Gujarati

Relation between roots and coefficients Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Relation between roots and coefficients

513+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 513 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
સમીકરણ $x^2 - 18x + 9 = 0$ ના બીજનો $G.M.$ (ભૂમિતિ મધ્યક) શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 18x + 9 = 0$ ના બીજ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{c}{a} = \frac{9}{1} = 9$ થાય.
બે સંખ્યાઓ $\alpha$ અને $\beta$ નો $G.M.$ (ભૂમિતિ મધ્યક) $\sqrt{\alpha \beta}$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
તેથી,$G.M. = \sqrt{9} = 3$.
2
EasyMCQ
સમીકરણ $x^2 - 10x + 11 = 0$ ના બીજ વચ્ચેનો $H.M.$ શોધો.
A
$1/5$
B
$5/21$
C
$21/20$
D
$11/5$

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 10x + 11 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = 10$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = 11$ થાય.
બે સંખ્યાઓ $\alpha$ અને $\beta$ નો હાર્મોનિક મધ્યક $(H.M.)$ શોધવાનું સૂત્ર $H.M. = \frac{2\alpha \beta}{\alpha + \beta}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$H.M. = \frac{2 \times 11}{10} = \frac{22}{10} = \frac{11}{5}$ મળે.
3
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માં,બીજનો સરવાળો તેમના વ્યસ્તના વર્ગોના સરવાળા જેટલો હોય,તો $\frac{c}{a}, \frac{a}{b}, \frac{b}{c}$ એ શેમાં છે?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. તેથી $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha \beta = \frac{c}{a}$ થાય.
આપેલ છે કે $\alpha + \beta = \frac{1}{\alpha^2} + \frac{1}{\beta^2}$.
$\alpha + \beta = \frac{\alpha^2 + \beta^2}{(\alpha \beta)^2} = \frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta}{(\alpha \beta)^2}$.
$\alpha + \beta$ અને $\alpha \beta$ ની કિંમતો મૂકતા:
$-\frac{b}{a} = \frac{b^2 - 2ac}{c^2}$.
$-bc^2 = ab^2 - 2a^2c$.
$2a^2c = ab^2 + bc^2$.
બંને બાજુ $abc$ વડે ભાગતા:
$\frac{2a}{b} = \frac{b}{c} + \frac{c}{a}$.
આ દર્શાવે છે કે $\frac{c}{a}, \frac{a}{b}, \frac{b}{c}$ એ $A.P.$ માં છે.
4
EasyMCQ
જો $A$ એ સમીકરણ $x^2 - 2ax + b^2 = 0$ ના બીજનો $A.M.$ હોય અને $G$ એ સમીકરણ $x^2 - 2bx + a^2 = 0$ ના બીજનો $G.M.$ હોય,તો
A
$A > G$
B
$A \neq G$
C
$A = G$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) સમીકરણ $x^2 - 2ax + b^2 = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $2a$ છે.
તેથી,બીજનો $A.M.$ એ $A = \frac{2a}{2} = a$ છે.
સમીકરણ $x^2 - 2bx + a^2 = 0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $a^2$ છે.
તેથી,બીજનો $G.M.$ એ $G = \sqrt{a^2} = |a|$ છે.
ધારો કે $a > 0,$ તો આપણને $A = a$ અને $G = a$ મળે છે.
આમ,$A = G$.
5
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનો $A.M.$ અને $G.M.$ અનુક્રમે $8$ અને $5$ હોય,તો તે દ્વિઘાત સમીકરણ કયું હશે?
A
$x^2 - 16x - 25 = 0$
B
$x^2 - 8x + 5 = 0$
C
$x^2 - 16x + 25 = 0$
D
$x^2 + 16x - 25 = 0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A.M. = 8$ અને $G.M. = 5$.
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha\beta = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$A.M. = \frac{\alpha + \beta}{2} = 8$ હોવાથી,$\alpha + \beta = 16$ મળે.
$G.M. = \sqrt{\alpha\beta} = 5$ હોવાથી,$\alpha\beta = 25$ મળે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $x^2 - 16x + 25 = 0$ મળે છે.
6
EasyMCQ
જો સમીકરણ $2x^2 + 6x + \alpha^2 + 1 = 0$ ના બીજનો ગુણાકાર $-\alpha$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શું થશે?
A
$-1$
B
$1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ સમીકરણ $2x^2 + 6x + (\alpha^2 + 1) = 0$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા,$a = 2$ અને $c = \alpha^2 + 1$ મળે છે.
બીજનો ગુણાકાર $\frac{\alpha^2 + 1}{2}$ છે.
આપેલ છે કે બીજનો ગુણાકાર $-\alpha$ છે,તેથી $\frac{\alpha^2 + 1}{2} = -\alpha$.
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા,$\alpha^2 + 1 = -2\alpha$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,$\alpha^2 + 2\alpha + 1 = 0$ મળે છે.
આ એક પૂર્ણવર્ગ પદાવલિ છે: $(\alpha + 1)^2 = 0$.
આમ,$\alpha = -1$.
7
EasyMCQ
જો આપેલ સમીકરણ $2x^2 + 3(\lambda - 2)x + \lambda + 4 = 0$ ના બીજ મૂલ્યમાં સમાન પરંતુ ચિહ્નમાં વિરુદ્ધ હોય,તો $\lambda = $
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$2/3$

Solution

(B) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 + 3(\lambda - 2)x + \lambda + 4 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $-\alpha$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $-\frac{b}{a}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$a = 2$ અને $b = 3(\lambda - 2)$ છે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha + (-\alpha) = -\frac{3(\lambda - 2)}{2}$.
$0 = -\frac{3(\lambda - 2)}{2}$.
આનો અર્થ એ છે કે $3(\lambda - 2) = 0$.
તેથી,$\lambda - 2 = 0$,જે $\lambda = 2$ આપે છે.
8
DifficultMCQ
$a$ અને $b$ ની કઈ કિંમતો માટે સમીકરણ $x^4 - 4x^3 + ax^2 + bx + 1 = 0$ ના ચાર વાસ્તવિક બીજ મળે?
A
$a = -6, b = -4$
B
$a = -6, b = 5$
C
$a = -6, b = 4$
D
$a = 6, b = -4$

Solution

(D) ધારો કે ચાર વાસ્તવિક બીજ $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ છે. સમીકરણ $(x - \alpha)(x - \beta)(x - \gamma)(x - \delta) = 0$ છે.
$x^4 - 4x^3 + ax^2 + bx + 1 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$\sum \alpha = 4, \sum \alpha\beta = a, \sum \alpha\beta\gamma = -b, \alpha\beta\gamma\delta = 1$.
વાસ્તવિક ધન બીજ માટે,$AM-GM$ અસમતા મુજબ:
$\frac{\alpha + \beta + \gamma + \delta}{4} \ge (\alpha\beta\gamma\delta)^{1/4}$.
કિંમતો મુકતા: $\frac{4}{4} \ge (1)^{1/4} \implies 1 \ge 1$.
અહીં $AM = GM$ હોવાથી,બધા બીજ સમાન હોવા જોઈએ: $\alpha = \beta = \gamma = \delta = 1$.
હવે,$a$ અને $b$ ની ગણતરી કરતા:
$a = \sum \alpha\beta = \binom{4}{2} \times (1 \times 1) = 6$.
$-b = \sum \alpha\beta\gamma = \binom{4}{3} \times (1 \times 1 \times 1) = 4 \implies b = -4$.
આમ,$a = 6$ અને $b = -4$.
9
EasyMCQ
જો $5x^2 + 13x + k = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજનું વ્યસ્ત હોય,તો $k = $?
A
$0$
B
$5$
C
$1/6$
D
$6$

Solution

(B) ધારો કે પ્રથમ બીજ $\alpha$ છે.
બીજું બીજ પ્રથમ બીજનું વ્યસ્ત હોવાથી,બીજું બીજ $\frac{1}{\alpha}$ થશે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$a = 5$,$b = 13$,અને $c = k$ છે.
તેથી,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \times \frac{1}{\alpha} = \frac{k}{5}$ થાય.
$1 = \frac{k}{5}$.
$k = 5$.
10
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $4x^2 + 3x + 7 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} = $
A
$-\frac{3}{7}$
B
$\frac{3}{7}$
C
$-\frac{3}{5}$
D
$\frac{3}{5}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $4x^2 + 3x + 7 = 0$ છે.
પ્રમાણિત સ્વરૂપ $ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 4$,$b = 3$,અને $c = 7$ મળે છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{b}{a} = -\frac{3}{4}$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{c}{a} = \frac{7}{4}$.
આપણે $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} = \frac{\alpha + \beta}{\alpha \beta}$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{-\frac{3}{4}}{\frac{7}{4}} = -\frac{3}{4} \times \frac{4}{7} = -\frac{3}{7}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
11
EasyMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો સમીકરણ $cx^2 + bx + a = 0$ ના બીજ કયા છે?
A
$-\alpha, -\beta$
B
$\alpha, \frac{1}{\beta}$
C
$\frac{1}{\alpha}, \frac{1}{\beta}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,$\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ મળે.
ધારો કે સમીકરણ $cx^2 + bx + a = 0$ ના બીજ $\alpha'$ અને $\beta'$ છે.
તેથી,$\alpha' + \beta' = -\frac{b}{c}$ અને $\alpha'\beta' = \frac{a}{c}$ મળે.
આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $\alpha'\beta' = \frac{a}{c} = \frac{1}{c/a} = \frac{1}{\alpha\beta}$.
વળી,$\alpha' + \beta' = -\frac{b}{c} = \frac{-b/a}{c/a} = \frac{\alpha + \beta}{\alpha\beta} = \frac{1}{\beta} + \frac{1}{\alpha}$.
આમ,બીજ $\frac{1}{\alpha}$ અને $\frac{1}{\beta}$ છે.
12
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ હોય,તો જેનાં બીજ $\alpha + \frac{1}{\beta}$ અને $\beta + \frac{1}{\alpha}$ હોય તેવું સમીકરણ કયું છે?
A
$acx^2 + (a + c)bx + (a + c)^2 = 0$
B
$abx^2 + (a + c)bx + (a + c)^2 = 0$
C
$acx^2 + (a + b)cx + (a + c)^2 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha \beta = \frac{c}{a}$.
ધારો કે નવા બીજ $S_1 = \alpha + \frac{1}{\beta}$ અને $S_2 = \beta + \frac{1}{\alpha}$ છે.
નવા બીજનો સરવાળો $S_1 + S_2 = (\alpha + \beta) + \frac{\alpha + \beta}{\alpha \beta} = -\frac{b}{a} + \frac{-b/a}{c/a} = -\frac{b}{a} - \frac{b}{c} = -\frac{b(a+c)}{ac}$.
નવા બીજનો ગુણાકાર $S_1 S_2 = (\alpha + \frac{1}{\beta})(\beta + \frac{1}{\alpha}) = \alpha \beta + 1 + 1 + \frac{1}{\alpha \beta} = \alpha \beta + 2 + \frac{1}{\alpha \beta} = \frac{c}{a} + 2 + \frac{a}{c} = \frac{c^2 + 2ac + a^2}{ac} = \frac{(a+c)^2}{ac}$.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
$x^2 - [-\frac{b(a+c)}{ac}]x + \frac{(a+c)^2}{ac} = 0$.
$ac$ વડે ગુણતા,આપણને $acx^2 + b(a+c)x + (a+c)^2 = 0$ મળે છે.
13
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $2x^2 + 2(a + b)x + a^2 + b^2 = 0$ ના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $(\alpha + \beta)^2$ અને $(\alpha - \beta)^2$ હોય તે સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2 - 2abx - (a^2 - b^2)^2 = 0$
B
$x^2 - 4abx - (a^2 - b^2)^2 = 0$
C
$x^2 - 4abx + (a^2 - b^2)^2 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 + 2(a + b)x + a^2 + b^2 = 0$ છે.
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{2(a + b)}{2} = -(a + b)$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = \frac{a^2 + b^2}{2}$.
હવે,$(\alpha + \beta)^2 = (-(a + b))^2 = (a + b)^2 = a^2 + b^2 + 2ab$.
વળી,$(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta = (a + b)^2 - 4\left(\frac{a^2 + b^2}{2}\right) = a^2 + b^2 + 2ab - 2a^2 - 2b^2 = 2ab - a^2 - b^2 = -(a - b)^2$.
જરૂરી સમીકરણ $x^2 - [(\alpha + \beta)^2 + (\alpha - \beta)^2]x + [(\alpha + \beta)^2 \cdot (\alpha - \beta)^2] = 0$ છે.
નવા બીજનો સરવાળો: $(a + b)^2 - (a - b)^2 = (a^2 + b^2 + 2ab) - (a^2 + b^2 - 2ab) = 4ab$.
નવા બીજનો ગુણાકાર: $(a + b)^2 \cdot (-(a - b)^2) = -((a + b)(a - b))^2 = -(a^2 - b^2)^2$.
આમ,સમીકરણ $x^2 - 4abx - (a^2 - b^2)^2 = 0$ છે.
14
EasyMCQ
જો સમીકરણ $\lambda x^2 + 2x + 3\lambda = 0$ ના બીજનો સરવાળો તેમના ગુણાકાર જેટલો હોય,તો $\lambda = $
A
$4$
B
$-4$
C
$6$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $-\frac{b}{a}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ થાય છે.
આપેલ સમીકરણ $\lambda x^2 + 2x + 3\lambda = 0$ માટે,$a = \lambda$,$b = 2$,અને $c = 3\lambda$ છે.
બીજનો સરવાળો $= -\frac{2}{\lambda}$.
બીજનો ગુણાકાર $= \frac{3\lambda}{\lambda} = 3$.
પ્રશ્ન મુજબ,બીજનો સરવાળો તેમના ગુણાકાર જેટલો છે:
$-\frac{2}{\lambda} = 3$.
બંને બાજુ $\lambda$ વડે ગુણતા,$-2 = 3\lambda$ મળે.
તેથી,$\lambda = -\frac{2}{3}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
15
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 + 6x + \lambda = 0$ ના બીજ હોય અને $3\alpha + 2\beta = -20$ હોય,તો $\lambda = $
A
$-8$
B
$-16$
C
$16$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + 6x + \lambda = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -6$ $(i)$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \lambda$ $(ii)$ છે.
આપણને $3\alpha + 2\beta = -20$ $(iii)$ પણ આપેલ છે.
સમીકરણ $(i)$ પરથી,$\beta = -6 - \alpha$ મળે. આ કિંમત $(iii)$ માં મૂકતા:
$3\alpha + 2(-6 - \alpha) = -20$
$3\alpha - 12 - 2\alpha = -20$
$\alpha = -8$.
હવે,$(i)$ નો ઉપયોગ કરીને $\beta$ શોધો:
$\beta = -6 - (-8) = 2$.
અંતે,$\alpha$ અને $\beta$ ની કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$\lambda = \alpha \beta = (-8)(2) = -16$.
16
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $2x^2 - 3x + 4 = 0$ ના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $\alpha^2$ અને $\beta^2$ હોય તે સમીકરણ શોધો.
A
$4x^2 + x + 16 = 0$
B
$4x^2 + 7x + 16 = 0$
C
$4x^2 - 7x + 16 = 0$
D
$4x^2 - x + 16 = 0$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $2x^2 - 3x + 4 = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = 3/2$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = 2$ છે.
નવા બીજનો સરવાળો $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta = (3/2)^2 - 2(2) = 9/4 - 4 = -7/4$ થાય.
નવા બીજનો ગુણાકાર $\alpha^2\beta^2 = (\alpha\beta)^2 = (2)^2 = 4$ થાય.
માગેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$x^2 - (-7/4)x + 4 = 0$,એટલે કે $x^2 + 7/4x + 4 = 0$.
$4$ વડે ગુણતા,$4x^2 + 7x + 16 = 0$ મળે છે.
17
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 - a(x + 1) - b = 0$ ના બીજ હોય,તો $(\alpha + 1)(\beta + 1) = $
A
$b$
B
$-b$
C
$1 - b$
D
$b - 1$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ: $x^2 - a(x + 1) - b = 0$
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - ax - a - b = 0$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha\beta = 0$ સાથે સરખાવતા:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = a$
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha\beta = -(a + b)$
આપણે $(\alpha + 1)(\beta + 1)$ ની કિંમત શોધવાની છે:
પદનું વિસ્તરણ કરતા: $\alpha\beta + \alpha + \beta + 1$
બીજના સરવાળા અને ગુણાકારની કિંમતો મૂકતા:
$= -(a + b) + a + 1$
$= -a - b + a + 1$
$= 1 - b$
18
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $2x^2 - 2(m^2 + 1)x + m^4 + m^2 + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^2 + \beta^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$m$
D
$m^2$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 - 2(m^2 + 1)x + m^4 + m^2 + 1 = 0$ છે.
$ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 2$,$b = -2(m^2 + 1)$,અને $c = m^4 + m^2 + 1$ મળે છે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = -\frac{b}{a} = \frac{2(m^2 + 1)}{2} = m^2 + 1$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = \frac{c}{a} = \frac{m^4 + m^2 + 1}{2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$.
કિંમતો મૂકતા:
$\alpha^2 + \beta^2 = (m^2 + 1)^2 - 2 \left( \frac{m^4 + m^2 + 1}{2} \right)$.
$\alpha^2 + \beta^2 = (m^4 + 2m^2 + 1) - (m^4 + m^2 + 1)$.
$\alpha^2 + \beta^2 = m^4 - m^4 + 2m^2 - m^2 + 1 - 1 = m^2$.
19
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજનો ગુણોત્તર $p:q$ હોય,તો
A
$pqb^2 + (p + q)^2ac = 0$
B
$pqb^2 - (p + q)^2ac = 0$
C
$pqa^2 - (p + q)^2bc = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $p\alpha$ અને $q\alpha$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$p\alpha + q\alpha = -\frac{b}{a} \implies \alpha(p + q) = -\frac{b}{a} \implies \alpha = -\frac{b}{a(p + q)}$
વળી,$p\alpha \cdot q\alpha = \frac{c}{a} \implies pq\alpha^2 = \frac{c}{a}$
બીજા સમીકરણમાં $\alpha$ ની કિંમત મૂકતા:
$pq \left( -\frac{b}{a(p + q)} \right)^2 = \frac{c}{a}$
$pq \cdot \frac{b^2}{a^2(p + q)^2} = \frac{c}{a}$
બંને બાજુ $a^2(p + q)^2$ વડે ગુણતા:
$pqb^2 = ac(p + q)^2$
$pqb^2 - (p + q)^2ac = 0$
20
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{\alpha}{a\beta + b} + \frac{\beta}{a\alpha + b} = $
A
$\frac{2}{a}$
B
$\frac{2}{b}$
C
$\frac{2}{c}$
D
$-\frac{2}{a}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ થાય.
આપણે પદાવલિ $E = \frac{\alpha}{a\beta + b} + \frac{\beta}{a\alpha + b}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કારણ કે $a\alpha^2 + b\alpha + c = 0$,તેથી $a\alpha + b = -\frac{c}{\alpha}$ થાય. તેવી જ રીતે,$a\beta + b = -\frac{c}{\beta}$ થાય.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$E = \frac{\alpha}{-c/\beta} + \frac{\beta}{-c/\alpha} = -\frac{\alpha\beta}{c} - \frac{\beta\alpha}{c} = -\frac{2\alpha\beta}{c}$.
$\alpha\beta = \frac{c}{a}$ મૂકતા:
$E = -\frac{2(c/a)}{c} = -\frac{2}{a}$.
21
EasyMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજનો સરવાળો તેમના વર્ગોના સરવાળા જેટલો હોય,તો:
A
$a(a + b) = 2bc$
B
$c(a + c) = 2ab$
C
$b(a + b) = 2ac$
D
$b(a + b) = ac$

Solution

(C) ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ મળે.
બીજના વર્ગોનો સરવાળો $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\alpha^2 + \beta^2 = (-\frac{b}{a})^2 - 2(\frac{c}{a}) = \frac{b^2}{a^2} - \frac{2c}{a} = \frac{b^2 - 2ac}{a^2}$ મળે.
આપેલ શરત મુજબ,બીજનો સરવાળો તેમના વર્ગોના સરવાળા જેટલો છે:
$\alpha + \beta = \alpha^2 + \beta^2$
$-\frac{b}{a} = \frac{b^2 - 2ac}{a^2}$
બંને બાજુ $a^2$ વડે ગુણતા ($a \neq 0$ ધારીને):
$-ab = b^2 - 2ac$
$2ac = b^2 + ab$
$2ac = b(a + b)$.
22
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 2x + 3 = 0$ ના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $\frac{1}{\alpha^2}$ અને $\frac{1}{\beta^2}$ હોય તે સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2 + 2x + 1 = 0$
B
$9x^2 + 2x + 1 = 0$
C
$9x^2 - 2x + 1 = 0$
D
$9x^2 + 2x - 1 = 0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $x^2 - 2x + 3 = 0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,$\alpha + \beta = 2$ અને $\alpha \beta = 3$.
આપણે $\frac{1}{\alpha^2}$ અને $\frac{1}{\beta^2}$ બીજ ધરાવતું સમીકરણ શોધવાનું છે.
નવા બીજનો સરવાળો $\frac{1}{\alpha^2} + \frac{1}{\beta^2} = \frac{\alpha^2 + \beta^2}{(\alpha \beta)^2} = \frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta}{(\alpha \beta)^2} = \frac{2^2 - 2(3)}{3^2} = \frac{4 - 6}{9} = -\frac{2}{9}$ છે.
નવા બીજનો ગુણાકાર $\frac{1}{\alpha^2} \cdot \frac{1}{\beta^2} = \frac{1}{(\alpha \beta)^2} = \frac{1}{3^2} = \frac{1}{9}$ છે.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
$x^2 - (-\frac{2}{9})x + \frac{1}{9} = 0$.
$9$ વડે ગુણતા,આપણને $9x^2 + 2x + 1 = 0$ મળે છે.
23
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ $x^2 + px + 1 = 0$ ના બીજ હોય અને $\gamma, \delta$ એ $x^2 + qx + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $q^2 - p^2$ બરાબર શું થાય?
A
$(\alpha - \gamma)(\beta - \gamma)(\alpha + \delta)(\beta + \delta)$
B
$(\alpha + \gamma)(\beta + \gamma)(\alpha - \delta)(\beta + \delta)$
C
$(\alpha + \gamma)(\beta + \gamma)(\alpha + \delta)(\beta + \delta)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $x^2 + px + 1 = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha + \beta = -p$ અને $\alpha \beta = 1$.
આપેલ છે કે $\gamma, \delta$ એ $x^2 + qx + 1 = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\gamma + \delta = -q$ અને $\gamma \delta = 1$.
પદાવલિ $(\alpha - \gamma)(\beta - \gamma)(\alpha + \delta)(\beta + \delta)$ ધ્યાનમાં લો:
$= (\alpha \beta - \gamma(\alpha + \beta) + \gamma^2)(\alpha \beta + \delta(\alpha + \beta) + \delta^2)$
$= (1 + p\gamma + \gamma^2)(1 - p\delta + \delta^2)$.
ચૂક $\gamma$ એ $x^2 + qx + 1 = 0$ નું બીજ છે,તેથી $\gamma^2 + q\gamma + 1 = 0$,એટલે કે $1 + \gamma^2 = -q\gamma$.
તે જ રીતે,$\delta^2 + 1 = -q\delta$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$= (-q\gamma + p\gamma)(-q\delta - p\delta)$
$= \gamma(p - q) \times \delta(-p - q)$
$= -\gamma \delta (p - q)(p + q)$
$= -1(p^2 - q^2) = q^2 - p^2$.
24
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ $x^2 - px + q = 0$ ના બીજ હોય અને $\alpha', \beta'$ એ $x^2 - p'x + q' = 0$ ના બીજ હોય,તો $(\alpha - \alpha')^2 + (\beta - \alpha')^2 + (\alpha - \beta')^2 + (\beta - \beta')^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$2\{p^2 - 2q + p'^2 - 2q' - pp'\}$
B
$2\{p^2 - 2q + p'^2 - 2q' - qq'\}$
C
$2\{p^2 - 2q - p'^2 - 2q' - pp'\}$
D
$2\{p^2 - 2q - p'^2 - 2q' - qq'\}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $x^2 - px + q = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha + \beta = p$ અને $\alpha\beta = q$.
આપેલ છે કે $\alpha', \beta'$ એ $x^2 - p'x + q' = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha' + \beta' = p'$ અને $\alpha'\beta' = q'$.
ધારો કે $S = (\alpha - \alpha')^2 + (\beta - \alpha')^2 + (\alpha - \beta')^2 + (\beta - \beta')^2$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $S = 2(\alpha^2 + \beta^2) + 2(\alpha'^2 + \beta'^2) - 2(\alpha' + \beta')(\alpha + \beta)$.
નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા: $\alpha^2 + \beta^2 = p^2 - 2q$ અને $\alpha'^2 + \beta'^2 = p'^2 - 2q'$.
કિંમતો મૂકતા: $S = 2(p^2 - 2q) + 2(p'^2 - 2q') - 2(p')(p) = 2\{p^2 - 2q + p'^2 - 2q' - pp'\}$.
25
MediumMCQ
જો $ax^2 + bx + c = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજનું વર્ગ હોય,તો $b^3 + ac^2 + a^2c$ ની કિંમત શોધો.
A
$3abc$
B
$-3abc$
C
$0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\alpha^2$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \alpha^2 = -\frac{b}{a}$ ..... $(i)$
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \cdot \alpha^2 = \alpha^3 = \frac{c}{a}$ ..... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ ની બંને બાજુ ઘન કરતા:
$(\alpha + \alpha^2)^3 = (-\frac{b}{a})^3$
$\alpha^3 + (\alpha^2)^3 + 3\alpha \cdot \alpha^2(\alpha + \alpha^2) = -\frac{b^3}{a^3}$
$\alpha^3 = \frac{c}{a}$ અને $\alpha + \alpha^2 = -\frac{b}{a}$ મૂકતા:
$\frac{c}{a} + (\frac{c}{a})^2 + 3(\frac{c}{a})(-\frac{b}{a}) = -\frac{b^3}{a^3}$
$\frac{c}{a} + \frac{c^2}{a^2} - \frac{3bc}{a^2} = -\frac{b^3}{a^3}$
આખા સમીકરણને $a^3$ વડે ગુણતા:
$a^2c + ac^2 - 3abc = -b^3$
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$b^3 + a^2c + ac^2 = 3abc$.
26
MediumMCQ
$t$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ,જેના બીજનો $A.M.$ (સમાંતર મધ્યક) $A$ અને $G.M.$ (ગુણોત્તર મધ્યક) $G$ હોય,તે
A
$t^2 - 2At + G^2 = 0$
B
$t^2 - 2At - G^2 = 0$
C
$t^2 + 2At + G^2 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજનો $A.M.$ (સમાંતર મધ્યક) $A = \frac{\alpha + \beta}{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે $\alpha + \beta = 2A$.
બીજનો $G.M.$ (ગુણોત્તર મધ્યક) $G = \sqrt{\alpha \beta}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે $\alpha \beta = G^2$.
$\alpha$ અને $\beta$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})t + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $t^2 - (2A)t + G^2 = 0$ મળે છે.
27
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ $(x - a)(x - b) = c$ ના બીજ હોય,જ્યાં $c \neq 0$,તો $(x - \alpha)(x - \beta) + c = 0$ ના બીજ શું હશે?
A
$a, c$
B
$b, c$
C
$a, b$
D
$a + c, b + c$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $(x - a)(x - b) - c = 0$ ના બીજ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^2 - (a + b)x + ab - c = 0$ મળે છે.
આને પ્રમાણિત દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha\beta = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$\alpha + \beta = a + b$ અને $\alpha\beta = ab - c$.
હવે,સમીકરણ $(x - \alpha)(x - \beta) + c = 0$ ધ્યાનમાં લો.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha\beta + c = 0$ મળે છે.
આ સમીકરણમાં $(\alpha + \beta)$ અને $\alpha\beta$ ની કિંમતો મૂકતા:
$x^2 - (a + b)x + (ab - c) + c = 0$
$x^2 - (a + b)x + ab = 0$
$(x - a)(x - b) = 0$.
આમ,સમીકરણના બીજ $a$ અને $b$ છે.
28
EasyMCQ
જો $x^2 - px + 8 = 0$ ના બીજનો તફાવત $2$ હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$ \pm 2$
B
$ \pm 4$
C
$ \pm 6$
D
$ \pm 8$

Solution

(C) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - px + 8 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha + \beta = p$ અને $\alpha \beta = 8$ મળે.
આપેલ છે કે બીજનો તફાવત $|\alpha - \beta| = 2$ છે,તેથી $(\alpha - \beta)^2 = 4$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha + \beta)^2 - (\alpha - \beta)^2 = 4\alpha \beta$.
કિંમતો મૂકતા: $p^2 - 2^2 = 4(8)$.
$p^2 - 4 = 32$.
$p^2 = 36$.
તેથી,$p = \pm 6$.
29
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજનો સરવાળો તેમના વ્યસ્તના વર્ગોના સરવાળા જેટલો હોય,તો $a/c, b/a, c/b$ એ શેમાં છે?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે.
તેથી,$\alpha + \beta = -b/a$ અને $\alpha\beta = c/a$.
પ્રશ્ન મુજબ,$\alpha + \beta = \frac{1}{\alpha^2} + \frac{1}{\beta^2}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\alpha + \beta = \frac{\alpha^2 + \beta^2}{(\alpha\beta)^2} = \frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta}{(\alpha\beta)^2}$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $-b/a = \frac{(-b/a)^2 - 2(c/a)}{(c/a)^2} = \frac{b^2/a^2 - 2c/a}{c^2/a^2} = \frac{b^2 - 2ac}{c^2}$.
આમ,$-bc^2 = a(b^2 - 2ac) = ab^2 - 2a^2c$.
ગોઠવતા,$2a^2c = ab^2 + bc^2$.
બંને બાજુને $abc$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે $\frac{2a}{b} = \frac{b}{c} + \frac{c}{a}$.
આ દર્શાવે છે કે $\frac{c}{a}, \frac{a}{b}, \frac{b}{c}$ એ $A.P.$ માં છે.
તેથી,તેમના વ્યસ્ત $\frac{a}{c}, \frac{b}{a}, \frac{c}{b}$ એ $H.P.$ માં છે.
30
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $ax^2 + 2bx + c = 0$ ના બીજ હોય,તો $\sqrt{\frac{\alpha}{\beta}} + \sqrt{\frac{\beta}{\alpha}}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{2b}{ac}$
B
$\frac{2b}{\sqrt{ac}}$
C
$-\frac{2b}{\sqrt{ac}}$
D
$\frac{-b}{\sqrt{2}}$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + 2bx + c = 0$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,$\alpha + \beta = -\frac{2b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ થાય.
હવે,પદ $\sqrt{\frac{\alpha}{\beta}} + \sqrt{\frac{\beta}{\alpha}}$ ને ધ્યાનમાં લો.
લસાઅ લેતા,$\frac{\alpha + \beta}{\sqrt{\alpha\beta}}$ મળે.
$\alpha + \beta$ અને $\alpha\beta$ ની કિંમતો મૂકતા,$\frac{-\frac{2b}{a}}{\sqrt{\frac{c}{a}}} = -\frac{2b}{\sqrt{ac}}$ મળે.
31
MediumMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ એકબીજાના વ્યસ્ત હોય,તો
A
$a - c = 0$
B
$b - c = 0$
C
$a + c = 0$
D
$b + c = 0$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ છે.
ધારો કે સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\frac{1}{\alpha}$ છે કારણ કે તે એકબીજાના વ્યસ્ત છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
તેથી,$\alpha \times \frac{1}{\alpha} = \frac{c}{a}$.
$1 = \frac{c}{a}$.
આનો અર્થ એ છે કે $a = c$,અથવા $a - c = 0$.
32
MediumMCQ
જો સમીકરણ $Ax^2 + Bx + C = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ હોય અને સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha^2, \beta^2$ હોય,તો $p$ ની કિંમત શું થશે?
A
$\frac{B^2 - 2AC}{A^2}$
B
$\frac{2AC - B^2}{A^2}$
C
$\frac{B^2 - 4AC}{A^2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $Ax^2 + Bx + C = 0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,$\alpha + \beta = -\frac{B}{A}$ અને $\alpha\beta = \frac{C}{A}$ થાય.
આપેલ છે કે $\alpha^2, \beta^2$ એ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ છે.
તેથી,$\alpha^2 + \beta^2 = -p$ અને $\alpha^2\beta^2 = q$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta$.
કિંમતો મૂકતા,$-p = (-\frac{B}{A})^2 - 2(\frac{C}{A})$ મળે.
$-p = \frac{B^2}{A^2} - \frac{2C}{A} = \frac{B^2 - 2AC}{A^2}$.
તેથી,$p = -\frac{B^2 - 2AC}{A^2} = \frac{2AC - B^2}{A^2}$.
33
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,અને સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\frac{\alpha}{\beta}$ અને $\frac{\beta}{\alpha}$ હોય,તો $p$ ની કિંમત શું થાય?
A
$-2$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha + \beta = -1$ અને $\alpha \beta = 1$ થાય.
સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\frac{\alpha}{\beta}$ અને $\frac{\beta}{\alpha}$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો સરવાળો $\frac{\alpha}{\beta} + \frac{\beta}{\alpha} = -p$ થાય.
તેથી,$-p = \frac{\alpha^2 + \beta^2}{\alpha \beta}$.
નિત્યસમ $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$-p = \frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta}{\alpha \beta} = \frac{(-1)^2 - 2(1)}{1} = \frac{1 - 2}{1} = -1$.
આમ,$-p = -1$,જેનો અર્થ છે કે $p = 1$.
34
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 + ax + b = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3 + \beta^3$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$- (a^3 + 3ab)$
B
$a^3 + 3ab$
C
$- a^3 + 3ab$
D
$a^3 - 3ab$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + ax + b = 0$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -a$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = b$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^3 + \beta^3 = (\alpha + \beta)(\alpha^2 - \alpha \beta + \beta^2)$.
આને $\alpha^3 + \beta^3 = (\alpha + \beta)[(\alpha + \beta)^2 - 3\alpha \beta]$ તરીકે લખી શકાય.
કિંમતો મૂકતા,$\alpha^3 + \beta^3 = (-a)[(-a)^2 - 3(b)]$.
$\alpha^3 + \beta^3 = (-a)(a^2 - 3b) = -a^3 + 3ab$.
35
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજનો સરવાળો તેમના તફાવત કરતા ત્રણ ગણો હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$9p^2 = 2q$
B
$2q^2 = 9p$
C
$2p^2 = 9q$
D
$9q^2 = 2p$

Solution

(C) ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ,$\alpha + \beta = -p$ અને $\alpha \beta = q$ થાય.
આપેલ છે કે બીજનો સરવાળો તેમના તફાવત કરતા ત્રણ ગણો છે: $\alpha + \beta = 3(\alpha - \beta)$.
$\alpha + \beta = -p$ મૂકતા,આપણને $-p = 3(\alpha - \beta)$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\alpha - \beta = -\frac{p}{3}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha \beta$.
કિંમતો મૂકતા,$(-\frac{p}{3})^2 = (-p)^2 - 4q$.
$\frac{p^2}{9} = p^2 - 4q$.
$4q = p^2 - \frac{p^2}{9} = \frac{8p^2}{9}$.
$36q = 8p^2$,જેનું સાદું રૂપ $2p^2 = 9q$ થાય છે.
36
EasyMCQ
જો આપેલ સમીકરણ $(2k + 1)x^2 - (7k + 3)x + k + 2 = 0$ ના બીજ એકબીજાના વ્યસ્ત હોય,તો $k$ ની કિંમત શું હશે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\frac{1}{\alpha}$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$a = 2k + 1$,$b = -(7k + 3)$,અને $c = k + 2$ છે.
બીજ એકબીજાના વ્યસ્ત હોવાથી,તેમનો ગુણાકાર $\alpha \times \frac{1}{\alpha} = 1$ થાય.
તેથી,$\frac{c}{a} = 1 \Rightarrow \frac{k + 2}{2k + 1} = 1$.
$k$ માટે ઉકેલતા: $k + 2 = 2k + 1$.
$2 - 1 = 2k - k$.
$k = 1$.
37
EasyMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $l$ અને $2l$ હોય,તો
A
$b^2 = 9ac$
B
$2b^2 = 9ac$
C
$b^2 = -4ac$
D
$a^2 = c^2$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $l$ અને $2l$ છે.
બીજનો સરવાળો: $l + 2l = -\frac{b}{a}$ $\Rightarrow 3l = -\frac{b}{a}$ $\Rightarrow l = -\frac{b}{3a}$ $(i)$
બીજનો ગુણાકાર: $l \times 2l = \frac{c}{a} \Rightarrow 2l^2 = \frac{c}{a}$ $(ii)$
$(i)$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$2\left(-\frac{b}{3a}\right)^2 = \frac{c}{a}$
$2\left(\frac{b^2}{9a^2}\right) = \frac{c}{a}$
$\frac{2b^2}{9a^2} = \frac{c}{a}$
$2b^2 = 9ac$
38
EasyMCQ
એક દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનો સરવાળો $2$ છે અને તેમના ઘનનો સરવાળો $98$ છે,તો તે સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2 + 2x + 15 = 0$
B
$x^2 + 15x + 2 = 0$
C
$2x^2 - 2x + 15 = 0$
D
$x^2 - 2x - 15 = 0$

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ છે કે $\alpha + \beta = 2$ અને $\alpha^3 + \beta^3 = 98$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^3 + \beta^3 = (\alpha + \beta)(\alpha^2 - \alpha\beta + \beta^2)$.
આને $\alpha^3 + \beta^3 = (\alpha + \beta)((\alpha + \beta)^2 - 3\alpha\beta)$ તરીકે લખી શકાય.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $98 = 2((2)^2 - 3\alpha\beta)$.
$49 = 4 - 3\alpha\beta$.
$3\alpha\beta = 4 - 49 = -45$.
$\alpha\beta = -15$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,$x^2 - 2x - 15 = 0$.
39
EasyMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો $\alpha\beta^2 + \alpha^2\beta + \alpha\beta$ ની કિંમત શું થશે?
A
$\frac{c(a - b)}{a^2}$
B
$0$
C
$-\frac{bc}{a^2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે,તેથી:
$\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$.
આપણે $\alpha\beta^2 + \alpha^2\beta + \alpha\beta$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\alpha\beta$ સામાન્ય લેતા:
$\alpha\beta(\beta + \alpha) + \alpha\beta = \alpha\beta(\alpha + \beta + 1)$.
$\alpha + \beta$ અને $\alpha\beta$ ની કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{c}{a} \left( -\frac{b}{a} + 1 \right)$
$= \frac{c}{a} \left( \frac{a - b}{a} \right)$
$= \frac{c(a - b)}{a^2}$.
40
EasyMCQ
જો સમીકરણ $mx^2 + 6x + (2m - 1) = 0$ ના બીજનો ગુણાકાર $-1$ હોય,તો $m$ ની કિંમત શું થશે?
A
$1$
B
$-1$
C
$\frac{1}{3}$
D
$-\frac{1}{3}$

Solution

(C) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ સમીકરણ $mx^2 + 6x + (2m - 1) = 0$ માટે,$a = m$ અને $c = 2m - 1$ છે.
બીજનો ગુણાકાર $-1$ આપેલ છે.
તેથી,$\frac{2m - 1}{m} = -1$.
બંને બાજુ $m$ વડે ગુણતા,આપણને $2m - 1 = -m$ મળે છે.
બંને બાજુ $m$ ઉમેરતા,આપણને $3m - 1 = 0$ મળે છે.
આમ,$3m = 1$,જેનો અર્થ છે કે $m = \frac{1}{3}$.
41
MediumMCQ
$x^2 + ax + b = 0$ સમીકરણના બીજ $p$ અને $q$ છે,તો જે સમીકરણના બીજ $p^2q$ અને $pq^2$ હોય તે સમીકરણ કયું હશે?
A
$x^2 + abx + b^3 = 0$
B
$x^2 - abx + b^3 = 0$
C
$bx^2 + x + a = 0$
D
$x^2 + ax + ab = 0$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2 + ax + b = 0$ ના બીજ $p$ અને $q$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
$p + q = -a$ અને $pq = b$.
આપણે એવું સમીકરણ શોધવાનું છે જેના બીજ $p^2q$ અને $pq^2$ હોય.
ધારો કે નવા બીજ $\alpha = p^2q$ અને $\beta = pq^2$ છે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = p^2q + pq^2 = pq(p + q) = (b)(-a) = -ab$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = (p^2q)(pq^2) = p^3q^3 = (pq)^3 = b^3$.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x^2 - (-ab)x + b^3 = 0$,એટલે કે $x^2 + abx + b^3 = 0$.
42
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 4x + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3 + \beta^3$ ની કિંમત શોધો.
A
$76$
B
$52$
C
$-52$
D
$-76$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 4x + 1 = 0$ છે.
$ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a=1, b=-4, c=1$ મળે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = -b/a = -(-4)/1 = 4$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = c/a = 1/1 = 1$.
આપણે જાણીએ છીએ કે: $\alpha^3 + \beta^3 = (\alpha + \beta)^3 - 3\alpha \beta (\alpha + \beta)$.
કિંમતો મૂકતા: $\alpha^3 + \beta^3 = (4)^3 - 3(1)(4)$.
$\alpha^3 + \beta^3 = 64 - 12 = 52$.
43
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $2x^2 - 35x + 2 = 0$ ના બીજ હોય,તો $(2\alpha - 35)^3 \cdot (2\beta - 35)^3$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1$
B
$64$
C
$8$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 - 35x + 2 = 0$ ના બીજ છે.
બીજના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{c}{a} = \frac{2}{2} = 1$.
$\alpha$ એ બીજ હોવાથી,$2\alpha^2 - 35\alpha + 2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $2\alpha^2 - 35\alpha = -2$.
$\alpha$ વડે ભાગતા,આપણને $2\alpha - 35 = -\frac{2}{\alpha}$ મળે છે.
તે જ રીતે,$\beta$ માટે,$2\beta - 35 = -\frac{2}{\beta}$.
હવે,આ કિંમતોને $(2\alpha - 35)^3 \cdot (2\beta - 35)^3$ માં મૂકતા:
$(2\alpha - 35)^3 \cdot (2\beta - 35)^3 = \left(-\frac{2}{\alpha}\right)^3 \cdot \left(-\frac{2}{\beta}\right)^3$
$= \left(-\frac{8}{\alpha^3}\right) \cdot \left(-\frac{8}{\beta^3}\right)$
$= \frac{64}{(\alpha \beta)^3}$
કારણ કે $\alpha \beta = 1$,તેથી અભિવ્યક્તિ $\frac{64}{1^3} = 64$ થાય છે.
44
EasyMCQ
જો $3p^2 = 5p + 2$ અને $3q^2 = 5q + 2$,જ્યાં $p \ne q$,તો $pq$ ની કિંમત શું થાય?
A
$2/3$
B
$-2/3$
C
$3/2$
D
$-3/2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $3p^2 = 5p + 2$ અને $3q^2 = 5q + 2$ જ્યાં $p \ne q$.
આનો અર્થ એ છે કે $p$ અને $q$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^2 - 5x - 2 = 0$ ના ભિન્ન બીજ છે.
$ax^2 + bx + c = 0$ સ્વરૂપના દ્વિઘાત સમીકરણ માટે,બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$a = 3$,$b = -5$,અને $c = -2$.
તેથી,બીજનો ગુણાકાર $pq = \frac{-2}{3} = -\frac{2}{3}$ થાય.
45
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + bx - c = 0$ ના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $b$ અને $c$ હોય તે સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2 + \alpha x - \beta = 0$
B
$x^2 - [(\alpha + \beta) + \alpha \beta]x - \alpha \beta(\alpha + \beta) = 0$
C
$x^2 + [(\alpha + \beta) + \alpha \beta]x + \alpha \beta(\alpha + \beta) = 0$
D
$x^2 + [\alpha \beta + (\alpha + \beta)]x - \alpha \beta(\alpha + \beta) = 0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 + bx - c = 0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
$\alpha + \beta = -b$ અને $\alpha \beta = -c$.
આનો અર્થ એ છે કે $b = -(\alpha + \beta)$ અને $c = -\alpha \beta$.
આપણે એવું સમીકરણ શોધવાનું છે જેના બીજ $b$ અને $c$ હોય.
બીજનો સરવાળો = $b + c = -(\alpha + \beta) - \alpha \beta = -[(\alpha + \beta) + \alpha \beta]$.
બીજનો ગુણાકાર = $bc = [ -(\alpha + \beta) ] \times [ -\alpha \beta ] = \alpha \beta(\alpha + \beta)$.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$x^2 - (-[(\alpha + \beta) + \alpha \beta])x + \alpha \beta(\alpha + \beta) = 0$.
$x^2 + [(\alpha + \beta) + \alpha \beta]x + \alpha \beta(\alpha + \beta) = 0$.
46
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ($a \ne 0$; $a, b, c$ ભિન્ન છે) ના બીજ હોય,તો $(1 + \alpha + \alpha^2)(1 + \beta + \beta^2) = $
A
શૂન્ય
B
ધન
C
ઋણ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$.
પદાવલિ $(1 + \alpha + \alpha^2)(1 + \beta + \beta^2)$ નું વિસ્તરણ કરતા:
$= 1 + (\alpha + \beta) + (\alpha^2 + \beta^2) + \alpha\beta + \alpha\beta(\alpha + \beta) + (\alpha\beta)^2$
$= 1 + (\alpha + \beta) + ((\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta) + \alpha\beta + \alpha\beta(\alpha + \beta) + (\alpha\beta)^2$
$= 1 + (\alpha + \beta) + (\alpha + \beta)^2 - \alpha\beta + \alpha\beta(\alpha + \beta) + (\alpha\beta)^2$
કિંમતો મૂકતા:
$= 1 - \frac{b}{a} + \frac{b^2}{a^2} - \frac{c}{a} - \frac{bc}{a^2} + \frac{c^2}{a^2}$
$= \frac{a^2 - ab + b^2 - ac - bc + c^2}{a^2}$
$= \frac{(a-b)^2 + (b-c)^2 + (c-a)^2}{2a^2}$
અહીં $a, b, c$ ભિન્ન હોવાથી,અંશ હંમેશા ધન રહે છે અને $2a^2 > 0$ હોવાથી,આ પદાવલિ હંમેશા ધન છે.
47
MediumMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ વાસ્તવિક હોય અને $\frac{\alpha}{\alpha - 1}$ તથા $\frac{\alpha + 1}{\alpha}$ સ્વરૂપના હોય,તો $(a + b + c)^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$b^2 - 4ac$
B
$b^2 - 2ac$
C
$2b^2 - ac$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બીજ $x_1 = \frac{\alpha}{\alpha - 1}$ અને $x_2 = \frac{\alpha + 1}{\alpha}$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો સરવાળો $x_1 + x_2 = -\frac{b}{a}$ અને બીજનો ગુણાકાર $x_1 x_2 = \frac{c}{a}$ છે.
બીજનો ગુણાકાર: $\frac{\alpha}{\alpha - 1} \times \frac{\alpha + 1}{\alpha} = \frac{\alpha + 1}{\alpha - 1} = \frac{c}{a}$.
યોગ-વિયોગની રીતથી,$\frac{(\alpha + 1) + (\alpha - 1)}{(\alpha + 1) - (\alpha - 1)} = \frac{c + a}{c - a} \implies \alpha = \frac{c + a}{c - a}$.
બીજનો સરવાળો: $\frac{2\alpha^2 - 1}{\alpha^2 - \alpha} = -\frac{b}{a}$.
$\alpha$ ની કિંમત મૂકતા અને સાદું રૂપ આપતા,આપણને $(a + b + c)^2 = b^2 - 4ac$ મળે છે.
48
MediumMCQ
જો $ax^2 + 2bx + c = 0$ ના બીજનો ગુણોત્તર અને $px^2 + 2qx + r = 0$ ના બીજનો ગુણોત્તર સમાન હોય,તો
A
$\frac{b}{ac} = \frac{q}{pr}$
B
$\frac{b^2}{ac} = \frac{q^2}{pr}$
C
$\frac{2b}{ac} = \frac{q^2}{pr}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $ax^2 + 2bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે,જ્યાં $\frac{\alpha}{\beta} = \frac{m}{n}$ છે.
તેથી $\alpha + \beta = -\frac{2b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ થાય.
સંબંધ $\frac{(\alpha + \beta)^2}{\alpha\beta} = \frac{(m+n)^2}{mn}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{4b^2}{ac} = \frac{(m+n)^2}{mn}$ મળે છે.
તે જ રીતે,$px^2 + 2qx + r = 0$ માટે,$\frac{4q^2}{pr} = \frac{(m+n)^2}{mn}$ મળે છે.
બંનેને સરખાવતા,$\frac{4b^2}{ac} = \frac{4q^2}{pr}$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\frac{b^2}{ac} = \frac{q^2}{pr}$.
49
MediumMCQ
સમીકરણ $x^2 + bx - c = 0$ જ્યાં $b, c > 0$ ના બીજ શું છે?
A
બંને ધન
B
બંને ઋણ
C
વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવતા
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + bx - c = 0$ છે જ્યાં $b, c > 0$.
ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -b$.
કારણ કે $b > 0$,તેથી $-b < 0$,એટલે કે $\alpha + \beta < 0$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = -c$.
કારણ કે $c > 0$,તેથી $-c < 0$,એટલે કે $\alpha \beta < 0$.
બીજનો ગુણાકાર ઋણ હોવાથી,બીજ વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવતા હોવા જોઈએ.
50
EasyMCQ
જો $p$ અને $q$ એ સમીકરણ $x^2 + pq = (p + 1)x$ ના બીજ હોય,તો $q=$
A
$-1$
B
$1$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^2 - (p + 1)x + pq = 0$ છે.
જેহেতু $p$ અને $q$ એ સમીકરણના બીજ છે,તેથી બીજનો સરવાળો $p + q = -(\text{coefficient of } x) / (\text{coefficient of } x^2)$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,$p + q = p + 1$.
બંને બાજુથી $p$ બાદ કરતા,આપણને $q = 1$ મળે છે.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Relation between roots and coefficients · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.