Drugs and Alcohol Abuse Questions in Gujarati

(A) હેરોઇન,જેને સામાન્ય રીતે 'સ્મેક' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે રાસાયણિક રીતે ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન છે. તે સફેદ,ગંધહીન અને કડવું સ્ફટિકમય સંયોજન છે. તે અફીણના છોડ ($Papaver$ $somniferum$) ના લેટેક્સમાંથી મેળવેલા મોર્ફિનના એસીટાઈલેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે. હેરોઇન એક ડિપ્રેસન્ટ (અવસાદક) તરીકે કાર્ય કરે છે અને શરીરના કાર્યોને ધીમું કરે છે,જે પીડાહારક અસર અને આનંદની અનુભૂતિ કરાવે છે.

(C) હેરોઇન,જેને સામાન્ય રીતે સ્મેક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે રાસાયણિક રીતે ડાયએસીટાઇલમોર્ફિન છે.
તે સફેદ,ગંધહીન અને કડવું સ્ફટિકમય સંયોજન છે.
તે મોર્ફિનના એસીટાઇલેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે,જે અફીણના છોડ $(Papaver somniferum)$ ના લેટેક્સમાંથી કાઢવામાં આવે છે.
તેથી,'સ્મેક' એ હેરોઇનનું અશુદ્ધ અથવા સામાન્ય સ્વરૂપ છે.

(D) $Cannabis \text{ } sativa$ (જેને ઘણીવાર $Cannabis \text{ } indica$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ કેનાબિનોઇડ્સનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
આમાંથી ભાંગ, ગાંજો અને ચરસ (હશીશ) મેળવવામાં આવે છે.
આ તમામ પદાર્થો કેનાબિસ વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસ અથવા તેના રેઝિન (રાળ) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી, આપેલ તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) કેનાબિનોઇડ્સ એ રસાયણોનો એક સમૂહ છે જે મુખ્યત્વે મગજમાં હાજર કેનાબિનોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
કેનાબિનોઇડ્સ $Cannabis \text{ } sativa$ (જેને $Cannabis \text{ } indica$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
મેરિજુઆના, હશીશ, ચરસ અને ગાંજો બનાવવા માટે વનસ્પતિના પુષ્પના ટોચના ભાગો, પર્ણો અને રેઝિન (રાળ) નો વિવિધ સંયોજનોમાં ઉપયોગ થાય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, ભાંગ સૂકાં પર્ણો અને પુષ્પોમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે, જ્યારે ગાંજો અફલિત માદા પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે અને ચરસ એ પુષ્પના ટોચના ભાગોમાંથી નિષ્કર્ષિત કરવામાં આવતું રેઝિન છે.

(B) મારીજુઆના એ $Cannabis$ $sativa$ વનસ્પતિના પુષ્પીય ટોચના ભાગો, પર્ણો અને રેઝિનમાંથી મેળવવામાં આવતું એક સાયકોએક્ટિવ ડ્રગ છે. તેમાં કેનાબિનોઇડ્સ હોય છે જે મુખ્યત્વે મગજમાં આવેલા કેનાબિનોઇડ ગ્રાહીઓ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે.

(C) મારીજુઆના એ કેનાબિસ સેટાઇવા વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું એક સાયકોએક્ટિવ ડ્રગ છે. તે મુખ્યત્વે વનસ્પતિના ટોચનાં સૂકાં પુષ્પો,પર્ણો અને રેઝિન (રાળ) માંથી પ્રાપ્ત થાય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,'ટોચનાં સૂકાં પુષ્પો' એ મારીજુઆનાના સ્ત્રોતનું સૌથી સચોટ વર્ણન છે.

(D) $\Delta^9-THC$ (ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનોલ) એ કેનાબીસ (ગાંજો/મેરિજુઆના) માં જોવા મળતો મુખ્ય સાયકોએક્ટિવ ઘટક છે.
$\Delta^9-THC$ ના સેવનથી માનવ શરીર પર ઘણી શારીરિક અસરો થાય છે.
આ અસરોમાં આંખની કીકીનું વિસ્તરણ (માયડ્રિયાસિસ),મૂત્રના ઉત્પાદનમાં વધારો (ડાયયુરેટિક અસર) અને રૂધિરમાં શર્કરાના સ્તરમાં વધારો (હાઈપરગ્લાયકેમિયા) નો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$\Delta^9-THC$ ના સેવન પછી ઉપર જણાવેલ તમામ અસરો જોવા મળે છે.

(A) કેનાબિનોઇડ્સ એ રસાયણોનો એક સમૂહ છે જે મુખ્યત્વે મગજમાં હાજર કેનાબિનોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. કુદરતી કેનાબિનોઇડ્સ $Cannabis \text{ } sativa$ વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે. $Cannabis \text{ } sativa$ વનસ્પતિના પુષ્પના અગ્રભાગ, પાંદડા અને રેઝિનનો ઉપયોગ મેરિજ્યુએના, હશીશ, ચરસ અને ગાંજો બનાવવા માટે વિવિધ સંયોજનોમાં થાય છે. આ પદાર્થો સામાન્ય રીતે શ્વાસ દ્વારા અથવા મોં દ્વારા લેવામાં આવે છે. આમાં, મેરિજ્યુએના સામાન્ય રીતે તમાકુ સાથે ભેળવીને સિગારેટમાં પીવામાં આવે છે.

(D) કોકેઈન, જેને સામાન્ય રીતે કોક તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે $Erythroxylum coca$ (એરીથ્રોઝાયલમ કોકા) નામની વનસ્પતિના પર્ણોમાંથી મેળવવામાં આવતું એક ઉત્તેજક ડ્રગ છે। તે ચેતાપ્રેશક દ્રવ્ય ડોપામાઈનના વહનમાં અવરોધ પેદા કરે છે। આ વનસ્પતિ મૂળભૂત રીતે દક્ષિણ અમેરિકાની છે।

(B) કોકેન એ $Erythroxylum$ $coca$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે,જે મૂળ દક્ષિણ અમેરિકાની વનસ્પતિ છે. તે ડોપામાઇન નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના વહનમાં અવરોધ પેદા કરે છે. કોકેન સામાન્ય રીતે $Erythroxylum$ $coca$ વનસ્પતિના સૂકાં પર્ણો અને નાની ડાળીઓમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) કોકેન એ $Erythroxylum$ $\text{coca}$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રનું ઉત્તેજક છે।
તેની મુખ્ય અસરોમાં મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રનું ઉત્તેજન સામેલ છે, જે ઉર્જામાં વધારો, સતર્કતા અને આનંદની લાગણી પ્રેરે છે।
શારીરિક રીતે, તે ભૂખને અવરોધે છે અને વધુ માત્રામાં લેવાથી અનિદ્રા અને ભ્રમણા પેદા કરી શકે છે।
તે માનસિક કાર્યોને પણ ગંભીર રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે અને માનસિક નિર્ભરતા તરફ દોરી શકે છે।
જોકે, મૂત્રનું નિર્માણ વધવું (diuresis) એ કોકેનની લાક્ષણિક અસર નથી; તે સામાન્ય રીતે કેફીન અથવા આલ્કોહોલ જેવા પદાર્થો સાથે સંકળાયેલ છે। તેથી, વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે।

(C) ભ્રામક પદાર્થો (Hallucinogens) એવા પ્રકારની દવાઓ છે જે ભ્રમણા પેદા કરે છે, જે વ્યક્તિની વાસ્તવિકતાની ધારણામાં ઊંડો વિક્ષેપ પાડે છે।
ડેલ્ટા-$9$-$\text{ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનોલ}$ (Delta-$9$-$THC$) એ કેનાબીસ (ગાંજો/મેરિજુઆના) માં જોવા મળતો મુખ્ય મનોસક્રિય ઘટક છે અને તે તેની ભ્રામક અસરો માટે જાણીતો છે।
અફીણ, કોકેન અને કોડીન મુખ્યત્વે ઉત્તેજક, અવસાદક અથવા વેદનાશામક તરીકે કાર્ય કરે છે, પરંતુ તેઓ પ્રાથમિક ભ્રામક પદાર્થો તરીકે વર્ગીકૃત નથી।

(D) કોકેન એ $Erythroxylum$ $\text{coca}$ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી ઉત્તેજક છે.
તે ડોપામાઈન નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના વહનમાં અવરોધ પેદા કરે છે.
કોકેનનો વધુ પડતો ડોઝ લેવાથી આભાસ (hallucinations), ગંભીર શારીરિક તાણ અને આંચકી આવવી જેવી સમસ્યાઓ થાય છે.
વધુમાં, કોકેનનો ઓવરડોઝ શ્વસનતંત્રની નિષ્ફળતા તરફ દોરી જાય છે, જેના કારણે મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.
તેથી, ઉપર જણાવેલ તમામ અસરો કોકેનના દુરુપયોગ સાથે સંકળાયેલી છે.

(C) રમતવીરો ઘણીવાર તેમનું પ્રદર્શન સુધારવા માટે અમુક પદાર્થોનો દુરુપયોગ કરે છે,જેને ડોપિંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
કેનાબિનોઇડ્સ એ રસાયણોનો એક સમૂહ છે જે મુખ્યત્વે મગજમાં હાજર કેનાબિનોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
આ પદાર્થો શરીરની રુધિરાભિસરણ તંત્ર (cardiovascular system) પર અસર કરે છે અને કેટલાક રમતવીરો દ્વારા તેમના પ્રદર્શનને સુધારવા અથવા અન્ય પદાર્થોને છુપાવવા માટે તેનો દુરુપયોગ કરવામાં આવે છે.
$LSD$ એ ભ્રામક પદાર્થ છે,દારૂ એ અવસાદક (depressant) છે અને મોરફીન એ શક્તિશાળી પીડાનાશક છે,જેમાંથી કોઈ પણ સામાન્ય રીતે કેનાબિનોઇડ્સની જેમ પ્રદર્શન વધારવા માટે વપરાતું નથી.

(B) કેનાબિસ વનસ્પતિ $(Cannabis \text{ } sativa)$ વિવિધ પ્રકારના સાયકોએક્ટિવ ડ્રગ્સ ઉત્પન્ન કરે છે।
$1$. હસીસ (અથવા ચરસ) એ કેનાબિસ વનસ્પતિનાં માદા ફૂલમાંથી મેળવવામાં આવતું સૂકું અને સાંદ્ર રેસીન છે।
$2$. મેરિજ્યુએના એ વનસ્પતિનાં સૂકાં પાંદડાં અને પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે।
$3$. હેરોઇન એ મોર્ફિન (ઓપિએટ) માંથી મેળવવામાં આવતું વ્યુત્પન્ન છે।
$4$. કોકેન એ કોકા વનસ્પતિ $(Erythroxylum \text{ } coca)$ માંથી મેળવવામાં આવે છે।
તેથી, સાચો જવાબ હસીસ છે।

(A) $LSD$ (Lysergic acid diethylamide) એ $Claviceps$ $\text{purpurea}$ ફૂગમાંથી મેળવવામાં આવતું કૃત્રિમ રસાયણ છે.
તેને શક્તિશાળી ભ્રામક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તે વ્યક્તિના વિચારો, લાગણીઓ અને આસપાસના વાતાવરણ પ્રત્યેની જાગૃતિમાં નોંધપાત્ર ફેરફાર કરે છે.
જ્યારે કોકેન જેવા અન્ય પદાર્થો ઉત્તેજક (stimulants) છે અને મોરફીન એ ઓપિયોઇડ પીડાશામક છે, ત્યારે $LSD$ ખાસ કરીને તેની શક્તિશાળી ભ્રામક અસરો માટે જાણીતું છે.

(C) $LSD$ એટલે લાયર્સજીક એસિડ ડાયઈથાઈલએમાઈડ $(Lysergic \text{ } acid \text{ } diethylamide)$. તે એક શક્તિશાળી ભ્રામક (hallucinogenic) દવા છે જે લાયર્સજીક એસિડમાંથી મેળવવામાં આવે છે, જે અર્ગટ ફૂગ $(Claviceps \text{ } purpurea)$ માંથી પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી, સાચો જવાબ લાયર્સજીક એસિડ છે.

(A) એમ્ફિટેમાઇન્સ એ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને ઉત્તેજિત કરનારા પદાર્થોનો એક પ્રકાર છે. તેનો ઉપયોગ ઘણીવાર વ્યક્તિઓ દ્વારા રાત્રે જાગવા,સતર્કતા વધારવા અને થાક ઘટાડવા માટે કરવામાં આવે છે. તે મગજમાં ડોપામાઇન અને નોરએપિનેફ્રાઇન જેવા ન્યુરોટ્રાન્સમીટરના સ્તરમાં વધારો કરીને કાર્ય કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) શાંતિ બક્ષનાર (tranquilizers) એ મનોવૈજ્ઞાનિક ઔષધોનો એક વર્ગ છે જે તણાવ,ચિંતા અને સ્ટ્રેસ ઘટાડવા માટે બનાવવામાં આવે છે.
$Barbiturates$ એ બાર્બિટ્યુરિક એસિડમાંથી મેળવેલા સંશ્લેષિત સંયોજનો છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રના અવસાદક (depressant) તરીકે કાર્ય કરે છે અને અસરકારક શાંતિ બક્ષનાર ઔષધ તરીકે કામ કરે છે.
$Amphetamines$ એ ઉત્તેજક છે,$LSD$ એ ભ્રામક (hallucinogen) છે અને $Cocaine$ એ કોકાના છોડમાંથી મેળવેલ ઉત્તેજક છે.
તેથી,$Barbiturates$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) બારબીટ્યુરેટ્સ એ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ ને મંદ કરનાર ઔષધોનો એક સમૂહ છે. તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે અનિદ્રા,ચિંતા અને આંચકીની સારવાર માટે કરવામાં આવે છે. તેની શામક અને નિદ્રાકારી અસરોને કારણે તેને સામાન્ય રીતે 'ઊંઘની ગોળીઓ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એમ્ફિટેમાઇન્સ એ ઉત્તેજક છે,$LSD$ એ ભ્રામક પદાર્થ છે,અને હેરોઇન એ અફીણમાંથી મળતું પીડાશામક ઔષધ છે.

(B) છીંકણી એ તમાકુના પાનમાંથી બનાવેલ એક પ્રકારની ધુમ્રપાન રહિત તમાકુ છે,જેને દળીને કે ભૂકો કરીને બનાવવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તેને નાકમાં સુંઘવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,તમાકુનો ઉપયોગ છીંકણી તરીકે થાય છે.

(C) તમાકુમાં નિકોટિન નામનું રાસાયણિક તત્વ હોય છે,જે એક પ્રકારનું આલ્કલોઇડ છે.
નિકોટિન એક ઉત્તેજક ડ્રગ છે જે બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના ધબકારા વધારે છે.
નિકોટિન રાસાયણિક રીતે આલ્કલોઇડ તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ હોવાથી,$(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા છે.

(D) નિકોટિન એ તમાકુમાં જોવા મળતું એક ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે.
જ્યારે નિકોટિન શરીરમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે તે એડ્રિનલ ગ્રંથિઓને રુધિરમાં એડ્રિનાલીન (એપિનેફ્રાઇન) અને નોરએડ્રિનાલીન (નોરએપિનેફ્રાઇન) મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો રુધિરનું દબાણ અને હૃદયના ધબકારા વધારે છે,તેથી જ નિકોટિનને વ્યસનકારક અને રુધિરાભિસરણ તંત્ર માટે હાનિકારક માનવામાં આવે છે.
તેથી,એડ્રિનાલીન અને નોરએડ્રિનાલીન બંને મુક્ત થાય છે.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ બારબીટયુરેટ્સ એ સાંશ્લેષિત ઔષધો છે જે શામક (sedative) તરીકે કાર્ય કરે છે, જે ઊંઘ લાવવા અથવા ચિંતા ઘટાડવા માટે વપરાય છે। તેથી, $(a-iv)$.
$(b)$ એમ્ફીટામિન્સ એ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રના ઉત્તેજકો છે જેને ઘણીવાર 'પેપ પિલ્સ' (pep pills) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે સતર્કતા અને ઊર્જા વધારે છે। તેથી, $(b-ii)$.
$(c)$ $\Delta-9-THC$ (ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનોલ) એ કેનાબીસનો સક્રિય ઘટક છે, જે આંખની કીકીનું પહોળું થવું અને સંવેદનાત્મક દ્રષ્ટિમાં ફેરફાર જેવી અસરો કરે છે। તેથી, $(c-i)$.
$(d)$ નિકોટીન એડ્રિનલ ગ્રંથિને એડ્રિનલિન મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે, જે બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના ધબકારા વધારે છે। તેથી, $(d-iii)$.
આમ, સાચો ક્રમ $(a-iv), (b-ii), (c-i), (d-iii)$ છે।

(D) $LSD$ (Lysergic acid diethylamide) એ એક ભ્રામક (hallucinogenic) દવા છે જે $Claviceps$ $purpurea$ (અર્ગોટ ફૂગ) માંથી મેળવવામાં આવે છે,$Atropa$ $belladonna$ માંથી નહીં. તેથી,વિધાન $S$ ખોટું છે.
કોકેન એ કોકાના છોડ $Erythroxylum$ $coca$ માંથી મેળવવામાં આવતી ઉત્તેજક દવા છે. તે ડોપામાઈન ન્યુરોટ્રાન્સમીટરના વહનમાં દખલ કરે છે અને મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને ઉત્તેજિત કરે છે,જે ઉત્સાહ અને વધેલી ઉર્જાની અનુભૂતિ કરાવે છે. તેથી,કારણ $R$ સાચું છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) આપેલ આકૃતિ અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના ફળને દર્શાવે છે,જે અફીણનો સ્ત્રોત છે.
અફીણ એ અફીણના છોડના અપરિપક્વ બીજની કેપ્સ્યુલમાંથી મેળવવામાં આવતું સૂકું લેટેક્સ છે.
તેમાં મોર્ફિન,કોડીન અને થીબેન જેવા વિવિધ આલ્કલોઇડ્સ હોય છે.
તેથી,આ આકૃતિ અફીણ દર્શાવે છે.

(A) અફીણ $Papaver$ $somniferum$ (પોપી) નામના છોડમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેને મેળવવા માટે અપરિપક્વ ફળના ડોડા (પોપી હેડ્સ) પર છીછરા ચીરા પાડવામાં આવે છે.
આ ચીરામાંથી નીકળતો દૂધ જેવો લેટેક્સ (ક્ષીર) એકત્રિત કરવામાં આવે છે,તેને સૂકવવામાં આવે છે અને પ્રક્રિયા કરીને અફીણ બનાવવામાં આવે છે.

(C) અફીણ એ પોપી પ્લાન્ટ ($Papaver$ $somniferum$) ના સૂકા લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે. અફીણમાંથી મેળવવામાં આવતું મુખ્ય આલ્કલોઇડ $Morphine$ (મૉર્ફિન) છે. $Morphine$ એ શક્તિશાળી પીડાનાશક અને શામક ઔષધ છે. $Smack$ (હેરોઈન) એ $Morphine$ નું એસિટિલેશન દ્વારા મેળવવામાં આવતું વ્યુત્પન્ન છે. તેથી,અફીણમાંથી સીધું મેળવવામાં આવતું ઔષધ $Morphine$ છે.

(C) ભાંગ, ગાંજો અને ચરસ એ કેનાબીનોઇડ્સ છે, જે રસાયણોનો એક સમૂહ છે જે મુખ્યત્વે મગજમાં આવેલા કેનાબીનોઇડ ગ્રાહકો સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે। આ પદાર્થો $Cannabis sativa$ (ભાંગની વનસ્પતિ) ના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે। આ ડ્રગ્સ બનાવવા માટે વનસ્પતિના પુષ્પના અગ્રભાગો, પર્ણો અને રેઝિન (રાળ) નો વિવિધ સંયોજનોમાં ઉપયોગ કરવામાં આવે છે।

(D) ફૂગ $Claviceps purpurea$, જેને સામાન્ય રીતે અર્ગટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે ભ્રામક (hallucinogenic) દવા $LSD$ (Lysergic acid diethylamide) નો સ્ત્રોત છે.
$LSD$ એ લાયસેર્જિક એસિડમાંથી મેળવવામાં આવતી એક શક્તિશાળી અર્ધ-સંશ્લેષિત સાયકેડેલિક દવા છે, જે આ ફૂગ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા અર્ગટ આલ્કલોઇડ્સમાં જોવા મળે છે.
ચરસ અને મેરિજુએના વનસ્પતિ $Cannabis sativa$ માંથી મેળવવામાં આવે છે.
કોકેન વનસ્પતિ $Erythroxylum coca$ માંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) કોકેન એ $Erythroxylum coca$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે, જે દક્ષિણ અમેરિકાની વતની છે。
તે ચેતાપ્રેષક દ્રવ્ય ડોપામાઇનના વહનમાં દખલ કરે છે。
$Cannabis indica$ અને $Cannabis sativa$ એ કેનાબીનોઇડ્સના સ્ત્રોત છે, જ્યારે $Coffea arabica$ એ કોફીનો સ્ત્રોત છે。

(D) બ્રાઉનસુગર એ હેરોઇન માટેનું સામાન્ય નામ છે,જે મોર્ફિનનું ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન વ્યુત્પન્ન છે. તે એક ઓપિયોઇડ ડ્રગ છે જે ડિપ્રેશન લાવનાર (depressant) તરીકે કાર્ય કરે છે અને મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રની પ્રવૃત્તિને ધીમી પાડે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) મેરિજુએના એ $\text{Cannabis sativa}$ (ભાંગ) વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતી એક સાયકોએક્ટિવ દવા છે।
મેરિજુએનામાં જોવા મળતું મુખ્ય સાયકોએક્ટિવ રાસાયણિક સંયોજન $\Delta-9-$tetrahydrocannabinol છે, જેને સામાન્ય રીતે $THC$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે।
$THC$ મગજમાં રહેલા કેનાબીનોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે, જે ડ્રગની લાક્ષણિક અસરો માટે જવાબદાર છે।
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે।

(C) વિડ્રોઅલ સિન્ડ્રોમ એ લક્ષણોનો સમૂહ છે જે ત્યારે જોવા મળે છે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ જે નિયમિતપણે કેફી દ્રવ્યો અથવા દારૂનું સેવન કરતી હોય,તે તેનું સેવન એકાએક બંધ કરી દે અથવા નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી દે.
આ લક્ષણો એટલા માટે થાય છે કારણ કે શરીર તે પદાર્થ પર શારીરિક રીતે નિર્ભર બની ગયું હોય છે.
સામાન્ય લક્ષણોમાં ચિંતા,ધ્રુજારી,ઉબકા અને પરસેવો થવો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ કેફી દ્રવ્ય અને દારૂનું સેવન એકાએક બંધ કરવાથી છે.

(D) યકૃત સીરોસીસ એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં યકૃતના કોષો નાશ પામે છે અને તેની જગ્યાએ ડાઘયુક્ત પેશીઓ (scar tissue) બને છે,જેના પરિણામે યકૃતની કાર્યક્ષમતા ઘટી જાય છે. દારૂનું વધુ પડતું અને લાંબા ગાળાનું સેવન યકૃત સીરોસીસ થવાનું સૌથી મુખ્ય કારણ છે. દારૂનું ચયાપચય યકૃતમાં થાય છે,અને તેના અતિશય સેવનથી યકૃતના કોષોમાં સોજો આવે છે અને નુકસાન થાય છે,જે અંતે ફાઈબ્રોસિસ અને સીરોસીસમાં પરિણમે છે.

(B) $Erythroxylum$ $coca$ એ દક્ષિણ અમેરિકાની મૂળ વનસ્પતિ છે. આ વનસ્પતિના સૂકાં પર્ણો અને નાજુક ડાળીઓમાંથી આલ્કેલોઇડ્ઝ,ખાસ કરીને કોકેઈન મેળવવામાં આવે છે. કોકેઈન એ ડોપામાઈન નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના વહનમાં અવરોધ પેદા કરે છે,જેના પરિણામે ઉત્સાહ અને ઉર્જામાં વધારો અનુભવાય છે.

(D) $Cannabis sativa$ (ગાંજા) નો છોડ વિવિધ કેનાબીનોઇડ્સનો સ્ત્રોત છે।
$1$. ગાંજો એ માદા $Cannabis$ છોડના સૂકવેલા પુષ્પવિન્યાસ અને પર્ણોમાંથી મેળવવામાં આવે છે।
$2$. ચરસ એ છોડના રાળયુક્ત સ્ત્રાવમાંથી મેળવવામાં આવે છે।
$3$. ભાંગ એ છોડના પર્ણ અને ફૂલોમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે।
તેથી, છોડના પર્ણ અને ફૂલોમાંથી મેળવવામાં આવતું ઔષધ ભાંગ છે।

(A) મેરીજુએના એ એક સાયકોએક્ટિવ ડ્રગ છે જે $Cannabis \, sativa$ વનસ્પતિના પુષ્પીય ભાગો, પર્ણો અને રેઝિનમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ વનસ્પતિ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા કેનાબિનોઇડ્સ મગજમાં રહેલા કેનાબિનોઇડ રિસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. અન્ય વિકલ્પોમાં, $Papaver \, somniferum$ નો ઉપયોગ મોર્ફિન જેવા ઓપિયોઇડ્સ મેળવવા માટે થાય છે, અને $Claviceps \, purpurea$ એ એક ફૂગ છે જેનો ઉપયોગ $LSD$ મેળવવા માટે થાય છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Papaver$ $somniferum$ (અફીણનું છોડ) માંથી ક્ષીર $(r)$ મળે છે,જેમાંથી અફીણ $(o)$ મેળવવામાં આવે છે.
$2$. $Cannabis$ $sativa$ (ભાંગ) ના અફલિત ટોચના પુષ્પો $(s)$ નો ઉપયોગ ગાંજો $(n)$ બનાવવા માટે થાય છે.
$3$. $Claviceps$ $purpurea$ (ઈર્ગોટ ફૂગ) ના ફળ $(p)$ માંથી $LSD$ $(m)$ મેળવવામાં આવે છે.
$4$. $Erythroxylum$ $coca$ (કોકા પ્લાન્ટ) ના સૂકા પર્ણ $(q)$ માંથી કોકેઈન $(l)$ મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(A-r-o), (B-s-n), (C-p-m), (D-q-l)$ છે.

(D) તરુણાવસ્થા એ એક સંવેદનશીલ સમયગાળો છે જેમાં વ્યક્તિઓમાં નશીલા પદાર્થોનું સેવન અથવા બિનઆરોગ્યપ્રદ જીવનશૈલી જેવી ખરાબ આદતો પડવાની શક્યતા વધુ હોય છે.
$A$ (સમાચારપત્રો),$B$ (દૂરદર્શન) અને $C$ (ઇન્ટરનેટ) જેવા મીડિયાના માધ્યમો જાગૃતિ ફેલાવવામાં,શિક્ષણ આપવામાં અને તંદુરસ્ત વર્તણૂકોને પ્રોત્સાહન આપવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે.
આ પ્લેટફોર્મ્સ વ્યસનની નકારાત્મક અસરોને અસરકારક રીતે ઉજાગર કરી શકે છે અને પુનર્વસન માટે માર્ગદર્શન પૂરું પાડી શકે છે,જેનાથી તરુણોને આ આદતોમાંથી બહાર આવવામાં મદદ મળે છે.
તેથી,ઉલ્લેખિત તમામ સ્ત્રોતો આ પ્રક્રિયામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે.

(A) કિશોરાવસ્થાને વ્યક્તિના માનસિક અને મનોવૈજ્ઞાનિક વિકાસનો સૌથી સંવેદનશીલ તબક્કો માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન,વ્યક્તિ નોંધપાત્ર હોર્મોનલ ફેરફારો,ભાવનાત્મક અસ્થિરતા અને પોતાની ઓળખના ઘડતરનો અનુભવ કરે છે,જે તેમને સાથીઓના દબાણ અને ડ્રગ્સ અથવા આલ્કોહોલના દુરુપયોગના જોખમ જેવી બાહ્ય અસરો માટે અત્યંત સંવેદનશીલ બનાવે છે.

(D) તરુણાવસ્થા એ વ્યક્તિના જીવનનો એક સંવેદનશીલ તબક્કો છે. આ વયજૂથમાં કેફી પદાર્થો અને દારૂના દુરુપયોગ માટે ઘણા પરિબળો જવાબદાર છે:
$1$. કુતૂહલતા અને સાહસ કે ઉત્તેજનાની જરૂરિયાત ઘણીવાર તરુણોને કેફી પદાર્થોનો પ્રયોગ કરવા પ્રેરે છે.
$2$. શૈક્ષણિક દબાણ,પરીક્ષામાં સારું પ્રદર્શન કરવાની ઈચ્છા અને તેના પરિણામે સર્જાતો તણાવ એ મુખ્ય કારણો છે.
$3$. મિત્રોનું દબાણ અને સામાજિક જૂથોમાં ભળવાની ઈચ્છા પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$4$. કૌટુંબિક અસ્થિરતા અથવા આર્થિક સ્થિતિ પણ વ્યક્તિને માદક પદાર્થોના દુરુપયોગ તરફ દોરી શકે છે.
તેથી,આપેલ તમામ પરિબળો તરુણોમાં કેફી પદાર્થ અને દારૂના દુરુપયોગ માટે જવાબદાર છે.

(C) તરુણાવસ્થાને એવા સમયગાળા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેમાં બાળક સમાજમાં અસરકારક ભાગીદારી માટે તેના વલણો અને માન્યતાઓની દ્રષ્ટિએ પરિપક્વ બને છે. તે બાળપણ અને પુખ્તાવસ્થાને જોડતો સેતુ છે. આ તબક્કો નોંધપાત્ર જૈવિક અને વર્તણૂકીય ફેરફારો દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે,જે તેને માનસિક અને મનોવૈજ્ઞાનિક વિકાસનો અત્યંત સંવેદનશીલ તબક્કો બનાવે છે. જોકે કિશોરો સાથીઓના દબાણ અથવા પ્રયોગો માટે વધુ સંવેદનશીલ હોઈ શકે છે,પરંતુ તે એવો તબક્કો નથી જે કેફી પદાર્થો અને દારૂના સેવનને 'પ્રેરે' છે; ઉલટું,આ એવો સમયગાળો છે જ્યાં વ્યક્તિઓને આવી હાનિકારક આદતોથી બચવા માટે માર્ગદર્શનની જરૂર હોય છે. તેથી,વિધાન $C$ અયોગ્ય છે કારણ કે તે આ વિકાસલક્ષી તબક્કાના સ્વભાવનું ખોટું નિરૂપણ કરે છે.

(D) તરુણોમાં કેફી પદાર્થો અને દારૂના દુરુપયોગ માટે કુટુંબ સાથે સંબંધિત વિવિધ પરિબળો જવાબદાર હોય છે.
$1$. આર્થિક સ્થિતિ: આર્થિક અસ્થિરતા અથવા અતિશય સંપત્તિ બંને તણાવ અથવા દેખરેખના અભાવમાં ફાળો આપી શકે છે.
$2$. કુટુંબની રચનામાં અસ્થિરતા: વિખરાયેલા કુટુંબો,માતા-પિતાના ટેકાનો અભાવ અથવા સંઘર્ષપૂર્ણ વાતાવરણ નબળાઈમાં વધારો કરે છે.
$3$. માનસિક દબાણો: ઉચ્ચ અપેક્ષાઓ,ભાવનાત્મક ટેકાનો અભાવ અથવા સતત ટીકા તરુણોને નશાના સેવન તરફ દોરી શકે છે.
તેથી,આ તમામ પરિબળો આવી આદતોના વિકાસમાં ફાળો આપે છે.

(A) કિશોરાવસ્થા એ $12$ થી $18$ વર્ષની ઉંમર વચ્ચેનો જીવનનો તબક્કો છે. તે બાલ્યાવસ્થા અને પુખ્તાવસ્થાને જોડતો સેતુ છે. કિશોરાવસ્થા દરમિયાન અનેક જૈવિક અને વર્તણૂક સંબંધિત ફેરફારો જોવા મળે છે. આ તબક્કો વ્યક્તિના માનસિક અને મનોવૈજ્ઞાનિક વિકાસ માટે ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન,વ્યક્તિઓ સાથીઓના દબાણ (peer pressure) હેઠળ જલ્દી આવી જાય છે,જે ઘણીવાર ડ્રગ્સ અને આલ્કોહોલના દુરુપયોગની શરૂઆત તરફ દોરી જાય છે.

(D) કિશોરોમાં ડ્રગ્સ અને આલ્કોહોલના દુરુપયોગને રોકવા માટે જાગૃતિ ફેલાવવી ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
સમાચારપત્રો,ચલચિત્રો અને ઇન્ટરનેટ જેવા માધ્યમો વ્યસનની હાનિકારક અસરો વિશે માહિતી ફેલાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
આ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરીને,શૈક્ષણિક અભિયાનો વિશાળ જનસમૂહ સુધી પહોંચી શકે છે,જે પદાર્થોના દુરુપયોગને નિરુત્સાહિત કરવામાં અને તંદુરસ્ત જીવનશૈલીને પ્રોત્સાહન આપવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો જાગૃતિ ફેલાવવા માટે અસરકારક માધ્યમો છે.

(D) કેફી પદાર્થો અને દારૂનો દુરુપયોગ એ એક જટિલ સમસ્યા છે જે વિવિધ સામાજિક,માનસિક અને પર્યાવરણીય પરિબળોથી પ્રભાવિત થાય છે.
$1$. કૌટુંબિક માળખામાં અસ્થિરતા ભાવનાત્મક તણાવ તરફ દોરી શકે છે,જે વ્યક્તિને પદાર્થના દુરુપયોગ માટે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે.
$2$. આર્થિક સ્થિતિ અને સહાયક પ્રણાલીઓનો અભાવ તણાવ અને નિરાશા પેદા કરી શકે છે,જે વ્યક્તિને વ્યસન તરફ દોરી જાય છે.
$3$. કૌટુંબિક દબાણ,જેમ કે ઉચ્ચ અપેક્ષાઓ અથવા સંવાદનો અભાવ,પણ એક મહત્વપૂર્ણ ફાળો આપતું પરિબળ છે.
તેથી,આપેલ તમામ પરિબળો કેફી પદાર્થો અને દારૂના દુરુપયોગ માટે જવાબદાર છે.

(A) તરુણાવસ્થાને જીવનના $12$ થી $18$ વર્ષની ઉંમર વચ્ચેના સમયગાળા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જે બાળપણ અને પુખ્તાવસ્થાને જોડતો સેતુ છે.
વિધાન $S$ સાચું છે.
તરુણાવસ્થા અનેક જૈવિક અને વર્તણૂકીય ફેરફારો સાથે સંકળાયેલી છે.
આ તબક્કા દરમિયાન જિજ્ઞાસા,સાહસની જરૂરિયાત અને ઉત્તેજના એ સામાન્ય મનોવૈજ્ઞાનિક લક્ષણો છે,જે ઘણીવાર વ્યક્તિને ડ્રગ્સ અને આલ્કોહોલના ઉપયોગ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,$R$ એ સાચું વિધાન છે અને તે તરુણાવસ્થા દરમિયાન જોવા મળતી વર્તણૂકની પેટર્ન માટે યોગ્ય સંદર્ભ પૂરો પાડે છે.
આમ,$S$ અને $R$ બંને સાચા છે,અને $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(B) વિડ્રોઅલ સિન્ડ્રોમ એટલે કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ જે પદાર્થ (જેમ કે ડ્રગ્સ અથવા આલ્કોહોલ) પર નિર્ભર હોય,તે અચાનક તેનો ઉપયોગ બંધ કરે અથવા ઘટાડે ત્યારે થતા અપ્રિય શારીરિક અને માનસિક લક્ષણોનો સમૂહ.
વિડ્રોઅલ સિન્ડ્રોમમાંથી રાહત મેળવવા માટે,સૌથી અસરકારક અભિગમ એ છે કે વ્યાવસાયિક તબીબી મદદ,કાઉન્સેલિંગ અને વ્યસનથી દૂર રહેવા માટે માનસિક સહાય લેવી.
પદાર્થનો ફરીથી ઉપયોગ કરવો (વિકલ્પ $A$) માત્ર વ્યસનના ચક્રને ચાલુ રાખે છે અને તેનો કોઈ ઈલાજ નથી.
રસીકરણ (વિકલ્પ $C$) અને ઍન્ટિબાયોટિક્સ (વિકલ્પ $D$) એ વિડ્રોઅલ લક્ષણો માટેની સારવાર નથી.
તેથી,તબીબી દેખરેખ હેઠળ વ્યસનથી દૂર રહેવું એ સાચો અભિગમ છે.