Drugs and Alcohol Abuse Questions in Gujarati

(C) મોર્ફિન એ અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી ઓપિયોઇડ આલ્કલોઇડ છે.
તે પીડા ઘટાડવા માટે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર કાર્ય કરે છે.
તેની જાણીતી આડઅસરોમાંની એક જઠરાંત્રિય ગતિશીલતા (gastrointestinal motility) ધીમી પાડવી છે,જે ગંભીર કબજિયાત તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,તેનો ઉપયોગ ઘણીવાર ચોક્કસ તબીબી પરિસ્થિતિઓમાં કબજિયાત કરનાર પદાર્થ તરીકે કરવામાં આવે છે.

(D) 'બ્રાઉન સુગર' એ હેરોઈન માટેનું સામાન્ય નામ છે,જેને રાસાયણિક રીતે $Diacetylmorphine$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એક ડિપ્રેસન્ટ (અવસાદક) છે જે શરીરના કાર્યોને ધીમું કરે છે.
તે મોર્ફિનમાંથી સંશ્લેષિત થાય છે,જે અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) હેરોઇન,જેને સામાન્ય રીતે સ્મેક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે રાસાયણિક રીતે $Diacetylmorphine$ છે. તે સફેદ,ગંધહીન અને કડવું સ્ફટિકીય સંયોજન છે. તે મોર્ફિનના એસિટિલેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે,જે અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તે ડિપ્રેસન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને શરીરના કાર્યોને ધીમું કરે છે.

(B) મોર્ફીન એ એક શક્તિશાળી પીડાનાશક અને શાંતિદાયક ઔષધ છે,જે પોપી (અફીણ) ના છોડ $Papaver$ $somniferum$ ના કાચા ફળના કેપ્સ્યુલમાંથી નીકળતા લેટેક્સ (ક્ષીર) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
તે એક ઓપિએટ આલ્કલોઈડ છે જે પીડા ઘટાડવા માટે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર અસર કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (મોર્ફિન) છે.
મોર્ફિન એ અફીણના છોડ, $Papaver$ $\text{somniferum}$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવતી ઓપિયોઇડ દવા છે.
તે શક્તિશાળી શામક અને પીડાનાશક તરીકે કામ કરે છે.
અફીણના અમુક વ્યુત્પન્ન પદાર્થો, જેમ કે કોડીન, કફ સિરપમાં કફને દૂર કરવા અને શ્વાસનળીમાં જામેલા કફને પાતળો કરવા માટે એક્સપેક્ટોરન્ટ તરીકે વ્યાપકપણે વપરાય છે.

(C) અફીણ $Papaver$ $somniferum$ ના છોડના લેટેક્સ (ક્ષીર) માંથી મેળવવામાં આવે છે. આ લેટેક્સ અફીણના છોડના કાચા ફળો (કેપ્સ્યુલ) પર કાપા મૂકીને મેળવવામાં આવે છે. આ દૂધ જેવો પદાર્થ સુકાઈને અફીણ બનાવે છે.

(B) હેરોઇન,જેને સામાન્ય રીતે સ્મેક તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે રાસાયણિક રીતે $Diacetylmorphine$ છે.
તે સફેદ,ગંધહીન,કડવું અને સ્ફટિકમય સંયોજન છે.
તે મોર્ફિનના એસિટિલેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે,જે અફીણના છોડ,$Papaver somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) થીબેઇન (જેને પેરામોર્ફિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ અફીણના છોડ, $Papaver$ $\text{somniferum}$ માંથી મળતું આલ્કલોઇડ છે。
તે મોર્ફિન અને કોડીન સાથે અફીણમાં હાજર રહેલા ઘણા આલ્કલોઇડ્સમાંનું એક છે。
તેથી, તેનો સાચો સ્ત્રોત $Papaver$ છે。

$(A)$ અજમાલીન એ $Rauwolfia$ $\text{serpentina}$ (સર્પગંધા) વનસ્પતિના મૂળમાંથી મેળવવામાં આવતો આલ્કલોઇડ છે.
તે એન્ટિ-એરિથમિક ગુણધર્મો ધરાવે છે અને ખાસ કરીને મસ્તિષ્કમાં રુધિરના પ્રવાહને વધારવા માટે વપરાય છે.
રેસર્પિન, જે પણ તે જ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે, તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન) અને અમુક માનસિક વિકૃતિઓની સારવાર માટે થાય છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) પાપાવેરીન એ અફીણનું એક આલ્કલોઇડ છે જે નોન-સિલેક્ટિવ ફોસ્ફોડાયેસ્ટરેઝ ઇન્હિબિટર તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ વાસોડિલેટર અને એન્ટિસ્પેસ્મોડિક એજન્ટ તરીકે થાય છે,જે શરીરના વિવિધ ભાગો જેવા કે જઠરાંત્રિય માર્ગ અને રક્તવાહિનીઓના સરળ સ્નાયુઓને શિથિલ (relax) કરવા માટે વપરાય છે.

(C) મોર્ફિન એ અફીણના છોડ ($Papaver$ $somniferum$) માંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી ઓપિયોઇડ એનાલજેસિક (પીડાનાશક) છે.
તેનો ઉપયોગ તબીબી રીતે હૃદયના ગંભીર દુઃખાવા (માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન) અને હાડકાના ભંગાણ જેવી અસહ્ય પીડાને દૂર કરવા માટે કરવામાં આવે છે.
તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર કાર્ય કરીને પીડાની અનુભૂતિમાં ફેરફાર કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) બેચેની અને અનિંદ્રાની સારવાર માટે વપરાતી દવા $Rauwolfia$ $serpentina$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિમાં રિસર્પિન (reserpine) નામનું આલ્કલોઇડ હોય છે,જે શાંતિદાયક (tranquilizer) તરીકે કાર્ય કરે છે અને તે હાઈ બ્લડ પ્રેશર,બેચેની અને અનિંદ્રાની સારવારમાં અસરકારક છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) સર્પેન્ટિન (જેને રિસર્પિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, જે $Rauwolfia$ $\text{serpentina}$ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે) એક એવી દવા છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર (Central Nervous System) પર અસર કરે છે. તે મગજના ન્યુરોટ્રાન્સમીટરના સ્તરને અસર કરીને હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને અમુક માનસિક વિકૃતિઓની સારવાર માટે વપરાય છે. એટ્રોપાઇન, કિવનીડિન અને ડાય-હાયોસિમાઇન મુખ્યત્વે અન્ય શારીરિક લક્ષ્યો (જેમ કે હૃદય, સરળ સ્નાયુઓ અથવા પેરાસિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર) પર કામ કરે છે, જ્યારે સર્પેન્ટિનની અસર મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર વધુ જોવા મળે છે.

(A) $L.S.D.$ નું પૂરું નામ $Lysergic$ $Acid$ $Diethylamide$ છે.
તે $Claviceps$ $purpurea$ નામની ફૂગમાંથી મેળવવામાં આવતો એક શક્તિશાળી ભ્રમ પેદા કરનાર (hallucinogenic) પદાર્થ છે.
ભ્રમ પેદા કરનાર પદાર્થો એવી દવાઓ છે જે વિચારો,લાગણીઓ અને આસપાસના વાતાવરણ પ્રત્યેની જાગૃતિમાં ફેરફાર કરે છે,જે ઘણીવાર સંવેદનાત્મક વિકૃતિઓ અથવા ભ્રમણાઓનું કારણ બને છે.
તેથી,$L.S.D.$ ને ભ્રમ પેદા કરનાર પદાર્થ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) હેરોઈન,જેને ડાયએસીટાઈલમોર્ફિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક અર્ધ-સંશ્લેષિત ઓપિયોઈડ ડ્રગ છે. તે મોર્ફિનમાંથી બનાવવામાં આવે છે,જે અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ વનસ્પતિ $Papaveraceae$ કુળની છે.

(B) લાંબા સમય સુધી આલ્કોહોલનું સેવન કરવાથી યકૃતને નુકસાન થાય છે,જેને ઘણીવાર ફેટી લિવર અથવા આલ્કોહોલિક લિવર ડિસીઝ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે યકૃતમાં આલ્કોહોલનું ચયાપચય થાય છે,ત્યારે તે ફેટી એસિડ્સના સંશ્લેષણમાં વધારો કરે છે અને તેના ઓક્સિડેશનને અટકાવે છે. પરિણામે,યકૃત તેના કોષો (હેપેટોસાઇટ્સ) માં વધારાની ચરબી (ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ્સ) નો સંગ્રહ કરવાનું શરૂ કરે છે,જે સોજો,કોષોના મૃત્યુ અને અંતે સિરોસિસ તરફ દોરી જાય છે.

(A) $L.S.D$ એટલે લાયસર્જિક એસિડ ડાયઈથાઈલેમાઈડ. તે એક શક્તિશાળી ભ્રામક (hallucinogenic) દવા છે. તે $Claviceps$ $purpurea$ નામની ફૂગમાંથી મેળવવામાં આવે છે, જે સામાન્ય રીતે રાઈ (rye) ના છોડ પર ઉગે છે. તેથી, સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) અફીણ એ પોપીના છોડ, $Papaver \text{ somniferum}$ ના અપરિપક્વ ફળ (કેપ્સ્યુલ) માંથી મેળવવામાં આવે છે.
જ્યારે આ કેપ્સ્યુલ પર કાપો મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાંથી દૂધ જેવું સફેદ પ્રવાહી બહાર આવે છે.
આ દૂધ જેવા પ્રવાહીને $Latex$ (ક્ષીર) કહેવામાં આવે છે.
સૂકાઈ ગયા પછી, આ $Latex$ કથ્થઈ રંગના ગુંદર જેવા પદાર્થમાં ફેરવાય છે, જે કાચું અફીણ છે.

(D) આંખની કીકીને પહોળી કરનાર પદાર્થોને 'માયડ્રિયાટિક્સ' $(mydriatics)$ કહેવામાં આવે છે.
એટ્રોપાઈન એ $Atropa$ $belladonna$ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતો આલ્કલોઈડ છે,જે મસ્કેરીનિક એન્ટાગોનિસ્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને કીકીનું વિસ્તરણ (માયડ્રિયાસિસ) પ્રેરે છે.
બેલોડોના એ વનસ્પતિનો સ્ત્રોત છે,જેમાં એટ્રોપાઈન રહેલું હોય છે.
કોકેઈન પણ સિમ્પેથોમિમેટિક એજન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે જે આઈરિસના રેડિયલ સ્નાયુઓને ઉત્તેજિત કરે છે,જેના પરિણામે કીકી પહોળી થાય છે.
તેથી,આપેલી તમામ દવાઓ કીકીને પહોળી કરવા માટે જાણીતી છે.

(D) અફીણના છોડ $(Papaver \text{ } somniferum)$ ના કાચા ડોડામાંથી મેળવવામાં આવતું લેટેક્સ (ક્ષીર) દૂધ જેવું સફેદ હોય છે.
આ લેટેક્સને સૂકવીને અફીણ બનાવવામાં આવે છે, જેમાં મોર્ફિન અને કોડીન જેવા વિવિધ આલ્કલોઇડ્સ હોય છે.
હવાના સંપર્કમાં આવતા, આ સફેદ લેટેક્સ સમય જતાં કથ્થાઈ કે કાળું પડી જાય છે, પરંતુ ચીરો પાડતી વખતે મળતું પ્રવાહી શરૂઆતમાં સફેદ હોય છે.

(C) મોર્ફિન એ અફીણના છોડ, $Papaver$ \text{ somniferum} ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવતી એક ઓપિયોઇડ દવા છે。
તે શક્તિશાળી પીડાનાશક (painkiller) અને શાંતિદાયક તરીકે કાર્ય કરે છે。
તે આપણા મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ અને જઠરાંત્રિય માર્ગમાં હાજર ચોક્કસ ઓપિયોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે જોડાય છે。
મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર કાર્ય કરીને, તે પીડાના સંકેતોને અસરકારક રીતે દબાવે છે, જે તેને ગંભીર પીડાના વ્યવસ્થાપન માટે અત્યંત અસરકારક દવા બનાવે છે。

(D) કેફી પદાર્થો (ડ્રગ્સ) એવા રાસાયણિક પદાર્થો છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને અસર કરે છે અને મનોદશા,ધારણા અથવા વર્તનમાં ફેરફાર કરે છે.
$A$. અફીણ એ પોપીના છોડ ($Papaver$ $somniferum$) માંથી મેળવવામાં આવતું માદક પીડાશામક છે.
$B$. મેરિજ્યુએના એ હેમ્પના છોડ ($Cannabis$ $sativa$) ની પુષ્પીય ટોચમાંથી મેળવવામાં આવતું ભ્રામક પદાર્થ છે.
$C$. એમ્ફિટેમાઇન્સ એ ઉત્તેજક પદાર્થો છે જે સતર્કતા અને ઉર્જાનું સ્તર વધારે છે.
આ ત્રણેય પદાર્થો માનવ શરીર પર અસર કરતા ડ્રગ્સ તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ અફીણનું છોડ ($Papaver$ $somniferum$) એ અફીણ $(s)$ નો સ્ત્રોત છે.
$(ii)$ કેનાબીસ ઇન્ડિકા એ ગાંજા $(r)$ નો સ્ત્રોત છે.
$(iii)$ અર્ગોટ ફૂગ ($Claviceps$ $purpurea$) એ $LSD$ $(q)$ નો સ્ત્રોત છે.
$(iv)$ ઈરીથ્રોઝાયલમ કોકા એ કોકેઈનનો સ્ત્રોત છે, જે કેફીન $(p)$ ની જેમ ઉત્તેજક તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી, સાચો વિકલ્પ $(i-s), (ii-r), (iii-q), (iv-p)$ છે.

(D) મોર્ફિન એ એક શક્તિશાળી પીડાનાશક (analgesic) દવા છે જે પીડા ઘટાડવા માટે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ પર કાર્ય કરે છે. તે મગજ અને કરોડરજ્જુમાં હાજર વિશિષ્ટ ઓપિયોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે જોડાય છે,જેનાથી પીડાની અનુભૂતિ અને તેના પ્રત્યેની ભાવનાત્મક પ્રતિક્રિયામાં ફેરફાર થાય છે. $LSD$ એ ભ્રામક પદાર્થ છે,જ્યારે કોકેન અને હસીસ અનુક્રમે ઉત્તેજક અને કેનાબીનોઇડ્સ છે,જે મુખ્યત્વે પીડાનાશક તરીકે કાર્ય કરતા નથી.

(A) નિકોટીન એ તમાકુમાં જોવા મળતું એક ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે.
તે એડ્રિનલ ગ્રંથિને ઉત્તેજિત કરીને રુધિરાભિસરણમાં એડ્રિનાલિન અને નોર-એડ્રિનાલિન મુક્ત કરવા માટે પ્રેરે છે.
આ અંતઃસ્ત્રાવો રુધિરના દબાણ અને હૃદયના સ્પંદનમાં વધારો કરે છે.
તેથી,વિધાન $A$ અને કારણ $R$ બંને સાચાં છે અને કારણ $R$ એ વિધાન $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) ઉત્તેજક (stimulants) એવા પદાર્થો છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રની પ્રવૃત્તિમાં વધારો કરે છે,જેનાથી સતર્કતા અને ઊર્જામાં વધારો થાય છે. એમ્ફિટેમાઇન્સ એ ઉત્તેજકોનો એક જાણીતો પ્રકાર છે.
શામક (sedatives) એવા પદાર્થો છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રની પ્રવૃત્તિને ધીમી પાડે છે,જે આરામ,શાંતિ અથવા ઊંઘ લાવે છે. બારબીટ્યુરેટ્સ એ શામક દવાઓનો એક સામાન્ય પ્રકાર છે.
તેથી,સાચી જોડી એમ્ફિટેમાઇન્સ (ઉત્તેજક) અને બારબીટ્યુરેટ (શામક) છે.

(B) નિકોટીન એ એક ઉત્તેજક ડ્રગ છે જે મોટાભાગના નિકોટિનિક એસિટિલકોલિન રીસેપ્ટર્સ પર એગોનિસ્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે. રાસાયણિક રીતે,તેને આલ્કલોઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,જે કુદરતી રીતે બનતા કાર્બનિક સંયોજનોનો એક સમૂહ છે જેમાં મોટાભાગે બેઝિક નાઇટ્રોજન અણુઓ હોય છે. તે તમાકુના છોડ ($Nicotiana$ $tabacum$) માં જોવા મળે છે.

(B) કેનાબિનોઇડ્સ એ રસાયણોનો એક સમૂહ છે જે મુખ્યત્વે મગજમાં હાજર કેનાબિનોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે. તે $Cannabis \text{ } sativa$ (ગાંજો) વનસ્પતિના પુષ્પવિન્યાસમાંથી મેળવવામાં આવે છે. $Cannabis \text{ } sativa$ વનસ્પતિના પુષ્પના ટોચના ભાગો, પાંદડા અને રેઝિનનો ઉપયોગ વિવિધ સંયોજનોમાં મેરિજ્યુએના, હશીશ, ચરસ અને ગાંજો બનાવવા માટે થાય છે. આ પદાર્થો સામાન્ય રીતે શ્વાસ દ્વારા અથવા મોં દ્વારા લેવામાં આવે છે. આ પદાર્થોને ઘણીવાર તમાકુ સાથે ભેળવીને સિગારેટમાં પીવામાં આવે છે.

(C) $1$. હેરોઇન એ ડિપ્રેસન્ટ (અવસાદક) છે,તે એડ્રિનલ ગ્રંથિને ઉત્તેજતું નથી.
$2$. $LSD$ (Lysergic acid diethylamide) એ રાઈ પર ઉગતી ફૂગ $Claviceps$ $purpurea$ (એર્ગોટ) માંથી મેળવવામાં આવે છે,$Mucor$ માંથી નહીં.
$3$. મેરિજ્યુએના $Cannabis$ $sativa$ માંથી મેળવવામાં આવે છે અને તેનો મુખ્ય મનોસક્રિય ઘટક $THC$ (Tetrahydrocannabinol) છે.
$4$. કોડીન એ અફીણમાંથી મેળવવામાં આવતું ઓપિએટ છે જે પોપી પ્લાન્ટ ($Papaver$ $somniferum$) માંથી મળે છે,$Cannabis$ $indica$ માંથી નહીં.
તેથી,સાચી જોડ મેરિજ્યુએના - મુખ્ય સક્રિય ઘટક $THC$ છે.

(D) બ્રાઉન સુગર એ હેરોઇન માટે વપરાતું સામાન્ય નામ છે. હેરોઇન એ ડાયએસીટાઈલમોર્ફિનનું વ્યુત્પન્ન છે,જે સફેદ,ગંધહીન અને કડવું સ્ફટિકમય સંયોજન છે. તે મોર્ફિનના એસીટાઈલેશન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે,જે અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે. તે એક ડિપ્રેસન્ટ (અવસાદક) છે અને શરીરની ક્રિયાઓને ધીમી પાડે છે.

(B) ઉત્તેજક ઔષધો એવા પદાર્થો છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રની પ્રવૃત્તિમાં વધારો કરે છે,જેનાથી સતર્કતા,ઉર્જા અને જાગૃતિમાં વધારો થાય છે.
$1$. એમ્ફિટેમાઇન્સ એ જાણીતા કૃત્રિમ ઉત્તેજકો છે જે ડોપામાઇન અને નોર-એપિનેફ્રાઇન જેવા ન્યુરોટ્રાન્સમીટર્સના મુક્ત થવાની પ્રક્રિયામાં વધારો કરે છે.
$2$. બારબીટ્યુરેટ્સ એ અવસાદક (depressants) છે જે મગજની પ્રવૃત્તિને ધીમી પાડે છે.
$3$. કોકેન પણ એક ઉત્તેજક છે,પરંતુ જીવવિજ્ઞાનના અભ્યાસક્રમ મુજબ,એમ્ફિટેમાઇન્સને કૃત્રિમ ઉત્તેજકોના મુખ્ય ઉદાહરણ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
$4$. ડેલ્ટા-$9-THC$ એ કેનાબીસનો સક્રિય ઘટક છે,જે ભ્રામક (hallucinogen) તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,એમ્ફિટેમાઇન્સને ઉત્તેજક તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) કોકેન એ $Erythroxylum$ $\text{coca}$ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે. તે ડોપામાઈન નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના વહનમાં અવરોધ પેદા કરે છે. તેનો દુરુપયોગ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને ઉત્તેજિત કરે છે, જેનાથી ઉત્સાહ અને ઊર્જામાં વધારો થાય છે. વધુ માત્રામાં લેવાથી આભાસ (hallucinations), શારીરિક તાણ, આંચકી અને શ્વસનતંત્રની નિષ્ફળતા જેવી ગંભીર અસરો થઈ શકે છે. જોકે, રુધિરમાં શર્કરાનું પ્રમાણ વધવું એ કોકેનના દુરુપયોગ સાથે સંકળાયેલી પ્રાથમિક કે સીધી ક્લિનિકલ અસર નથી.

(B) આ આકૃતિ અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના ફળને દર્શાવે છે.
ભાગ $-'A'$ આ છોડના અપરિપક્વ ફળ (કેપ્સ્યુલ) માંથી મેળવવામાં આવતા લેટેક્સ (ક્ષીર) ને દર્શાવે છે.
આ લેટેક્સ મોર્ફિન અને કોડીન જેવા અનેક ઓપિયોઇડ આલ્કલોઇડ્સનો સ્ત્રોત છે,જેનો ઉપયોગ દર્દશામક (analgesics) તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(NONE) આપેલા તમામ ઔષધો, જેમ કે મેરિજ્યુએના, ચરસ, ગાંજો અને ભાંગ, $Cannabis \text{ } sativa$ (જેને સામાન્ય રીતે $Cannabis \text{ } indica$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે. આ બધાને સામૂહિક રીતે કેનાબિનોઇડ્સ કહેવામાં આવે છે. આપેલા તમામ વિકલ્પો એક જ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતા હોવાથી, પ્રશ્નમાં આપેલો કોઈ પણ વિકલ્પ ખોટો નથી. જીવવિજ્ઞાનના અભ્યાસક્રમ મુજબ, આ તમામ કેનાબિસ વનસ્પતિના જ ઉત્પાદનો છે.

(B) ક્રેક એ કોકેઈનનું એક શક્તિશાળી સ્વરૂપ છે. તે $Erythroxylum coca$ નામની વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે, જે દક્ષિણ અમેરિકાની મૂળ વનસ્પતિ છે. આ ડ્રગ સામાન્ય રીતે આ વનસ્પતિના સૂકાં પર્ણો અને ડાળીઓમાંથી પ્રક્રિયા કરીને બનાવવામાં આવે છે. તે ચેતાપ્રેષક દ્રવ્ય ડોપામાઈનના વહનમાં દખલ કરીને મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને ઉત્તેજિત કરવાનું કાર્ય કરે છે.

(C) હસીસ,જેને ચરસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $Cannabis$ $sativa$ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું એક રાળયુક્ત અર્ક છે.
તે ખાસ કરીને માદા $Cannabis$ વનસ્પતિના સૂકા પુષ્પવિન્યાસ (ટોચનાં ફૂલો),પર્ણો અને રાળમાંથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,હસીસના સ્ત્રોત માટે સૌથી સચોટ વર્ણન કેનાબિસ વનસ્પતિનાં સૂકાં ટોચનાં ફૂલો (પુષ્પવિન્યાસ) છે.

(D) કોડીન એ એક ઓપિએટ આલ્કલોઇડ છે જેનો ઉપયોગ ઉધરસની દવા અને પીડાશામક તરીકે થાય છે.
તે અફીણના છોડ, $Papaver \, somniferum$ માંથી મેળવવામાં આવે છે.
$Cannabis \, sativa$ માંથી કેનાબિનોઇડ્સ જેવા કે ગાંજો અને હશીશ મળે છે.
$Erythroxylum \, coca$ એ કોકેનનો સ્ત્રોત છે.
$Atropa \, belladonna$ એ એટ્રોપિનનો સ્ત્રોત છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) અફીણ એ પોપી (ખસખસ) વનસ્પતિ, $Papaver \text{ } somniferum$ ના અપરિપક્વ ફળ (કેપ્સ્યુલ) માંથી મેળવવામાં આવતું સૂકું લેટેક્સ છે।
તેને અપરિપક્વ ફળ પર કાપા મૂકીને એકત્રિત કરવામાં આવે છે, જેમાંથી દૂધ જેવું લેટેક્સ બહાર આવે છે અને તે સુકાઈને કથ્થઈ રંગના પદાર્થમાં ફેરવાય છે, જેને અફીણ કહેવામાં આવે છે।

(D) કોકેન એ $Erythroxylum$ $\text{coca}$ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે।
તેની મુખ્ય અસરો નીચે મુજબ છે:
$1$. તે ડોપામાઈન નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના વહનમાં દખલ કરે છે।
$2$. તે આનંદની લાગણી અને ઉર્જામાં વધારો કરે છે।
$3$. તે ભૂખને અવરોધે છે।
$4$. વધુ પડતો ડોઝ લેવાથી અનિદ્રા, ભ્રમણા અને માનસિક કાર્યોમાં ક્ષતિ સર્જાય છે।
$5$. તે મૂત્રનું નિર્માણ વધારતું નથી; વાસ્તવમાં તે મૂત્રવર્ધક નથી।
તેથી, મૂત્રનું નિર્માણ વધારે છે તે વિધાન ખોટું છે।

(B) નિકોટીન એ તમાકુમાં જોવા મળતું એક ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે.
$1$. તે એડ્રિનલ ગ્રંથિઓને એડ્રિનાલિન અને નોર-એડ્રિનાલિન મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જેનાથી રુધિરનું દબાણ અને હૃદયના ધબકારા વધે છે.
$2$. તે ભૂખને ઘટાડવા માટે જાણીતું છે.
$3$. જોકે તમાકુનું ધૂમ્રપાન વિવિધ પ્રકારના કૅન્સર (જેમ કે ફેફસાનું કૅન્સર) સાથે જોડાયેલું છે,પરંતુ નિકોટીન પોતે જઠરીય ચાંદાના કૅન્સર માટે જવાબદાર પ્રાથમિક કાર્સિનોજન નથી; તમાકુના ધુમાડામાં રહેલા અન્ય ઝેરી રસાયણો વિવિધ કૅન્સર સાથે વધુ સીધી રીતે સંકળાયેલા છે.
તેથી,તે જઠરીય ચાંદાના કૅન્સર માટે જવાબદાર છે તે વિધાન નિકોટીનની સીધી કે પ્રાથમિક ફાર્માકોલોજિકલ અસર નથી.

(A) અફીણના ડોડા $(Papaver \text{ } somniferum)$ માંથી મેળવવામાં આવતું લેટેક્સ શરૂઆતમાં દૂધ જેવું સફેદ પ્રવાહી હોય છે. જ્યારે તે હવાના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે તેનું ઓક્સિડેશન અને નિર્જલીકરણ થાય છે, જેના કારણે તે ઘટ્ટ થઈને ઘેરા કથ્થાઈ રંગના ચીકણા પદાર્થમાં ફેરવાય છે, જેને કાચું અફીણ કહેવામાં આવે છે.

(B) $THC$ એટલે ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનોલ.
તે $Cannabis\,sativa$ (જેને સામાન્ય રીતે ગાંજો અથવા હેમ્પ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) વનસ્પતિમાં જોવા મળતું મુખ્ય સાયકોએક્ટિવ રાસાયણિક સંયોજન છે.
આ રસાયણો મગજમાં રહેલા કેનાબિનોઇડ ગ્રાહકો સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે, જે વિવિધ શારીરિક અને માનસિક કાર્યોને અસર કરે છે.
તેથી, $THC$ એ કેનાબિસ સાથે સંકળાયેલું છે.

(D) કોકેન એ $Erythroxylum$ $\text{coca}$ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી ઉત્તેજક છે।
તે ડોપામાઈન નામના ચેતાપ્રેષક દ્રવ્યના વહનમાં દખલ કરે છે।
કોકેનનો વધુ પડતો ડોઝ ભ્રમણા (hallucinations) અને ગંભીર માનસિક ક્ષતિઓ પ્રેરે છે।
લાંબા ગાળાનો દુરુપયોગ શારીરિક નિર્ભરતા તરફ દોરી જાય છે, જેમાં શરીર ડ્રગ્સ વગર સામાન્ય રીતે કાર્ય કરી શકતું નથી।
તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રના અતિ-ઉત્તેજનને કારણે આંચકી આવવાનું કારણ પણ બને છે।
તેથી, કોકેનના દુરુપયોગ સાથે ઉપરની તમામ અસરો સંકળાયેલી છે।

(A) ધૂમ્રપાન મુખ્યત્વે તમાકુના ધુમાડાના શ્વાસ સાથે સંકળાયેલું છે,જેમાં નિકોટિન,ટાર અને કાર્બન મોનોક્સાઇડ જેવા હાનિકારક પદાર્થો હોય છે.
$1$. ફેફસાનું કેન્સર એ લાંબા સમય સુધી ધૂમ્રપાન કરવાથી થતી જાણીતી અસર છે,જે કેન્સરકારક પદાર્થોને કારણે થાય છે.
$2$. ગળાનો સોજો (લેરીન્જાઇટિસ) એ ધુમાડાની ગરમી અને રાસાયણિક ઘટકોને કારણે થતી સામાન્ય બળતરા છે.
$3$. જઠરનાં ચાંદા (Gastric ulcers) પણ ધૂમ્રપાન સાથે જોડાયેલા છે કારણ કે તે જઠરમાં એસિડના સ્ત્રાવમાં વધારો કરે છે અને મ્યુકોસલ હીલિંગને નુકસાન પહોંચાડે છે.
$4$. વિડ્રોઅલ સિન્ડ્રોમ એ લાંબા સમય સુધી નિકોટિન જેવા પદાર્થોના સેવન પછી તેને અચાનક બંધ કરવાથી થતા લક્ષણોનો સમૂહ છે. તે વ્યસનનું પરિણામ છે,ધૂમ્રપાનની સીધી શારીરિક અસર નથી. તેથી,વિડ્રોઅલ સિન્ડ્રોમ સાચો જવાબ છે.

(B) $LSD$ નું પૂરું નામ લાયસર્જિક એસિડ ડાયઇથેલેમાઇડ $(Lysergic Acid Diethylamide)$ છે.
તે ક્લેવિસેપ્સ પર્પ્યુરિયા $(Claviceps purpurea)$ નામની ફૂગમાંથી મેળવવામાં આવતું એક શક્તિશાળી ભ્રામક $(hallucinogenic)$ ડ્રગ છે.
તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર અસર કરીને વ્યક્તિની ધારણા, મૂડ અને જ્ઞાનાત્મક પ્રક્રિયાઓમાં ફેરફાર કરે છે.

(D) ભ્રમકારક પદાર્થો (hallucinogens) એવી દવાઓ છે જે ભ્રમ પેદા કરે છે,જે બાહ્ય ઉત્તેજનાની ગેરહાજરીમાં થતી સંવેદનાત્મક ધારણાઓ છે.
$Datura$ (ધતૂરો) પ્રજાતિઓ તેના ભ્રમકારક ગુણધર્મો માટે જાણીતી છે,જે તેમાં રહેલા સ્કોપોલામાઇન,હાયોસાયમાઇન અને એટ્રોપિન જેવા ટ્રોપેન આલ્કલોઇડ્સને કારણે હોય છે.
તમાકુમાં નિકોટિન હોય છે,જે એક ઉત્તેજક (stimulant) છે.
$Citrus \ limon$ (લીંબુ) અને $Allium \ cepa$ (ડુંગળી) સામાન્ય ખાદ્ય વનસ્પતિઓ છે અને તેમાં ભ્રમકારક ગુણધર્મો હોતા નથી.
તેથી,$Datura$ (ધતૂરો) સાચો જવાબ છે.

(A) મેરિજ્યુએના (કેનાબિસ) નું મુખ્ય સક્રિય રાસાયણિક તત્ત્વ $THC$ છે, જેનું પૂરું નામ $\Delta-9-$tetrahydrocannabinol છે.
તે એક સાયકોએક્ટિવ સંયોજન છે જે મગજમાં રહેલા કેનાબીનોઇડ રીસેપ્ટર્સ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે, જેનાથી ડ્રગની લાક્ષણિક અસરો જોવા મળે છે.

(B) કોડીન એ એક ઓપિયોઇડ ઔષધ છે જે કફ સપ્રેસન્ટ (ઉધરસ રોધક) તરીકે કાર્ય કરે છે. તે મગજ પર અસર કરીને ઉધરસની તીવ્રતા ઘટાડે છે. તે અફીણના છોડ ($Papaver$ $somniferum$) માંથી મેળવવામાં આવે છે. અન્ય વિકલ્પો જેવા કે ડેલ્ટા-$9$-ટેટ્રાહાઇડ્રોકેનાબિનોલ,હસીસ અને કોકેન એ ઉત્તેજક અથવા ભ્રામક પદાર્થો છે અને તેનો ઉપયોગ ઉધરસને શાંત કરવા માટે થતો નથી.

(C) $Morphine$ એ એક શક્તિશાળી ઓપિયોઇડ પીડાનાશક (analgesic) દવા છે જેનો ઉપયોગ તીવ્ર પીડાને દૂર કરવા માટે થાય છે.
તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર પર કાર્ય કરીને ચિંતા,ભય અને તણાવને દૂર કરે છે.
તે અફીણના છોડ,$Papaver$ $somniferum$ ના લેટેક્સમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
$Morphine$ એડ્રિનલ ગ્રંથિને ઉત્તેજતું નથી; તેના બદલે,તે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને મંદ કરનાર (depressant) પદાર્થ છે.
તેથી,તે એડ્રિનલ ગ્રંથિને ઉત્તેજે છે તે વિધાન $Morphine$ ના ગુણધર્મો સાથે અસંગત છે.

(C) નિકોટીન એ તમાકુમાં જોવા મળતું એક ઉત્તેજક દ્રવ્ય છે.
તે એડ્રિનલ ગ્રંથિઓ પર કાર્ય કરીને રુધિરમાં એડ્રિનાલિન (એપિનેફ્રાઇન) અને નોર-એડ્રિનાલિન (નોર-એપિનેફ્રાઇન) ના મુક્ત થવાની પ્રક્રિયાને ઉત્તેજે છે.
આના પરિણામે બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના ધબકારામાં વધારો થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.