરીકે થાય છે,તેથી $i = 2$.
$Cu(NO_3)_2$ સૌથી વધુ કણો $(i = 3)$ ઉત્પન્ન કરતું હોવાથી,તે બાષ્પદબાણમાં સૌથી વધુ ઘટાડો કરશે.
તેથી,સૌથી ઓછું બાષ્પદબાણ ધરાવતું દ્રાવણ $0.1 \, M \, Cu(NO_3)_2$ છે.
163
MediumMCQ
$23\,^{\circ}C$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પદબાણ $19.8\,mm\,Hg$ છે. જ્યારે $178.2\,g$ પાણીમાં $0.1\,mol$ ગ્લુકોઝ ઓગાળવામાં આવે ત્યારે પરિણામી દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ ($mm\,Hg$ માં) કેટલું થશે?
A
$19.0$
B
$19.602$
C
$19.402$
D
$19.202$

Solution

(B) આપેલ છે: શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પદબાણ $(P^{\circ})$ = $19.8\,mm\,Hg$.
પાણીનું દળ $(w_A)$ = $178.2\,g$.
પાણીનું આણ્વીય દળ $(M_A)$ = $18\,g/mol$.
પાણીના મોલ $(n_A)$ = $\frac{178.2}{18} = 9.9\,mol$.
ગ્લુકોઝના મોલ $(n_B)$ = $0.1\,mol$.
રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો: $\frac{P^{\circ} - P_s}{P^{\circ}} = \frac{n_B}{n_A + n_B}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{19.8 - P_s}{19.8} = \frac{0.1}{9.9 + 0.1} = \frac{0.1}{10} = 0.01$.
$19.8 - P_s = 19.8 \times 0.01 = 0.198$.
$P_s = 19.8 - 0.198 = 19.602\,mm\,Hg$.
164
EasyMCQ
$0.80 \ atm$ બાષ્પદબાણ ધરાવતા દ્રાવકમાં દ્રાવ્ય ઉમેરતા બાષ્પદબાણ ઘટીને $0.60 \ atm$ થાય છે. તો દ્રાવ્યનો મોલ-અંશ ......... થશે.
A
$0.25$
B
$0.75$
C
$0.50$
D
$0.33$

Solution

(A) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો એ દ્રાવ્યના મોલ-અંશ $(x_2)$ જેટલો હોય છે.
સૂત્ર: $\frac{P_1^o - P_s}{P_1^o} = x_2$
આપેલ છે: $P_1^o = 0.80 \ atm$,$P_s = 0.60 \ atm$.
કિંમતો મૂકતા: $x_2 = \frac{0.80 - 0.60}{0.80} = \frac{0.20}{0.80} = 0.25$.
તેથી,દ્રાવ્યનો મોલ-અંશ $0.25$ થશે.
165
EasyMCQ
$373 \ K$ તાપમાને ગ્લુકોઝના મંદ દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ $750 \ mm \ of \ Hg$ છે. દ્રાવણની મોલાલિટી શોધો.
A
$13.32$
B
$0.013$
C
$1.35$
D
$0.74$

Solution

(D) બાષ્પદબાણમાં થતો ઘટાડો રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ: $\frac{P^o - P}{P^o} = \frac{n_2}{n_1 + n_2} \approx \frac{n_2}{n_1}$.
અહીં,$P^o = 760 \ mm \ of \ Hg$ (પાણી માટે $373 \ K$ તાપમાને),$P = 750 \ mm \ of \ Hg$.
$\frac{760 - 750}{760} = \frac{n_2}{n_1} = \frac{10}{760} = \frac{1}{76}$.
મોલાલિટી $(m) = \frac{n_2 \times 1000}{W_1 (g)} = \frac{n_2 \times 1000}{n_1 \times 18} = \frac{1}{76} \times \frac{1000}{18} \approx 0.731 \ m \approx 0.74 \ m$.
166
MediumMCQ
જો અગાઉના પ્રશ્નમાં જણાવેલ પ્રવાહીઓનો ઉપયોગ કરીને એવું દ્રાવણ બનાવવામાં આવે કે જેમાં $A$ ના મોલ-અંશ $0.8$ હોય,તો બાષ્પકલામાં $A$ ના મોલ-અંશ શું થશે?
A
$0.8$
B
$0.7$
C
$0.4$
D
$0.3$

Solution

(B) ધારો કે અગાઉના પ્રશ્નમાં $A$ અને $B$ ના મિશ્રણ માટે $P_A^0 = 450 \ mm \ Hg$ અને $P_B^0 = 700 \ mm \ Hg$ છે.
પ્રવાહી કલામાં $A$ ના મોલ-અંશ $x_A = 0.8$ આપેલ છે.
તેથી,$x_B = 1 - 0.8 = 0.2$.
$A$ નું આંશિક દબાણ,$P_A = P_A^0 \times x_A = 450 \times 0.8 = 360 \ mm \ Hg$.
$B$ નું આંશિક દબાણ,$P_B = P_B^0 \times x_B = 700 \ \times 0.2 = 140 \ mm \ Hg$.
કુલ દબાણ,$P_{total} = P_A + P_B = 360 + 140 = 500 \ mm \ Hg$.
બાષ્પકલામાં $A$ ના મોલ-અંશ,$y_A = \frac{P_A}{P_{total}} = \frac{360}{500} = 0.72$.
$0.72$ એ $0.7$ ની સૌથી નજીક હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
167
EasyMCQ
પ્રવાહી $A$ અને $B$ નું દ્રાવણ આપેલું છે. બાષ્પકલામાં $A$ નો મોલ-અંશ $x_1$ છે અને પ્રવાહી કલામાં $x_2$ છે. જો $P_A^o$ અને $P_B^o$ એ અનુક્રમે શુદ્ધ $A$ અને $B$ ના બાષ્પદબાણ હોય,તો કુલ બાષ્પદબાણ $P_{total}$ ............. થશે.
A
$\frac{x_1}{x_2} P_A^o$
B
$\frac{x_2}{x_1} P_A^o$
C
$\frac{x_1}{x_2} P_B^o$
D
$\frac{x_2}{x_1} P_B^o$

Solution

(B) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,$A$ નું આંશિક દબાણ $P_A = x_2 P_A^o$ છે.
બાષ્પકલામાં,મોલ-અંશ $x_1 = \frac{P_A}{P_{total}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$P_A$ ની કિંમત મૂકતા,$x_1 = \frac{x_2 P_A^o}{P_{total}}$ મળે છે.
કુલ દબાણ માટે ગોઠવતા,$P_{total} = \frac{x_2}{x_1} P_A^o$ થાય.
168
DifficultMCQ
બે પ્રવાહીઓ $A$ અને $B$ $306 \ K$ તાપમાને દ્રાવણ બનાવે છે,જે સમીકરણ $P \ (\text{in } atm) = 0.172X_A + 0.215$ નું પાલન કરે છે,જ્યાં $P$ દ્રાવણનું કુલ બાષ્પદબાણ અને $X_A$ એ $A$ ના મોલ-અંશ છે. તો શુદ્ધ $B$ નું બાષ્પદબાણ ............ થશે. ($atm$ માં)
A
$0.172$
B
$0.215$
C
$0.043$
D
$0.387$

Solution

(B) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,દ્વિઅંગી દ્રાવણનું કુલ દબાણ $P = P_A^0 X_A + P_B^0 X_B$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$X_A + X_B = 1$ હોવાથી,$X_B = 1 - X_A$ થાય.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $P = P_A^0 X_A + P_B^0 (1 - X_A) = (P_A^0 - P_B^0) X_A + P_B^0$.
આપેલ સમીકરણ $P = 0.172 X_A + 0.215$ સાથે સરખાવતા,અચળ પદ એ શુદ્ધ $B$ નું બાષ્પદબાણ $(P_B^0)$ દર્શાવે છે.
તેથી,$P_B^0 = 0.215 \ atm$.
169
MediumMCQ
$25\, ^oC$ તાપમાને બેન્ઝિન અને ટોલ્યુઇન આદર્શ દ્રાવણ બનાવે છે. જો બેન્ઝિન અને ટોલ્યુઇનનું વજનથી પ્રમાણ $1:2$ હોય,તો દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ ($mm \, of \, Hg$ માં) કેટલું થશે? શુદ્ધ બેન્ઝિન અને ટોલ્યુઇનનું બાષ્પદબાણ અનુક્રમે $75\, mm \, of \, Hg$ અને $30\, mm \, of \, Hg$ છે.
A
$45$
B
$52.2$
C
$27.7$
D
$60$

Solution

(A) $1$. મોલર દળ: બેન્ઝિન $(C_6H_6)$ = $78\, g/mol$,ટોલ્યુઇન $(C_7H_8)$ = $92\, g/mol$
$2$. ધારો કે બેન્ઝિનનું વજન $1\, g$ અને ટોલ્યુઇનનું વજન $2\, g$ છે.
$3$. મોલની સંખ્યા: $n_{benzene} = 1/78 \approx 0.0128$,$n_{toluene} = 2/92 \approx 0.0217$
$4$. મોલ અંશ: $x_{benzene} = 0.0128 / (0.0128 + 0.0217) \approx 0.371$,$x_{toluene} = 1 - 0.371 = 0.629$
$5$. કુલ બાષ્પદબાણ: $P_{total} = P^o_{benzene} \times x_{benzene} + P^o_{toluene} \times x_{toluene} = (75 \times 0.371) + (30 \times 0.629) = 27.825 + 18.87 = 46.695 \approx 47\, mm \, of \, Hg$.
નોંધ: ગણતરી મુજબ નજીકનો વિકલ્પ $45$ છે.
170
MediumMCQ
$1 \ L$ પાણીમાં આશરે $100 \ mL$ એસિટોન ઉમેરવામાં આવે તો દ્રાવણમાં પાણીનું બાષ્પદબાણ............
A
શુદ્ધ પાણીના બાષ્પદબાણ કરતા ઓછું થશે.
B
દ્રાવણના બાષ્પદબાણ જેટલું થશે.
C
શુદ્ધ પાણીના બાષ્પદબાણ જેટલું થશે.
D
શુદ્ધ પાણીના બાષ્પદબાણ કરતા વધારે થશે.
171
MediumMCQ
$A$ અને $B$ ના દ્વિઅંગી દ્રાવણમાં,શુદ્ધ $A$ નું બાષ્પદબાણ શુદ્ધ $B$ ના બાષ્પદબાણ કરતા ઓછું છે. જો $X_A$ એ પ્રવાહી કલામાં $A$ નો મોલ-અંશ હોય અને $Y_A$ એ બાષ્પ કલામાં $A$ નો મોલ-અંશ હોય,તો ..........
A
$X_A = Y_A$
B
$X_A > Y_A$
C
$X_A < Y_A$
D
અપૂરતી માહિતી

Solution

(B) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,$A$ નું આંશિક દબાણ $P_A = P_A^0 X_A$ છે અને કુલ દબાણ $P_{total} = P_A^0 X_A + P_B^0 X_B$ છે.
બાષ્પ કલામાં,મોલ-અંશ $Y_A$ એ $Y_A = \frac{P_A}{P_{total}} = \frac{P_A^0 X_A}{P_A^0 X_A + P_B^0 X_B}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $P_A^0 < P_B^0$,તેથી જે ઘટકનું બાષ્પદબાણ ઓછું હોય $(A)$ તે ઓછું બાષ્પશીલ હશે.
આથી,બાષ્પ કલામાં ઓછા બાષ્પશીલ ઘટકનો મોલ-અંશ હંમેશા પ્રવાહી કલામાં તેના મોલ-અંશ કરતા ઓછો હોય છે,એટલે કે $Y_A < X_A$ અથવા $X_A > Y_A$.
172
EasyMCQ
જો પ્રવાહી $A$ નું બાષ્પદબાણ ${P_A}^o$ અને પ્રવાહી $B$ નું બાષ્પદબાણ ${P_B}^o$ હોય,તો દ્રાવણમાં $A$ નું આંશિક બાષ્પદબાણ ..... થશે.
A
${P_A}^o - X_A {P_A}^o$
B
$X_B {P_A}^o$
C
${P_A}^o - X_B {P_A}^o$
D
$X_A {P_A}^o - X_B {P_B}^o$

Solution

(C) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,આદર્શ દ્રાવણમાં ઘટકનું આંશિક બાષ્પદબાણ તેના મોલ અંશ અને તેના શુદ્ધ બાષ્પદબાણના ગુણાકાર જેટલું હોય છે.
ઘટક $A$ માટે,આંશિક બાષ્પદબાણ $P_A = X_A {P_A}^o$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
દ્વિઅંગી દ્રાવણમાં મોલ અંશનો સરવાળો $X_A + X_B = 1$ હોવાથી,$X_A = 1 - X_B$ થાય.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $P_A = (1 - X_B) {P_A}^o = {P_A}^o - X_B {P_A}^o$ મળે છે.
173
EasyMCQ
$X$ અને $Y$ ના પ્રવાહી મિશ્રણનું બાષ્પદબાણ સમીકરણ $P = 160X_x + 50$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $X_x$ એ $X$ નો મોલ અંશ છે. શુદ્ધ પ્રવાહી $X$ અને $Y$ ના બાષ્પદબાણનો ગુણોત્તર કેટલો થશે?
A
$3.5 : 1$
B
$3 : 1$
C
$4 : 3$
D
$4.2 : 1$

Solution

(D) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,દ્વિઅંગી મિશ્રણનું કુલ બાષ્પદબાણ $P = P_Y^0 + (P_X^0 - P_Y^0)X_x$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ સમીકરણ $P = 160X_x + 50$ સાથે સરખાવતા:
$P_Y^0 = 50 \text{ torr}$ (શુદ્ધ $Y$ નું બાષ્પદબાણ)
$P_X^0 - P_Y^0 = 160$
$P_X^0 - 50 = 160 \implies P_X^0 = 210 \text{ torr}$ (શુદ્ધ $X$ નું બાષ્પદબાણ)
શુદ્ધ $X$ અને $Y$ ના બાષ્પદબાણનો ગુણોત્તર $\frac{P_X^0}{P_Y^0} = \frac{210}{50} = \frac{21}{5} = 4.2 : 1$ થાય.
174
DifficultMCQ
ચોક્કસ તાપમાને શુદ્ધ બેન્ઝીનનું બાષ્પ દબાણ $0.850 \ bar$ છે. $0.5 \ g$ વજન ધરાવતો અબાષ્પશીલ,બિન-વિદ્યુતવિભાજ્ય ઘન પદાર્થ $39.0 \ g$ બેન્ઝીન (મોલર દળ $78 \ g/mol$) માં ઉમેરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ $0.845 \ bar$ થાય છે. તો ઘન પદાર્થનું આણ્વીય દળ કેટલું હશે?
A
$58$
B
$180$
C
$170$
D
$145$

Solution

(C) આપેલ છે: $p_{benzene}^o = 0.850 \ bar$,$p_{solution} = 0.845 \ bar$,$W_{benzene} = 39.0 \ g$,$M_{benzene} = 78 \ g/mol$,$w_{solid} = 0.5 \ g$.
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય માટે રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{p^o - p}{p^o} = \frac{n_{solid}}{n_{solid} + n_{benzene}} \approx \frac{n_{solid}}{n_{benzene}}$ (મંદ દ્રાવણો માટે).
$n_{benzene} = \frac{39.0 \ g}{78 \ g/mol} = 0.5 \ mol$.
$\frac{0.850 - 0.845}{0.850} = \frac{0.5 / M_{solid}}{0.5}$.
$\frac{0.005}{0.850} = \frac{0.5}{M_{solid} \times 0.5} = \frac{1}{M_{solid}}$.
$M_{solid} = \frac{0.850}{0.005} = 170 \ g/mol$.
175
DifficultMCQ
$300 \ K$ તાપમાને,$3 \ mol \ A$ અને $2 \ mol \ B$ ધરાવતા આદર્શ દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ $600 \ torr$ છે. સમાન તાપમાને,જો આ દ્રાવણમાં $1.5 \ mol \ A$ અને $0.5 \ mol \ C$ (અબાષ્પશીલ) ઉમેરવામાં આવે,તો દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ $30 \ torr$ જેટલું વધે છે. $p_B^o$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$940$
B
$405$
C
$90$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પ્રારંભિક દ્રાવણ માટે: $n_A = 3, n_B = 2$. કુલ મોલ = $5$.
$P_1 = p_A^o \left( \frac{3}{5} \right) + p_B^o \left( \frac{2}{5} \right) = 600 \ torr$.
$3p_A^o + 2p_B^o = 3000$ (સમીકરણ $1$).
$1.5 \ mol \ A$ અને $0.5 \ mol \ C$ ઉમેર્યા પછી: $n_A = 4.5, n_B = 2, n_C = 0.5$. કુલ મોલ = $7$.
$C$ અબાષ્પશીલ હોવાથી,$p_C^o = 0$.
$P_2 = 600 + 30 = 630 \ torr$.
$P_2 = p_A^o \left( \frac{4.5}{7} \right) + p_B^o \left( \frac{2}{7} \right) = 630$.
$4.5p_A^o + 2p_B^o = 4410$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(4.5 - 3)p_A^o = 4410 - 3000 \implies 1.5p_A^o = 1410 \implies p_A^o = 940 \ torr$.
સમીકરણ $1$ માં $p_A^o$ ની કિંમત મૂકતા: $3(940) + 2p_B^o = 3000 \implies 2820 + 2p_B^o = 3000 \implies 2p_B^o = 180 \implies p_B^o = 90 \ torr$.
176
MediumMCQ
$12 \ g$ યુરિયાને $1 \ L$ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે અને $68.4 \ g$ સુક્રોઝને $1 \ L$ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે. પ્રથમ કિસ્સામાં બાષ્પ દબાણમાં થતો ઘટાડો
A
બીજા જેટલો જ છે
B
બીજા કરતા વધારે છે
C
બીજા કરતા ઓછો છે
D
બીજા કરતા બમણો છે

Solution

(A) યુરિયાના મોલ $= \frac{12 \ g}{60 \ g/mol} = 0.2 \ mol$.
સુક્રોઝના મોલ $= \frac{68.4 \ g}{342 \ g/mol} = 0.2 \ mol$.
રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પ દબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો એ દ્રાવ્યના મોલ અંશ જેટલો હોય છે.
બંને દ્રાવણોમાં દ્રાવકનું કદ સમાન હોવાથી અને દ્રાવ્યના મોલ સમાન હોવાથી,તેમના મોલ અંશ સમાન છે.
તેથી,બંને કિસ્સાઓમાં બાષ્પ દબાણમાં થતો ઘટાડો સમાન છે.
177
MediumMCQ
જ્યારે દ્રાવકમાં અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ઉમેરવામાં આવે છે ત્યારે દ્રાવકનું બાષ્પદબાણ $10 \ mm \ Hg$ જેટલું ઘટે છે. દ્રાવણમાં દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $0.2$ છે. જો બાષ્પદબાણમાં ઘટાડો $20 \ mm \ Hg$ કરવો હોય,તો દ્રાવકનો મોલ અંશ કેટલો હોવો જોઈએ?
A
$0.8$
B
$0.6$
C
$0.4$
D
$0.2$

Solution

(B) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડો એ દ્રાવ્યના મોલ અંશ જેટલો હોય છે: $\frac{\Delta p}{p^o} = x_{solute}$.
આપેલ છે કે $\Delta p = 10 \ mm \ Hg$ અને $x_{solute} = 0.2$,તેથી $\frac{10}{p^o} = 0.2$,જે $p^o = \frac{10}{0.2} = 50 \ mm \ Hg$ આપે છે.
બીજા કિસ્સા માટે,જ્યાં $\Delta p = 20 \ mm \ Hg$ છે,દ્રાવ્યનો નવો મોલ અંશ $(x'_{solute})$ $\frac{20}{p^o} = \frac{20}{50} = 0.4$ થશે.
દ્રાવ્ય અને દ્રાવકના મોલ અંશનો સરવાળો $1$ હોવાથી,દ્રાવકનો મોલ અંશ $x_{solvent} = 1 - x'_{solute} = 1 - 0.4 = 0.6$ થશે.
178
DifficultMCQ
વિધાન : જો દ્રાવક કરતાં વધુ બાષ્પશીલ પ્રવાહી દ્રાવ્યને દ્રાવકમાં ઉમેરવામાં આવે,તો દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ વધી શકે છે,એટલે કે $p_s > p^o$.
કારણ : વધુ બાષ્પશીલ પ્રવાહી દ્રાવ્યની હાજરીમાં,ફક્ત દ્રાવ્ય જ બાષ્પ બનાવશે અને દ્રાવક નહીં.
A
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી હોય.
B
જો વિધાન અને કારણ બંને સાચા હોય પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી ન હોય.
C
જો વિધાન સાચું હોય પરંતુ કારણ ખોટું હોય.
D
જો વિધાન અને કારણ બંને ખોટા હોય.

Solution

(C) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બે બાષ્પશીલ ઘટકો ધરાવતા દ્રાવણનું કુલ બાષ્પ દબાણ $p_s = p_1 + p_2 = x_1 p_1^o + x_2 p_2^o$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જો દ્રાવ્ય (ઘટક $2$) એ દ્રાવક (ઘટક $1$) કરતાં વધુ બાષ્પશીલ હોય,તો $p_2^o > p_1^o$ થાય.
આ કિસ્સામાં,મોલ અંશના આધારે કુલ બાષ્પ દબાણ $p_s$ એ શુદ્ધ દ્રાવકના બાષ્પ દબાણ $p_1^o$ કરતા વધારે હોઈ શકે છે.
જો કે,કારણ ખોટું છે કારણ કે બંને ઘટકો કુલ બાષ્પ દબાણમાં ફાળો આપે છે અને બંને બાષ્પ બનાવે છે,જેમાં બાષ્પ કલા વધુ બાષ્પશીલ ઘટકથી સમૃદ્ધ હોય છે.
179
AdvancedMCQ
બે ખુલ્લા બીકર,જેમાં એકમાં દ્રાવક અને બીજામાં તે દ્રાવક સાથે અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યનું મિશ્રણ છે,તેને એક પાત્રમાં સાથે સીલ કરવામાં આવે છે. સમય જતાં:
A
દ્રાવણનું કદ બદલાતું નથી અને દ્રાવકનું કદ ઘટે છે.
B
દ્રાવણનું કદ ઘટે છે અને દ્રાવકનું કદ ઘટે છે.
C
દ્રાવણનું કદ વધે છે અને દ્રાવકનું કદ ઘટે છે.
D
દ્રાવણ અને દ્રાવકનું કદ બદલાતું નથી.

Solution

(C) શુદ્ધ દ્રાવકનું બાષ્પ દબાણ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા દ્રાવણ કરતા વધારે હોય છે.
સીલબંધ પાત્રમાં,સંતુલન સ્થાપિત કરવા માટે શુદ્ધ દ્રાવકના બીકરમાંથી દ્રાવકના અણુઓનું બાષ્પીભવન થાય છે.
દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ ઓછું હોવાથી,સંતુલન બાષ્પ દબાણ જાળવી રાખવા માટે દ્રાવકની બાષ્પ દ્રાવણના બીકરમાં સંઘનિત થાય છે.
પરિણામે,શુદ્ધ દ્રાવકનું કદ ઘટે છે જ્યારે દ્રાવણનું કદ વધે છે.
180
MediumMCQ
ત્રણ અલગ-અલગ પ્રવાહીઓ $X$,$Y$ અને $Z$ માટે બાષ્પ દબાણ અને તાપમાનનો આલેખ નીચે દર્શાવેલ છે.
નીચે મુજબના અનુમાન કરવામાં આવ્યા છે:
$(A)$ $Y$ ની સરખામણીમાં $X$ માં આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળો વધારે છે.
$(B)$ $Y$ ની સરખામણીમાં $X$ માં આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળો ઓછા છે.
$(C)$ $Y$ ની સરખામણીમાં $Z$ માં આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળો ઓછા છે.
સાચું/સાચા અનુમાન કયું/કયા છે?
Question diagram
A
$(A)$
B
$(C)$
C
$(B)$
D
$(B)$ અને $(C)$

Solution

(C) આલેખ પરથી,સમાન બાષ્પ દબાણે,પ્રવાહી $Z$ માટે જરૂરી તાપમાન સૌથી વધુ છે,ત્યારબાદ $Y$ અને પછી $X$ આવે છે. આ દર્શાવે છે કે ઉત્કલન બિંદુનો ક્રમ $Z > Y > X$ છે.
જે પ્રવાહીના ઉત્કલન બિંદુ ઊંચા હોય તેમાં આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળો પ્રબળ હોય છે.
તેથી,આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળોનો ક્રમ $Z > Y > X$ છે.
અનુમાનોનું મૂલ્યાંકન:
$(A)$ $Y$ ની સરખામણીમાં $X$ માં આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળો વધારે છે: ખોટું,કારણ કે $X$ માં $Y$ કરતા આકર્ષણ બળો ઓછા છે.
$(B)$ $Y$ ની સરખામણીમાં $X$ માં આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળો ઓછા છે: સાચું.
$(C)$ $Y$ ની સરખામણીમાં $Z$ માં આંતરઆણ્વિય આકર્ષણ બળો ઓછા છે: ખોટું,કારણ કે $Z$ માં $Y$ કરતા આકર્ષણ બળો વધારે છે.
આમ,માત્ર અનુમાન $(B)$ સાચું છે.
181
Difficult
$298\,K$ તાપમાને ક્લોરોફોર્મ $(CHCl_{3})$ અને ડાયક્લોરોમિથેન $(CH_{2}Cl_{2})$ નું બાષ્પ દબાણ અનુક્રમે $200\,mm\,Hg$ અને $415\,mm\,Hg$ છે. $(i)$ $25.5\,g$ $CHCl_{3}$ અને $40\,g$ $CH_{2}Cl_{2}$ ને મિશ્ર કરીને બનાવેલા દ્રાવણનું $298\,K$ તાપમાને બાષ્પ દબાણ ગણો અને,$(ii)$ બાષ્પ કલામાં દરેક ઘટકનો મોલ અંશ શોધો.

Solution

$(i)$ $CH_{2}Cl_{2}$ નું મોલર દળ $= 12 \times 1 + 1 \times 2 + 35.5 \times 2 = 85\,g\,mol^{-1}$.
$CHCl_{3}$ નું મોલર દળ $= 12 \times 1 + 1 \times 1 + 35.5 \times 3 = 119.5\,g\,mol^{-1}$.
$CH_{2}Cl_{2}$ ના મોલ $= \frac{40\,g}{85\,g\,mol^{-1}} = 0.47\,mol$.
$CHCl_{3}$ ના મોલ $= \frac{25.5\,g}{119.5\,g\,mol^{-1}} = 0.213\,mol$.
કુલ મોલ $= 0.47 + 0.213 = 0.683\,mol$.
$x_{CH_{2}Cl_{2}} = \frac{0.47\,mol}{0.683\,mol} = 0.688$.
$x_{CHCl_{3}} = 1.00 - 0.688 = 0.312$.
$P_{\text{total}} = P_{CH_{2}Cl_{2}}^{0} \times x_{CH_{2}Cl_{2}} + P_{CHCl_{3}}^{0} \times x_{CHCl_{3}} = 415 \times 0.688 + 200 \times 0.312 = 285.52 + 62.4 = 347.92\,mm\,Hg$.
$(ii)$ બાષ્પ કલામાં મોલ અંશ $(y_i = P_i / P_{\text{total}})$.
$y_{CH_{2}Cl_{2}} = \frac{285.52}{347.92} = 0.82$.
$y_{CHCl_{3}} = \frac{62.4}{347.92} = 0.18$.
182
Medium
ચોક્કસ તાપમાને શુદ્ધ બેન્ઝીનનું બાષ્પદબાણ $0.850 \ bar$ છે. જ્યારે $0.5 \ g$ વજન ધરાવતો અબાષ્પશીલ,બિન-વિદ્યુતવિભાજ્ય ઘન પદાર્થ $39.0 \ g$ બેન્ઝીન (મોલર દળ $78 \ g \ mol^{-1}$) માં ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ $0.845 \ bar$ થાય છે. તો ઘન પદાર્થનું મોલર દળ કેટલું હશે?

Solution

$(170 \ g \ mol^{-1}$) આપેલ મૂલ્યો નીચે મુજબ છે:
$p_{1}^{0} = 0.850 \ bar$; $p = 0.845 \ bar$; $M_{1} = 78 \ g \ mol^{-1}$; $w_{2} = 0.5 \ g$; $w_{1} = 39 \ g$
બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડાના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{p_{1}^{0} - p}{p_{1}^{0}} = \frac{w_{2} \times M_{1}}{M_{2} \times w_{1}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{0.850 - 0.845}{0.850} = \frac{0.5 \times 78}{M_{2} \times 39}$
$\frac{0.005}{0.850} = \frac{39}{M_{2} \times 39}$
$\frac{1}{170} = \frac{1}{M_{2}}$
$M_{2} = 170 \ g \ mol^{-1}$
183
Difficult
$350$ $K$ તાપમાને શુદ્ધ પ્રવાહી $A$ અને $B$ ના બાષ્પ દબાણ અનુક્રમે $450$ $mm$ $Hg$ અને $700$ $mm$ $Hg$ છે. જો કુલ બાષ્પ દબાણ $600$ $mm$ $Hg$ હોય,તો પ્રવાહી મિશ્રણનું બંધારણ શોધો. બાષ્પ કલાનું બંધારણ પણ શોધો.

Solution

(A) આપેલ છે:
$P_{A}^{0} = 450$ $mm$ $Hg$
$P_{B}^{0} = 700$ $mm$ $Hg$
$P_{total} = 600$ $mm$ $Hg$
રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ:
$P_{total} = P_{A}^{0} x_{A} + P_{B}^{0} x_{B}$
$x_{B} = 1 - x_{A}$ હોવાથી:
$600 = 450 x_{A} + 700 (1 - x_{A})$
$600 = 450 x_{A} + 700 - 700 x_{A}$
$250 x_{A} = 100$
$x_{A} = 0.4$
$x_{B} = 0.6$
પ્રવાહી મિશ્રણનું બંધારણ: $x_{A} = 0.4, x_{B} = 0.6$
બાષ્પ કલામાં બંધારણ ($y_{A}$ અને $y_{B}$):
$y_{A} = \frac{P_{A}}{P_{total}} = \frac{180}{600} = 0.3$
$y_{B} = \frac{P_{B}}{P_{total}} = \frac{420}{600} = 0.7$
184
Difficult
$298 \, K$ તાપમાને શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પદબાણ $23.8 \, mm \, Hg$ છે. $50 \, g$ યુરિયા $(NH_2CONH_2)$ ને $850 \, g$ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે. આ દ્રાવણ માટે પાણીનું બાષ્પદબાણ અને તેના બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો ગણો.

Solution

(N/A) આપેલ છે: શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પદબાણ,$p_1^0 = 23.8 \, mm \, Hg$.
પાણીનું વજન,$w_1 = 850 \, g$.
યુરિયાનું વજન,$w_2 = 50 \, g$.
પાણીનું આણ્વીય દળ,$M_1 = 18 \, g \, mol^{-1}$.
યુરિયાનું આણ્વીય દળ,$M_2 = 60 \, g \, mol^{-1}$.
પાણીના મોલની સંખ્યા,$n_1 = \frac{850}{18} = 47.22 \, mol$.
યુરિયાના મોલની સંખ્યા,$n_2 = \frac{50}{60} = 0.833 \, mol$.
બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો $\frac{p_1^0 - p_1}{p_1^0} = \frac{n_2}{n_1 + n_2}$ દ્વારા મળે છે.
$\frac{p_1^0 - p_1}{p_1^0} = \frac{0.833}{47.22 + 0.833} = \frac{0.833}{48.053} = 0.0173$.
હવે,$23.8 - p_1 = 0.0173 \times 23.8 = 0.4117$.
$p_1 = 23.8 - 0.4117 = 23.388 \, mm \, Hg \approx 23.4 \, mm \, Hg$.
આમ,દ્રાવણનું બાષ્પદબાણ $23.4 \, mm \, Hg$ છે અને બાષ્પદબાણમાં થતો સાપેક્ષ ઘટાડો $0.0173$ છે.
185
Easy
$2 \%$ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા જલીય દ્રાવણનું દ્રાવકના સામાન્ય ઉત્કલન બિંદુએ દબાણ $1.004 \ bar$ છે. દ્રાવ્યનું મોલર દળ કેટલું હશે?

Solution

(N/A) આપેલ છે:
સામાન્ય ઉત્કલન બિંદુએ દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ $(p_{1}) = 1.004 \ bar$
સામાન્ય ઉત્કલન બિંદુએ શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પ દબાણ $(p_{1}^{\circ}) = 1.013 \ bar$
દ્રાવ્યનું દળ $(w_{2}) = 2 \ g$
દ્રાવક (પાણી) નું દળ $(w_{1}) = 98 \ g$
દ્રાવક (પાણી) નું મોલર દળ $(M_{1}) = 18 \ g \ mol^{-1}$
બાષ્પ દબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડા માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ:
$\frac{p_{1}^{\circ} - p_{1}}{p_{1}^{\circ}} = \frac{w_{2} \times M_{1}}{M_{2} \times w_{1}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{1.013 - 1.004}{1.013} = \frac{2 \times 18}{M_{2} \times 98}$
$\frac{0.009}{1.013} = \frac{36}{M_{2} \times 98}$
$M_{2} = \frac{36 \times 1.013}{0.009 \times 98}$
$M_{2} = \frac{36.468}{0.882} \approx 41.35 \ g \ mol^{-1}$
આમ,દ્રાવ્યનું મોલર દળ $41.35 \ g \ mol^{-1}$ છે.
186
Easy
$300 \, K$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પ દબાણ $12.3 \, kPa$ છે. તેમાં રહેલા અબાષ્પશીલ દ્રાવ્યના $1 \, molal$ દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ ગણો.

Solution

(N/A) $1 \, molal$ દ્રાવણ એટલે કે $1000 \, g$ દ્રાવક (પાણી) માં $1 \, mol$ દ્રાવ્ય ઓગળેલું છે.
પાણીનું મોલર દળ $= 18 \, g \, mol^{-1}$.
પાણીના મોલની સંખ્યા $= \frac{1000 \, g}{18 \, g \, mol^{-1}} = 55.56 \, mol$.
દ્રાવ્યનો મોલ અંશ $(x_2)$ $= \frac{n_2}{n_1 + n_2} = \frac{1}{55.56 + 1} = \frac{1}{56.56} \approx 0.0177$.
આપેલ છે,શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પ દબાણ,$p_1^o = 12.3 \, kPa$.
અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય માટે રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{p_1^o - p_1}{p_1^o} = x_2$.
$p_1 = p_1^o (1 - x_2) = 12.3 \times (1 - 0.0177) = 12.3 \times 0.9823$.
$p_1 \approx 12.08 \, kPa$.
187
Easy
$114 \, g$ ઓક્ટેનમાં કેટલા ગ્રામ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય (મોલર દળ $40 \, g \, mol^{-1}$) ઓગાળવો જોઈએ જેથી તેનું બાષ્પદબાણ $80 \%$ સુધી ઘટી જાય?

Solution

(8 G) ધારો કે શુદ્ધ ઓક્ટેનનું બાષ્પદબાણ $p_{1}^{o}$ છે.
અંતિમ બાષ્પદબાણ $p_{1} = 0.8 p_{1}^{o}$ છે.
દ્રાવ્યનું મોલર દળ,$M_{2} = 40 \, g \, mol^{-1}$.
ઓક્ટેનનું દળ,$w_{1} = 114 \, g$.
ઓક્ટેન $(C_{8}H_{18})$ નું મોલર દળ,$M_{1} = (8 \times 12) + (18 \times 1) = 114 \, g \, mol^{-1}$.
બાષ્પદબાણમાં સાપેક્ષ ઘટાડા માટે રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{p_{1}^{o} - p_{1}}{p_{1}^{o}} = \frac{w_{2} \times M_{1}}{M_{2} \times w_{1}}$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{p_{1}^{o} - 0.8 p_{1}^{o}}{p_{1}^{o}} = \frac{w_{2} \times 114}{40 \times 114}$
$\frac{0.2 p_{1}^{o}}{p_{1}^{o}} = \frac{w_{2}}{40}$
$0.2 = \frac{w_{2}}{40}$
$w_{2} = 0.2 \times 40 = 8 \, g$.
આમ,દ્રાવ્યનું જરૂરી દળ $8 \, g$ છે.
188
Easy
$30 \,g$ અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ધરાવતા $90 \,g$ પાણીના દ્રાવણનું $298 \,K$ તાપમાને બાષ્પદબાણ $2.8 \,kPa$ છે. ત્યારબાદ,દ્રાવણમાં $18 \,g$ પાણી ઉમેરવામાં આવે છે અને નવું બાષ્પદબાણ $298 \,K$ તાપમાને $2.9 \,kPa$ થાય છે. ગણતરી કરો:
$i$. દ્રાવ્યનું મોલર દળ
$ii$. $298 \,K$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પદબાણ

Solution

$(i)$ ધારો કે દ્રાવ્યનું મોલર દળ $M \,g \,mol^{-1}$ છે.
પ્રારંભિક સ્થિતિ:
$n_{1} = \frac{90 \,g}{18 \,g \,mol^{-1}} = 5 \,mol$ (પાણીના મોલ)
$n_{2} = \frac{30 \,g}{M \,g \,mol^{-1}} = \frac{30}{M} \,mol$ (દ્રાવ્યના મોલ)
$p_{1} = 2.8 \,kPa$
રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{p_{1}^{o} - p_{1}}{p_{1}^{o}} = \frac{n_{2}}{n_{1} + n_{2}}$
$1 - \frac{2.8}{p_{1}^{o}} = \frac{30/M}{5 + 30/M} = \frac{30}{5M + 30}$
$\frac{2.8}{p_{1}^{o}} = 1 - \frac{30}{5M + 30} = \frac{5M}{5M + 30}$
$\frac{p_{1}^{o}}{2.8} = \frac{5M + 30}{5M} \quad \dots (i)$
$18 \,g$ પાણી ઉમેર્યા પછી:
$n_{1}' = \frac{90 + 18}{18} = 6 \,mol$
$p_{1}' = 2.9 \,kPa$
$\frac{p_{1}^{o} - 2.9}{p_{1}^{o}} = \frac{30/M}{6 + 30/M} = \frac{30}{6M + 30}$
$\frac{p_{1}^{o}}{2.9} = \frac{6M + 30}{6M} \quad \dots (ii)$
$(i)$ ને $(ii)$ વડે ભાગતા:
$\frac{2.9}{2.8} = \frac{6(5M + 30)}{5(6M + 30)}$
$87M + 435 = 84M + 504$
$3M = 69 \Rightarrow M = 23 \,g \,mol^{-1}$.
$(ii)$ $M = 23$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા:
$p_{1}^{o} = 2.8 \times \frac{145}{115} = 3.53 \,kPa$.
189
Easy
$293 \, K$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પ દબાણ $17.535 \, mm \, Hg$ છે. જ્યારે $25 \, g$ ગ્લુકોઝને $450 \, g$ પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે ત્યારે $293 \, K$ તાપમાને પાણીનું બાષ્પ દબાણ ગણો.

Solution

(N/A) શુદ્ધ પાણીનું બાષ્પ દબાણ,$P_{1}^{\circ} = 17.535 \, mm \, Hg$
ગ્લુકોઝનું દળ,$w_{2} = 25 \, g$
પાણીનું દળ,$w_{1} = 450 \, g$
ગ્લુકોઝનું મોલર દળ $(C_{6}H_{12}O_{6})$,$M_{2} = 180 \, g \, mol^{-1}$
પાણીનું મોલર દળ,$M_{1} = 18 \, g \, mol^{-1}$
ગ્લુકોઝના મોલ,$n_{2} = \frac{25}{180} = 0.139 \, mol$
પાણીના મોલ,$n_{1} = \frac{450}{18} = 25 \, mol$
રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ:
$\frac{P_{1}^{\circ} - p_{1}}{P_{1}^{\circ}} = \frac{n_{2}}{n_{2} + n_{1}}$
$\frac{17.535 - p_{1}}{17.535} = \frac{0.139}{25.139} \approx 0.00553$
$p_{1} = 17.438 \, mm \, Hg \approx 17.44 \, mm \, Hg$
દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ $17.44 \, mm \, Hg$ છે.
190
Easy
$100 \, g$ પ્રવાહી $A$ (મોલર દળ $140 \, g \, mol^{-1}$) ને $1000 \, g$ પ્રવાહી $B$ (મોલર દળ $180 \, g \, mol^{-1}$) માં ઓગાળવામાં આવ્યું હતું. શુદ્ધ પ્રવાહી $B$ નું બાષ્પ દબાણ $500 \, torr$ માલૂમ પડ્યું હતું. જો દ્રાવણનું કુલ બાષ્પ દબાણ $475 \, torr$ હોય,તો શુદ્ધ પ્રવાહી $A$ નું બાષ્પ દબાણ અને દ્રાવણમાં તેનું બાષ્પ દબાણ ગણો.

Solution

(N/A) પ્રવાહી $A$ ના મોલની સંખ્યા,$n_{A} = \frac{100}{140} \, mol = 0.714 \, mol$.
પ્રવાહી $B$ ના મોલની સંખ્યા,$n_{B} = \frac{1000}{180} \, mol = 5.556 \, mol$.
$A$ નો મોલ અંશ,$x_{A} = \frac{n_{A}}{n_{A} + n_{B}} = \frac{0.714}{0.714 + 5.556} = 0.114$.
$B$ નો મોલ અંશ,$x_{B} = 1 - 0.114 = 0.886$.
શુદ્ધ પ્રવાહી $B$ નું બાષ્પ દબાણ,$P_{B}^{o} = 500 \, torr$.
દ્રાવણમાં પ્રવાહી $B$ નું બાષ્પ દબાણ,$p_{B} = P_{B}^{o} x_{B} = 500 \times 0.886 = 443 \, torr$.
દ્રાવણનું કુલ બાષ્પ દબાણ,$p_{total} = 475 \, torr$.
દ્રાવણમાં પ્રવાહી $A$ નું બાષ્પ દબાણ,$p_{A} = p_{total} - p_{B} = 475 - 443 = 32 \, torr$.
રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,$p_{A} = P_{A}^{o} x_{A}$.
$P_{A}^{o} = \frac{p_{A}}{x_{A}} = \frac{32}{0.114} = 280.7 \, torr$.
આમ,શુદ્ધ પ્રવાહી $A$ નું બાષ્પ દબાણ $280.7 \, torr$ છે અને દ્રાવણમાં તેનું બાષ્પ દબાણ $32 \, torr$ છે.
191
Advanced
બાષ્પશીલ દ્રાવ્ય અને બાષ્પશીલ દ્રાવક ધરાવતા દ્રાવણ માટે કુલ દબાણ અને મોલ અંશ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવતું સમીકરણ તારવો અને આલેખ દોરીને સમજાવો.

Solution

(N/A) ધારો કે દ્વિઅંગી બાષ્પશીલ દ્રાવણમાં ઘટક $1$ અને ઘટક $2$ હાજર છે. તેમના મોલ અંશ $X_{1}$ અને $X_{2}$ છે અને તેમનું બાષ્પ દબાણ અનુક્રમે $P_{1}$ અને $P_{2}$ છે.
રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બાષ્પશીલ પ્રવાહીઓના દ્રાવણ માટે,દરેક ઘટકનું આંશિક બાષ્પ દબાણ દ્રાવણમાં રહેલા તેના મોલ અંશના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
ઘટક $1$ માટે: $P_{1} = P_{1}^{0} X_{1}$,જ્યાં $P_{1}^{0}$ એ શુદ્ધ ઘટક $1$ નું બાષ્પ દબાણ છે.
ઘટક $2$ માટે: $P_{2} = P_{2}^{0} X_{2}$,જ્યાં $P_{2}^{0}$ એ શુદ્ધ ઘટક $2$ નું બાષ્પ દબાણ છે.
ડાલ્ટનના આંશિક દબાણના નિયમ મુજબ,કુલ દબાણ $P_{\text{total}}$ એ આંશિક દબાણોનો સરવાળો છે:
$P_{\text{total}} = P_{1} + P_{2} = P_{1}^{0} X_{1} + P_{2}^{0} X_{2}$.
$X_{1} + X_{2} = 1$ હોવાથી,$X_{1} = 1 - X_{2}$ થાય.
આ કિંમત મૂકતા:
$P_{\text{total}} = P_{1}^{0} (1 - X_{2}) + P_{2}^{0} X_{2} = P_{1}^{0} + (P_{2}^{0} - P_{1}^{0}) X_{2}$.
નિષ્કર્ષ:
$(i)$ $P_{\text{total}}$ એ કોઈપણ એક ઘટકના મોલ અંશ સાથે રેખીય રીતે સંબંધિત છે.
$(ii)$ $P_{\text{total}}$ વિરુદ્ધ $X_{2}$ નો આલેખ એક સીધી રેખા છે.
$(iii)$ $P_{\text{total}}$ એ $P_{1}^{0}$ અને $P_{2}^{0}$ ની વચ્ચે $X_{2}$ સાથે રેખીય રીતે બદલાય છે.
192
Difficult
સમજાવો કે વાયુરૂપ દ્રાવ્યની દ્રાવ્યતા અને પ્રવાહી દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ હેન્રી અને રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન કેવી રીતે કરે છે.

Solution

(N/A) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,દ્રાવણમાં બાષ્પશીલ ઘટકનું બાષ્પ દબાણ $p_{i} = x_{i} p_{i}^{0}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે વાયુ પ્રવાહીમાં ઓગળે છે,ત્યારે વાયુ એક બાષ્પશીલ ઘટક છે. તેની દ્રાવ્યતા હેન્રીના નિયમ દ્વારા નક્કી થાય છે,જે જણાવે છે કે $P = K_{H} \cdot x$.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે બાષ્પશીલ ઘટક (અથવા વાયુ) નું આંશિક દબાણ દ્રાવણમાં તેના મોલ અંશ $(x)$ ના સીધા પ્રમાણમાં છે.
માત્ર પ્રમાણભૂત અચળાંકમાં તફાવત છે: હેન્રીના નિયમમાં $K_{H}$ અને રાઉલ્ટના નિયમમાં $p_{i}^{0}$.
તેથી,રાઉલ્ટનો નિયમ એ હેન્રીના નિયમનો એક વિશિષ્ટ કિસ્સો ગણી શકાય છે જ્યાં પ્રમાણભૂત અચળાંક $K_{H}$ એ શુદ્ધ બાષ્પ દબાણ $p_{i}^{0}$ જેટલું થાય છે.
193
Advanced
પ્રવાહીમાં ઘન પદાર્થોના દ્રાવણના બાષ્પ દબાણની સમજૂતી આપો.

Solution

(N/A) ચોક્કસ તાપમાને પ્રવાહીઓનું બાષ્પીભવન થાય છે અને સંતુલન સ્થિતિમાં,પ્રવાહીની બાષ્પ દ્વારા પ્રવાહી કલા પર લાગતા દબાણને બાષ્પ દબાણ કહેવામાં આવે છે.
શુદ્ધ પ્રવાહીમાં,સમગ્ર સપાટી પ્રવાહીના અણુઓ દ્વારા રોકાયેલી હોય છે. જો દ્રાવક માં અબાષ્પશીલ દ્રાવ્ય ઉમેરવામાં આવે,તો દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ માત્ર દ્રાવકને કારણે જ હોય છે.
ચોક્કસ તાપમાને દ્રાવણનું આ બાષ્પ દબાણ સમાન તાપમાને શુદ્ધ દ્રાવકના બાષ્પ દબાણ કરતા ઓછું જોવા મળે છે. દ્રાવણમાં,સપાટી પર દ્રાવ્ય અને દ્રાવક બંનેના અણુઓ હોય છે; જેના કારણે દ્રાવકના અણુઓ દ્વારા આવરી લેવાયેલી સપાટીનો અંશ ઘટે છે. પરિણામે,સપાટી પરથી બહાર નીકળતા દ્રાવકના અણુઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થાય છે,આમ,બાષ્પ દબાણ પણ ઘટે છે.
Solution diagram
194
Easy
રાઉલ્ટના નિયમ અનુસાર,દ્રાવણના કુલ દબાણ $(P_{total})$ અને ઘટકોના મોલ અંશ $(x_2)$ વચ્ચેનો સંબંધ દર્શાવતું સૂત્ર લખો.

Solution

(N/A) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,બે બાષ્પશીલ ઘટકોના દ્રાવણ માટે,કુલ દબાણ $(P_{total})$ નીચે મુજબ છે:
$P_{total} = P_1 + P_2$
જ્યાં $P_1 = x_1 P_1^0$ અને $P_2 = x_2 P_2^0$,અને $x_1 = 1 - x_2$ હોવાથી:
$P_{total} = (1 - x_2) P_1^0 + x_2 P_2^0$
$P_{total} = P_1^0 - x_2 P_1^0 + x_2 P_2^0$
$P_{total} = P_1^0 + x_2(P_2^0 - P_1^0)$
195
EasyMCQ
આદર્શ દ્રાવણ માટે બાષ્પ દબાણ અને દ્રાવકના મોલ અંશ વચ્ચેનો આલેખ કેવો હોય છે?
A
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા
B
ધન આંતરછેદ ધરાવતી સીધી રેખા
C
પરવલયાકાર વક્ર
D
અતિવલયાકાર વક્ર

Solution

(A) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,આદર્શ દ્રાવણ માટે ઘટકનું આંશિક બાષ્પ દબાણ તેના દ્રાવણમાં રહેલા મોલ અંશના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ગાણિતિક રીતે,$P_A = P_A^0 \times X_A$.
અહીં,$P_A$ એ દ્રાવકનું આંશિક બાષ્પ દબાણ છે,$P_A^0$ એ શુદ્ધ દ્રાવકનું બાષ્પ દબાણ છે,અને $X_A$ એ દ્રાવકના મોલ અંશ છે.
આ સમીકરણ $y = mx$ ના રેખીય સ્વરૂપને અનુસરે છે,જ્યાં $m = P_A^0$.
તેથી,$P_A$ વિરુદ્ધ $X_A$ નો આલેખ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા મળે છે.
196
EasyMCQ
શુદ્ધ બેન્ઝીન અને ટોલ્યુઈનનું બાષ્પ દબાણ અનુક્રમે $0.9 \ Bar$ અને $0.85 \ Bar$ છે. $7.8 \ g$ બેન્ઝીનને $180 \ g$ ટોલ્યુઈનમાં ઓગાળીને બનાવેલા દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ ગણો.
A
$0.854$
B
$0.825$
C
$0.875$
D
$0.895$

Solution

(A) $1$. બેન્ઝીન $(C_6H_6)$ નું આણ્વીય દળ = $78 \ g/mol$. ટોલ્યુઈન $(C_7H_8)$ નું આણ્વીય દળ = $92 \ g/mol$.
$2$. બેન્ઝીનના મોલ $(n_B)$ = $7.8 \ g / 78 \ g/mol = 0.1 \ mol$.
$3$. ટોલ્યુઈનના મોલ $(n_T)$ = $180 \ g / 92 \ g/mol \approx 1.9565 \ mol$.
$4$. બેન્ઝીનનો મોલ અંશ $(x_B)$ = $0.1 / (0.1 + 1.9565) = 0.1 / 2.0565 \approx 0.0486$.
$5$. ટોલ્યુઈનનો મોલ અંશ $(x_T)$ = $1 - 0.0486 = 0.9514$.
$6$. કુલ બાષ્પ દબાણ $(P_{total})$ = $P_B^0 \times x_B + P_T^0 \times x_T$.
$7$. $P_{total} = (0.9 \times 0.0486) + (0.85 \times 0.9514) = 0.04374 + 0.80869 = 0.85243 \ Bar$.
197
EasyMCQ
$298 \ K$ તાપમાને ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ અને મિથેનોલ $(CH_3OH)$ નું બાષ્પ દબાણ અનુક્રમે $44.5 \ mm \ Hg$ અને $88.7 \ mm \ Hg$ છે. સમાન તાપમાને,$60 \ g$ ઇથેનોલ અને $40 \ g$ મિથેનોલ મિશ્ર કરીને આદર્શ દ્રાવણ બનાવવામાં આવે છે. બાષ્પ અવસ્થામાં મિથેનોલનો મોલ અંશ શોધો.
A
$0.656$
B
$0.556$
C
$0.456$
D
$0.756$

Solution

(A) $1$. દરેક ઘટકના મોલની ગણતરી કરો:
$n_{\text{ethanol}} = \frac{60 \ g}{46 \ g/mol} \approx 1.304 \ mol$
$n_{\text{methanol}} = \frac{40 \ g}{32 \ g/mol} = 1.25 \ mol$
$2$. પ્રવાહી અવસ્થામાં મોલ અંશની ગણતરી કરો:
$x_{\text{ethanol}} = \frac{1.304}{1.304 + 1.25} \approx 0.510$
$x_{\text{methanol}} = \frac{1.25}{1.304 + 1.25} \approx 0.490$
$3$. રાઉલ્ટના નિયમનો ઉપયોગ કરીને આંશિક દબાણની ગણતરી કરો:
$P_{\text{ethanol}} = 0.510 \times 44.5 \ mm \ Hg \approx 22.695 \ mm \ Hg$
$P_{\text{methanol}} = 0.490 \times 88.7 \ mm \ Hg \approx 43.463 \ mm \ Hg$
$4$. કુલ દબાણની ગણતરી કરો:
$P_{\text{total}} = 22.695 + 43.463 = 66.158 \ mm \ Hg$
$5$. બાષ્પ અવસ્થામાં મિથેનોલનો મોલ અંશ $(y_{\text{methanol}})$:
$y_{\text{methanol}} = \frac{43.463}{66.158} \approx 0.657$
સૌથી નજીકની કિંમત $0.656$ છે.
198
EasyMCQ
બે બાષ્પશીલ પ્રવાહી $A$ અને $B$ માટે,જો બાષ્પ દબાણનો ગુણોત્તર $P_{A}^{0} : P_{B}^{0} = 1 : 2$ હોય અને પ્રવાહી કલામાં મોલ અંશનો ગુણોત્તર $X_{A} : X_{B} = 1 : 2$ હોય,તો બાષ્પ કલામાં ઘટક $A$ નો મોલ અંશ $(Y_{A})$ શોધો.
A
$0.10$
B
$0.20$
C
$0.25$
D
$0.50$

Solution

(B) આપેલ છે: $P_{A}^{0} : P_{B}^{0} = 1 : 2$,તેથી $P_{B}^{0} = 2P_{A}^{0}$.
આપેલ છે: $X_{A} : X_{B} = 1 : 2$,તેથી $X_{B} = 2X_{A}$.
$X_{A} + X_{B} = 1$ હોવાથી,$X_{A} + 2X_{A} = 1$,જે $3X_{A} = 1$ આપે છે,તેથી $X_{A} = 1/3$ અને $X_{B} = 2/3$.
રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,આંશિક દબાણ:
$P_{A} = X_{A} P_{A}^{0} = (1/3) P_{A}^{0}$
$P_{B} = X_{B} P_{B}^{0} = (2/3) (2P_{A}^{0}) = (4/3) P_{A}^{0}$
કુલ દબાણ $P_{T} = P_{A} + P_{B} = (1/3) P_{A}^{0} + (4/3) P_{A}^{0} = (5/3) P_{A}^{0}$.
બાષ્પ કલામાં $A$ નો મોલ અંશ $(Y_{A})$ $Y_{A} = P_{A} / P_{T}$ દ્વારા મળે છે.
$Y_{A} = ((1/3) P_{A}^{0}) / ((5/3) P_{A}^{0}) = 1/5 = 0.20$.
199
Easy
ક્લોરોબેન્ઝીન અને બ્રોમોબેન્ઝીનના મોલ અનુક્રમે $0.1$ અને $0.2$ છે. ક્લોરોબેન્ઝીન અને બ્રોમોબેન્ઝીનનું બાષ્પ દબાણ અનુક્રમે $0.350 \ bar$ અને $0.500 \ bar$ છે. તો આ બંનેને મિશ્ર કરીને બનાવેલા દ્રાવણનું કુલ બાષ્પ દબાણ શોધો.

Solution

(0.450 BAR) રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,કુલ બાષ્પ દબાણ $P_{total} = x_A P_A^0 + x_B P_B^0$ છે.
આપેલ છે:
ક્લોરોબેન્ઝીનના મોલ $(n_A)$ = $0.1$
બ્રોમોબેન્ઝીનના મોલ $(n_B)$ = $0.2$
કુલ મોલ = $0.3$
ક્લોરોબેન્ઝીનનો મોલ અંશ $(x_A)$ = $1/3$
બ્રોમોબેન્ઝીનનો મોલ અંશ $(x_B)$ = $2/3$
$P_{total} = (1/3 \times 0.350) + (2/3 \times 0.500) = 0.450 \ bar$.

Solutions — Lowering of vapour pressure · Frequently Asked Questions

1Are these Solutions questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Solutions Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.