Gujarati

Mix Examples-Conic Sections Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola · Mix Examples-Conic Sections

190+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 190 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
જો $A = \{(x, y) : x^2 + y^2 = 25\}$ અને $B = \{(x, y) : x^2 + 9y^2 = 144\}$ હોય,તો $A \cap B$ માં કેટલા બિંદુઓ હોય?
A
એક બિંદુ
B
ત્રણ બિંદુઓ
C
બે બિંદુઓ
D
ચાર બિંદુઓ

Solution

(D) આપેલ ગણ $A = \{(x, y) : x^2 + y^2 = 5^2\}$ છે,જે કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = 5$ વાળું વર્તુળ દર્શાવે છે.
$B = \{(x, y) : x^2 + 9y^2 = 144\}$ છે. $144$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^2}{144} + \frac{9y^2}{144} = 1$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x^2}{12^2} + \frac{y^2}{4^2} = 1$ થાય છે. આ ઉપવલય (ellipse) દર્શાવે છે જેની અર્ધ-મુખ્ય અક્ષ $a = 12$ અને અર્ધ-ગૌણ અક્ષ $b = 4$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $5$ છે અને ઉપવલયની અર્ધ-ગૌણ અક્ષ $4$ અને અર્ધ-મુખ્ય અક્ષ $12$ છે,તેથી વર્તુળ ઉપવલયને ચાર ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે.
આમ,$A \cap B$ માં ચાર બિંદુઓ છે.
Solution diagram
2
DifficultMCQ
વક્રો $ax^2 + by^2 = 1$ અને $a'x^2 + b'y^2 = 1$ એકબીજાને લંબરૂપે છેદે તે માટેની શરત છે
A
$\frac{1}{a} - \frac{1}{a'} = \frac{1}{b} - \frac{1}{b'}$
B
$\frac{1}{a} + \frac{1}{a'} = \frac{1}{b} + \frac{1}{b'}$
C
$\frac{1}{a} + \frac{1}{b} = \frac{1}{a'} + \frac{1}{b'}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે વક્રો $C_1: ax^2 + by^2 = 1$ અને $C_2: a'x^2 + b'y^2 = 1$ છે.
$C_1$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$2ax + 2by \frac{dy}{dx} = 0$,તેથી $\frac{dy}{dx} = -\frac{ax}{by}$.
$C_2$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$2a'x + 2b'y \frac{dy}{dx} = 0$,તેથી $\frac{dy}{dx} = -\frac{a'x}{b'y}$.
લંબરૂપે છેદવા માટે,છેદબિંદુ $(x, y)$ આગળ ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થવો જોઈએ:
$(-\frac{ax}{by}) \times (-\frac{a'x}{b'y}) = -1$
$\frac{aa'x^2}{bb'y^2} = -1$
બંને મૂળ સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(a - a')x^2 + (b - b')y^2 = 0$,જે આપે છે $\frac{x^2}{y^2} = \frac{b' - b}{a - a'}$.
આ કિંમત ગુણાકારની શરતમાં મૂકતા:
$\frac{aa'}{bb'} \times \frac{b' - b}{a - a'} = -1$
$aa'(b' - b) = -bb'(a - a')$
$aa'b' - aa'b = -bba' + bb'a$
$aa'b' - bb'a = aa'b - bba'$
$aa'bb'$ વડે ભાગતા:
$\frac{1}{b} - \frac{1}{b'} = \frac{1}{a'} - \frac{1}{a}$
ગોઠવતા $\frac{1}{a} - \frac{1}{a'} = \frac{1}{b} - \frac{1}{b'}$ મળે છે.
3
MediumMCQ
જેના પ્રાચલિત સમીકરણો $x = t^2 + 1, y = 2t$ અને $x = 2s, y = \frac{2}{s}$ છે તે વક્રોના છેદબિંદુઓ કયા છે?
A
$(1, -3)$
B
$(2, 2)$
C
$(-2, 4)$
D
$(1, 2)$

Solution

(B) પ્રથમ વક્ર માટે,$x = t^2 + 1$ અને $y = 2t$. $t = \frac{y}{2}$ ને $x$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $x = (\frac{y}{2})^2 + 1$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $y^2 = 4(x - 1)$ થાય છે.
બીજા વક્ર માટે,$x = 2s$ અને $y = \frac{2}{s}$. તેમનો ગુણાકાર કરતા $xy = (2s)(\frac{2}{s}) = 4$ મળે છે,એટલે કે $xy = 4$.
છેદબિંદુ શોધવા માટે,$y = \frac{4}{x}$ ને $y^2 = 4x - 4$ માં મૂકતા:
$(\frac{4}{x})^2 = 4x - 4$
$\frac{16}{x^2} = 4(x - 1)$
$4 = x^2(x - 1)$
$x^3 - x^2 - 4 = 0$.
$x = 2$ મૂકતા,$8 - 4 - 4 = 0$ મળે છે,જે સાચું છે.
જો $x = 2$ હોય,તો $y = \frac{4}{2} = 2$.
આમ,છેદબિંદુ $(2, 2)$ છે.
4
DifficultMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ અને અતિવલય $\frac{x^2}{144} - \frac{y^2}{81} = \frac{1}{25}$ ના નાભિઓ એક જ હોય,તો $b^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(C) આપેલ અતિવલય $\frac{x^2}{144} - \frac{y^2}{81} = \frac{1}{25}$ છે,જેને $\frac{x^2}{(12/5)^2} - \frac{y^2}{(9/5)^2} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં,$a^2 = \frac{144}{25}$ અને $b^2 = \frac{81}{25}$ છે.
અતિવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e_1 = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + \frac{81}{144}} = \sqrt{\frac{225}{144}} = \frac{15}{12} = \frac{5}{4}$ મળે.
અતિવલયની નાભિઓ $(\pm a e_1, 0) = (\pm \frac{12}{5} \times \frac{5}{4}, 0) = (\pm 3, 0)$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે,નાભિઓ $(\pm ae, 0)$ છે,જ્યાં $a^2 = 16$,તેથી $a = 4$.
નાભિઓ સમાન હોવાથી,$4e = 3$,જે $e = \frac{3}{4}$ આપે છે.
ઉપવલય માટે,$b^2 = a^2(1 - e^2) = 16(1 - (\frac{3}{4})^2) = 16(1 - \frac{9}{16}) = 16(\frac{7}{16}) = 7$.
5
MediumMCQ
જો $e$ અને $e'$ એ ઉપવલય $5x^2 + 9y^2 = 45$ અને અતિવલય $5x^2 - 4y^2 = 45$ ની ઉત્કેન્દ્રતા હોય,તો $ee' = $
A
$9$
B
$4$
C
$5$
D
$1$

Solution

(D) ઉપવલય $5x^2 + 9y^2 = 45$ માટે,$45$ વડે ભાગતા $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{5} = 1$ મળે.
અહીં $a^2 = 9$ અને $b^2 = 5$ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 - \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 - \frac{5}{9}} = \sqrt{\frac{4}{9}} = \frac{2}{3}$.
અતિવલય $5x^2 - 4y^2 = 45$ માટે,$45$ વડે ભાગતા $\frac{x^2}{9} - \frac{y^2}{45/4} = 1$ મળે.
અહીં $a^2 = 9$ અને $b^2 = \frac{45}{4}$ છે.
ઉત્કેન્દ્રતા $e' = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + \frac{45/4}{9}} = \sqrt{1 + \frac{5}{4}} = \sqrt{\frac{9}{4}} = \frac{3}{2}$.
તેથી,$ee' = \frac{2}{3} \times \frac{3}{2} = 1$.
6
DifficultMCQ
એક વર્તુળનો વિચાર કરો જેનું કેન્દ્ર પરવલય $y^2 = 2px$ ના નાભિ પર આવેલું છે અને તે પરવલયની નિયામિકાને સ્પર્શે છે. તો,વર્તુળ અને પરવલયનું છેદબિંદુ કયું છે?
A
$\left( \frac{p}{2}, p \right)$
B
$\left( \frac{p}{2}, -p \right)$
C
$\left( -\frac{p}{2}, p \right)$
D
$(A)$ અને $(B)$ બંને

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 2px$ ની નાભિ $S = (p/2, 0)$ છે.
પરવલયની નિયામિકા $x = -p/2$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(p/2, 0)$ છે અને તે નિયામિકાને સ્પર્શે છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $r = p$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - p/2)^2 + y^2 = p^2$ છે.
પરવલયના સમીકરણ $y^2 = 2px$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને છેદબિંદુઓ $\left( \frac{p}{2}, p \right)$ અને $\left( \frac{p}{2}, -p \right)$ મળે છે.
7
DifficultMCQ
વક્રો ${y^2} = 8x$ અને $xy = -1$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$3y = 9x + 2$
B
$y = 2x + 1$
C
$2y = x + 8$
D
$y = x + 2$

Solution

(D) ધારો કે પરવલય ${y^2} = 8x$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{2}{m}$ છે.
આ રેખા અતિવલય $xy = -1$ નો પણ સ્પર્શક હોવાથી,આપણે $x = \frac{-1}{y}$ ને સ્પર્શકના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$y = m(\frac{-1}{y}) + \frac{2}{m}$
$y^2 = -m + \frac{2y}{m}$
$my^2 - 2y + m^2 = 0$.
રેખા સ્પર્શક હોય તે માટે,આ દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$D = (-2)^2 - 4(m)(m^2) = 0$
$4 - 4m^3 = 0$
$m^3 = 1 \implies m = 1$.
$m = 1$ ને સ્પર્શકના સમીકરણ $y = mx + \frac{2}{m}$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$y = (1)x + \frac{2}{1}$
$y = x + 2$.
8
DifficultMCQ
ઉપવલય $x^2 + 2y^2 = 2$ ને દોરેલા સ્પર્શકોનો યામ અક્ષો વચ્ચેનો અંતઃખંડના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$\frac{1}{x^2} + \frac{1}{2y^2} = 1$
B
$\frac{1}{4x^2} + \frac{1}{2y^2} = 1$
C
$\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{4y^2} = 1$
D
$\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{y^2} = 1$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલય $x^2 + 2y^2 = 2$ છે,જેને $\frac{x^2}{2} + \frac{y^2}{1} = 1$ તરીકે લખી શકાય. અહીં $a^2 = 2$ અને $b^2 = 1$ છે.
ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $R \equiv (\sqrt{2} \cos \theta, \sin \theta)$ છે.
$R$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{\sqrt{2}} + y \sin \theta = 1$ છે.
સ્પર્શક $x$-અક્ષને $A \equiv (\sqrt{2} \sec \theta, 0)$ માં અને $y$-અક્ષને $B \equiv (0, \csc \theta)$ માં છેદે છે.
ધારો કે $Q(h, k)$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી $h = \frac{\sec \theta}{\sqrt{2}}$ અને $k = \frac{\csc \theta}{2}$ થાય.
આથી $\cos \theta = \frac{1}{h\sqrt{2}}$ અને $\sin \theta = \frac{1}{2k}$ મળે.
$\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$\left(\frac{1}{h\sqrt{2}}\right)^2 + \left(\frac{1}{2k}\right)^2 = 1$ મળે.
આમ,બિંદુપથ $\frac{1}{2x^2} + \frac{1}{4y^2} = 1$ છે.
Solution diagram
9
DifficultMCQ
જો $PQ$ એ અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ ની બેવડી કોટિ (double ordinate) હોય,જેથી $\triangle OPQ$ એ સમબાજુ ત્રિકોણ બને,જ્યાં $O$ એ અતિવલયનું કેન્દ્ર છે,તો અતિવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e$ નીચેનામાંથી કઈ શરતનું પાલન કરે છે?
A
$1 < e < 2/\sqrt{3}$
B
$e = 2/\sqrt{3}$
C
$e = \sqrt{3}/2$
D
$e > 2/\sqrt{3}$

Solution

(D) ધારો કે $P(a \sec \theta, b \tan \theta)$ અને $Q(a \sec \theta, -b \tan \theta)$ એ બેવડી કોટિના અંત્યબિંદુઓ છે.
$O(0, 0)$ એ અતિવલયનું કેન્દ્ર છે.
બેવડી કોટિની લંબાઈ $PQ = 2b \tan \theta$ છે.
$\triangle OPQ$ સમબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,$OP = OQ = PQ$ થાય.
$OP^2 = (a \sec \theta)^2 + (b \tan \theta)^2 = a^2 \sec^2 \theta + b^2 \tan^2 \theta$.
વળી,$PQ^2 = (2b \tan \theta)^2 = 4b^2 \tan^2 \theta$.
$OP^2 = PQ^2$ ને સરખાવતા,$a^2 \sec^2 \theta + b^2 \tan^2 \theta = 4b^2 \tan^2 \theta$.
$a^2 \sec^2 \theta = 3b^2 \tan^2 \theta$.
$a^2 \frac{1}{\cos^2 \theta} = 3b^2 \frac{\sin^2 \theta}{\cos^2 \theta} \implies a^2 = 3b^2 \sin^2 \theta$.
$b^2 = a^2(e^2 - 1)$ નો ઉપયોગ કરતા,$a^2 = 3a^2(e^2 - 1) \sin^2 \theta$.
$1 = 3(e^2 - 1) \sin^2 \theta \implies \sin^2 \theta = \frac{1}{3(e^2 - 1)}$.
$0 < \sin^2 \theta < 1$ હોવાથી,$0 < \frac{1}{3(e^2 - 1)} < 1$.
$3(e^2 - 1) > 1 \implies e^2 - 1 > 1/3 \implies e^2 > 4/3$.
આમ,$e > 2/\sqrt{3}$.
Solution diagram
10
DifficultMCQ
એક ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $\frac{1}{2}$ છે અને એક નાભિ બિંદુ $P\left( \frac{1}{2}, 1 \right)$ પર છે. તેની એક નિયામિકા એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ અને અતિવલય $x^2 - y^2 = 1$ નો બિંદુ $P$ ની નજીકનો સામાન્ય સ્પર્શક છે. ઉપવલયનું પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં સમીકરણ શોધો:
A
$\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} + \frac{(y - 1)^2}{1/12} = 1$
B
$\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} + \frac{(y + 1)^2}{1/12} = 1$
C
$\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} - \frac{(y - 1)^2}{1/12} = 1$
D
$\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} - \frac{(y + 1)^2}{1/12} = 1$

Solution

(A) વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ અને અતિવલય $x^2 - y^2 = 1$ ના સામાન્ય સ્પર્શકો $x = 1$ અને $x = -1$ છે.
આમાંથી, $x = 1$ એ બિંદુ $P\left( \frac{1}{2}, 1 \right)$ ની નજીક છે.
તેથી, જરૂરી ઉપવલયની નિયામિકા $x = 1$ છે.
ધારો કે $Q(x, y)$ એ ઉપવલય પરનું કોઈપણ બિંદુ છે.
ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ, નાભિ $P$ થી અંતર $QP = e \times (\text{\text{નિયામિકાથી અંતર}})$.
$QP = \sqrt{(x - 1/2)^2 + (y - 1)^2}$ અને નિયામિકા $x = 1$ થી અંતર $|x - 1|$ છે.
$e = 1/2$ આપેલ હોવાથી, $\sqrt{(x - 1/2)^2 + (y - 1)^2} = \frac{1}{2} |x - 1|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(x - 1/2)^2 + (y - 1)^2 = \frac{1}{4}(x - 1)^2$.
સાદુરૂપ આપતા: $\frac{(x - 1/3)^2}{1/9} + \frac{(y - 1)^2}{1/12} = 1$.
Solution diagram
11
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ અને અતિવલય $3x^2 - y^2 = 3$ ના સામાન્ય સ્પર્શકોનું સમીકરણ છે:
A
$2x \pm y + 1 = 0$
B
$2x \pm y - 1 = 0$
C
$x \pm 2y + 1 = 0$
D
$x \pm 2y - 1 = 0$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 8x$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{2}{m}$ છે.
અતિવલય $\frac{x^2}{1} - \frac{y^2}{3} = 1$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $c^2 = a^2m^2 - b^2$ ની શરત મુજબ $c^2 = m^2 - 3$ થાય.
$\frac{4}{m^2} = m^2 - 3$ લેતા,$m^4 - 3m^2 - 4 = 0$ મળે.
આથી $m^2 = 4$,એટલે કે $m = \pm 2$.
આ કિંમતો મૂકતા,સામાન્ય સ્પર્શકો $2x \pm y + 1 = 0$ મળે છે.
12
DifficultMCQ
સમીકરણ $2|x| + 3|y| = 6$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ ચોરસ એકમમાં શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$12$
D
$24$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $2|x| + 3|y| = 6$ છે.
આ સમીકરણ $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ બંનેની સાપેક્ષે સંમિત સમબાજુ ચતુષ્કોણ દર્શાવે છે.
અંતઃખંડ શોધવા માટે,$y=0$ લેતા $2|x|=6$ મળે,તેથી $|x|=3$,એટલે કે $x = \pm 3$.
$x=0$ લેતા $3|y|=6$ મળે,તેથી $|y|=2$,એટલે કે $y = \pm 2$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ $(3, 0), (-3, 0), (0, 2)$ અને $(0, -2)$ છે.
વિકર્ણોની લંબાઈ $d_1 = 3 - (-3) = 6$ અને $d_2 = 2 - (-2) = 4$ છે.
સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times d_1 \times d_2$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 6 \times 4 = 12$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
13
DifficultMCQ
સ્તંભ-$I$ ના શાંકવોને સ્તંભ-$II$ ના વિધાનો/પદાવલીઓ સાથે જોડો.
સ્તંભ-$I$ સ્તંભ-$II$
$A$. વર્તુળ $P$. બિંદુ $(h, k)$ નું બિંદુપથ જેના માટે રેખા $hx + ky = 1$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4$ ને સ્પર્શે છે
$B$. પરવલય $Q$. સંકર સમતલમાં બિંદુ $z$ એ $|z + 2| - |z - 2| = \pm 3$ નું પાલન કરે છે
$C$. અતિવલય $R$. શાંકવની ઉત્કેન્દ્રતા અંતરાલ $[1, \infty)$ માં છે
$S$. સંકર સમતલમાં બિંદુ $z$ એ $Re(z + 1)^2 = |z|^2 + 1$ નું પાલન કરે છે
A
$A \to (P); B \to (R, S); C \to (Q, R)$
B
$A \to (R); B \to (P, S); C \to (P, Q)$
C
$A \to (Q); B \to (P, S); C \to (P, R)$
D
$A \to (S); B \to (R, P); C \to (P, Q)$

Solution

(A) પગલું $1$: સ્તંભ-$II$ ની પદાવલીઓનું વિશ્લેષણ કરો.
$P$: રેખા $hx + ky = 1$ એ $x^2 + y^2 = 4$ (ત્રિજ્યા $r=2$) ને સ્પર્શે છે. ઉગમબિંદુથી રેખાનું અંતર $1/\sqrt{h^2 + k^2} = 2 \implies h^2 + k^2 = 1/4$. આ એક વર્તુળ છે.
$Q$: $|z + 2| - |z - 2| = \pm 3$. આ અતિવલય દર્શાવે છે.
$R$: ઉત્કેન્દ્રતા $e \in [1, \infty)$ માં પરવલય $(e=1)$ અને અતિવલય $(e>1)$ બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
$S$: $Re(z+1)^2 = |z|^2 + 1$. સાદું રૂપ આપતા $x = y^2$ મળે છે,જે પરવલય છે.
પગલું $2$: સ્તંભ-$I$ સાથે જોડો.
$A$ (વર્તુળ) $\to P$.
$B$ (પરવલય) $\to S, R$.
$C$ (અતિવલય) $\to Q, R$.
આમ,$A \to (P), B \to (R, S), C \to (Q, R)$.
14
DifficultMCQ
$PQ$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ની દ્વિ-કોટિ (double ordinate) છે. $P$ અને $Q$ આગળના અભિલંબના છેદબિંદુનો બિંદુપથ શું થાય?
A
$y^2 = 2ax$
B
$3y^2 = 4ax$
C
$9y^2 = 4ax$
D
$9y^2 = 2ax$

Solution

(C) ધારો કે $P$ ના યામ $(at^2, 2at)$ છે. $PQ$ એ દ્વિ-કોટિ હોવાથી,$Q$ ના યામ $(at^2, -2at)$ થાય.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે $(at^2, 2at)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $9y^2 = 4ax$ છે.
Solution diagram
15
DifficultMCQ
$|x| + |y| = 1$ રેખા દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(C) $|x| + |y| = 1$ સમીકરણ એ $(1, 0)$,$(0, 1)$,$(-1, 0)$,અને $(0, -1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતો ચોરસ દર્શાવે છે.
આ ચોરસના વિકર્ણો અક્ષો પર છે જેની લંબાઈ $d_1 = 2$ અને $d_2 = 2$ છે.
પરસ્પર લંબ વિકર્ણો ધરાવતા ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times d_1 \times d_2$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 2 \times 2 = 2$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
16
DifficultMCQ
વક્ર $y^2 = 8x$ અને $xy = -1$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$y = x + 2$
B
$y = 2x + 1$
C
$3y = 9x + 2$
D
$2y = x + 8$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 8x$ માટે,બિંદુ $(2t^2, 4t)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $yt = x + 2t^2$ છે.
આ રેખા અતિવલય $xy = -1$ નો પણ સ્પર્શક છે. $x = \frac{yt - 2t^2}{1}$ ને $xy = -1$ માં મૂકતા,આપણને $y(\frac{yt - 2t^2}{1}) = -1$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $ty^2 - 2t^2y + 1 = 0$ થાય છે.
રેખા સ્પર્શક હોય તે માટે,આ દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$D = (-2t^2)^2 - 4(t)(1) = 0$
$4t^4 - 4t = 0$
$4t(t^3 - 1) = 0$
અહીં $t \neq 0$ હોવાથી (કારણ કે $t=0$ લેતા $x=0$ મળે,જે $xy=-1$ નો સ્પર્શક નથી),$t^3 = 1$,તેથી $t = 1$.
$t = 1$ ને સ્પર્શકના સમીકરણ $yt = x + 2t^2$ માં મૂકતા,આપણને $y(1) = x + 2(1)^2$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $y = x + 2$ થાય છે.
17
EasyMCQ
જો નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ આપેલા હોય,તો કેટલા પરવલયો દોરી શકાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$\geq 3$

Solution

(C) ધારો કે નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ $L(x_1, y_1)$ અને $L'(x_2, y_2)$ છે.
નાભિલંબની લંબાઈ $4a = \sqrt{(x_2-x_1)^2 + (y_2-y_1)^2}$ થાય.
પરવલયની અક્ષ એ નાભિલંબને લંબ હોય છે અને તેના મધ્યબિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી અક્ષ માટે બે શક્ય દિશાઓ મળે છે.
આમ,આપેલા નાભિલંબના અંત્યબિંદુઓ વડે બરાબર $2$ પરવલયો દોરી શકાય છે.
Solution diagram
18
DifficultMCQ
એવા બિંદુનો બિંદુપથ શોધો જે એવી રીતે ગતિ કરે છે કે તેનું $(0, 0)$ બિંદુથી અંતર તેના $y$-અક્ષથી અંતર કરતાં બમણું હોય.
A
$3x^2 - y^2 = 0$
B
$3x^2 + y = 0$
C
$3x + y = 0$
D
$5x^2 - 3y^2 = 0$

Solution

(A) ધારો કે $P(h, k)$ એ ગતિ કરતું બિંદુ છે જેનો બિંદુપથ શોધવાનો છે.
આપેલ શરત મુજબ,$P$ નું ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ થી અંતર તેના $y$-અક્ષથી અંતર કરતાં બમણું છે.
$P(h, k)$ નું $O(0, 0)$ થી અંતર $\sqrt{h^2 + k^2}$ છે.
$P(h, k)$ નું $y$-અક્ષથી અંતર $|h|$ છે.
તેથી,$\sqrt{h^2 + k^2} = 2|h|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે છે:
$h^2 + k^2 = 4h^2$
$k^2 = 3h^2$
$3h^2 - k^2 = 0$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $3x^2 - y^2 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
19
DifficultMCQ
$X$-અક્ષની ઉપર વર્તુળ $(x - 3)^2 + y^2 = 9$ અને પરવલય $y^2 = 4x$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$\sqrt{3}y = 3x + 1$
B
$\sqrt{3}y = -(x + 3)$
C
$\sqrt{3}y = (x + 3)$
D
$\sqrt{3}y = -(3x + 1)$

Solution

(C) પરવલય $y^2 = 4x$ નો કોઈપણ સ્પર્શક $y = mx + \frac{1}{m}$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
તે વર્તુળ $(x - 3)^2 + y^2 = 9$ (કેન્દ્ર $(3, 0)$,ત્રિજ્યા $3$) ને સ્પર્શે જો કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા જેટલું હોય:
$3 = \left| \frac{m(3) - 0 + \frac{1}{m}}{\sqrt{m^2 + 1}} \right|$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$9(m^2 + 1) = (3m + \frac{1}{m})^2$
$9m^2 + 9 = 9m^2 + 6 + \frac{1}{m^2}$
$3 = \frac{1}{m^2}$ $\Rightarrow m^2 = \frac{1}{3}$ $\Rightarrow m = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$
$X$-અક્ષની ઉપરના સ્પર્શક માટે,આપણે ધન ઢાળ $m = \frac{1}{\sqrt{3}}$ લઈએ છીએ:
$y = \frac{1}{\sqrt{3}}x + \sqrt{3}$
$\sqrt{3}y = x + 3$
Solution diagram
20
MediumMCQ
જે ઉપવલયનું નાભિકેન્દ્ર $(-1, 1)$,ઉત્કેન્દ્રિતા $1/2$ અને નિયામિકા $x - y + 3 = 0$ હોય,તેવા ઉપવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$7x^{2} + 14y^{2} + 4xy + 12x - 10y + 12 = 0$
B
$7x^{2} + 7y^{2} + 2xy + 10x - 10y + 7 = 0$
C
$14x^{2} + 7y^{2} + 4xy + 12x - 10y + 14 = 0$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહિ

Solution

(B) ધારો કે ઉપવલય પરનું બિંદુ $P(x, y)$ છે.
આપેલ નાભિકેન્દ્ર $S = (-1, 1)$ અને નિયામિકા $L: x - y + 3 = 0$ છે.
ધારો કે $PM$ એ $P(x, y)$ માંથી નિયામિકા $x - y + 3 = 0$ પરનો લંબ છે.
ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,$SP = e \cdot PM$,જ્યાં $e = 1/2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$SP^{2} = e^{2} \cdot PM^{2}$.
$(x + 1)^{2} + (y - 1)^{2} = (1/2)^{2} \cdot \left( \frac{x - y + 3}{\sqrt{1^{2} + (-1)^{2}}} \right)^{2}$
$(x^{2} + 2x + 1 + y^{2} - 2y + 1) = \frac{1}{4} \cdot \frac{(x - y + 3)^{2}}{2}$
$8(x^{2} + y^{2} + 2x - 2y + 2) = (x - y + 3)^{2}$
$8x^{2} + 8y^{2} + 16x - 16y + 16 = x^{2} + y^{2} + 9 - 2xy + 6x - 6y$
$7x^{2} + 7y^{2} + 2xy + 10x - 10y + 7 = 0$
આમ,ઉપવલયનું સમીકરણ $7x^{2} + 7y^{2} + 2xy + 10x - 10y + 7 = 0$ છે.
Solution diagram
21
DifficultMCQ
$AB$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ની જીવા છે,જેનું એક અંત્યબિંદુ $A$ પરવલયનું શિરોબિંદુ છે. $BC$ એ $AB$ પર લંબ દોરવામાં આવ્યો છે જે પરવલયની અક્ષને $C$ માં છેદે છે. પરવલયની અક્ષ પર $BC$ નો પ્રક્ષેપ શું થાય?
A
$a$
B
$2a$
C
$4a$
D
$8a$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $B$ ના યામ $(x, y)$ છે.
$B$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ પર હોવાથી,$y^2 = 4ax$ મળે.
$AB$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{y}{x}$ છે.
$BC \perp AB$ હોવાથી,$BC$ નો ઢાળ $m_2 = -\frac{x}{y}$ થાય.
બિંદુ $(x, y)$ માંથી પસાર થતી રેખા $BC$ નું સમીકરણ $(Y - y) = -\frac{x}{y}(X - x)$ છે.
પરવલયની અક્ષ પર (જ્યાં $Y = 0$) બિંદુ $C$ શોધવા માટે,$Y = 0$ મૂકતા:
$-y = -\frac{x}{y}(X - x) \implies y^2 = x(X - x) \implies 4ax = x(X - x) \implies 4a = X - x$.
આમ,અક્ષ પર $BC$ નો પ્રક્ષેપ $DC = X - x = 4a$ થાય.
Solution diagram
22
MediumMCQ
બિંદુ $P(3, 4)$ માંથી ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ પર દોરેલા સ્પર્શકો ઉપવલયને બિંદુઓ $A$ અને $B$ આગળ સ્પર્શે છે. $\Delta PAB$ નું લંબકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left( 5, \frac{8}{7} \right)$
B
$\left( \frac{7}{5}, \frac{25}{8} \right)$
C
$\left( \frac{11}{5}, \frac{8}{5} \right)$
D
$\left( \frac{8}{25}, \frac{7}{5} \right)$

Solution

(C) બિંદુ $P(3, 4)$ માટે ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ ના સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $T = 0$ મુજબ $\frac{3x}{9} + \frac{4y}{4} = 1$ એટલે કે $x + 3y = 3$ મળે.
સ્પર્શ બિંદુઓ $A(3, 0)$ અને $B(-9/5, 8/5)$ છે.
લંબકેન્દ્ર $R$ એ વેધનું છેદબિંદુ છે. $PB$ નો ઢાળ $\frac{4 - 8/5}{3 - (-9/5)} = \frac{1}{2}$ છે,તેથી $A$ માંથી પસાર થતા વેધનો ઢાળ $-2$ થાય. તેનું સમીકરણ $2x + y = 6$ છે.
$PA$ એ શિરોલંબ રેખા છે,તેથી $B$ માંથી પસાર થતો વેધ સમક્ષિતિજ રેખા $y = 8/5$ થશે.
આ બંને રેખાઓનો ઉકેલ મેળવતા $R = \left( \frac{11}{5}, \frac{8}{5} \right)$ મળે.
Solution diagram
23
DifficultMCQ
બિંદુ $P\ (3, 4)$ માંથી ઉપવલય $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ પર દોરેલા સ્પર્શકો ઉપવલયને બિંદુઓ $A$ અને $B$ આગળ સ્પર્શે છે. $A$ અને $B$ ના યામ શોધો.
A
$(3, 0)$ અને $(0, 2)$
B
$\left( -\frac{8}{5}, \frac{2\sqrt{161}}{15} \right)$ અને $\left( -\frac{9}{5}, \frac{8}{5} \right)$
C
$\left( -\frac{8}{5}, \frac{2\sqrt{161}}{15} \right)$ અને $(0, 2)$
D
$(0, 3)$ અને $\left( -\frac{9}{5}, \frac{8}{5} \right)$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{9} + \frac{y^2}{4} = 1$ છે,જ્યાં $a^2 = 9$ અને $b^2 = 4$ છે.
આકૃતિ પરથી,એક સ્પર્શક $P(3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે અને ઉપવલયને $A(3, 0)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે.
ધારો કે બીજા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે. તે $P(3, 4)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$4 = 3m + c$,એટલે કે $c = 4 - 3m$.
રેખા $y = mx + c$ ઉપવલયનો સ્પર્શક હોય તેની શરત $c^2 = a^2m^2 + b^2$ છે.
$c = 4 - 3m$,$a^2 = 9$,અને $b^2 = 4$ મૂકતા:
$(4 - 3m)^2 = 9m^2 + 4$
$16 - 24m + 9m^2 = 9m^2 + 4$
$24m = 12 \implies m = \frac{1}{2}$.
તેથી $c = 4 - 3(\frac{1}{2}) = 4 - 1.5 = 2.5 = \frac{5}{2}$.
સ્પર્શક $y = mx + c$ માટે સ્પર્શબિંદુ $(x_1, y_1)$ એ $\left( -\frac{a^2m}{c}, \frac{b^2}{c} \right)$ દ્વારા મળે છે.
$x_1 = -\frac{9 \times (1/2)}{5/2} = -\frac{9}{5}$.
$y_1 = \frac{4}{5/2} = \frac{8}{5}$.
આમ,સ્પર્શબિંદુઓ $A(3, 0)$ અને $B\left( -\frac{9}{5}, \frac{8}{5} \right)$ છે.
Solution diagram
24
DifficultMCQ
સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણની સામસામેની બાજુઓની જોડના સમીકરણો $x^2 - 5x + 6 = 0$ અને $y^2 - 6y + 5 = 0$ છે. તેના વિકર્ણોના સમીકરણો શોધો:
A
$4x + y = 13$ અને $4y = x - 7$
B
$x + 4y = 13$ અને $y = 4x - 7$
C
$4x + y = 13$ અને $y = 4x - 7$
D
$y - 4x = 13$ અને $y + 4x = 7$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો $x^2 - 5x + 6 = 0$ અને $y^2 - 6y + 5 = 0$ છે.
તેને ઉકેલતા,આપણને $x = 2, 3$ અને $y = 1, 5$ મળે છે.
સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ $(2, 1), (3, 1), (3, 5),$ અને $(2, 5)$ છે.
વિકર્ણ $d_1$ એ $(2, 1)$ અને $(3, 5)$ ને જોડે છે. તેનું સમીકરણ $y - 1 = \frac{5 - 1}{3 - 2}(x - 2)$ $\Rightarrow y - 1 = 4(x - 2)$ $\Rightarrow y = 4x - 7$ છે.
વિકર્ણ $d_2$ એ $(3, 1)$ અને $(2, 5)$ ને જોડે છે. તેનું સમીકરણ $y - 1 = \frac{5 - 1}{2 - 3}(x - 3)$ $\Rightarrow y - 1 = -4(x - 3)$ $\Rightarrow 4x + y = 13$ છે.
આમ,વિકર્ણોના સમીકરણો $4x + y = 13$ અને $y = 4x - 7$ છે.
Solution diagram
25
DifficultMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 - 8x = 0$ અને અતિવલય $\frac{x^2}{9} - \frac{y^2}{4} = 1$ બિંદુ $A$ અને $B$ આગળ છેદે છે. વર્તૂળ અને અતિવલયના ધન ઢાળ વાળા સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x - \sqrt{5}y - 20 = 0$
B
$2x - \sqrt{5}y + 4 = 0$
C
$3x - 4y + 8 = 0$
D
$4x - 3y + 4 = 0$

Solution

(B) વર્તૂળ $(x-4)^2 + y^2 = 16$ નું કેન્દ્ર $(4, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = 4$ છે.
અતિવલય $\frac{x^2}{9} - \frac{y^2}{4} = 1$ પરના બિંદુ $P(3 \sec \theta, 2 \tan \theta)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \sec \theta}{3} - \frac{y \tan \theta}{2} = 1$ છે.
કેન્દ્ર $(4, 0)$ થી સ્પર્શકનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $4$ જેટલું હોવું જોઈએ.
$\frac{|\frac{4 \sec \theta}{3} - 1|}{\sqrt{\frac{\sec^2 \theta}{9} + \frac{\tan^2 \theta}{4}}} = 4$.
આ સમીકરણ ઉકેલતા $\sec \theta = -3/2$ અને $\tan \theta = -\frac{\sqrt{5}}{2}$ મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,માંગેલ સ્પર્શકનું સમીકરણ $2x - \sqrt{5}y + 4 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
26
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ અને ઉપવલય $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{3} = 1$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો.
A
$x + 2y + 4 = 0$
B
$x + 2y - 4 = 0$
C
$x - 2y - 4 = 0$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહિ

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4x$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{1}{m}$ છે.
આ રેખા ઉપવલય $\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{3} = 1$ નો સ્પર્શક હોય,તો તે $c^2 = a^2m^2 + b^2$ શરતનું પાલન કરે,જ્યાં $c = \frac{1}{m}$,$a^2 = 4$,અને $b^2 = 3$.
આ કિંમતો મૂકતા: $(\frac{1}{m})^2 = 4m^2 + 3$.
ધારો કે $m^2 = t$,તો $\frac{1}{t} = 4t + 3$,જેનો અર્થ છે $4t^2 + 3t - 1 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(4t - 1)(t + 1) = 0$.
$t = m^2$ ધન હોવું જોઈએ,તેથી $t = \frac{1}{4}$,એટલે કે $m = \pm \frac{1}{2}$.
$m = \frac{1}{2}$ માટે,સ્પર્શક $y = \frac{1}{2}x + 2 \Rightarrow x - 2y + 4 = 0$ મળે.
$m = -\frac{1}{2}$ માટે,સ્પર્શક $y = -\frac{1}{2}x - 2 \Rightarrow x + 2y + 4 = 0$ મળે.
27
MediumMCQ
વક્રો $x^2 + y^2 = 4$ અને $2x^2 + y^2 = 2$ માટે સામાન્ય સ્પર્શક શોધો.
A
$x + y + 4 = 0$
B
$x - y + 7 = 0$
C
$2x + 3y + 8 = 0$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહિ

Solution

(D) પ્રથમ વક્ર એ $x^2 + y^2 = 2^2$ વર્તુળ છે જેનું કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 2$ છે.
બીજો વક્ર એ ઉપવલય $\frac{x^2}{1} + \frac{y^2}{2} = 1$ છે જ્યાં $a^2 = 1$ અને $b^2 = 2$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{a^2m^2 + b^2}$ છે.
$a^2 = 1$ અને $b^2 = 2$ મૂકતા,આપણને $y = mx \pm \sqrt{m^2 + 2}$ મળે,જેને $mx - y \pm \sqrt{m^2 + 2} = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4$ નો પણ સ્પર્શક હોવાથી,કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r_1 = 2$ જેટલું હોવું જોઈએ.
તેથી,$\frac{|m(0) - 0 \pm \sqrt{m^2 + 2}|}{\sqrt{m^2 + (-1)^2}} = 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{m^2 + 2}{m^2 + 1} = 4$ મળે.
$m^2 + 2 = 4m^2 + 4$.
$3m^2 = -2$,જે $m^2 = -2/3$ આપે છે.
વાસ્તવિક સ્પર્શકો માટે $m^2$ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી આ બે વક્રો માટે કોઈ વાસ્તવિક સામાન્ય સ્પર્શક નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
28
DifficultMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{3} = 1$ ના બિંદુ $\left( 2, \frac{3}{2} \right)$ આગળનો અભિલંબ એક પરવલયને સ્પર્શતો હોય,તો તે પરવલયનું સમીકરણ શોધો.
A
$y^2 = 26x$
B
$y^2 = 14x$
C
$y^2 = -14x$
D
$y^2 = -104x$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{3} = 1$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના અભિલંબનું સમીકરણ $\frac{a^2x}{x_1} - \frac{b^2y}{y_1} = a^2 - b^2$ છે.
અહીં,$a^2 = 16$,$b^2 = 3$,$x_1 = 2$,અને $y_1 = \frac{3}{2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{16x}{2} - \frac{3y}{3/2} = 16 - 3$.
$8x - 2y = 13$,જેનું સાદું રૂપ $2y = 8x - 13$ અથવા $y = 4x - \frac{13}{2}$ થાય છે.
રેખા $y = mx + c$ એ પરવલય $y^2 = 4Ax$ ને સ્પર્શે તેની શરત $c = \frac{A}{m}$ છે.
અહીં,$m = 4$ અને $c = -\frac{13}{2}$ છે.
તેથી,$-\frac{13}{2} = \frac{A}{4} \implies A = -26$.
પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4Ax = 4(-26)x = -104x$ છે.
29
DifficultMCQ
જો ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ની નાભિઓ,અતિવલય $\frac{x^2}{144} - \frac{y^2}{81} = \frac{1}{25}$ ની નાભિઓને સમાન હોય,તો $b^2 = \dots$
A
$9$
B
$8$
C
$10$
D
$7$

Solution

(D) આપેલ અતિવલય $\frac{x^2}{144} - \frac{y^2}{81} = \frac{1}{25}$ છે.
$\frac{1}{25}$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x^2}{144/25} - \frac{y^2}{81/25} = 1$ મળે છે.
અહીં,$a^2 = \frac{144}{25}$ અને $b^2 = \frac{81}{25}$ છે.
અતિવલયની ઉત્કેન્દ્રતા $e = \sqrt{1 + \frac{b^2}{a^2}} = \sqrt{1 + \frac{81}{144}} = \sqrt{\frac{225}{144}} = \frac{15}{12} = \frac{5}{4}$ છે.
અતિવલયની નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm \frac{12}{5} \times \frac{5}{4}, 0) = (\pm 3, 0)$ છે.
ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માટે,$a^2 = 16$,તેથી $a = 4$ છે.
ઉપવલયની નાભિઓ $(\pm ae', 0) = (\pm 4e', 0)$ છે.
નાભિઓ સમાન હોવાથી,$4e' = 3$,તેથી $e' = \frac{3}{4}$ છે.
ઉપવલય માટે,$e'^2 = 1 - \frac{b^2}{a^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(\frac{3}{4})^2 = 1 - \frac{b^2}{16}$ મળે.
$\frac{9}{16} = 1 - \frac{b^2}{16} \Rightarrow \frac{b^2}{16} = 1 - \frac{9}{16} = \frac{7}{16}$ છે.
તેથી,$b^2 = 7$.
30
MediumMCQ
જો વક્રો $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(a > b)$ અને $x^2 - y^2 = c^2$ કાટખૂણે છેદે,તો:
A
$a^2 + b^2 = 2c^2$
B
$b^2 - a^2 = 2c^2$
C
$a^2 - b^2 = 2c^2$
D
$a^2b^2 = 2c^2$

Solution

(C) ધારો કે વક્રો $C_1: \frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ અને $C_2: x^2 - y^2 = c^2$ છે.
$C_1$ નું $x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા: $y'_1 = -\frac{b^2x}{a^2y}$.
$C_2$ નું $x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા: $y'_2 = \frac{x}{y}$.
વક્રો કાટખૂણે છેદતા હોવાથી,છેદબિંદુ $(x, y)$ આગળ તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય:
$y'_1 \times y'_2 = -1$
$(-\frac{b^2x}{a^2y}) \times (\frac{x}{y}) = -1$
$\frac{b^2x^2}{a^2y^2} = 1 \implies b^2x^2 = a^2y^2$.
$C_2$ પરથી,$y^2 = x^2 - c^2$. આ કિંમત ઉપરના સમીકરણમાં મૂકતા:
$b^2x^2 = a^2(x^2 - c^2) \implies x^2(a^2 - b^2) = a^2c^2$.
$C_1$ પરથી,$\frac{x^2}{a^2} + \frac{x^2 - c^2}{b^2} = 1$ ઉકેલતા $x^2 = \frac{a^2(b^2 + c^2)}{a^2 + b^2}$ મળે.
બંને $x^2$ ની કિંમતો સરખાવતા:
$\frac{a^2c^2}{a^2 - b^2} = \frac{a^2(b^2 + c^2)}{a^2 + b^2}$
$c^2(a^2 + b^2) = (b^2 + c^2)(a^2 - b^2)$
$a^2c^2 + b^2c^2 = a^2b^2 - b^4 + a^2c^2 - b^2c^2$
$2b^2c^2 = a^2b^2 - b^4$
$b^2$ વડે ભાગતા:
$2c^2 = a^2 - b^2$.
31
DifficultMCQ
વક્રો $x^2 - y^2 = 5$ અને $\frac{x^2}{18} + \frac{y^2}{8} = 1$ કોઈ સામાન્ય બિંદુ આગળ કેટલા ખૂણે છેદે છે?
A
$\pi /4$
B
$\pi /3$
C
$\pi /2$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(C) ધારો કે બે વક્રો $C_1: x^2 - y^2 = 5$ અને $C_2: \frac{x^2}{18} + \frac{y^2}{8} = 1$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y^2 = x^2 - 5$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા:
$\frac{x^2}{18} + \frac{x^2 - 5}{8} = 1
\Rightarrow 4x^2 + 9(x^2 - 5) = 72
\Rightarrow 13x^2 = 117
\Rightarrow x^2 = 9 \Rightarrow x = \pm 3$.
જો $x^2 = 9$ હોય,તો $y^2 = 9 - 5 = 4 \Rightarrow y = \pm 2$.
હવે,$C_1$ નું વિકલન કરતા: $2x - 2y \frac{dy}{dx} = 0 \Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{x}{y}$.
બિંદુ $(3, 2)$ આગળ,$m_1 = \frac{3}{2}$.
$C_2$ નું વિકલન કરતા: $\frac{2x}{18} + \frac{2y}{8} \frac{dy}{dx} = 0 \Rightarrow \frac{dy}{dx} = -\frac{8x}{18y} = -\frac{4x}{9y}$.
બિંદુ $(3, 2)$ આગળ,$m_2 = -\frac{4(3)}{9(2)} = -\frac{12}{18} = -\frac{2}{3}$.
અહીં $m_1 \times m_2 = (\frac{3}{2}) \times (-\frac{2}{3}) = -1$ હોવાથી,વક્રો $\frac{\pi}{2}$ ના ખૂણે છેદે છે.
32
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + px + p^3 = 0$ $(p \neq 0)$ ના બીજ છે. જો $(\alpha, \beta)$ એ પરવલય $y^2 = x$ પરનું બિંદુ હોય,તો દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ કયા છે?
A
$4, -2$
B
$-4, -2$
C
$4, 2$
D
$-4, 2$

Solution

(A) દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + px + p^3 = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો અને ગુણાકાર $\alpha + \beta = -p$ અને $\alpha \beta = p^3$ છે.
કારણ કે $(\alpha, \beta)$ એ પરવલય $y^2 = x$ પર આવેલું છે,તેથી $\beta^2 = \alpha$ થાય.
બીજના ગુણાકારમાં $\alpha = \beta^2$ મૂકતા: $\beta^2 \cdot \beta = p^3$ $\Rightarrow \beta^3 = p^3$ $\Rightarrow \beta = p$.
હવે,બીજના સરવાળાના સમીકરણમાં $\beta = p$ અને $\alpha = p^2$ મૂકતા: $p^2 + p = -p$.
આથી $p^2 + 2p = 0$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $p(p + 2) = 0$ થાય.
$p \neq 0$ હોવાથી,$p = -2$ મળે.
$p = -2$ કિંમત મૂકતા: $\beta = p = -2$ અને $\alpha = p^2 = (-2)^2 = 4$.
આમ,બીજ $4$ અને $-2$ છે.
33
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના કોઈપણ સ્પર્શક પર કેન્દ્રમાંથી દોરેલા લંબના પાદનો બિંદુપથ શું છે?
A
$(x^2 + y^2)^2 = b^2x^2 + a^2y^2$
B
$(x^2 + y^2)^2 = b^2x^2 - a^2y^2$
C
$(x^2 + y^2)^2 = a^2x^2 - b^2y^2$
D
$(x^2 + y^2)^2 = a^2x^2 + b^2y^2$

Solution

(D) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના બિંદુ $(a \cos \theta, b \sin \theta)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x \cos \theta}{a} + \frac{y \sin \theta}{b} = 1$ છે.
ધારો કે $(h, k)$ એ કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી આ સ્પર્શક પર દોરેલા લંબનો પાદ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m_1 = -\frac{b \cos \theta}{a \sin \theta}$ છે.
રેખાનો ઢાળ $m_2 = \frac{k}{h}$ છે.
લંબ હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$,તેથી $\frac{h^2}{a^2} + \frac{k^2}{b^2} = 1$ ના આધારે સાદું રૂપ આપતા બિંદુપથ $(x^2 + y^2)^2 = a^2x^2 + b^2y^2$ મળે છે.
Solution diagram
34
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બે પરસ્પર લંબ સ્પર્શકો અક્ષને $P_1$ અને $P_2$ માં મળે છે. જો $S$ એ પરવલયનું નાભિ હોય,તો $\frac{1}{SP_1} + \frac{1}{SP_2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{4}{a}$
B
$\frac{2}{a}$
C
$\frac{1}{a}$
D
$\frac{1}{4a}$

Solution

(C) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બે સ્પર્શકો બિંદુઓ $t_1$ અને $t_2$ પર છે.
સ્પર્શકો પરસ્પર લંબ હોવાથી,$t_1 t_2 = -1$ થાય.
બિંદુ $t$ પરના સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + at^2$ છે.
અક્ષ સાથેના છેદબિંદુ માટે $y = 0$ લેતા,$x = -at^2$ મળે.
તેથી,છેદબિંદુઓ $P_1 = (-at_1^2, 0)$ અને $P_2 = (-at_2^2, 0)$ છે.
પરવલયનું નાભિ $S$ એ $(a, 0)$ છે.
અંતર $SP_1 = a(1 + t_1^2)$ અને $SP_2 = a(1 + t_2^2)$ થાય.
આપણે $\frac{1}{SP_1} + \frac{1}{SP_2} = \frac{1}{a(1 + t_1^2)} + \frac{1}{a(1 + t_2^2)}$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$t_2 = -\frac{1}{t_1}$ મૂકતા,આપણને $\frac{1}{a(1 + t_1^2)} + \frac{t_1^2}{a(t_1^2 + 1)} = \frac{1 + t_1^2}{a(1 + t_1^2)} = \frac{1}{a}$ મળે છે.
Solution diagram
35
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ પર બિંદુ $P(t^2, 2t)$ આગળ એક સ્પર્શક દોરવામાં આવે છે,જ્યાં તેનો $x$-યામ $t^2$ એ અંતરાલ $[1, 4]$ માં છે. બિંદુ $P$ આગળના સ્પર્શક,બિંદુ $P$ ના કોટિ (ordinate) અને $x$-અક્ષ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું મહત્તમ ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$8$
B
$16$
C
$24$
D
$32$

Solution

(B) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4x$ પર બિંદુ $P(t^2, 2t)$ છે.
બિંદુ $P(t^2, 2t)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + t^2$ છે.
સ્પર્શકનો $x$-અંતઃખંડ શોધવા માટે $y = 0$ લેતા,$x = -t^2$ મળે. આમ,સ્પર્શક $x$-અક્ષને $A(-t^2, 0)$ માં છેદે છે.
બિંદુ $P$ નો કોટિ $PN = 2t$ છે,જ્યાં $N$ એ $P$ નો $x$-અક્ષ પરનો પ્રક્ષેપ $N(t^2, 0)$ છે.
સ્પર્શક,$P$ નો કોટિ અને $x$-અક્ષ દ્વારા બનતો ત્રિકોણ $\triangle APN$ છે.
ત્રિકોણનો પાયો $AN = |t^2 - (-t^2)| = 2t^2$ અને વેધ $PN = 2t$ છે.
$\triangle APN$ નું ક્ષેત્રફળ $A = \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times (2t^2) \times (2t) = 2t^3$.
આપેલ છે કે $t^2 \in [1, 4]$,તેથી $t \in [1, 2]$ (પ્રથમ ચરણ માટે $t > 0$ લેતા).
આમ,$A = 2t^3 = 2(t^2)^{3/2}$.
$t^2 \in [1, 4]$ હોવાથી,મહત્તમ ક્ષેત્રફળ $t^2 = 4$ માટે મળે છે.
$A_{max} = 2(4)^{3/2} = 2(8) = 16$.
Solution diagram
36
AdvancedMCQ
એક ઉપવલય અને એક અતિવલયનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ સમાન છે,નાભિઓ સમાન છે અને એકની ગૌણ અક્ષ એ બીજાની અનુબદ્ધ અક્ષ સમાન છે. જો $e_1$ અને $e_2$ તેમની ઉત્કેન્દ્રતા હોય,તો $e_1^{-2} + e_2^{-2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે જેની ઉત્કેન્દ્રતા $e_1$ છે. નાભિઓ $(\pm ae_1, 0)$ છે.
ધારો કે અતિવલય $\frac{x^2}{A^2} - \frac{y^2}{B^2} = 1$ છે જેની ઉત્કેન્દ્રતા $e_2$ છે. નાભિઓ $(\pm Ae_2, 0)$ છે.
સમાન નાભિઓ હોવાથી,$ae_1 = Ae_2$.
આપેલ છે કે ઉપવલયની ગૌણ અક્ષ $(2b)$ એ અતિવલયની અનુબદ્ધ અક્ષ $(2B)$ સમાન છે,તેથી $b = B$,એટલે કે $b^2 = B^2$.
ઉપવલય માટે,$b^2 = a^2(1 - e_1^2)$.
અતિવલય માટે,$B^2 = A^2(e_2^2 - 1)$.
$b^2$ અને $B^2$ ને સરખાવતા,$a^2(1 - e_1^2) = A^2(e_2^2 - 1)$.
$ae_1 = Ae_2$ હોવાથી,$A = \frac{ae_1}{e_2}$.
સમીકરણમાં $A$ ની કિંમત મૂકતા: $a^2 - a^2e_1^2 = (\frac{ae_1}{e_2})^2(e_2^2 - 1) = a^2e_1^2 - \frac{a^2e_1^2}{e_2^2}$.
$a^2$ વડે ભાગતા: $1 - e_1^2 = e_1^2 - \frac{e_1^2}{e_2^2}$.
$1 = 2e_1^2 - \frac{e_1^2}{e_2^2}$.
$e_1^2$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{e_1^2} = 2 - \frac{1}{e_2^2}$.
તેથી,$e_1^{-2} + e_2^{-2} = 2$.
37
AdvancedMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ ના બિંદુ $P$ આગળનો અભિલંબ વક્રને ફરીથી $Q$ બિંદુએ મળે છે,અને જો $PQ$ તથા $Q$ આગળનો અભિલંબ $x$-અક્ષ સાથે અનુક્રમે $\alpha$ અને $\beta$ ખૂણા બનાવે છે,તો $\tan \alpha (\tan \alpha + \tan \beta)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$-2$
C
$-\frac{1}{2}$
D
$-1$

Solution

(B) ધારો કે $P$ ના યામ $(at_1^2, 2at_1)$ અને $Q$ ના યામ $(at_2^2, 2at_2)$ છે.
$P(t_1)$ આગળના અભિલંબનો ઢાળ $m_1 = -t_1 = \tan \alpha$ છે.
$Q(t_2)$ આગળના અભિલંબનો ઢાળ $m_2 = -t_2 = \tan \beta$ છે.
$t_1$ આગળનો અભિલંબ પરવલયને $t_2$ આગળ મળે તે માટેનો સંબંધ $t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$ છે.
$t_1$ વડે ગુણતા,આપણને $t_1 t_2 = -t_1^2 - 2$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $t_1^2 + t_1 t_2 = -2$.
$t_1 = -\tan \alpha$ અને $t_2 = -\tan \beta$ મૂકતા:
$(-\tan \alpha)^2 + (-\tan \alpha)(-\tan \beta) = -2$
$\tan^2 \alpha + \tan \alpha \tan \beta = -2$
$\tan \alpha (\tan \alpha + \tan \beta) = -2$.
Solution diagram
38
AdvancedMCQ
એક વર્તુળનું કેન્દ્ર ઉપવલયના કેન્દ્ર સમાન છે અને તે ઉપવલયના નાભિઓ $F_1$ અને $F_2$ માંથી પસાર થાય છે,જેથી બંને વક્રો $4$ બિંદુઓમાં છેદે છે. ધારો કે $P$ એ તેમના છેદબિંદુઓમાંથી કોઈ એક બિંદુ છે. જો ઉપવલયની મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ $17$ હોય અને ત્રિકોણ $PF_1F_2$ નું ક્ષેત્રફળ $30$ હોય,તો નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર કેટલું થાય?
A
$11$
B
$12$
C
$13$
D
કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $PF_1 = y$ અને $PF_2 = x$. ઉપવલયની વ્યાખ્યા મુજબ,$x + y = 2a$,જ્યાં $2a$ એ મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ છે. આપેલ છે કે $2a = 17$,તેથી $x + y = 17$.
વર્તુળ $F_1$ અને $F_2$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ છે,તેથી $\angle F_1PF_2 = 90^\circ$ થાય.
ત્રિકોણ $PF_1F_2$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times x \times y = 30$,તેથી $xy = 60$.
નાભિઓ વચ્ચેનું અંતર $F_1F_2 = \sqrt{x^2 + y^2}$ છે.
$x^2 + y^2 = (x + y)^2 - 2xy = (17)^2 - 2(60) = 289 - 120 = 169$.
તેથી,$F_1F_2 = \sqrt{169} = 13$.
Solution diagram
39
AdvancedMCQ
$C$ એ $(0, 1)$ કેન્દ્ર અને $1$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું કેન્દ્ર છે. $P$ એ પરવલય $y = ax^2$ છે. $a$ ના જે મૂલ્યો માટે તેઓ ઉગમબિંદુ સિવાયના બિંદુએ મળે છે,તે ગણ છે
A
$a > 0$
B
$a \in (0, 1/2)$
C
$(1/4, 1/2)$
D
$(1/2, \infty)$

Solution

(D) $(0, 1)$ કેન્દ્ર અને $1$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + (y - 1)^2 = 1$ છે,જે $x^2 + y^2 - 2y = 0$ માં પરિણમે છે.
આપેલ પરવલય $y = ax^2$ માટે,$x^2 = y/a$ ($a \neq 0$ માટે).
વર્તુળના સમીકરણમાં $x^2 = y/a$ મૂકતા:
$y/a + y^2 - 2y = 0$
$y(y + 1/a - 2) = 0$
આથી $y = 0$ (ઉગમબિંદુ) અથવા $y = 2 - 1/a$ મળે છે.
વક્રો ઉગમબિંદુ સિવાયના બિંદુએ મળે તે માટે,$y > 0$ અને $x^2 > 0$ હોવું જરૂરી છે.
$2 - 1/a > 0$ $\Rightarrow 2 > 1/a$ $\Rightarrow a > 1/2$ (કારણ કે પરવલય ઉપરની તરફ ખુલે અને ઉગમબિંદુની ઉપર વર્તુળને છેદે તે માટે $a$ ધન હોવું જોઈએ).
આમ,મૂલ્યોનો જરૂરી ગણ $a \in (1/2, \infty)$ છે.
Solution diagram
40
AdvancedMCQ
$TP$ અને $TQ$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકો છે. જો જીવા $PQ$ એ નિશ્ચિત બિંદુ $(-a, b)$ માંથી પસાર થતી હોય,તો $T$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$ay = 2b(x - b)$
B
$bx = 2a(y - a)$
C
$by = 2a(x - a)$
D
$ax = 2b(y - b)$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $T$ ના યામ $(h, k)$ છે.
પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $T(h, k)$ માંથી દોરેલી સ્પર્શકની જીવા $PQ$ નું સમીકરણ $ky = 2a(x + h)$ છે.
જીવા $PQ$ એ નિશ્ચિત બિંદુ $(-a, b)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણે $x = -a$ અને $y = b$ ને જીવાના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$b(k) = 2a(-a + h)$
$bk = 2a(h - a)$
$T$ નો બિંદુપથ શોધવા માટે $(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,આપણને મળે છે:
$by = 2a(x - a)$
Solution diagram
41
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ ના શિરોબિંદુ $O$ માંથી બે જીવાઓ $OP$ અને $OQ$ દોરવામાં આવે છે,અને $OP$ તથા $OQ$ ને વ્યાસ ગણીને દોરેલા વર્તુળો $R$ માં છેદે છે. જો $\theta_1, \theta_2$ અને $\phi$ એ પરવલય પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકો અને $OR$ દ્વારા અક્ષ સાથે બનાવેલા ખૂણા હોય,તો $\cot \theta_1 + \cot \theta_2$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2 \tan \phi$
B
$-2 \tan (\pi - \phi)$
C
$0$
D
$2 \cot \phi$

Solution

(A) ધારો કે $P$ ના યામ $(at_1^2, 2at_1)$ અને $Q$ ના યામ $(at_2^2, 2at_2)$ છે.
$P$ આગળના સ્પર્શકનો ઢાળ $m_1 = \frac{1}{t_1} = \tan \theta_1$ છે,તેથી $\cot \theta_1 = t_1$.
$Q$ આગળના સ્પર્શકનો ઢાળ $m_2 = \frac{1}{t_2} = \tan \theta_2$ છે,તેથી $\cot \theta_2 = t_2$.
$OP$ વ્યાસવાળા વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - at_1^2x - 2at_1y = 0$ છે.
$OQ$ વ્યાસવાળા વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - at_2^2x - 2at_2y = 0$ છે.
આ બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા સામાન્ય જીવા $OR$ નું સમીકરણ $(t_1 + t_2)x + 2y = 0$ મળે છે.
$OR$ નો ઢાળ $\tan \phi = -\frac{t_1 + t_2}{2}$ છે.
આમ,$\cot \theta_1 + \cot \theta_2 = t_1 + t_2 = -2 \tan \phi$.
Solution diagram
42
AdvancedMCQ
અતિવલય $xy = c^2$ ના કેન્દ્રમાંથી ચલ સ્પર્શક પર દોરેલા લંબના પાદનો બિંદુપથ શોધો:
A
$(x^2 - y^2)^2 = 4c^2 xy$
B
$(x^2 + y^2)^2 = 2c^2 xy$
C
$(x^2 + y^2) = 4x^2 xy$
D
$(x^2 + y^2)^2 = 4c^2 xy$

Solution

(D) ધારો કે અતિવલય $xy = c^2$ પરનું સ્પર્શબિંદુ $(ct, c/t)$ છે.
$(ct, c/t)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $x/t + yt = 2c$ છે,એટલે કે $x + t^2y = 2ct$.
આ સ્પર્શકનો ઢાળ $m = -1/t^2$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થતી અને સ્પર્શકને લંબ રેખાનો ઢાળ $m' = t^2$ છે.
આ લંબ રેખાનું સમીકરણ $y = t^2x$ છે.
સ્પર્શકના સમીકરણ $x + t^2y = 2ct$ માં $t^2 = y/x$ મૂકતા:
$x + (y/x)y = 2c\sqrt{y/x} \implies x + y^2/x = 2c\sqrt{y/x}$.
$x$ વડે ગુણતા,આપણને $x^2 + y^2 = 2c\sqrt{xy}$ મળે છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(x^2 + y^2)^2 = 4c^2xy$ મળે છે.
Solution diagram
43
AdvancedMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ પરના બિંદુ $P$ આગળનો સ્પર્શક નિયામિકાને $U$ માં અને નાભિલંબને $V$ માં મળે છે. તો $\triangle SUV$ (જ્યાં $S$ એ નાભિ છે) :
A
કાટકોણ ત્રિકોણ હોવો જોઈએ
B
સમબાજુ ત્રિકોણ હોવો જોઈએ
C
સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ હોવો જોઈએ
D
કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ હોવો જોઈએ

Solution

(A) ધારો કે પરવલય $y^2 = 4ax$ પરનું બિંદુ $P(at^2, 2at)$ છે.
બિંદુ $P$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + at^2$ છે.
નિયામિકા $x = -a$ છે. સ્પર્શકના સમીકરણમાં $x = -a$ મૂકતા,$ty = -a + at^2$,તેથી $y = \frac{a(t^2 - 1)}{t}$. આમ,$U = (-a, \frac{a(t^2 - 1)}{t})$.
નાભિલંબ $x = a$ છે. સ્પર્શકના સમીકરણમાં $x = a$ મૂકતા,$ty = a + at^2$,તેથી $y = \frac{a(1 + t^2)}{t}$. આમ,$V = (a, \frac{a(1 + t^2)}{t})$.
નાભિ $S = (a, 0)$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે પરવલય પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ આગળનો સ્પર્શક નાભિ $S$ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે. તેથી,$\angle PSU = 90^\circ$.
આમ,$\triangle SUV$ એ $S$ આગળ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
Solution diagram
44
AdvancedMCQ
જો પરવલય $y^2 = 4ax$ નો અભિલંબ તેના અક્ષ સાથે $\phi$ ખૂણો બનાવે,તો તે વક્રને ફરીથી કયા ખૂણે છેદશે?
A
$\tan^{-1}(2 \tan \phi)$
B
$\tan^{-1}\left( \frac{1}{2} \tan \phi \right)$
C
$\cot^{-1}\left( \frac{1}{2} \tan \phi \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ માટે બિંદુ $t$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y + tx = 2at + at^3$ છે.
આ અભિલંબનો ઢાળ $m_N = -t$ છે. અભિલંબ અક્ષ સાથે $\phi$ ખૂણો બનાવે છે,તેથી $m_N = \tan \phi$,એટલે કે $t = -\tan \phi$.
જો અભિલંબ વક્રને બિંદુ $t_1$ આગળ ફરીથી છેદે,તો $t_1 = -t - \frac{2}{t}$.
બિંદુ $t_1$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m_T = \frac{1}{t_1}$ છે.
છેદબિંદુ આગળ અભિલંબ અને સ્પર્શક વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\tan \theta = \left| \frac{m_N - m_T}{1 + m_N m_T} \right| = \frac{|t|}{2}$ મળે છે.
$t = -\tan \phi$ હોવાથી,$\tan \theta = \frac{\tan \phi}{2}$.
તેથી,$\theta = \tan^{-1}\left( \frac{\tan \phi}{2} \right)$.
Solution diagram
45
AdvancedMCQ
નીચેનામાંથી કયું ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2 + b^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ અને $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{a^2 + b^2} = 1$ નો સામાન્ય સ્પર્શક છે?
A
$ay = bx + \sqrt{a^4 - a^2b^2 + b^4}$
B
$by = ax - \sqrt{a^4 + a^2b^2 + b^4}$
C
$ay = bx - \sqrt{a^4 + a^2b^2 + b^4}$
D
$by = ax + \sqrt{a^4 - a^2b^2 + b^4}$

Solution

(B) ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2 + b^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm \sqrt{(a^2 + b^2)m^2 + b^2}$ છે.
જો આ રેખા ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{a^2 + b^2} = 1$ નો પણ સ્પર્શક હોય,તો તેની સ્પર્શકની શરત $c^2 = A^2m^2 + B^2$ સંતોષાવી જોઈએ,જ્યાં $A^2 = a^2$ અને $B^2 = a^2 + b^2$.
તેથી,$(a^2 + b^2)m^2 + b^2 = a^2m^2 + (a^2 + b^2)$.
આનું સાદુંરૂપ આપતા,$a^2m^2 + b^2m^2 + b^2 = a^2m^2 + a^2 + b^2$,જેનો અર્થ છે કે $b^2m^2 = a^2$.
તેથી,$m^2 = \frac{a^2}{b^2}$,એટલે કે $m = \pm \frac{a}{b}$.
$m = \pm \frac{a}{b}$ ને સ્પર્શકના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = \pm \frac{a}{b}x \pm \sqrt{(a^2 + b^2)\frac{a^2}{b^2} + b^2} = \pm \frac{a}{b}x \pm \sqrt{\frac{a^4 + a^2b^2 + b^4}{b^2}}$.
$b$ વડે ગુણતા,આપણને $by = \pm ax \pm \sqrt{a^4 + a^2b^2 + b^4}$ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$by = ax - \sqrt{a^4 + a^2b^2 + b^4}$ એ સામાન્ય સ્પર્શક છે.
Solution diagram
46
AdvancedMCQ
લંબચોરસ અતિવલય $xy = c^2$ પરના બે બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ને જોડતી જીવાનું સમીકરણ શું છે?
A
$\frac{x}{x_1 + x_2} + \frac{y}{y_1 + y_2} = 1$
B
$\frac{x}{x_1 - x_2} + \frac{y}{y_1 - y_2} = 1$
C
$\frac{x}{y_1 + y_2} + \frac{y}{x_1 + x_2} = 1$
D
$\frac{x}{y_1 - y_2} + \frac{y}{x_1 - x_2} = 1$

Solution

(C) અતિવલય $xy = c^2$ પરના બે બિંદુઓ $P(x_1, y_1)$ અને $Q(x_2, y_2)$ લો.
અતિવલયના પ્રાચલિત સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા,$x_1 = ct_1, y_1 = c/t_1$ અને $x_2 = ct_2, y_2 = c/t_2$ મળે.
જીવાનું સમીકરણ $x + t_1 t_2 y = c(t_1 + t_2)$ છે.
અહીં $t_1 = c/x_1$ અને $t_2 = c/x_2$ મૂકતા,આપણને મળે છે કે સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
Solution diagram
47
AdvancedMCQ
લંબચોરસ અતિવલય $xy = a^2$ ની જીવા $PQ$ એ $x$-અક્ષને $A$ બિંદુમાં મળે છે. જો $C(h, k)$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોય અને $O$ એ ઉગમબિંદુ હોય,તો $\Delta ACO$ કેવો ત્રિકોણ છે?
A
સમબાજુ
B
સમદ્વિબાજુ
C
કાટકોણ
D
કાટકોણ સમદ્વિબાજુ

Solution

(B) અતિવલય $xy = a^2$ માટે મધ્યબિંદુ $C(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ મુજબ $\frac{x}{h} + \frac{y}{k} = 2$ થાય છે.
$x$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુ માટે $y = 0$ લેતા,$\frac{x}{h} = 2$ મળે,તેથી $x = 2h$. આમ,બિંદુ $A$ એ $(2h, 0)$ છે.
$\Delta ACO$ ના શિરોબિંદુઓ $O(0, 0)$,$C(h, k)$ અને $A(2h, 0)$ છે.
બાજુ $OC$ ની લંબાઈ $= \sqrt{h^2 + k^2}$.
બાજુ $AC$ ની લંબાઈ $= \sqrt{(2h - h)^2 + (0 - k)^2} = \sqrt{h^2 + k^2}$.
અહીં $OC = AC$ હોવાથી,$\Delta ACO$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
Solution diagram
48
AdvancedMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 5$ એ પરવલય $y^2 = 4x$ ને $P$ અને $Q$ બિંદુએ મળે છે. તો $PQ$ ની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$2$
B
$4$
C
$2\sqrt{2}$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો $x^2 + y^2 = 5$ અને $y^2 = 4x$ છે.
વર્તુળના સમીકરણમાં $y^2 = 4x$ મૂકતા: $x^2 + 4x = 5$.
$x^2 + 4x - 5 = 0$.
$(x + 5)(x - 1) = 0$.
પરવલય $y^2 = 4x$ માટે $x$ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $x = 1$.
$x = 1$ માટે,$y^2 = 4(1) = 4$,તેથી $y = \pm 2$.
છેદબિંદુઓ $P(1, 2)$ અને $Q(1, -2)$ છે.
$PQ$ ની લંબાઈ $= \sqrt{(1 - 1)^2 + (2 - (-2))^2} = \sqrt{0^2 + 4^2} = 4$.
49
AdvancedMCQ
એક શંકુ (conic) બિંદુ $(2, 4)$ માંથી પસાર થાય છે અને તે એવી રીતે છે કે તેના કોઈપણ બિંદુએ દોરેલા સ્પર્શકનો યામ અક્ષો વચ્ચેનો ભાગ સ્પર્શ બિંદુ પર દુભાગે છે. તો શંકુના નાભિઓ (foci) કયા છે?
A
$(2\sqrt{2}, 0)$ અને $(-2\sqrt{2}, 0)$
B
$(2\sqrt{2}, 2\sqrt{2})$ અને $(-2\sqrt{2}, -2\sqrt{2})$
C
$(4, 4)$ અને $(-4, -4)$
D
$(4\sqrt{2}, 4\sqrt{2})$ અને $(-4\sqrt{2}, -4\sqrt{2})$

Solution

(C) ધારો કે સ્પર્શ બિંદુ $(x, y)$ છે અને સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \frac{dy}{dx}$ છે.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $Y - y = m(X - x)$ છે.
$X$-અંતઃખંડ (જ્યાં $Y=0$) $X = x - \frac{y}{m}$ છે.
$Y$-અંતઃખંડ (જ્યાં $X=0$) $Y = y - mx$ છે.
સ્પર્શ બિંદુ $(x, y)$ એ અક્ષો વચ્ચેના ભાગને દુભાગે છે,તેથી $x = \frac{1}{2}(x - \frac{y}{m} + 0)$ $\Rightarrow 2x = x - \frac{y}{m}$ $\Rightarrow \frac{y}{m} = -x$.
$m = \frac{dy}{dx}$ મૂકતા,$y \frac{dx}{dy} = -x \Rightarrow \frac{dy}{y} = -\frac{dx}{x}$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\ln y = -\ln x + C \Rightarrow xy = c$.
શંકુ $(2, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $c = 2 \times 4 = 8$. આમ,સમીકરણ $xy = 8$ છે.
આ એક લંબકોણીય અતિવલય (rectangular hyperbola) છે.
$xy = 8$ ના નાભિઓ $(4, 4)$ અને $(-4, -4)$ છે.
Solution diagram
50
AdvancedMCQ
$PQ$ એ પરવલય $y^2 = 4ax$ ની $P$ આગળની અભિલંબ જીવા છે,જ્યાં $A$ એ પરવલયનું શિરોબિંદુ છે. $P$ માંથી $AQ$ ને સમાંતર એક રેખા દોરવામાં આવે છે જે $x$-અક્ષને $R$ માં મળે છે. તો $AR$ ની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
નાભિલંબની લંબાઈ જેટલી
B
બિંદુ $P$ ના નાભિ અંતર જેટલી
C
બિંદુ $P$ ના નાભિ અંતર કરતાં બમણી
D
બિંદુ $P$ થી નિયામિકાના અંતર જેટલી

Solution

(C) ધારો કે $P$ ના યામ $(at_1^2, 2at_1)$ અને $Q$ ના યામ $(at_2^2, 2at_2)$ છે.
$PQ$ એ $P$ આગળની અભિલંબ જીવા હોવાથી,આપણી પાસે સંબંધ $t_2 = -t_1 - \frac{2}{t_1}$ છે,જેનો અર્થ છે કે $t_1t_2 + t_1^2 = -2$.
રેખા $AQ$ નો ઢાળ $m = \frac{2at_2 - 0}{at_2^2 - 0} = \frac{2}{t_2}$ છે.
$P(at_1^2, 2at_1)$ માંથી પસાર થતી અને $AQ$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ:
$y - 2at_1 = \frac{2}{t_2}(x - at_1^2)$.
$x$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુ માટે,$y = 0$ લેતા:
$-2at_1 = \frac{2}{t_2}(x - at_1^2) \Rightarrow -at_1t_2 = x - at_1^2$.
$x = at_1^2 - at_1t_2$.
$t_1t_2 = -2 - t_1^2$ મૂકતા:
$x = at_1^2 - a(-2 - t_1^2) = at_1^2 + 2a + at_1^2 = 2a + 2at_1^2 = 2(a + at_1^2)$.
$A$ એ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ હોવાથી,$AR$ ની લંબાઈ $|x| = 2(a + at_1^2)$ થાય.
બિંદુ $P(at_1^2, 2at_1)$ નું નાભિ અંતર $a + at_1^2$ છે.
આમ,$AR = 2 \times (P \text{ નું નાભિ અંતર})$.
Solution diagram

10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola — Mix Examples-Conic Sections · Frequently Asked Questions

1Are these 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-2. Parabola, Ellipse, Hyperbola Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.