Drugs and Alcohol Abuse Questions in Gujarati

(D) કેફી પદાર્થો એવા પદાર્થો છે જે શરીર અને મનની સામાન્ય કામગીરીમાં ફેરફાર કરે છે, જે ઘણીવાર વ્યસન તરફ દોરી જાય છે।
$1$. કોકેન એ કોકાના છોડ $(Erythroxylum \text{ coca})$ માંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી ઉત્તેજક છે।
$2$. મરિજ્યુએના (કેનાબીનોઇડ્સ) એ $Cannabis \text{ sativa}$ છોડના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે, જે રુધિરાભિસરણ તંત્રને અસર કરે છે।
$3$. હેરોઇન, જેને સામાન્ય રીતે સ્મેક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે મોર્ફિનના એસિટિલેશન દ્વારા મેળવવામાં આવતું ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન સંયોજન છે, જે અફીણના છોડ $(Papaver \text{ somniferum})$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે।
આ ત્રણેય પદાર્થો કેફી પદાર્થો તરીકે જાણીતા હોવાથી, સાચો જવાબ $D$ છે।

(B) $\Delta-9$-ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનોલ $(THC)$ એ કેનાબીસ (ભાંગ) ના છોડમાં જોવા મળતું મુખ્ય સાયકોએક્ટિવ રાસાયણિક સંયોજન છે.
મેરિજ્યુએના,જે કેનાબીસ સેટાઇવા ($Cannabis$ $sativa$) છોડના સૂકા પાંદડા અને ફૂલોમાંથી મેળવવામાં આવે છે,તેમાં આ સંયોજન હોય છે.
અફીણ એ પોપીના છોડ ($Papaver$ $somniferum$) માંથી મેળવવામાં આવે છે,કોકેન એ કોકાના છોડ ($Erythroxylum$ $coca$) માંથી મેળવવામાં આવે છે,અને હેરોઇન એ મોર્ફિનમાંથી મેળવવામાં આવતું અર્ધ-સંશ્લેષિત ઓપિયોઇડ છે.

(A) હેરોઇન,જેને સામાન્ય રીતે 'સ્મેક' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે રાસાયણિક રીતે ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન છે. તે સફેદ,ગંધહીન,કડવું અને સ્ફટિકમય સંયોજન છે. તે અફીણના છોડ (Papaver somniferum) ના લેટેક્સમાંથી મેળવેલા મોર્ફિનના એસીટાઈલેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. હેરોઇન એક ડિપ્રેસન્ટ (અવસાદક) તરીકે કાર્ય કરે છે અને શરીરના કાર્યોને ધીમું કરે છે,જે દર્દમાં રાહત અને આનંદની અનુભૂતિ કરાવે છે.

(A) કોડીન એ અફીણ (opioid) માંથી મેળવવામાં આવતું ડેરિવેટિવ છે,જેનો ઉપયોગ ઘણીવાર ઉધરસની દવાઓ અને જઠરાંત્રિય અસ્વસ્થતાને શાંત કરવા માટે થાય છે. કોકેન એ એક શક્તિશાળી ઉત્તેજક (stimulant) પદાર્થ છે,જેના દુરુપયોગથી હૃદયના ધબકારા વધવા,ચિંતા અને ગંભીર શારીરિક તાણ જેવી સમસ્યાઓ સર્જાય છે. તેથી,સાચો જવાબ કોડીન અને કોકેન છે.

(B) અફીણ એ પોપી (ખસખસ) ના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ માંથી મેળવવામાં આવે છે.
$(i)$ મોર્ફિન એ અફીણમાંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી દર્દશામક અને શાંતિદાયક ઔષધ છે.
$(ii)$ કેનાબિનોઇડ એ રસાયણોનો એક સમૂહ છે જે મગજમાં રહેલા કેનાબિનોઇડ ગ્રાહકો સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,જે મુખ્યત્વે $Cannabis$ $sativa$ (ભાંગ) માંથી મેળવાય છે.
$(iii)$ બારબીટ્યુરેટ એ કૃત્રિમ રીતે બનાવેલા મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રના અવસાદકો (depressants) છે,જે અફીણમાંથી મેળવાતા નથી.
$(iv)$ કોડીન એ અફીણમાં જોવા મળતું એક ઓપિએટ આલ્કલોઇડ છે,જેનો ઉપયોગ દર્દશામક અને ઉધરસની દવા તરીકે થાય છે.
તેથી,મોર્ફિન અને કોડીન બંને અફીણમાંથી મેળવવામાં આવે છે. સાચો વિકલ્પ $(i)$ અને $(iv)$ છે.

(A) મોર્ફિન એ અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તે એક શક્તિશાળી પીડાનાશક (Analgesic) તરીકે કાર્ય કરે છે અને તેનો ઉપયોગ તબીબી ક્ષેત્રે ગંભીર પીડા,જેમ કે ઓપરેશન પછીની પીડા અથવા ગંભીર બીમારીઓ સાથે સંકળાયેલી પીડાને દૂર કરવા માટે કરવામાં આવે છે.
તેથી,તેને પીડાનાશક ઔષધ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) અફીણ (Opioids) એ એવા ઔષધીય દ્રવ્યો છે જે આપણા મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર અને જઠરઆંત્રીય માર્ગમાં રહેલા વિશિષ્ટ અફીણ ગ્રાહકો સાથે બંધાય છે. હેરોઈન,જેને સામાન્ય રીતે સ્મેક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે રાસાયણિક રીતે ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન છે,જે સફેદ,ગંધહીન અને કડવું સ્ફટિકમય સંયોજન છે. તે મોર્ફિનના એસીટાઈલેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે,જે અફીણના છોડ,પેપાવર સોમનિફેરમ (Papaver somniferum) ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(D) ભ્રમણા પેદા કરનારા પદાર્થો (Hallucinogens) એવા પદાર્થો છે જે વિચારો,લાગણીઓ અને દ્રષ્ટિકોણમાં ફેરફાર કરે છે.
$Atropa$ $belladonna$ અને $Datura$ (ધતૂરો) એ જાણીતી વનસ્પતિઓ છે જેમાં શક્તિશાળી ભ્રમણા પેદા કરતા આલ્કલોઇડ્સ હોય છે.
$Erythroxylum$ $coca$ (કોકા પ્લાન્ટ) પણ તેના ઉત્તેજક અસરો ઉપરાંત ભ્રમણા પેદા કરવાના ગુણધર્મો ધરાવે છે.
તેથી,આપેલી તમામ વનસ્પતિઓ ભ્રમણા પેદા કરવા માટે સક્ષમ છે.

(C) એમ્ફિટેમાઇન્સ એ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને ઉત્તેજિત કરનારા પદાર્થોનો એક વર્ગ છે જે સતર્કતા,ઉર્જા અને એકાગ્રતામાં વધારો કરે છે. તેનો ઉપયોગ ઘણીવાર વ્યક્તિઓ દ્વારા લાંબા સમય સુધી જાગતા રહેવા માટે કરવામાં આવે છે,જેમ કે પરીક્ષા માટે અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ અથવા લાંબા અંતરના વાહન ચાલકો. આની સરખામણીમાં,કેનાબિનોઇડ્સ અને ડેલ્ટા-$9$-$THC$ એ સાયકોએક્ટિવ પદાર્થો છે જે સામાન્ય રીતે શાંત અથવા ભ્રામક અસરો ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે બારબીટ્યુરેટ્સ એ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને અવરોધનારા પદાર્થો છે જેનો ઉપયોગ ઊંઘ લાવવા માટે કરવામાં આવે છે.

(A) કોકેન, જેને કોક અથવા ક્રેક તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Erythroxylum coca$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે, જે દક્ષિણ અમેરિકાની મૂળ વનસ્પતિ છે. તે ડોપામાઇન નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના વહનમાં અવરોધ પેદા કરે છે. કોકેન મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર શક્તિશાળી ઉત્તેજક અસર કરે છે, જેનાથી આનંદની અનુભૂતિ અને ઊર્જામાં વધારો થાય છે.

(B) ડાઇએસિટાઇલ મોર્ફિન,જે સામાન્ય રીતે $Heroin$ તરીકે ઓળખાય છે,તે રાસાયણિક રીતે મોર્ફિનનું ડાઇએસિટાઇલ વ્યુત્પન્ન છે.
તે મોર્ફિનના એસિટિલેશન દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે,જે અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
ભૌતિક રીતે,તે સફેદ,ગંધહીન અને કડવો સ્ફટિકમય પદાર્થ છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચું વર્ણન છે.

(D) કેફી પદાર્થો અથવા મનોવિકૃતિક પદાર્થો મુખ્યત્વે બે સ્ત્રોતોમાંથી મેળવવામાં આવે છે:
$1$. સપુષ્પી વનસ્પતિઓ (આવૃત બીજધારી): મોર્ફિન,કોકેઈન અને કેનાબિસ જેવા ઘણા નશાકારક પદાર્થો પેપાવર સોમનિફેરમ (Papaver somniferum),એરિથ્રોક્સાઈલમ કોકા (Erythroxylum coca) અને કેનાબિસ સેટાઈવા (Cannabis sativa) જેવી સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$2$. ફૂગ: ક્લેવિસેપ્સ પર્પ્યુરિયા (Claviceps purpurea) જેવી કેટલીક ફૂગ $LSD$ (Lysergic acid diethylamide) જેવા ભ્રામક પદાર્થોનો સ્ત્રોત છે.
તેથી,ફૂગ અને સપુષ્પી વનસ્પતિઓ બંને આ પદાર્થોના સ્ત્રોત તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) નિકોટીન એ તમાકુના ઉત્પાદનોમાં જોવા મળતું એક ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે. તે એડ્રિનલ ગ્રંથિને રુધિરાભિસરણમાં એડ્રિનાલિન અને નોર-એડ્રિનાલિન મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે. આ અંતઃસ્ત્રાવો બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના ધબકારામાં વધારો કરે છે. નિકોટીનના લાંબા ગાળાના સંપર્કને કારણે રુધિરવાહિનીઓ સાંકડી થાય છે અને કોરોનરી ધમનીના રોગ,હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકનું જોખમ વધે છે.

(D) મોર્ફિન એ અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવતું ખૂબ જાણીતું ઓપિયોઇડ પીડાનાશક (painkiller) છે. તેની શક્તિશાળી પીડા રાહત ગુણધર્મોને કારણે તેનો ઉપયોગ તબીબી ક્ષેત્રે ગંભીર પીડાના કિસ્સાઓમાં,જેમ કે સર્જરી પછીની રિકવરી અથવા ગંભીર બીમારીઓમાં વ્યાપકપણે થાય છે. $LSD$ એ ભ્રામક (hallucinogen) છે,હેરોઇન એ ડિપ્રેસન્ટ (diacetylmorphine) છે,અને મેરિજ્યુએના એ કેનાબીનોઇડ છે.

(D) અફીણ $Papaver \text{ somniferum}$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે। વ્યાપારિક દ્રષ્ટિએ, તે વનસ્પતિના $\text{અપરિપક્વ} \theta \text{ext{ \text{ફળ}}}$ (કેપ્સ્યુલ) માંથી નીકળતા લેટેક્સ (ક્ષીર) માંથી મેળવવામાં આવે છે। ફળ પર કાપા મૂકવામાં આવે છે અને તેમાંથી નીકળતા દૂધ જેવા લેટેક્સને એકત્રિત કરીને સૂકવવામાં આવે છે, જે અફીણ બનાવે છે।

(B) કોકેન, જેને સામાન્ય રીતે 'કોક' અથવા 'ક્રેક' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Erythroxylum$ $\text{coca}$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે, જે મૂળ દક્ષિણ અમેરિકાની વનસ્પતિ છે. તે ચેતાપ્રેશક દ્રવ્ય ડોપામાઇનના વહનમાં અવરોધ પેદા કરે છે. કોકેન $Erythroxylum$ $\text{coca}$ વનસ્પતિના સૂકાં પર્ણો અને ડાળીઓમાંથી નિષ્કર્ષિત કરવામાં આવે છે. તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) નિકોટીન એ તમાકુમાં જોવા મળતું એક ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે.
જ્યારે નિકોટીન શરીરમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે એડ્રિનલ ગ્રંથિઓને ઉત્તેજિત કરે છે.
આ ઉત્તેજનાને કારણે કેટેકોલેમાઇન્સ,ખાસ કરીને એડ્રિનાલિન (જેને એપિનેફ્રિન પણ કહેવાય છે) અને નોરએડ્રિનાલિન (જેને નોરએપિનેફ્રિન પણ કહેવાય છે),રુધિરાભિસરણમાં મુક્ત થાય છે.
આ રસાયણો રુધિરનું દબાણ અને હૃદયના ધબકારામાં વધારો કરે છે.
તેથી,સાચા વિકલ્પો $(ii)$ એડ્રિનાલિન અને $(iii)$ નોરએડ્રિનાલિન છે.

(D) યુવાનોમાં કેફી પદાર્થો અને દારૂનો દુરુપયોગ એક મોટી ચિંતાનો વિષય છે.
અભ્યાસો અને આરોગ્ય અહેવાલો અનુસાર,$(i)$ કેફી પદાર્થો અને $(ii)$ દારૂ એ યુવાનોમાં સૌથી વધુ દુરુપયોગ પામતા પદાર્થો છે.
ઠંડાં પીણાં $(iii)$ એ સામાન્ય પીણાં છે અને તાડી $(iv)$ એ પરંપરાગત આથવણયુક્ત પીણું છે,પરંતુ આ સંદર્ભમાં તેમને દુરુપયોગના મુખ્ય પદાર્થોમાં ગણવામાં આવતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(i)$ અને $(ii)$ છે.

(D) ભ્રમ પેદા કરતા પદાર્થો (hallucinogens) એવા પદાર્થો છે જે વિચારો,લાગણીઓ અને જાગૃતિમાં ફેરફાર કરે છે.
$Cannabis$ $indica$ અને $Cannabis$ $sativa$ એ કેનાબિનોઇડ્સ (જેમ કે મેરિજુઆના,હશીશ,ચરસ અને ગાંજો) ના સ્ત્રોત છે,જે માનવ શરીર પર તેમની ભ્રમ પેદા કરવાની અસરો માટે જાણીતા છે.
$Atropa$ $belladonna$ (ડેડલી નાઈટશેડ) માં એટ્રોપિન અને સ્કોપોલામાઇન જેવા આલ્કલોઇડ્સ હોય છે,જે શક્તિશાળી ભ્રમ પેદા કરતા ગુણધર્મો પણ ધરાવે છે.
તેથી,આપેલી તમામ વનસ્પતિઓ ભ્રમ પેદા કરતા ગુણધર્મો ધરાવે છે.

(B) લાયસર્જિક એસિડ ડાયઇથાઇલએમાઇડ $(LSD)$ એ એક શક્તિશાળી ભ્રામક (hallucinogenic) દવા છે.
તે રાય (rye) ના છોડ પર ઉગતી ઇર્ગોટ ફૂગ,$Claviceps$ $purpurea$ માંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ ફૂગ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ઇર્ગોટ આલ્કલોઇડ્સ $LSD$ ના અર્ધ-સંશ્લેષિત ઉત્પાદન માટે પુરોગામી (precursor) તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) અફીણનો છોડ $(Papaver somniferum)$ એ વનસ્પતિ છે જેમાંથી અફીણ મેળવવામાં આવે છે. જોકે,અફીણના છોડના પરિપક્વ બીજમાં અપરિપક્વ ડોડાના લેટેક્સમાં જોવા મળતા આલ્કલોઇડ્સ (જેમ કે મોર્ફિન અથવા કોડીન) હોતા નથી. આ બીજનો ઉપયોગ વ્યાપકપણે ખોરાક તરીકે થાય છે,જેનો ઉપયોગ ઘણીવાર બેકિંગ,રસોઈ અને ખાદ્ય તેલના સ્ત્રોત તરીકે કરવામાં આવે છે.

(C) શાંતિદાયક ઔષધો (sedatives) એવી દવાઓ છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રની કાર્યક્ષમતા ઘટાડે છે, જેનાથી શાંતિ, આરામ અથવા ઊંઘ આવે છે.
બારબીટ્યુરેટ એ સંશ્લેષિત દવાઓનો એક પ્રકાર છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રના અવસાદક (depressant) તરીકે કાર્ય કરે છે અને સામાન્ય રીતે શાંતિદાયક અથવા નિદ્રાકારી તરીકે વપરાય છે.
કેનાબિનોઇડ્સ એ $Cannabis sativa$ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
નિકોટીન એ તમાકુમાં જોવા મળતું ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે.
એમ્ફિટેમાઇન્સ એ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રના ઉત્તેજક છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) આલ્કલોઇડ્સ એ કુદરતી રીતે મળી આવતા કાર્બનિક સંયોજનો છે જેમાં બેઝિક નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ હોય છે.
$1$. કોડીન એ અફીણના છોડમાંથી મળતું ઓપિએટ આલ્કલોઇડ છે.
$2$. નિકોટીન એ તમાકુના છોડ ($Nicotiana$ $tabacum$) માં મળી આવતું એક શક્તિશાળી આલ્કલોઇડ છે.
$3$. કોકેન એ કોકાના છોડ ($Erythroxylum$ $coca$) ના પાંદડામાંથી મેળવવામાં આવતું ટ્રોપેન આલ્કલોઇડ છે.
આ ત્રણેય પદાર્થો આલ્કલોઇડ તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) રમતવીરો ઘણીવાર તેમના પ્રદર્શનને સુધારવા માટે અમુક દવાઓનો દુરુપયોગ કરે છે. કેનાબિનોઇડ્સ એ રસાયણોનો એક સમૂહ છે જે મુખ્યત્વે મગજમાં હાજર કેનાબિનોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. તેઓ શરીરની રુધિરાભિસરણ તંત્ર (cardiovascular system) પર તેમની અસરો માટે જાણીતા છે. તાજેતરના સમયમાં,કેટલાક રમતવીરો દ્વારા તેમના પ્રદર્શનને વધારવા માટે કેનાબિનોઇડ્સના ઉપયોગ અંગે ચિંતા વધી રહી છે.

(C) મેરિજ્યુએના (કેનાબીસ) એ કેનાબીસ સેટાઈવા (Cannabis sativa) વનસ્પતિના સૂકા પુષ્પીય અગ્રભાગો,પર્ણો અને રેઝિનમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તે એક ભ્રામક (hallucinogenic) ઔષધ છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને અસર કરે છે.
કોકેન એ એરિથ્રોઝાયલમ કોકા (Erythroxylum coca) ના પર્ણોમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
હેરોઇન એ મોર્ફિનમાંથી બનતું અર્ધ-સંશ્લેષિત ઓપિયોઈડ છે,જે પોપી (અફીણ) ના છોડ પેપાવર સોમનીફેરમ (Papaver somniferum) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
બારબીટ્યુરેટ એ સંશ્લેષિત શામક-નિદ્રાકારી ઔષધો છે.

(C) $Cannabis \text{ } sativa$ (ભાંગની વનસ્પતિ) વિવિધ કેનાબીનોઇડ્સ જેવા કે ભાંગ, ગાંજો અને ચરસ ઉત્પન્ન કરે છે. આ પદાર્થો વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે. બીજી તરફ, કોકેન એ $Erythroxylum \text{ } coca$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તેથી, કોકેન એ અસંગત પદાર્થ છે.

(B) હસીસ એ $Cannabis$ $\text{sativa}$ (ગાંજો) વનસ્પતિના પુષ્પના અગ્રભાગમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તે વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસમાંથી એકત્રિત કરવામાં આવતો સૂકો રેસીનયુક્ત પદાર્થ છે. તેથી, તેને રેસીન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) હસીસ એ કેનાબિસ $(Cannabis \, sativa)$ વનસ્પતિનાં માદા પુષ્પોમાંથી મેળવવામાં આવતું સાંદ્ર રેસીન છે.
તે કેનાબિસનું એક શક્તિશાળી સ્વરૂપ છે જેમાં કેનાબિનોઇડ્સનું પ્રમાણ વધુ હોય છે, મુખ્યત્વે $THC$ (ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનોલ).
હેરોઇન અને સ્મેક એ અફીણના છોડ $(Papaver \, somniferum)$ માંથી મેળવવામાં આવતા ઓપિયોઇડ્સ છે.
ક્રેક એ કોકાના છોડ $(Erythroxylum \, coca)$ માંથી મેળવવામાં આવતું કોકેનનું એક શક્તિશાળી સ્વરૂપ છે.

(D) નિકોટીન એ તમાકુમાં જોવા મળતું એક ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે. તેની શારીરિક અસરો નીચે મુજબ છે:
$1$. તે એડ્રિનલ ગ્રંથિઓને એડ્રિનાલિન અને નોર-એડ્રિનાલિન મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજે છે,જે બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના ધબકારા વધારે છે $(i)$.
$2$. તે રુધિરમાં ગ્લુકોઝ મુક્ત કરવા પ્રેરે છે,જેનાથી રુધિરમાં શર્કરાનું પ્રમાણ વધે છે $(iii)$.
$3$. તે જઠરમાંથી પાચક રસોના સ્રાવને ઉત્તેજે છે $(v)$.
$4$. તમાકુનું ધૂમ્રપાન (જેમાં નિકોટીન હોય છે) કાર્બન મોનોક્સાઈડના ઝેર તરફ દોરી જાય છે,જેનાથી શરીરમાં ઓક્સિજનની ઊણપ સર્જાય છે $(iv)$.
$5$. ધૂમ્રપાન શ્વસનમાર્ગમાં,જેમાં શ્વાસનળીનો પણ સમાવેશ થાય છે,તેમાં બળતરા અને સોજો પ્રેરે છે $(ii)$.
આમ,આપેલી તમામ અસરો $(i)$ થી $(v)$ નિકોટીન અથવા તમાકુના સેવન સાથે સંકળાયેલી છે,તેથી આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ એવી અસર નથી જે નિકોટીન દ્વારા થતી ન હોય.

(C) મોર્ફિન એ અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી ઓપિયોઇડ એનાલજેસિક છે.
$(i)$ તે ઉલ્લાસની અનુભૂતિ (સુખાકારીની લાગણી) પ્રેરે છે.
$(ii)$ તેનો ઉપયોગ તબીબી રીતે તીવ્ર પીડાને દૂર કરવા માટે થાય છે,જે પીડા સાથે સંકળાયેલ ચિંતા,ભય અને તણાવને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
$(iv)$ તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રમાં ચોક્કસ ઓપિયોઇડ રીસેપ્ટર્સ પર કાર્ય કરીને પીડામાંથી મુક્તિ (analgesia) અને શાંતિ (sedation) આપે છે.
વિધાન $(iii)$ અને $(v)$ મોર્ફિનની પ્રાથમિક અસરો નથી. તેથી,સાચા વિધાનો $(i), (ii)$ અને $(iv)$ છે.

(A) $LSD$ (Lysergic acid diethylamide) એ એક શક્તિશાળી ભ્રામક (hallucinogenic) દવા છે.
તે ઇર્ગોટ ફૂગ, ખાસ કરીને $Claviceps$ $\text{purpurea}$ માંથી મેળવવામાં આવે છે, જે રાઈ (rye) ના છોડ પર ઉગે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) $Cannabis \text{ } indica$ માંથી મળતી ઔષધોમાં કેનાબીનોઇડ્સનો સમાવેશ થાય છે, જેમ કે ભાંગ, ગાંજો અને ચરસ. આ પદાર્થો મુખ્યત્વે મગજમાં આવેલા કેનાબીનોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. બારબીટ્યુરેટ એ કૃત્રિમ ઔષધોનો એક પ્રકાર છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને શાંત કરનાર (સેડેટિવ્સ/હિપ્નોટિક્સ) તરીકે કાર્ય કરે છે અને તે $Cannabis$ ના છોડમાંથી મેળવવામાં આવતા નથી. તેથી, સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) મેરિજ્યુએના (કેનાબિસ સટાઈવા માંથી મેળવવામાં આવે છે) માં કેનાબીનોઈડ્સ હોય છે જે શરીરમાં કેનાબીનોઈડ ગ્રાહીઓ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. મેરિજ્યુએનાના સેવનની શારીરિક અસરોમાં નીચે મુજબની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. આંખની કીકીનું પહોળું થવું (માયડ્રિયાસિસ).
$2$. હૃદયના ધબકારા વધવા (ટેકીકાર્ડિયા).
$3$. મૂત્રનું નિર્માણ વધવું (ડાયયુરેટિક અસર).
$4$. રુધિરમાં શર્કરાનું પ્રમાણ વધવું (હાઈપરગ્લાયસેમિયા).
આથી,મેરિજ્યુએના દ્વારા ઉપરની તમામ અસરો પ્રેરાય છે.

(D) બારબીટ્યુરેટ્સ એ ઔષધોનો એક વર્ગ છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર (Central Nervous System) પર અવસાદક (depressant) તરીકે કાર્ય કરે છે. તેનો ઉપયોગ તબીબી ક્ષેત્રે અનિદ્રા,ચિંતા અને આંચકીની સારવાર માટે શામક (sedative) અને સંમોહક (hypnotic) તરીકે કરવામાં આવે છે. તેથી,ઊંઘવાની ગોળીઓમાં મુખ્યત્વે બારબીટ્યુરેટ્સ જોવા મળે છે.

(A) કેનાબિનોઇડ્સ એ રસાયણોનો એક સમૂહ છે જે મુખ્યત્વે મગજમાં હાજર કેનાબિનોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. કુદરતી કેનાબિનોઇડ્સ $Cannabis \text{ } sativa$ (અને તેની જાતો જેવી કે $Cannabis \text{ } indica$) વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે. કેનાબિસ વનસ્પતિના પુષ્પના ટોચના ભાગો,પર્ણો અને રેઝિનનો ઉપયોગ વિવિધ સંયોજનોમાં મેરિજુઆના,હશીશ,ચરસ અને ગાંજો બનાવવા માટે થાય છે. તેથી,ગાંજો $Cannabis \text{ } indica$ માંથી મેળવવામાં આવે છે.

(D) અફીણનો છોડ $(Papaver somniferum)$ એ મોર્ફિન, કોડિન અને હેરોઈન (ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન) જેવા અફીણના ઘટકોનો સ્ત્રોત છે।
કેનાબિનોઈડ્સ એ રસાયણોનો એક સમૂહ છે જે મગજમાં રહેલા કેનાબિનોઈડ ગ્રાહકો સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે।
કુદરતી કેનાબિનોઈડ્સ $Cannabis sativa$ (ગાંજો) ના છોડના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે (જેમ કે મેરિજ્યુએના, ગાંજો, ચરસ અને હશીશ)।
તેથી, કેનાબિનોઈડ્સ અફીણના છોડમાંથી મળતા નથી।

(D) 'બ્રાઉન સુગર' એ હેરોઇનનું સામાન્ય નામ છે. તે ડાયએસીટાઇલમોર્ફિનનું એક સ્વરૂપ છે,જે મોર્ફિનમાંથી સંશ્લેષિત ઓપિયોઇડ ડ્રગ છે. તે ખૂબ જ વ્યસનકારક છે અને મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર અવસાદક (depressant) તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) યુવાનોમાં કેફી પદાર્થો અને દારૂનો દુરુપયોગ એક મોટી ચિંતાનો વિષય છે. આ બંને પદાર્થોનો વ્યાપકપણે દુરુપયોગ થાય છે,જે વિવિધ સ્વાસ્થ્ય અને સામાજિક સમસ્યાઓ તરફ દોરી જાય છે. તેથી,સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત અભ્યાસોના સંદર્ભમાં યુવાનો દ્વારા સૌથી વધુ સેવન કરવામાં આવતા પદાર્થો કેફી પદાર્થો અને દારૂ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(A) અફીણ (Opioids) એ કેફી પદાર્થોનો એક વર્ગ છે જેમાં હેરોઈન જેવા ગેરકાયદેસર નશાકારક પદાર્થો,ફેન્ટાનાઈલ જેવા કૃત્રિમ અફીણ અને ઓક્સિકોડોન,હાઈડ્રોકોડોન,કોડીન અને મોર્ફિન જેવી પ્રિસ્ક્રિપ્શન દ્વારા મળતી દવાઓનો સમાવેશ થાય છે.
અફીણ એ પોપીના છોડ ($Papaver$ $somniferum$) માંથી મેળવવામાં આવતું સૂકું લેટેક્સ છે અને તે ઘણા અફીણયુક્ત પદાર્થોનો સ્ત્રોત છે.
કોકેન એ ઉત્તેજક (stimulant) છે અને મારીજુઆના એ કેનાબીનોઈડ (cannabinoid) છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી અફીણ એ અફીણયુક્ત કેફી પદાર્થનું સાચું ઉદાહરણ છે.

(D) કેફી પદાર્થો અથવા ડ્રગ્સ એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર અસર કરે છે.
મોટાભાગના સામાન્ય કેફી પદાર્થો પુષ્પધારી વનસ્પતિઓમાંથી મેળવવામાં આવે છે (દા.ત.,અફીણ એ Papaver somniferum માંથી,ગાંજો એ Cannabis sativa માંથી અને કોકા આલ્કલોઇડ્સ એ Erythroxylum coca માંથી મળે છે).
કેટલાક કેફી પદાર્થો ફૂગમાંથી પણ મેળવવામાં આવે છે (દા.ત.,$LSD$ અથવા Lysergic acid diethylamide એ Claviceps purpurea નામની ફૂગમાંથી મેળવવામાં આવે છે).
તેથી,પુષ્પધારી વનસ્પતિઓ અને ફૂગ બંને વિવિધ કેફી પદાર્થોના સ્ત્રોત છે.

(D) અફીણ (Opioids) એ એવી દવાઓનો વર્ગ છે જે આપણા મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર અને જઠરઆંત્રીય માર્ગમાં હાજર વિશિષ્ટ અફીણ ગ્રાહકો (opioid receptors) સાથે જોડાય છે.
આ ગ્રાહકો પીડાના નિયંત્રણ અને વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં સામેલ હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $(D)$ છે.

(C) અફીણ એ અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના અપરિપક્વ ડોડાં (poppy heads) માંથી નીકળતા સૂકા લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે. અપરિપક્વ ફળની સપાટી પર કાપા મૂકીને લેટેક્સ એકત્રિત કરવામાં આવે છે,જે સુકાઈને કથ્થઈ રંગના પદાર્થમાં ફેરવાય છે જેને અફીણ કહેવામાં આવે છે.

(D) અફીણના ડોડા $(Papaver \text{ } somniferum)$ માંથી મેળવવામાં આવતું લેટેક્સ (ક્ષીર) જ્યારે પ્રથમ વખત કાઢવામાં આવે છે ત્યારે તે દૂધ જેવું સફેદ હોય છે. હવાના સંપર્કમાં આવતા તે સુકાઈ જાય છે અને કથ્થાઈ રંગના ચીકણા પદાર્થમાં ફેરવાય છે, જેને અફીણ કહેવામાં આવે છે.

(A) અફીણના ડોડા $(Papaver \text{ } somniferum)$ માંથી મેળવેલ લેટેક્સ શરૂઆતમાં સફેદ અને દૂધ જેવું હોય છે. જ્યારે કાચા ડોડામાં ચીરો પાડવામાં આવે છે, ત્યારે આ લેટેક્સ બહાર આવે છે. હવા અને સૂર્યપ્રકાશના સંપર્કમાં આવવાથી, તે બીજા દિવસે ઓક્સિડેશન પામે છે અને સુકાઈને કથ્થાઈ, ચીકણા અને ગુંદર જેવા પદાર્થમાં ફેરવાય છે, જેને કાચું અફીણ કહેવામાં આવે છે.

(C) અફીણ એ પોપીના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના સૂકા લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેમાં મોર્ફિન જેવા આલ્કલોઇડ્સ હોય છે,જે શક્તિશાળી દર્દશામક (પીડાનાશક) અને નિદ્રાપ્રેરક તરીકે કાર્ય કરે છે.
જોકે તેનો ઉપયોગ તબીબી ક્ષેત્રે પીડાના વ્યવસ્થાપનમાં થાય છે,પરંતુ તે ખૂબ જ વ્યસનકારક છે અને તેને ઓપિયોઇડ પ્રકારની દવા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,તબીબી સંદર્ભમાં અફીણમાંથી મેળવવામાં આવતી દવાઓ માટે સૌથી યોગ્ય વર્ગીકરણ દર્દશામક છે.

(A) અફીણ એ પોપી (ખસખસ) ના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના સૂકા લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેમાં ઘણા આલ્કલોઇડ્સ હોય છે,જેમાંથી સૌથી મહત્વનું મોરફીન છે.
મોરફીન એક શક્તિશાળી દર્દશામક (પીડાનાશક) છે અને તેનો ઉપયોગ શસ્ત્રક્રિયા કરાવનાર અથવા ગંભીર પીડાથી પીડાતા દર્દીઓ માટે દવામાં વ્યાપકપણે થાય છે.
કોકીન એ કોકાના છોડ ($Erythroxylum$ $coca$) માંથી મેળવવામાં આવે છે,અને સ્મેક (હેરોઈન) એ ડાયએસીટાઈલમોરફીનનું વ્યુત્પન્ન છે,જે અફીણમાંથી સીધી રીતે મેળવાતું પ્રાથમિક દર્દશામક ઔષધ નથી.

(B) મોરફીન એ અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવતું ખૂબ જાણીતું પીડાનાશક (analgesic) ઔષધ છે.
તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર અસર કરીને તીવ્ર પીડામાં રાહત આપે છે.
મારીજુઆના એ ભ્રામક (hallucinogen) પદાર્થ છે,હેરોઇન એ ડિપ્રેસન્ટ (diacetylmorphine) છે,અને $LSD$ (Lysergic acid diethylamide) એ શક્તિશાળી ભ્રામક પદાર્થ છે.

(C) મોરફીન એ એક શક્તિશાળી પીડાનાશક અને શામક દવા છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર,ખાસ કરીને મગજમાં આવેલા ઓપિયોઇડ ગ્રાહકો પર કાર્ય કરીને પીડાની સંવેદનાને અવરોધે છે. તે અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(B) કોડીન એ એક ઓપિયોઇડ દવા છે જેનો ઉપયોગ ઘણી કફ સિરપમાં એન્ટિટસિવ (ઉધરસ દબાવનાર) તરીકે થાય છે. તે ઉધરસના આવેગને દબાવવા માટે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર કાર્ય કરે છે. મોરફીન અને સ્મેક (હેરોઈન) એ અત્યંત શક્તિશાળી ઓપિયોઇડ્સ છે જેનો દુરુપયોગ થવાની શક્યતા વધુ હોય છે અને તેનો ઉપયોગ સામાન્ય કફ સિરપમાં થતો નથી. $LSD$ એ ભ્રામક પદાર્થ (hallucinogen) છે.

(A) અફીણ એ $Papaver \text{ somniferum}$ વનસ્પતિના લેટેક્સ (ક્ષીર) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ લેટેક્સ છોડના $\text{અપરિપક્વ} \text{ ડોડા}$ (જેને પોપી હેડ્સ પણ કહેવાય છે) પર કાપા મૂકીને મેળવવામાં આવે છે.
આ દૂધ જેવો પદાર્થ સુકાઈને કથ્થઈ રંગના ગુંદર જેવા પદાર્થમાં ફેરવાય છે જેને અફીણ કહેવાય છે, જેમાં મોર્ફિન અને કોડીન જેવા વિવિધ આલ્કલોઇડ્સ હોય છે.