Gujarati

Mix Examples-Circle and System of Circles Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Mix Examples-Circle and System of Circles

200+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 200 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
ધારો કે $A=\{(x, y) \in R \times R \mid 2 x^{2}+2 y^{2}-2 x-2 y=1\}$,$B=\{(x, y) \in R \times R \mid 4 x^{2}+4 y^{2}-16 y+7=0\}$ અને $C=\{(x, y) \in R \times R \mid x^{2}+y^{2}-4 x-2 y+5 \leq r^{2}\}$ છે. તો $|r|$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો જેથી $A \cup B \subseteq C$ થાય.
A
$\frac{3+\sqrt{10}}{2}$
B
$1+\sqrt{5}$
C
$\frac{2+\sqrt{10}}{2}$
D
$\frac{3+2 \sqrt{5}}{2}$

Solution

(D) ગણ $A$ એ વર્તુળ $S_1: x^2 + y^2 - x - y - \frac{1}{2} = 0$ દર્શાવે છે. તેનું કેન્દ્ર $C_1 = (\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{(\frac{1}{2})^2 + (\frac{1}{2})^2 + \frac{1}{2}} = 1$ છે.
ગણ $B$ એ વર્તુળ $S_2: x^2 + y^2 - 4y + \frac{7}{4} = 0$ દર્શાવે છે. તેનું કેન્દ્ર $C_2 = (0, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{4 - \frac{7}{4}} = \frac{3}{2}$ છે.
ગણ $C$ એ ડિસ્ક $S_3: (x-2)^2 + (y-1)^2 \leq r^2$ દર્શાવે છે. તેનું કેન્દ્ર $C_3 = (2, 1)$ અને ત્રિજ્યા $R = |r|$ છે.
$A \subseteq C$ માટે,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1 C_3 + r_1 \leq R$ હોવું જોઈએ.
$C_1 C_3 = \sqrt{(2 - \frac{1}{2})^2 + (1 - \frac{1}{2})^2} = \frac{\sqrt{10}}{2}$.
તેથી,$R \geq \frac{\sqrt{10}}{2} + 1 = \frac{2 + \sqrt{10}}{2}$.
$B \subseteq C$ માટે,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_2 C_3 + r_2 \leq R$ હોવું જોઈએ.
$C_2 C_3 = \sqrt{(2 - 0)^2 + (1 - 2)^2} = \sqrt{5}$.
તેથી,$R \geq \sqrt{5} + \frac{3}{2} = \frac{3 + 2\sqrt{5}}{2}$.
$A \cup B \subseteq C$ હોવાથી,$R$ એ બંને શરતોનું પાલન કરવું જોઈએ. તેથી,$R \geq \max(\frac{2 + \sqrt{10}}{2}, \frac{3 + 2\sqrt{5}}{2})$.
આમ,ન્યૂનતમ કિંમત $\frac{3 + 2\sqrt{5}}{2}$ છે.
Solution diagram
102
DifficultMCQ
ધારો કે $x^{2}+y^{2}+Ax+By+C=0$ એ એક વર્તુળ છે જે $(0,6)$ માંથી પસાર થાય છે અને $(2,4)$ બિંદુએ પરવલય $y=x^{2}$ ને સ્પર્શે છે. તો $A+C$ ની કિંમત શોધો.
A
$16$
B
$88/5$
C
$72$
D
$-8$

Solution

(A) વર્તુળ $x^{2}+y^{2}+Ax+By+C=0$ એ $(0,6)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $6B+C=-36$ (સમીકરણ $1$).
પરવલય $y=x^{2}$ માટે $(2,4)$ બિંદુએ સ્પર્શકનું સમીકરણ $4x-y-4=0$ છે (સમીકરણ $2$).
વર્તુળ માટે $(2,4)$ બિંદુએ સ્પર્શકનું સમીકરણ $(4+A)x+(8+B)y+(2A+4B+2C)=0$ છે (સમીકરણ $3$).
બંને સ્પર્શકો સમાન હોવાથી,સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$A+4B=-36$ (સમીકરણ $4$) અને $3A+4B+2C=-4$ (સમીકરણ $5$).
સમીકરણ $5$ માંથી સમીકરણ $4$ બાદ કરતા:
$2A+2C=32$,તેથી $A+C=16$.
103
DifficultMCQ
જો $y = m_{1}x + c_{1}$ અને $y = m_{2}x + c_{2}$ જ્યાં $m_{1} \neq m_{2}$ એ વર્તુળ $x^{2} + y^{2} = 2$ અને પરવલય $y^{2} = x$ ના બે સામાન્ય સ્પર્શકો હોય,તો $8|m_{1}m_{2}|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$3 + 4\sqrt{2}$
B
$5 - 6\sqrt{2}$
C
$3\sqrt{2} - 4$
D
$7 + 6\sqrt{2}$
104
DifficultMCQ
$n \in N$ માટે,ધારો કે $S_{n} = \{ z \in C : |z - 3 + 2i| = \frac{n}{4} \}$ અને $T_{n} = \{ z \in C : |z - 2 + 3i| = \frac{1}{n} \}$. તો ગણ ${ n \in N : S_{n} \cap T_{n} = \phi }$ માં ઘટકોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$0$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) $S_{n}$ એ $C_{1}(3, -2)$ કેન્દ્ર અને $r_{1} = \frac{n}{4}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે.
$T_{n}$ એ $C_{2}(2, -3)$ કેન્દ્ર અને $r_{2} = \frac{1}{n}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = C_{1}C_{2} = \sqrt{2}$ છે.
બે વર્તુળો છેદતા નથી જો $d > r_{1} + r_{2}$ અથવા $d < |r_{1} - r_{2}|$ હોય.
કિસ્સો $1$: $\sqrt{2} > \frac{n}{4} + \frac{1}{n}$ ઉકેલતા $n \in \{1, 2, 3, 4\}$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: $\sqrt{2} < |\frac{n}{4} - \frac{1}{n}|$ માટે $n \ge 7$ મળે છે.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $4$ છે.
105
AdvancedMCQ
જે વર્તુળો $(i)$ પરવલય $75x^2 = 64(5y - 3)$ ને બિંદુ $\left(\frac{8}{5}, \frac{6}{5}\right)$ આગળ સ્પર્શે છે અને $(ii)$ $y$-અક્ષને સ્પર્શે છે,તેવા વર્તુળોના વ્યાસનો સરવાળો $......$ છે.
A
$0$
B
$1$
C
$100$
D
$10$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = \frac{64}{15}(y - \frac{3}{5})$ છે.
બિંદુ $P\left(\frac{8}{5}, \frac{6}{5}\right)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $3x - 4y = 0$ મળે છે.
પરવલયને $P$ આગળ સ્પર્શતા વર્તુળોનું કુળ $(x - \frac{8}{5})^2 + (y - \frac{6}{5})^2 + \lambda(3x - 4y) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2 + y^2 + x(3\lambda - \frac{16}{5}) + y(-4\lambda - \frac{12}{5}) + 4 = 0$ મળે છે.
વર્તુળ $y$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,$f^2 = c$ શરતનું પાલન થાય છે,જ્યાં $f = -2\lambda - \frac{6}{5}$ અને $c = 4$.
તેથી,$(-2\lambda - \frac{6}{5})^2 = 4$,જેનો અર્થ છે કે $|-2\lambda - \frac{6}{5}| = 2$.
કિસ્સો $1$: $\lambda = -\frac{8}{5}$ માટે ત્રિજ્યા $r_1 = 4$,તેથી વ્યાસ $d_1 = 8$.
કિસ્સો $2$: $\lambda = \frac{2}{5}$ માટે ત્રિજ્યા $r_2 = 1$,તેથી વ્યાસ $d_2 = 2$.
વ્યાસનો સરવાળો $d_1 + d_2 = 8 + 2 = 10$ થાય છે.
106
AdvancedMCQ
ધારો કે $P(a, b)$ એ પરવલય $y^2 = 8x$ પરનું એક બિંદુ છે,જેથી $P$ આગળનો સ્પર્શક વર્તુળ $x^2 + y^2 - 10x - 14y + 65 = 0$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે. ધારો કે $A$ એ $a$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો ગુણાકાર છે અને $B$ એ $b$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો ગુણાકાર છે. તો $A + B$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$0$
B
$25$
C
$40$
D
$65$

Solution

(D) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે,તેથી $4a = 8 \implies a = 2$. પરવલય પરનું બિંદુ $P(2t^2, 4t)$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(5, 7)$ છે.
$P$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $ty = x + 2t^2$ છે. તે $(5, 7)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $7t = 5 + 2t^2 \implies 2t^2 - 7t + 5 = 0$.
$t$ ના મૂલ્યો $t = 1$ અને $t = 5/2$ મળે છે.
$t = 1$ માટે $P = (2, 4)$ અને $t = 5/2$ માટે $P = (25/2, 10)$ મળે છે.
$a$ ના મૂલ્યો $2$ અને $25/2$ છે,તેથી $A = 2 \times (25/2) = 25$.
$b$ ના મૂલ્યો $4$ અને $10$ છે,તેથી $B = 4 \times 10 = 40$.
આમ,$A + B = 25 + 40 = 65$.
107
AdvancedMCQ
એક વર્તુળ પરવલય $y^2=4x$ ને $(1,2)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે અને તેની નિયામિકાને પણ સ્પર્શે છે. વર્તુળ અને નિયામિકાના સ્પર્શબિંદુનો $y$-યામ શોધો.
A
$\sqrt{2}$
B
$2$
C
$2\sqrt{2}$
D
$4$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=4x$ છે. આ પરવલયની નિયામિકા $x=-1$ છે.
બિંદુ $B(1,2)$ આગળ પરવલયના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y y_1 = 2a(x+x_1)$ છે,જ્યાં $a=1$. $(1,2)$ મૂકતા,આપણને $2y = 2(x+1)$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $y=x+1$ થાય છે.
સ્પર્શક $y=x+1$ એ નિયામિકા $x=-1$ ને બિંદુ $A$ માં છેદે છે. સ્પર્શકના સમીકરણમાં $x=-1$ મૂકતા,આપણને $y=-1+1=0$ મળે છે. તેથી,$A$ એ $(-1,0)$ છે.
ધારો કે વર્તુળ નિયામિકાને બિંદુ $C(-1, k)$ આગળ સ્પર્શે છે. $AB$ અને $AC$ એ વર્તુળના સ્પર્શકો હોવાથી,તેમની લંબાઈ સમાન હોય,એટલે કે $AB=AC$.
લંબાઈ $AB = \sqrt{(1 - (-1))^2 + (2-0)^2} = \sqrt{2^2 + 2^2} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$.
લંબાઈ $AC = \sqrt{(-1 - (-1))^2 + (k-0)^2} = \sqrt{0^2 + k^2} = |k|$.
બંને લંબાઈ સરખાવતા,$|k| = 2\sqrt{2}$. આકૃતિમાં બિંદુ $C$ એ $x$-અક્ષની ઉપર હોવાથી,$k = 2\sqrt{2}$ મળે છે.
Solution diagram
108
AdvancedMCQ
ધારો કે $C$ એ $(2,0)$ પર કેન્દ્રિત અને $\frac{x^2}{36}+\frac{y^2}{16}=1$ ઉપવલયમાં અંતર્ગત સૌથી મોટું વર્તુળ છે. જો $(1, \alpha)$ એ $C$ પર આવેલું હોય,તો $10 \alpha^2$ ની કિંમત $.........$ છે.
A
$117$
B
$116$
C
$136$
D
$125$

Solution

(C) ઉપવલય $\frac{x^2}{36}+\frac{y^2}{16}=1$ ના કોઈપણ બિંદુ $P(6 \cos \theta, 4 \sin \theta)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $3x \sec \theta - 2y \operatorname{cosec} \theta = 20$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(2,0)$ છે અને તે ઉપવલયમાં અંતર્ગત હોવાથી,સંપર્ક બિંદુ $P$ આગળનો અભિલંબ વર્તુળના કેન્દ્ર $(2,0)$ માંથી પસાર થવો જોઈએ.
અભિલંબના સમીકરણમાં $(2,0)$ મૂકતા: $3(2) \sec \theta - 2(0) \operatorname{cosec} \theta = 20 \implies 6 \sec \theta = 20 \implies \cos \theta = \frac{6}{20} = \frac{3}{10}$.
તેથી $\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta = 1 - \frac{9}{100} = \frac{91}{100}$,એટલે કે $\sin \theta = \frac{\sqrt{91}}{10}$.
સંપર્ક બિંદુ $P = (6 \cdot \frac{3}{10}, 4 \cdot \frac{\sqrt{91}}{10}) = (1.8, 0.4\sqrt{91})$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ એ $(2,0)$ અને $P$ વચ્ચેનું અંતર છે:
$r^2 = (1.8 - 2)^2 + (0.4\sqrt{91} - 0)^2 = (-0.2)^2 + 0.16(91) = 0.04 + 14.56 = 14.6$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-2)^2 + y^2 = 14.6$ છે.
જો $(1, \alpha)$ વર્તુળ પર હોય: $(1-2)^2 + \alpha^2 = 14.6 \implies 1 + \alpha^2 = 14.6 \implies \alpha^2 = 13.6$.
તેથી,$10 \alpha^2 = 10(13.6) = 136$.
Solution diagram
109
DifficultMCQ
$A$ ને $x$-અક્ષ પરનું એક બિંદુ ધારો. $A$ માંથી વક્રો $x^2+y^2=8$ અને $y^2=16x$ પર સામાન્ય સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. જો આ સ્પર્શકોમાંથી એક વક્રોને $Q$ અને $R$ બિંદુએ સ્પર્શતો હોય,તો $(QR)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$64$
B
$76$
C
$81$
D
$72$

Solution

(D) પરવલય $y^2 = 16x$ $(a=4)$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx + \frac{4}{m}$ છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = 8$ (ત્રિજ્યા $r = 2\sqrt{2}$) નો પણ સ્પર્શક છે.
કેન્દ્ર $(0,0)$ થી રેખા $mx - y + \frac{4}{m} = 0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા જેટલું થાય:
$\frac{|4/m|}{\sqrt{m^2 + 1}} = 2\sqrt{2} \implies \frac{16}{m^2(m^2+1)} = 8 \implies m^2(m^2+1) = 2$.
$m^2 = t$ લેતા,$t^2 + t - 2 = 0 \implies (t+2)(t-1) = 0$. $t > 0$ હોવાથી,$t = 1$,તેથી $m = \pm 1$.
$m = 1$ લેતા,સ્પર્શક $y = x + 4$ મળે છે.
પરવલય $y^2 = 16x$ પર સ્પર્શબિંદુ $R$ એ $(\frac{a}{m^2}, \frac{2a}{m}) = (4, 8)$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 8$ પર સ્પર્શબિંદુ $Q$ એ ઉગમબિંદુથી રેખા $x - y + 4 = 0$ પરના લંબનો લંબપાદ છે,જે $(-2, 2)$ છે.
તેથી $(QR)^2 = (4 - (-2))^2 + (8 - 2)^2 = 6^2 + 6^2 = 36 + 36 = 72$.
110
DifficultMCQ
$2x^2 + 2y^2 - (1+a)x - (1-a)y = 0$ વર્તુળ પરના બિંદુ $P\left(\frac{1+a}{2}, \frac{1-a}{2}\right)$ માંથી દોરેલી બે ભિન્ન જીવાઓને રેખા $x + y = 0$ દુભાગે છે,તો $a^2$ ના તમામ મૂલ્યોનો ગણ શું થાય?
A
$(8, \infty)$
B
$(4, \infty)$
C
$(0, 4]$
D
$(2, 12]$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 - \frac{1+a}{2}x - \frac{1-a}{2}y = 0$ છે.
કેન્દ્ર $C\left(\frac{1+a}{4}, \frac{1-a}{4}\right) = (h, k)$ છે.
બિંદુ $P = (2h, 2k)$ છે.
જીવાનું મધ્યબિંદુ $M(t, -t)$ રેખા $x+y=0$ પર છે.
$CM$ એ જીવાને લંબ હોવાથી,$CM$ નો ઢાળ $1$ થાય.
ગણતરી કરતા $a^2 > 8$ મળે છે.
111
AdvancedMCQ
ધારો કે વક્રો $y^2=4x$ અને $(x-4)^2+y^2=16$ નો સામાન્ય સ્પર્શક વક્રોને બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળ સ્પર્શે છે. તો $(PQ)^2$ નું મૂલ્ય $..........$ છે.
A
$31$
B
$30$
C
$33$
D
$32$

Solution

(D) વર્તુળ $(x-4)^2+y^2=16$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સામાન્ય સમીકરણ $y=m(x-4) \pm 4\sqrt{1+m^2}$ છે.
પરવલય $y^2=4x$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સામાન્ય સમીકરણ $y=mx+\frac{1}{m}$ છે.
સામાન્ય સ્પર્શક માટે,અચળ પદો સમાન હોવા જોઈએ: $\frac{1}{m} = -4m \pm 4\sqrt{1+m^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\frac{1}{m} + 4m)^2 = 16(1+m^2) \implies \frac{1}{m^2} + 16m^2 + 8 = 16 + 16m^2$.
આથી $\frac{1}{m^2} = 8$,એટલે કે $m^2 = \frac{1}{8}$,જેનો અર્થ છે $m = \pm \frac{1}{2\sqrt{2}}$.
પરવલય $y^2=4x$ પર સ્પર્શબિંદુ $P$ એ $(\frac{1}{m^2}, \frac{2}{m}) = (8, \pm 4\sqrt{2})$ છે.
પરવલય પરના સ્પર્શબિંદુ $P$ અને વર્તુળ પરના સ્પર્શબિંદુ $Q$ વચ્ચેના સ્પર્શક ખંડ $PQ$ ની લંબાઈ એ $P$ થી વર્તુળ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ જેટલી થાય.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ અને વર્તુળ $(x-4)^2+y^2-16=0$ માટે,સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{(x_1-4)^2 + y_1^2 - 16}$ છે.
$P(8, 4\sqrt{2})$ મૂકતા: $PQ = \sqrt{(8-4)^2 + (4\sqrt{2})^2 - 16} = \sqrt{16 + 32 - 16} = \sqrt{32}$.
તેથી,$(PQ)^2 = 32$.
112
DifficultMCQ
ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^2}{36} + \frac{y^2}{4} = 1$ પરના બિંદુ $(3 \sqrt{3}, 1)$ આગળનો સ્પર્શક અને અભિલંબ $y$-અક્ષને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં મળે છે. ધારો કે $AB$ ને વ્યાસ તરીકે લઈને વર્તુળ $C$ દોરવામાં આવે છે અને રેખા $x = 2 \sqrt{5}$ એ વર્તુળ $C$ ને $P$ અને $Q$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો વર્તુળ પરના બિંદુઓ $P$ અને $Q$ આગળના સ્પર્શકો બિંદુ $(\alpha, \beta)$ માં છેદતા હોય,તો $\alpha^2 - \beta^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{314}{5}$
B
$\frac{304}{5}$
C
$60$
D
$61$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{36} + \frac{y^2}{4} = 1$ છે. બિંદુ $(3 \sqrt{3}, 1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\frac{x(3 \sqrt{3})}{36} + \frac{y(1)}{4} = 1$ એટલે કે $\frac{x \sqrt{3}}{12} + \frac{y}{4} = 1$ છે.
$y$-અક્ષ માટે $x=0$ લેતા,$y=4$ મળે. તેથી $A=(0, 4)$.
અભિલંબનું સમીકરણ $y-1 = \sqrt{3}(x-3 \sqrt{3})$ એટલે કે $y = x \sqrt{3} - 8$ છે.
$y$-અક્ષ માટે $x=0$ લેતા,$y=-8$ મળે. તેથી $B=(0, -8)$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(0, -2)$ અને ત્રિજ્યા $6$ છે. સમીકરણ $x^2 + (y+2)^2 = 36$ છે.
$x = 2 \sqrt{5}$ મુકતા,$y^2 + 4y - 12 = 0$ મળે,જેના ઉકેલ $y=2$ અને $y=-6$ છે.
સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $(\alpha, \beta)$ માટે,$\alpha = \frac{18}{\sqrt{5}}$ અને $\beta = -2$ મળે.
તેથી $\alpha^2 - \beta^2 = \frac{324}{5} - 4 = \frac{304}{5}$.
113
DifficultMCQ
જો પરવલય $y^2=4x$ અને વર્તુળ $x^2+y^2-4x-16y+64=0$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d$ હોય,તો $d^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$16$
B
$24$
C
$20$
D
$36$

Solution

(C) પરવલયનું સમીકરણ $y^2=4x$ છે,તેથી $a=1$. પરવલયના બિંદુ $(at^2, 2at)$ પરના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-2)^2 + (y-8)^2 = 4$ છે,જેનું કેન્દ્ર $C(2, 8)$ અને ત્રિજ્યા $r=2$ છે.
લઘુત્તમ અંતર માટે અભિલંબ કેન્દ્રમાંથી પસાર થવો જોઈએ. $8 = -2t + 2t + t^3$ $\Rightarrow t^3 = 8$ $\Rightarrow t=2$.
બિંદુ $P(4, 4)$ મળે છે. અંતર $PC = \sqrt{(4-2)^2 + (4-8)^2} = \sqrt{20}$.
તેથી $d^2 = 20$.
114
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $L: \sqrt{2}x + y = \alpha$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 3$ અને પરવલય $x^2 = 2y$ ના છેદબિંદુ $P$ (પ્રથમ ચરણમાં) માંથી પસાર થાય છે. ધારો કે રેખા $L$ એ $2\sqrt{3}$ સમાન ત્રિજ્યા ધરાવતા બે વર્તુળો $C_1$ અને $C_2$ ને સ્પર્શે છે. જો વર્તુળો $C_1$ અને $C_2$ ના કેન્દ્રો $Q_1$ અને $Q_2$ એ $y$-અક્ષ પર આવેલા હોય,તો ત્રિકોણ $PQ_1Q_2$ ના ક્ષેત્રફળનો વર્ગ કેટલો થાય?
A
$70$
B
$72$
C
$77$
D
$75$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો: $x^2 + y^2 = 3$ અને $x^2 = 2y$.
$x^2 = 2y$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $2y + y^2 = 3 \Rightarrow y^2 + 2y - 3 = 0$.
$(y + 3)(y - 1) = 0 \Rightarrow y = 1$ (કારણ કે $P$ પ્રથમ ચરણમાં છે,તેથી $y > 0$).
$y = 1$ માટે,$x^2 = 2(1) = 2 \Rightarrow x = \sqrt{2}$. આમ,$P = (\sqrt{2}, 1)$.
$P$ એ રેખા $L: \sqrt{2}x + y = \alpha$ પર હોવાથી,$\sqrt{2}(\sqrt{2}) + 1 = \alpha \Rightarrow \alpha = 3$.
રેખા $L$ એ $\sqrt{2}x + y - 3 = 0$ છે. કેન્દ્રો $Q_1, Q_2$ એ $y$-અક્ષ પર છે,તેથી ધારો કે $Q = (0, k)$.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = 2\sqrt{3}$ છે. બિંદુ $(0, k)$ થી રેખા $\sqrt{2}x + y - 3 = 0$ નું અંતર $r$ છે:
$\frac{|\sqrt{2}(0) + k - 3|}{\sqrt{(\sqrt{2})^2 + 1^2}} = 2\sqrt{3}$ $\Rightarrow \frac{|k - 3|}{\sqrt{3}} = 2\sqrt{3}$ $\Rightarrow |k - 3| = 6$.
$k - 3 = 6 \Rightarrow k = 9$ અથવા $k - 3 = -6 \Rightarrow k = -3$.
તેથી,$Q_1 = (0, 9)$ અને $Q_2 = (0, -3)$.
શિરોબિંદુઓ $(\sqrt{2}, 1), (0, 9), (0, -3)$ ધરાવતા $\triangle PQ_1Q_2$ નું ક્ષેત્રફળ:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |\sqrt{2}(9 - (-3)) + 0 + 0| = \frac{1}{2} |\sqrt{2}(12)| = 6\sqrt{2}$.
ક્ષેત્રફળનો વર્ગ $(6\sqrt{2})^2 = 36 \times 2 = 72$ થાય.
115
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $2x - y = 10$ ને લંબ રેખા પરવલય $y^2 = 4(x - 9)$ ને બિંદુ $P$ પર સ્પર્શે છે. વર્તુળ $x^2 + y^2 - 14x - 8y + 56 = 0$ ના કેન્દ્રથી બિંદુ $P$ નું અંતર ........... છે.
A
$10$
B
$56$
C
$36$
D
$34$

Solution

(A) આપેલ રેખા $2x - y = 10$ છે,જેને $y = 2x - 10$ તરીકે લખી શકાય. આ રેખાનો ઢાળ $m = 2$ છે.
આ રેખાને લંબ રેખાનો ઢાળ $m' = -\frac{1}{2}$ થશે.
પરવલય $y^2 = 4a(x - h)$ માટે,$m$ ઢાળ ધરાવતો સ્પર્શક બિંદુ $(h + \frac{a}{m^2}, \frac{2a}{m})$ પર સ્પર્શે છે.
અહીં,$4a = 4 \implies a = 1$,$h = 9$,અને $m = -\frac{1}{2}$ છે.
સ્પર્શબિંદુ $P$ એ $(9 + \frac{1}{(-1/2)^2}, \frac{2(1)}{-1/2}) = (9 + 4, -4) = (13, -4)$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 14x - 8y + 56 = 0$ છે. તેનું કેન્દ્ર $C$ એ $(-\frac{-14}{2}, -\frac{-8}{2}) = (7, 4)$ છે.
અંતર $CP = \sqrt{(13 - 7)^2 + (-4 - 4)^2} = \sqrt{6^2 + (-8)^2} = \sqrt{36 + 64} = \sqrt{100} = 10$.
116
DifficultMCQ
ધારો કે $C$ એ લઘુત્તમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતું વર્તુળ છે જે પરવલય $y=6-x^2$ અને રેખાઓ $y=\sqrt{3}|x|$ ને સ્પર્શે છે. તો,નીચેનામાંથી કયું બિંદુ વર્તુળ $C$ પર આવેલું છે?
A
$(2,4)$
B
$(1,2)$
C
$(2,2)$
D
$(1,1)$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(0, k)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r$ છે. વર્તુળ $y$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત હોવાથી અને પરવલય $y=6-x^2$ ને તેના શિરોબિંદુ $(0, 6)$ પર સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્ર $(0, 6-r)$ પર હોવું જોઈએ.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + (y-(6-r))^2 = r^2$ છે.
વર્તુળ રેખાઓ $y = \sqrt{3}x$ અને $y = -\sqrt{3}x$ ને પણ સ્પર્શે છે,જેને $\sqrt{3}x - y = 0$ અને $\sqrt{3}x + y = 0$ તરીકે લખી શકાય.
કેન્દ્ર $(0, 6-r)$ થી રેખા $\sqrt{3}x - y = 0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોવું જોઈએ:
$\frac{|\sqrt{3}(0) - (6-r)|}{\sqrt{(\sqrt{3})^2 + (-1)^2}} = r$
$\frac{|r-6|}{2} = r$
$|r-6| = 2r$
અહીં $r < 6$ હોવાથી,$6-r = 2r$,જે $3r = 6$ આપે છે,એટલે કે $r = 2$.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + (y-4)^2 = 4$ છે.
આપેલા બિંદુઓ તપાસતા:
$(2, 4)$ માટે,$2^2 + (4-4)^2 = 4 + 0 = 4$. આમ,$(2, 4)$ બિંદુ વર્તુળ પર આવેલું છે.
Solution diagram
117
MediumMCQ
જો બિંદુ $(-4, 5)$ નું રેખા $x + 2y = 2$ માં પ્રતિબિંબ વર્તુળ $(x + 4)^2 + (y - 3)^2 = r^2$ પર આવેલું હોય,તો $r$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$3$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P(-4, 5)$ નું રેખા $x + 2y - 2 = 0$ માં પ્રતિબિંબ $P'(x', y')$ છે.
રેખા $ax + by + c = 0$ માં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના પ્રતિબિંબ માટેનું સૂત્ર:
$\frac{x' - x_1}{a} = \frac{y' - y_1}{b} = -2 \left( \frac{ax_1 + by_1 + c}{a^2 + b^2} \right)$
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{x' + 4}{1} = \frac{y' - 5}{2} = -2 \left( \frac{-4 + 2(5) - 2}{1^2 + 2^2} \right)$
$\frac{x' + 4}{1} = \frac{y' - 5}{2} = -\frac{8}{5}$
તેથી,$x' = -\frac{28}{5}$ અને $y' = \frac{9}{5}$.
$P'$ એ વર્તુળ $(x + 4)^2 + (y - 3)^2 = r^2$ પર હોવાથી,$x' = -\frac{28}{5}$ અને $y' = \frac{9}{5}$ મૂકતા:
$(-\frac{28}{5} + 4)^2 + (\frac{9}{5} - 3)^2 = r^2$
$\frac{64}{25} + \frac{36}{25} = r^2 \implies r^2 = 4 \implies r = 2$.
118
AdvancedMCQ
ધારો કે $a$ અને $b$ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. તો,સમીકરણ $(a x^2+b y^2+c)(x^2-5 x y+6 y^2)=0$ શું દર્શાવે છે?
A
ચાર સીધી રેખાઓ,જ્યારે $c=0$ અને $a, b$ સમાન ચિહ્ન ધરાવતા હોય
B
બે સીધી રેખાઓ અને એક વર્તુળ,જ્યારે $a=b$ હોય,અને $c$ નું ચિહ્ન $a$ થી વિરુદ્ધ હોય
C
બે સીધી રેખાઓ અને એક અતિવલય,જ્યારે $a$ અને $b$ સમાન ચિહ્ન ધરાવતા હોય અને $c$ નું ચિહ્ન $a$ થી વિરુદ્ધ હોય
D
એક વર્તુળ અને એક ઉપવલય,જ્યારે $a$ અને $b$ સમાન ચિહ્ન ધરાવતા હોય અને $c$ નું ચિહ્ન $a$ થી વિરુદ્ધ હોય

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $(a x^2+b y^2+c)(x^2-5 x y+6 y^2)=0$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $a x^2+b y^2+c=0$ અથવા $x^2-5 x y+6 y^2=0$.
બીજો ભાગ $x^2-5 x y+6 y^2=0$ ને $(x-2 y)(x-3 y)=0$ તરીકે અવયવ પાડી શકાય છે,જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી બે સીધી રેખાઓ દર્શાવે છે.
પ્રથમ ભાગ $a x^2+b y^2+c=0$ માટે,જો $a=b$ હોય અને $c$ નું ચિહ્ન $a$ થી વિરુદ્ધ હોય,તો $x^2+y^2 = -c/a$ થાય,જે એક વર્તુળ દર્શાવે છે.
આમ,જ્યારે $a=b$ હોય અને $c$ નું ચિહ્ન $a$ થી વિરુદ્ધ હોય ત્યારે આ સમીકરણ બે સીધી રેખાઓ અને એક વર્તુળ દર્શાવે છે.
119
AdvancedMCQ
બે વક્રો $C_1: y^2=4x$ અને $C_2: x^2+y^2-6x+1=0$ ધ્યાનમાં લો. તો,
A
$C_1$ અને $C_2$ એકબીજાને માત્ર એક બિંદુએ સ્પર્શે છે.
B
$C_1$ અને $C_2$ એકબીજાને બરાબર બે બિંદુઓએ સ્પર્શે છે.
C
$C_1$ અને $C_2$ બરાબર બે બિંદુઓએ છેદે છે (પરંતુ સ્પર્શતા નથી).
D
$C_1$ અને $C_2$ એકબીજાને છેદતા પણ નથી કે સ્પર્શતા પણ નથી.

Solution

(B) છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y^2 = 4x$ ને વર્તુળના સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6x + 1 = 0$ માં મૂકો.
આનાથી $x^2 + 4x - 6x + 1 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 - 2x + 1 = 0$ થાય છે.
આ $(x - 1)^2 = 0$ છે,તેથી $x = 1$.
$x = 1$ ને $y^2 = 4x$ માં મૂકતા,આપણને $y^2 = 4$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $y = 2$ અથવા $y = -2$.
આમ,વક્રો $(1, 2)$ અને $(1, -2)$ બિંદુઓએ છેદે છે.
તેઓ સ્પર્શે છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે આ બિંદુઓ પર સ્પર્શકોના ઢાળની સરખામણી કરીએ.
પરવલય $y^2 = 4x$ માટે,વિકલન કરતા $2y \frac{dy}{dx} = 4$,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{2}{y}$. $(1, 2)$ પર,ઢાળ $m_1 = 1$. $(1, -2)$ પર,ઢાળ $m_1 = -1$.
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 6x + 1 = 0$ માટે,વિકલન કરતા $2x + 2y \frac{dy}{dx} - 6 = 0$,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{3 - x}{y}$. $(1, 2)$ પર,ઢાળ $m_2 = \frac{3 - 1}{2} = 1$. $(1, -2)$ પર,ઢાળ $m_2 = \frac{3 - 1}{-2} = -1$.
બંને બિંદુઓ પર ઢાળ સમાન હોવાથી,વક્રો એકબીજાને બરાબર બે બિંદુઓએ સ્પર્શે છે.
Solution diagram
120
AdvancedMCQ
વર્તુળ $C_1: x^2+y^2=3$,જેનું કેન્દ્ર $O$ છે,તે પરવલય $x^2=2y$ ને પ્રથમ ચરણમાં બિંદુ $P$ પર છેદે છે. ધારો કે $P$ આગળ વર્તુળ $C_1$ ને સ્પર્શક અન્ય બે વર્તુળો $C_2$ અને $C_3$ ને અનુક્રમે $R_2$ અને $R_3$ પર સ્પર્શે છે. ધારો કે $C_2$ અને $C_3$ ની ત્રિજ્યા સમાન $2\sqrt{3}$ છે અને તેમના કેન્દ્રો અનુક્રમે $Q_2$ અને $Q_3$ છે. જો $Q_2$ અને $Q_3$ એ $y$-અક્ષ પર આવેલા હોય,તો:
$(A)$ $Q_2Q_3=12$
$(B)$ $R_2R_3=4\sqrt{6}$
$(C)$ ત્રિકોણ $OR_2R_3$ નું ક્ષેત્રફળ $6\sqrt{2}$ છે
$(D)$ ત્રિકોણ $PQ_2Q_3$ નું ક્ષેત્રફળ $4\sqrt{2}$ છે
A
$A, B, C$
B
$A, B, D$
C
$A, B$
D
$B, C$

Solution

(A, B, C) વર્તુળ $x^2+y^2=3$ અને પરવલય $x^2=2y$ છે. $x^2=2y$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા $2y+y^2=3$ મળે,તેથી $y^2+2y-3=0$,જેના અવયવો $(y+3)(y-1)=0$ થાય. $P$ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી $y=1$ અને $x^2=2(1)=2$,તેથી $x=\sqrt{2}$. આમ,$P \equiv (\sqrt{2}, 1)$.
$(\sqrt{2}, 1)$ આગળ $x^2+y^2=3$ નો સ્પર્શક $\sqrt{2}x + y = 3$ છે. આ રેખા $L$ છે. $L$ નો ઢાળ $m = -\sqrt{2}$ છે.
ધારો કે $\theta$ એ રેખા $L$ દ્વારા ધન $x$-અક્ષ સાથે બનાવેલો ખૂણો છે,તેથી $\tan \theta = -\sqrt{2}$. રેખા $L$ અને $y$-અક્ષ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ માટે $\tan \alpha = |\cot \theta| = \frac{1}{|\tan \theta|} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
ધારો કે $T$ એ $L$ અને $y$-અક્ષનું છેદબિંદુ છે. $\sqrt{2}x+y=3$ માં $x=0$ મૂકતા $T \equiv (0, 3)$ મળે.
ત્રિજ્યા $r=2\sqrt{3}$ વાળા વર્તુળો $C_2, C_3$ માટે જે $L$ ને $R_2, R_3$ પર સ્પર્શે છે અને કેન્દ્રો $Q_2, Q_3$ $y$-અક્ષ પર છે,અંતર $Q_3T = \frac{r}{\sin \alpha}$. $\tan \alpha = \frac{1}{\sqrt{2}}$ હોવાથી,$\sin \alpha = \frac{1}{\sqrt{3}}$. તેથી $Q_3T = \frac{2\sqrt{3}}{1/\sqrt{3}} = 6$. $Q_2, Q_3$ એ $T$ ની સાપેક્ષે $y$-અક્ષ પર સંમિત હોવાથી,$Q_2Q_3 = 2 \times 6 = 12$. (વિકલ્પ $A$ સાચો છે).
$R_3T = \frac{r}{\tan \alpha} = \frac{2\sqrt{3}}{1/\sqrt{2}} = 2\sqrt{6}$. તેથી $R_2R_3 = 2 \times 2\sqrt{6} = 4\sqrt{6}$. (વિકલ્પ $B$ સાચો છે).
$O(0,0)$ થી $L$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|3|}{\sqrt{(\sqrt{2})^2+1^2}} = \frac{3}{\sqrt{3}} = \sqrt{3}$. $\triangle OR_2R_3$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times (4\sqrt{6}) \times \sqrt{3} = 2\sqrt{18} = 6\sqrt{2}$. (વિકલ્પ $C$ સાચો છે).
$\triangle PQ_2Q_3$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times (Q_2Q_3) \times |x_P| = \frac{1}{2} \times 12 \times \sqrt{2} = 6\sqrt{2}$. (વિકલ્પ $D$ ખોટો છે).
Solution diagram
121
AdvancedMCQ
ધારો કે $P$ એ પરવલય $y^2=4x$ પરનું બિંદુ છે જે વર્તુળ $x^2+y^2-4x-16y+64=0$ ના કેન્દ્ર $S$ થી સૌથી ટૂંકા અંતરે છે. ધારો કે $Q$ એ વર્તુળ પરનું બિંદુ છે જે રેખાખંડ $SP$ નું આંતરિક વિભાજન કરે છે. તો
$(A)$ $SP=2\sqrt{5}$
$(B)$ $SQ:QP=(\sqrt{5}+1):2$
$(C)$ $P$ આગળ પરવલયના અભિલંબનો $x$-અંતઃખંડ $6$ છે
$(D)$ $Q$ આગળ વર્તુળના સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{1}{2}$ છે
A
$A, C, B$
B
$A, C, D$
C
$A, C$
D
$C, D$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2+y^2-4x-16y+64=0$ નું કેન્દ્ર $S(2, 8)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = 2$ છે.
પરવલય $y^2=4x$ પરનું બિંદુ $P = (t^2, 2t)$ છે.
$P$ એ $S$ ની સૌથી નજીક હોવાથી,$SP$ એ $P$ આગળ પરવલયનો અભિલંબ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $-t$ છે.
$SP$ નો ઢાળ $\frac{2t-8}{t^2-2}$ છે.
$\frac{2t-8}{t^2-2} = -t$ લેતા,$t=2$ મળે છે.
તેથી,$P = (4, 4)$.
$(A)$ $SP = \sqrt{(4-2)^2+(4-8)^2} = 2\sqrt{5}$. આ સાચું છે.
$(C)$ $P(4, 4)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $y = -2x+12$ છે. $x$-અંતઃખંડ $6$ છે. આ સાચું છે.
$(D)$ $SQ$ એ વર્તુળનો અભિલંબ છે,તેથી સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{1}{2}$ છે. આ સાચું છે.
તેથી,સાચા વિકલ્પો $A, C, D$ છે.
122
AdvancedMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-8x=0$ અને અતિવલય $\frac{x^2}{9}-\frac{y^2}{4}=1$ બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે.
$1.$ વર્તુળ અને અતિવલય બંનેને સ્પર્શતી ધન ઢાળવાળી સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ:
$(A) 2x-\sqrt{5}y-20=0$
$(B) 2x-\sqrt{5}y+4=0$
$(C) 3x-4y+8=0$
$(D) 4x-3y+4=0$
$2.$ $AB$ ને વ્યાસ તરીકે લેતા વર્તુળનું સમીકરણ:
$(A) x^2+y^2-12x+24=0$
$(B) x^2+y^2+12x+24=0$
$(C) x^2+y^2+24x-12=0$
$(D) x^2+y^2-24x-12=0$
A
$(B, A)$
B
$(B, D)$
C
$(B, C)$
D
$(A, D)$

Solution

(A) $1.$ અતિવલય $\frac{x^2}{9}-\frac{y^2}{4}=1$ નો સ્પર્શક $y=mx+\sqrt{9m^2-4}$ છે,જ્યાં $m>0$.
આ રેખા વર્તુળ $x^2+y^2-8x=0$ ને પણ સ્પર્શે છે,જેનું કેન્દ્ર $(4, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r=4$ છે.
કેન્દ્ર $(4, 0)$ થી રેખા $mx-y+\sqrt{9m^2-4}=0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $4$ જેટલું હોવું જોઈએ.
$\frac{|4m-0+\sqrt{9m^2-4}|}{\sqrt{m^2+1}}=4 \Rightarrow |4m+\sqrt{9m^2-4}|=4\sqrt{m^2+1}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $16m^2 + 9m^2 - 4 + 8m\sqrt{9m^2-4} = 16(m^2+1) = 16m^2+16$.
$8m\sqrt{9m^2-4} = 20-9m^2$.
ફરીથી વર્ગ કરતા: $64m^2(9m^2-4) = (20-9m^2)^2 \Rightarrow 576m^4 - 256m^2 = 400 - 360m^2 + 81m^4$.
$495m^4 + 104m^2 - 400 = 0$. $m^2$ માટે ઉકેલતા,$m^2 = 4/5$,તેથી $m = 2/\sqrt{5}$.
$m$ ની કિંમત મૂકતા,સ્પર્શક $y = \frac{2}{\sqrt{5}}x + \sqrt{9(\frac{4}{5})-4} = \frac{2}{\sqrt{5}}x + \frac{4}{\sqrt{5}}$ મળે છે.
આમ,$2x-\sqrt{5}y+4=0$,જે વિકલ્પ $(B)$ છે.
$2.$ અતિવલય પરનું બિંદુ $(3\sec\theta, 2\tan\theta)$ છે.
વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $(3\sec\theta)^2 + (2\tan\theta)^2 - 8(3\sec\theta) = 0$.
$9\sec^2\theta + 4(\sec^2\theta-1) - 24\sec\theta = 0 \Rightarrow 13\sec^2\theta - 24\sec\theta - 4 = 0$.
$(13\sec\theta+2)(\sec\theta-2) = 0$. $\sec\theta=2$ હોવાથી,$\tan^2\theta = 2^2-1=3$,તેથી $\tan\theta = \pm\sqrt{3}$.
બિંદુઓ $A(6, 2\sqrt{3})$ અને $B(6, -2\sqrt{3})$ છે.
$AB$ વ્યાસવાળા વર્તુળનું કેન્દ્ર $(6, 0)$ અને ત્રિજ્યા $2\sqrt{3}$ છે.
સમીકરણ: $(x-6)^2 + y^2 = (2\sqrt{3})^2 \Rightarrow x^2-12x+36+y^2=12 \Rightarrow x^2+y^2-12x+24=0$,જે વિકલ્પ $(A)$ છે.
123
Advanced
ધારો કે $S$ એ $xy$-સમતલમાં $x^2+y^2=4$ સમીકરણ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત વર્તુળ છે.
$(1)$ ધારો કે $E_1, E_2$ અને $F_1, F_2$ એ $S$ ની જીવાઓ છે જે $P_0(1,1)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને અનુક્રમે $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષને સમાંતર છે. ધારો કે $G_1, G_2$ એ $S$ ની જીવા છે જે $P_0$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ $-1$ છે. ધારો કે $E_1$ અને $E_2$ આગળના સ્પર્શકો $E_3$ માં મળે છે,$F_1$ અને $F_2$ આગળના સ્પર્શકો $F_3$ માં મળે છે,અને $G_1$ અને $G_2$ આગળના સ્પર્શકો $G_3$ માં મળે છે. તો,બિંદુઓ $E_3, F_3$ અને $G_3$ કયા વક્ર પર આવેલા છે?
$(A)$ $x+y=4$ $(B)$ $(x-4)^2+(y-4)^2=16$ $(C)$ $(x-4)(y-4)=4$ $(D)$ $xy=4$
$(2)$ ધારો કે $P$ એ વર્તુળ $S$ પરનું બિંદુ છે જેના બંને યામ ધન છે. ધારો કે $P$ આગળનો સ્પર્શક યામ અક્ષોને $M$ અને $N$ બિંદુઓમાં છેદે છે. તો,રેખાખંડ $MN$ નું મધ્યબિંદુ કયા વક્ર પર હોવું જોઈએ?
$(A)$ $(x+y)^2=3xy$ $(B)$ $x^{2/3}+y^{2/3}=2^{4/3}$ $(C)$ $x^2+y^2=2xy$ $(D)$ $x^2+y^2=x^2y^2$

Solution

(A,D) $(1)$ વર્તુળ $x^2+y^2=4$ છે. બિંદુ $P_0(1,1)$ વર્તુળની અંદર છે.
$x$-અક્ષને સમાંતર જીવા $E_1E_2$ માટે,$y=1$. વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2+1=4 \implies x^2=3 \implies x=\pm\sqrt{3}$. તેથી $E_1(-\sqrt{3}, 1)$ અને $E_2(\sqrt{3}, 1)$.
$(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શક $xx_1+yy_1=4$ છે. $E_1, E_2$ આગળના સ્પર્શકો $-x\sqrt{3}+y=4$ અને $x\sqrt{3}+y=4$ છે. ઉકેલતા $E_3(0, 4)$ મળે છે.
$y$-અક્ષને સમાંતર જીવા $F_1F_2$ માટે,$x=1$. વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $1+y^2=4 \implies y^2=3 \implies y=\pm\sqrt{3}$. તેથી $F_1(1, \sqrt{3})$ અને $F_2(1, -\sqrt{3})$.
$F_1, F_2$ આગળના સ્પર્શકો $x+y\sqrt{3}=4$ અને $x-y\sqrt{3}=4$ છે. ઉકેલતા $F_3(4, 0)$ મળે છે.
$P_0(1,1)$ માંથી પસાર થતી અને $-1$ ઢાળ ધરાવતી જીવા $G_1G_2$ માટે,રેખા $y-1=-1(x-1) \implies x+y=2$ છે. $x^2+y^2=4$ સાથે છેદબિંદુ: $x^2+(2-x)^2=4 \implies 2x^2-4x=0 \implies x=0, 2$. તેથી $G_1(0, 2)$ અને $G_2(2, 0)$.
$G_1(0, 2)$ આગળ સ્પર્શક $y=2$ છે. $G_2(2, 0)$ આગળ સ્પર્શક $x=2$ છે. છેદબિંદુ $G_3(2, 2)$ છે.
બિંદુઓ $E_3(0, 4), F_3(4, 0), G_3(2, 2)$ બધા $x+y=4$ નું સમાધાન કરે છે. સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
$(2)$ ધારો કે $P(2\cos\theta, 2\sin\theta)$. સ્પર્શક $x\cos\theta+y\sin\theta=2$ છે. અંતઃખંડો $M(2/\cos\theta, 0)$ અને $N(0, 2/\sin\theta)$ છે.
મધ્યબિંદુ $(h, k) = (1/\cos\theta, 1/\sin\theta)$.
તેથી $\cos\theta=1/h$ અને $\sin\theta=1/k$. $\cos^2\theta+\sin^2\theta=1$ હોવાથી,$1/h^2+1/k^2=1 \implies h^2+k^2=h^2k^2$.
બિંદુપથ $x^2+y^2=x^2y^2$ છે. સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
Solution diagram
124
DifficultMCQ
આપેલ ફકરામાં આપેલી માહિતીના આધારે યાદીઓને યોગ્ય રીતે જોડીને નીચેનાનો જવાબ આપો.
ધારો કે વર્તુળો $C_1: x^2+y^2=9$ અને $C_2: (x-3)^2+(y-4)^2=16$ એ બિંદુઓ $X$ અને $Y$ પર છેદે છે. ધારો કે બીજું વર્તુળ $C_3: (x-h)^2+(y-k)^2=r^2$ નીચેની શરતો સંતોષે છે:
$(i)$ $C_3$ નું કેન્દ્ર $C_1$ અને $C_2$ ના કેન્દ્રો સાથે સમરેખ છે.
$(ii)$ $C_1$ અને $C_2$ બંને $C_3$ ની અંદર આવેલા છે.
$(iii)$ $C_3$ એ $C_1$ ને $M$ પર અને $C_2$ ને $N$ પર સ્પર્શે છે.
ધારો કે $X$ અને $Y$ માંથી પસાર થતી રેખા $C_3$ ને $Z$ અને $W$ પર છેદે છે,અને ધારો કે $C_1$ અને $C_3$ નો સામાન્ય સ્પર્શક એ પરવલય $x^2=8 \alpha y$ નો સ્પર્શક છે.
$List-I$ માં કેટલીક અભિવ્યક્તિઓ આપવામાં આવી છે જેના મૂલ્યો નીચે $List-II$ માં આપેલા છે:
$List-I$$List-II$
$(I) \ 2h + k$$(P) \ 6$
$(II) \ \frac{\text{Length of } ZW}{\text{Length of } XY}$$(Q) \ \sqrt{6}$
$(III) \ \frac{\text{Area of triangle } MZN}{\text{Area of triangle } ZMW}$$(R) \ \frac{5}{4}$
$(IV) \ \alpha$$(S) \ \frac{21}{5}$
$(T) \ 2\sqrt{6}$
$(U) \ \frac{10}{3}$

$(1)$ નીચેનામાંથી કઈ એકમાત્ર ખોટી જોડી છે?
$(1) (IV), (S) \quad (2) (IV), (U) \quad (3) (III), (R) \quad (4) (I), (P)$
$(2)$ નીચેનામાંથી કઈ એકમાત્ર સાચી જોડી છે?
$(1) (II), (T) \quad (2) (I), (S) \quad (3) (I), (U) \quad (4) (II), (Q)$
A
$1, 4$
B
$1, 3$
C
$1, 2$
D
$2, 4$

Solution

(A) $1$. $C_1$ અને $C_2$ માટે,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{3^2+4^2} = 5$ છે. ત્રિજ્યાઓ $r_1=3$ અને $r_2=4$ છે. $C_1$ અને $C_2$ એ $C_3$ ની અંદર હોવાથી અને તેને $M$ અને $N$ પર સ્પર્શતા હોવાથી,$C_3$ નો વ્યાસ $2r = MN = MC_1 + C_1C_2 + C_2N = 3 + 5 + 4 = 12$ થાય,તેથી $r=6$.
$2$. $C_3$ નું કેન્દ્ર $(0,0)$ અને $(3,4)$ ને જોડતી રેખા $y = \frac{4}{3}x$ પર આવેલું છે. કેન્દ્ર આ રેખા પર $(0,0)$ થી $r_4 = 3$ અંતરે છે,જે $(h, k) = (3 \cos \theta, 3 \sin \theta) = (3 \cdot \frac{3}{5}, 3 \cdot \frac{4}{5}) = (\frac{9}{5}, \frac{12}{5})$ આપે છે. આમ,$2h+k = 2(\frac{9}{5}) + \frac{12}{5} = \frac{18+12}{5} = 6$. તેથી $(I)-(P)$ સાચું છે.
$3$. $C_1$ અને $C_2$ ની સામાન્ય જીવા $XY$ એ $3x+4y-9=0$ છે. $(0,0)$ થી $XY$ નું અંતર $p_1 = \frac{9}{5}$ છે. $XY = 2\sqrt{r_1^2-p_1^2} = 2\sqrt{9 - \frac{81}{25}} = \frac{24}{5}$.
$4$. $C_3$ માટે,કેન્દ્ર $(\frac{9}{5}, \frac{12}{5})$ થી $3x+4y-9=0$ નું અંતર $p = \frac{6}{5}$ છે. $ZW = 2\sqrt{r^2-p^2} = 2\sqrt{36 - \frac{36}{25}} = \frac{48\sqrt{6}}{5}$.
$5$. $\frac{ZW}{XY} = 2\sqrt{6}$. તેથી $(II)-(T)$ સાચું છે.
$6$. $\frac{\text{Area } MZN}{\text{Area } ZMW} = \frac{5}{4}$ સાચું છે. $\alpha = 10/3$ સાચું છે.
$7$. ખોટી જોડી: $(IV)-(S)$ ખોટું છે કારણ કે $\alpha = 10/3$. સાચી જોડી: $(I)-(P), (II)-(T), (III)-(R), (IV)-(U)$.
Solution diagram
125
Difficult
ધારો કે $M = \{(x, y) \in \mathbb{R} \times \mathbb{R} : x^2 + y^2 \leq r^2\}$,જ્યાં $r > 0$. ભૌમિતિક શ્રેણી $a_n = \frac{1}{2^{n-1}}$,$n = 1, 2, 3, \ldots$ ધ્યાનમાં લો. ધારો કે $S_0 = 0$ અને,$n \geq 1$ માટે,$S_n$ એ આ શ્રેણીના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો દર્શાવે છે. $n \geq 1$ માટે,$C_n$ એ $(S_{n-1}, 0)$ કેન્દ્ર અને $a_n$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે,અને $D_n$ એ $(S_{n-1}, S_{n-1})$ કેન્દ્ર અને $a_n$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે.
$(1)$ $r = \frac{1025}{513}$ સાથે $M$ ધ્યાનમાં લો. ધારો કે $k$ એ $M$ ની અંદર આવેલા તમામ વર્તુળો $C_n$ ની સંખ્યા છે. ધારો કે $l$ એ આ $k$ વર્તુળોમાં એવા વર્તુળોની મહત્તમ શક્ય સંખ્યા છે કે જેથી કોઈ પણ બે વર્તુળો એકબીજાને છેદે નહીં. તો
$(A)$ $k + 2l = 22$ $(B)$ $2k + l = 26$ $(C)$ $2k + 3l = 34$ $(D)$ $3k + 2l = 40$
$(2)$ $r = \frac{(2^{199}-1)\sqrt{2}}{2^{198}}$ સાથે $M$ ધ્યાનમાં લો. $M$ ની અંદર આવેલા તમામ વર્તુળો $D_n$ ની સંખ્યા છે
$(A)$ $198$ $(B)$ $199$ $(C)$ $200$ $(D)$ $201$

Solution

(D,B) ભૌમિતિક શ્રેણી $a_n = \frac{1}{2^{n-1}}$ માટે,સરવાળો $S_n = \sum_{i=1}^n \frac{1}{2^{i-1}} = 2(1 - \frac{1}{2^n}) = 2 - \frac{1}{2^{n-1}}$.
$(1)$ વર્તુળ $C_n$ નું કેન્દ્ર $(S_{n-1}, 0) = (2 - \frac{1}{2^{n-2}}, 0)$ અને ત્રિજ્યા $a_n = \frac{1}{2^{n-1}}$ છે.
$C_n$ એ $M$ ની અંદર છે જો ઉગમબિંદુથી વર્તુળના સૌથી દૂરના બિંદુનું અંતર $\leq r$ હોય.
સૌથી દૂરનું બિંદુ $|S_{n-1}| + a_n = 2 - \frac{1}{2^{n-1}}$ અંતરે છે.
આપેલ $r = \frac{1025}{513} \approx 1.998$ માટે,$2 - \frac{1}{2^{n-1}} \leq \frac{1025}{513} \implies \frac{1}{2^{n-1}} \geq \frac{1}{513}$.
$2^9 = 512 < 513 \leq 2^{10}$ હોવાથી,$n-1 \leq 9$,તેથી $n \leq 10$. આમ $k = 10$.
વર્તુળો $C_n$ સ્પર્શક હોવાથી,કોઈ પણ બે વર્તુળો ન છેદે તેવી મહત્તમ સંખ્યા $l = 5$ છે.
$3k + 2l = 3(10) + 2(5) = 40$. સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
$(2)$ વર્તુળ $D_n$ નું કેન્દ્ર $(S_{n-1}, S_{n-1})$ અને ત્રિજ્યા $a_n = \frac{1}{2^{n-1}}$ છે.
$D_n$ એ $M$ ની અંદર છે જો $\sqrt{S_{n-1}^2 + S_{n-1}^2} + a_n \leq r \implies S_{n-1}\sqrt{2} + \frac{1}{2^{n-1}} \leq r$.
$(2 - \frac{1}{2^{n-2}})\sqrt{2} + \frac{1}{2^{n-1}} \leq (2 - \frac{1}{2^{198}})\sqrt{2}$.
આ $n-1 \leq 198$ માટે સાચું છે,તેથી $n \leq 199$. આમ વર્તુળોની સંખ્યા $199$ છે. સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
126
AdvancedMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=4$ પર બિંદુ $P(\sqrt{3}, 1)$ આગળ સ્પર્શક $PT$ દોરવામાં આવ્યો છે. એક સીધી રેખા $L$,જે $PT$ ને લંબ છે,તે વર્તુળ $(x-3)^2+y^2=1$ નો સ્પર્શક છે.
$1.$ બે વર્તુળોનો સામાન્ય સ્પર્શક છે:
$(A)$ $x=4$ $(B)$ $y=2$ $(C)$ $x+\sqrt{3} y=4$ $(D)$ $x+2 \sqrt{2} y=6$
$2.$ $L$ નું એક શક્ય સમીકરણ છે:
$(A)$ $x-\sqrt{3} y=1$ $(B)$ $x+\sqrt{3} y=1$ $(C)$ $x-\sqrt{3} y=-1$ $(D)$ $x+\sqrt{3} y=5$
A
$(D, A)$
B
$(B, D)$
C
$(B, C)$
D
$(C, D)$

Solution

(A) $1.$ વર્તુળ $x^2+y^2=4$ માટે બિંદુ $P(\sqrt{3}, 1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $\sqrt{3}x + y = 4$ છે.
વર્તુળોના કેન્દ્રો $C_1(0,0)$ (ત્રિજ્યા $r_1=2$) અને $C_2(3,0)$ (ત્રિજ્યા $r_2=1$) છે.
બાહ્ય સમાનતાનું કેન્દ્ર $B$ એ $C_1C_2$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં બાહ્ય વિભાજન કરે છે,તેથી $B(6,0)$.
સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $y-0 = m(x-6)$ લેતા,$mx - y - 6m = 0$.
કેન્દ્ર $(0,0)$ થી લંબ અંતર ત્રિજ્યા $2$ જેટલું છે,તેથી $\left|\frac{-6m}{\sqrt{m^2+1}}\right| = 2$,જે ઉકેલતા $m = \pm \frac{1}{2\sqrt{2}}$ મળે.
આમ,સમીકરણ $x \pm 2\sqrt{2}y = 6$ મળે છે. તેથી $(D)$ સાચો વિકલ્પ છે.
$2.$ $PT$ નો ઢાળ $-\sqrt{3}$ છે,તેથી $L$ નો ઢાળ $\frac{1}{\sqrt{3}}$ થાય.
$L$ નું સમીકરણ $x - \sqrt{3}y + k = 0$ લેતા,વર્તુળ $(x-3)^2+y^2=1$ ના કેન્દ્ર $(3,0)$ થી લંબ અંતર $1$ છે.
$\left|\frac{3+k}{2}\right| = 1$ પરથી $k = -1$ અથવા $k = -5$ મળે.
આમ,$x - \sqrt{3}y = 1$ અથવા $x - \sqrt{3}y = 5$ શક્ય છે. વિકલ્પ $(C)$ માં $x - \sqrt{3}y = -1$ આપેલ છે.
Solution diagram
127
DifficultMCQ
ધારો કે પરવલય $y=x^2+px-3$ એ યામ અક્ષોને બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ માં છેદે છે. જો $(-1,-1)$ કેન્દ્ર ધરાવતું વર્તુળ $C$ એ બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ માંથી પસાર થતું હોય,તો $\triangle PQR$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો:
A
$4$
B
$6$
C
$7$
D
$5$

Solution

(B) પરવલય $y=x^2+px-3$ આપેલ છે.
યામ અક્ષો સાથેના છેદબિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ છે.
$y$-અંતઃખંડ માટે $x=0$ લેતા,$y=-3$ મળે. તેથી,$R=(0,-3)$.
$x$-અંતઃખંડ માટે $y=0$ લેતા,$x^2+px-3=0$ મળે. ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે,તેથી $P=(\alpha, 0)$ અને $Q=(\beta, 0)$.
$(-1,-1)$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x+1)^2+(y+1)^2=r^2$ છે.
વર્તુળ $R(0,-3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(0+1)^2+(-3+1)^2=r^2$,જે $1^2+(-2)^2=r^2$ એટલે કે $r^2=5$ આપે છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x+1)^2+(y+1)^2=5$ છે.
વર્તુળના $x$-અંતઃખંડ માટે $y=0$ લેતા: $(x+1)^2+(0+1)^2=5 \implies (x+1)^2=4 \implies x+1=\pm 2$.
તેથી,$x=1$ અથવા $x=-3$. એટલે કે $P=(1,0)$ અને $Q=(-3,0)$.
$\triangle PQR$ નું ક્ષેત્રફળ જેનાં શિરોબિંદુઓ $(1,0), (-3,0)$ અને $(0,-3)$ છે,તે $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ}$ દ્વારા મળે.
પાયો $PQ = |1 - (-3)| = 4$.
વેધ ($x$-અક્ષથી $R$ નું અંતર) $= |-3| = 3$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 4 \times 3 = 6$.
128
DifficultMCQ
$2$ ત્રિજ્યા ધરાવતું એક વર્તુળ $C$ બીજા ચરણમાં આવેલું છે અને બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે. ધારો કે $r$ એવા વર્તુળની ત્રિજ્યા છે જેનું કેન્દ્ર $(2, 5)$ બિંદુ પર છે અને તે વર્તુળ $C$ ને બરાબર બે બિંદુઓમાં છેદે છે. જો $r$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો ગણ અંતરાલ $(\alpha, \beta)$ હોય,તો $3 \beta - 2 \alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$15$
B
$14$
C
$12$
D
$10$

Solution

(A) વર્તુળ $C$ બીજા ચરણમાં છે અને બંને અક્ષોને સ્પર્શે છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર $(-2, 2)$ અને ત્રિજ્યા $R = 2$ છે.
વર્તુળ $C$ નું સમીકરણ $(x + 2)^2 + (y - 2)^2 = 4$ છે.
બીજા વર્તુળનું કેન્દ્ર $(2, 5)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે. તેનું સમીકરણ $(x - 2)^2 + (y - 5)^2 = r^2$ છે.
કેન્દ્રો $(-2, 2)$ અને $(2, 5)$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(2 - (-2))^2 + (5 - 2)^2} = \sqrt{4^2 + 3^2} = 5$ છે.
બે વર્તુળો બે બિંદુઓમાં છેદે તે માટે,તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d$ એ $|R - r| < d < R + r$ શરતનું પાલન કરવું જોઈએ.
કિંમતો મૂકતા,$|2 - r| < 5 < 2 + r$ મળે છે.
$5 < 2 + r$ પરથી,$r > 3$ મળે છે.
$|2 - r| < 5$ પરથી,$-5 < 2 - r < 5$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $-3 < r < 7$.
આ બંનેને જોડતા,$3 < r < 7$ મળે છે.
આમ,અંતરાલ $(\alpha, \beta)$ એ $(3, 7)$ છે,તેથી $\alpha = 3$ અને $\beta = 7$.
$3 \beta - 2 \alpha = 3(7) - 2(3) = 21 - 6 = 15$.
Solution diagram
129
DifficultMCQ
ધારો કે $(a, 0)$,$a > 0$ થી પરવલય $y^2 = 4x$ સુધીનું લઘુત્તમ અંતર $4$ છે. તો બિંદુ $(a, 0)$ અને પરવલયના નાભિમાંથી પસાર થતા અને પરવલયની ધરી પર કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો:
A
$x^2+y^2-6x+5=0$
B
$x^2+y^2-4x+3=0$
C
$x^2+y^2-10x+9=0$
D
$x^2+y^2-8x+7=0$

Solution

(A) પરવલય $y^2 = 4x$ છે,તેથી તેની નાભિ $S(1, 0)$ છે.
ધારો કે $P(t^2, 2t)$ પરવલય પરનું બિંદુ છે. $P$ આગળનો અભિલંબ $y + tx = 2t + t^3$ છે.
અભિલંબ $(a, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 + t(a) = 2t + t^3$,જે $a = 2 + t^2$ આપે છે.
અંતર $PR = 4$,જ્યાં $R = (a, 0) = (2+t^2, 0)$.
$PR^2 = (t^2-a)^2 + (2t)^2 = (t^2 - (2+t^2))^2 + 4t^2 = 4 + 4t^2 = 16$.
$4t^2 = 12 \Rightarrow t^2 = 3$.
તેથી $a = 2 + 3 = 5$. બિંદુ $(5, 0)$ છે.
વર્તુળ $(5, 0)$ અને નાભિ $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનું કેન્દ્ર $x$-ધરી પર છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(1, 0)$ અને $(5, 0)$ છે.
સમીકરણ: $(x-1)(x-5) + y^2 = 0 \Rightarrow x^2 + y^2 - 6x + 5 = 0$.
Solution diagram
130
DifficultMCQ
પરવલય $y^2 = 4x + 16$ નું નાભિ એ $5$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર છે. જો $\lambda$ ના મૂલ્યો,જેના માટે $C$ એ રેખાઓ $3x - y = 0$ અને $x + \lambda y = 4$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તે $\lambda_1$ અને $\lambda_2$ $(\lambda_1 < \lambda_2)$ હોય,તો $12\lambda_1 + 29\lambda_2$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$30$
B
$22$
C
$15$
D
$16$

Solution

(C) આપેલ પરવલય $y^2 = 4(x + 4)$ છે. અહીં નાભિ $(-3, 0)$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x + 3)^2 + y^2 = 25$ છે.
રેખાઓ $3x - y = 0$ અને $x + \lambda y = 4$ નું છેદબિંદુ $(\frac{4}{1 + 3\lambda}, \frac{12}{1 + 3\lambda})$ છે.
આ બિંદુને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $6\lambda^2 + \lambda - 7 = 0$ મળે છે.
તેથી $\lambda_1 = -7/6$ અને $\lambda_2 = 1$ મળે છે.
$12\lambda_1 + 29\lambda_2 = 12(-7/6) + 29(1) = -14 + 29 = 15$.
131
DifficultMCQ
ધારો કે વર્તુળ $C$ એ રેખા $2x-3y+5=0$ માં $x^2+y^2-2x+4y-4=0$ નું પ્રતિબિંબ છે. ધારો કે $A$ એ $C$ પરનું એવું બિંદુ છે કે જેથી $OA$ એ $x$-અક્ષને સમાંતર હોય અને $A$ એ $C$ ના કેન્દ્ર $O$ ની જમણી બાજુએ આવેલું હોય. જો $B(\alpha, \beta)$,જ્યાં $\beta < 4$,એ $C$ પર એવી રીતે આવેલું હોય કે જેથી ચાપ $AB$ ની લંબાઈ એ $C$ ની પરિમિતિના $(1/6)$ ભાગ જેટલી હોય,તો $\beta - \sqrt{3}\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$3+\sqrt{3}$
C
$4-\sqrt{3}$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+4y-4=0$ છે. તેનું કેન્દ્ર $(1, -2)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{1^2 + (-2)^2 - (-4)} = \sqrt{1+4+4} = 3$ છે.
ધારો કે વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $O(h, k)$ છે. રેખા $2x-3y+5=0$ ની સાપેક્ષે $(1, -2)$ નું પ્રતિબિંબ નીચે મુજબ મળે:
$\frac{h-1}{2} = \frac{k+2}{-3} = \frac{-2(2(1)-3(-2)+5)}{2^2+(-3)^2} = \frac{-2(2+6+5)}{13} = -2$.
આમ,$h-1 = -4 \Rightarrow h = -3$ અને $k+2 = 6 \Rightarrow k = 4$. તેથી,$O = (-3, 4)$.
વર્તુળ $C$ નું સમીકરણ $(x+3)^2+(y-4)^2 = 3^2 = 9$ છે.
બિંદુ $A$ એ $C$ પર એવી રીતે છે કે $OA$ એ $x$-અક્ષને સમાંતર છે અને $A$ એ $O$ ની જમણી બાજુએ છે. $O=(-3, 4)$ અને $r=3$ હોવાથી,$A = (-3+3, 4) = (0, 4)$ મળે.
ચાપ $AB$ ની લંબાઈ પરિમિતિના $1/6$ ભાગ જેટલી છે,તેથી કેન્દ્રિય ખૂણો $\theta = \frac{1}{6} \times 2\pi = \frac{\pi}{3}$ થાય.
$B(\alpha, \beta)$ એ $C$ પર છે અને $\beta < 4$ હોવાથી,$B$ એ સમક્ષિતિજ રેખા $y=4$ ની નીચે છે. તેથી,$\beta = 4 - 3\sin(\pi/3) = 4 - 3\sqrt{3}/2$ અને $\alpha = -3 + 3\cos(\pi/3) = -3 + 1.5 = -1.5$ મળે.
તેથી $\beta - \sqrt{3}\alpha = (4 - 3\sqrt{3}/2) - \sqrt{3}(-1.5) = 4 - 1.5\sqrt{3} + 1.5\sqrt{3} = 4$.
132
DifficultMCQ
વક્રો $y^2=8x$ અને $x^2+y^2+12y+35=0$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો:
A
$2\sqrt{3}-1$
B
$\sqrt{2}$
C
$3\sqrt{2}-1$
D
$2\sqrt{2}-1$

Solution

(D) આપેલ પરવલય $y^2=8x$ છે,જ્યાં $4a=8 \Rightarrow a=2$. પરવલયના બિંદુ $(at^2, 2at)$ પરના અભિલંબનું સમીકરણ $y = -tx + 2at + at^3$ છે.
ઢાળ $m$ નો ઉપયોગ કરીને,અભિલંબ $y = mx - 4m - 2m^3$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2+12y+35=0$ છે,જેને $x^2+(y+6)^2=1$ તરીકે લખી શકાય. કેન્દ્ર $C(0, -6)$ અને ત્રિજ્યા $r=1$ છે.
વક્રો વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર એ કેન્દ્ર $C$ થી પરવલય સુધીનું અંતર ઓછા ત્રિજ્યા $r$ છે.
$C(0, -6)$ થી પરવલય પરનો અભિલંબ $-6 = m(0) - 4m - 2m^3$ નું પાલન કરે છે,તેથી $2m^3 + 4m - 6 = 0$,જે $m^3 + 2m - 3 = 0$ માં પરિણમે છે.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$m=1$ એ ઉકેલ છે. આમ,$(m-1)(m^2+m+3)=0$. $m^2+m+3=0$ ને કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી,તેથી $m=1$.
પરવલય પરનું બિંદુ $P$ જ્યાં અભિલંબ $C$ માંથી પસાર થાય છે તે $(2, -4)$ છે.
અંતર $PC = \sqrt{(2-0)^2 + (-4 - (-6))^2} = \sqrt{2^2 + 2^2} = 2\sqrt{2}$.
તેથી,લઘુત્તમ અંતર $PC - r = 2\sqrt{2} - 1$ છે.
Solution diagram
133
DifficultMCQ
ધારો કે $C$ એ વર્તુળ $x^2+(y-1)^2=2$ છે. ધારો કે $E_1$ અને $E_2$ બે ઉપવલયો છે જેના કેન્દ્રો ઉગમબિંદુ પર છે અને મુખ્ય અક્ષો અનુક્રમે $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ પર છે. ધારો કે સીધી રેખા $x+y=3$ એ વક્રો $C$,$E_1$ અને $E_2$ ને અનુક્રમે $P(x_1, y_1)$,$Q(x_2, y_2)$ અને $R(x_3, y_3)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. જો $P$ એ રેખાખંડ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોય અને $PQ = \frac{2\sqrt{2}}{3}$ હોય,તો $9(x_1y_1 + x_2y_2 + x_3y_3)$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$41$
B
$42$
C
$43$
D
$46$

Solution

(D) વર્તુળ $C: x^2 + (y-1)^2 = 2$ છે. $P(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $x x_1 + (y-1)(y_1-1) = 2$ છે. તેને $x+y=3$ સાથે સરખાવતા,$P = (1, 2)$ મળે છે.
$P$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી અને $PQ = \frac{2\sqrt{2}}{3}$ હોવાથી,રેખા $x+y=3$ ના પ્રચલિત સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા,$Q$ અને $R$ ના યામ $(\frac{5}{3}, \frac{4}{3})$ અને $(\frac{1}{3}, \frac{8}{3})$ મળે છે.
તેથી,$x_1y_1 = 2$,$x_2y_2 = \frac{20}{9}$,અને $x_3y_3 = \frac{8}{9}$.
પરિણામે,$9(x_1y_1 + x_2y_2 + x_3y_3) = 9(2 + \frac{28}{9}) = 46$.
134
DifficultMCQ
ધારો કે $r$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે,જે $x$-અક્ષને બિંદુ $(a, 0)$ પર સ્પર્શે છે,જ્યાં $a < 0$,અને પરવલય $y^2 = 9x$ ને બિંદુ $(4, 6)$ પર સ્પર્શે છે. તો $r$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$30$
B
$31$
C
$32$
D
$33$

Solution

(A) $x$-અક્ષને $(a, 0)$ પર સ્પર્શતા અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - a)^2 + (y - r)^2 = r^2$ છે.
તે $(4, 6)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$(4 - a)^2 + (6 - r)^2 = r^2$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$16 - 8a + a^2 + 36 - 12r + r^2 = r^2$,જેનું સાદું રૂપ $a^2 - 8a - 12r + 52 = 0$ (સમીકરણ $1$) મળે છે.
પરવલય $y^2 = 9x$ નો $(4, 6)$ આગળનો સ્પર્શક $y(6) = \frac{9}{2}(x + 4)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $12y = 9x + 36$ અથવા $3x - 4y + 12 = 0$ થાય છે.
વર્તુળ આ રેખાને $(4, 6)$ આગળ સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્ર $(a, r)$ થી રેખા $3x - 4y + 12 = 0$ નું અંતર $r$ જેટલું હોવું જોઈએ.
તેથી,$\frac{|3a - 4r + 12|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}} = r$,જે $|3a - 4r + 12| = 5r$ આપે છે.
આનો અર્થ $3a - 4r + 12 = 5r$ અથવા $3a - 4r + 12 = -5r$ થાય.
કિસ્સો $1$: $3a - 9r + 12 = 0 \Rightarrow a = 3r - 4$. સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $(3r - 4)^2 - 8(3r - 4) - 12r + 52 = 0$.
$9r^2 - 24r + 16 - 24r + 32 - 12r + 52 = 0$ $\Rightarrow 9r^2 - 60r + 100 = 0$ $\Rightarrow (3r - 10)^2 = 0$ $\Rightarrow r = \frac{10}{3}$.
કિસ્સો $2$: $3a + r + 12 = 0 \Rightarrow a = \frac{-r - 12}{3}$. સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $(\frac{-r - 12}{3})^2 - 8(\frac{-r - 12}{3}) - 12r + 52 = 0$.
$9$ વડે ગુણતા: $(r + 12)^2 + 24(r + 12) - 108r + 468 = 0$.
$r^2 + 24r + 144 + 24r + 288 - 108r + 468 = 0$ $\Rightarrow r^2 - 60r + 900 = 0$ $\Rightarrow (r - 30)^2 = 0$ $\Rightarrow r = 30$.
$a < 0$ હોવાથી,$r = 30$ માટે,$a = \frac{-30 - 12}{3} = -14 < 0$,જે માન્ય છે. તેથી,$r = 30$.
Solution diagram
135
EasyMCQ
ધારો કે $a$ અને $b$ બે શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. સમીકરણ $(ax^2 + by^2 + c)(x^2 - 5xy + 6y^2) = 0$ શું દર્શાવે છે?
A
એક વર્તુળ અને એક ઉપવલય,જ્યારે $a$ અને $b$ સમાન ચિહ્ન ધરાવે છે અને $c$ એ $a$ થી વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવે છે.
B
બે સીધી રેખાઓ અને એક અતિવલય,જ્યારે $a$ અને $b$ સમાન ચિહ્ન ધરાવે છે અને $c$ એ $a$ થી વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવે છે.
C
ચાર સીધી રેખાઓ,જ્યારે $c = 0$ હોય અને $a, b$ સમાન ચિહ્ન ધરાવે છે.
D
બે સીધી રેખાઓ અને એક વર્તુળ,જ્યારે $a = b$ હોય અને $c$ એ $a$ થી વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવે છે.

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $(ax^2 + by^2 + c)(x^2 - 5xy + 6y^2) = 0$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે કાં તો $ax^2 + by^2 + c = 0$ અથવા $x^2 - 5xy + 6y^2 = 0$.
બીજો ભાગ $x^2 - 5xy + 6y^2 = 0$ ને $(x - 2y)(x - 3y) = 0$ તરીકે અવયવ પાડી શકાય છે,જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી બે સીધી રેખાઓ દર્શાવે છે.
જો $a = b$ હોય અને $c$ નું ચિહ્ન $a$ થી વિરુદ્ધ હોય,તો પ્રથમ ભાગ $ax^2 + ay^2 + c = 0$ એ $x^2 + y^2 = -c/a$ બને છે,જે એક વર્તુળ દર્શાવે છે.
તેથી,આ સમીકરણ બે સીધી રેખાઓ અને એક વર્તુળ દર્શાવે છે.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
136
MediumMCQ
વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=2$ અને પરવલય $y^{2}=8x$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $x+y=k$ છે. તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(D) આપેલ પરવલય $y^{2}=8x$ છે. $y^{2}=4ax$ સાથે સરખાવતા,$4a=8$,તેથી $a=2$ મળે છે.
પરવલયનો કોઈપણ સ્પર્શક $y=mx+\frac{a}{m}$ સ્વરૂપમાં હોય છે,જેને $mx-y+\frac{2}{m}=0$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખા વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=2$ (કેન્દ્ર $(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r=\sqrt{2}$) નો સ્પર્શક હોય,તો કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા જેટલું હોવું જોઈએ.
તેથી,$\frac{|\frac{2}{m}|}{\sqrt{m^{2}+1}}=\sqrt{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{4}{m^{2}}=2(m^{2}+1)$ $\Rightarrow 2=m^{2}(m^{2}+1)$ $\Rightarrow m^{4}+m^{2}-2=0$.
ધારો કે $t=m^{2}$,તો $t^{2}+t-2=0 \Rightarrow (t+2)(t-1)=0$. $m^{2} \geq 0$ હોવાથી,$m^{2}=1$,તેથી $m=\pm 1$.
જો $m=1$ હોય,તો સ્પર્શક $x-y+2=0 \Rightarrow y=x+2$ મળે.
જો $m=-1$ હોય,તો સ્પર્શક $-x-y-2=0 \Rightarrow x+y=-2$ મળે.
$x+y=-2$ ને આપેલ સમીકરણ $x+y=k$ સાથે સરખાવતા,$k=-2$ મળે છે.
137
EasyMCQ
વર્તુળ $x^{2}+y^{2}+2x-2y+7=0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદતા વાસ્તવિક વર્તુળોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
અનંત

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}+2x-2y+7=0$ છે.
તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^{2}+y^{2}+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=1$,$f=-1$,અને $c=7$ મળે છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^{2}+f^{2}-c}$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$r = \sqrt{1^{2}+(-1)^{2}-7} = \sqrt{1+1-7} = \sqrt{-5}$.
અહીં ત્રિજ્યા $\sqrt{-5}$ છે,જે કાલ્પનિક સંખ્યા છે,તેથી આપેલ સમીકરણ વાસ્તવિક વર્તુળ દર્શાવતું નથી.
તેથી,કોઈ પણ વાસ્તવિક વર્તુળ આ કાલ્પનિક વર્તુળને લંબચ્છેદી રીતે છેદી શકે નહીં.
આમ,આવા વાસ્તવિક વર્તુળોની સંખ્યા $0$ છે.
138
DifficultMCQ
$P$ અને $Q$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ ના વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ છે,જ્યાં $a > \frac{1}{\sqrt{2}}$. $s$ અને $t$ એ અનુક્રમે $P$ અને $Q$ માંથી રેખા $x+y=1$ પર દોરેલા લંબની લંબાઈ છે. જ્યારે ગુણાકાર $st$ મહત્તમ હોય,ત્યારે $s$ અને $t$ માંથી મોટી કિંમત કઈ છે?
A
$a+\frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$a+\sqrt{2}$
C
$a-\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$a-\sqrt{2}$

Solution

(A) $P$ ના યામ $(a \cos \theta, a \sin \theta)$ લો. $P$ અને $Q$ વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ હોવાથી,$Q$ ના યામ $(-a \cos \theta, -a \sin \theta)$ થશે.
રેખા $x+y-1=0$ છે.
$P(a \cos \theta, a \sin \theta)$ થી લંબ અંતર $s = \frac{|a(\cos \theta + \sin \theta) - 1|}{\sqrt{2}}$ છે.
$Q(-a \cos \theta, -a \sin \theta)$ થી લંબ અંતર $t = \frac{|a(\cos \theta + \sin \theta) + 1|}{\sqrt{2}}$ છે.
$u = a(\cos \theta + \sin \theta)$ લેતા,ગુણાકાર $st = \frac{|u^2-1|}{2}$ થાય.
મહત્તમ કિંમત માટે $u^2 = 2a^2$ લેતા,$s$ અને $t$ ની કિંમતો $a \mp \frac{1}{\sqrt{2}}$ મળે.
તેથી મોટી કિંમત $a + \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
139
DifficultMCQ
રેખા $x+y=k$ એ વક્ર $x^2+y^2-2x-4y+2=0$ ને બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં મળે છે. જો $O$ એ ઉગમબિંદુ હોય અને $\angle AOB=90^{\circ}$ હોય,તો $k$ $(k>1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x-4y+2=0$ છે ...$(i)$.
રેખા $x+y=k$ નો ઉપયોગ કરીને સમીકરણ $(i)$ ને સમઘાત બનાવતા:
$x^2+y^2-2x\left(\frac{x+y}{k}\right)-4y\left(\frac{x+y}{k}\right)+2\left(\frac{x+y}{k}\right)^2=0$.
$k^2$ વડે ગુણતા:
$k^2x^2+k^2y^2-2kx(x+y)-4ky(x+y)+2(x+y)^2=0$.
પદોને ગોઠવતા:
$(k^2-2k+2)x^2 + (4-6k)xy + (k^2-4k+2)y^2 = 0$.
$\angle AOB=90^{\circ}$ હોવાથી,$x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થાય:
$(k^2-2k+2) + (k^2-4k+2) = 0$.
$2k^2-6k+4 = 0$.
$k^2-3k+2 = 0$.
$(k-2)(k-1) = 0$.
તેથી,$k=2$ અથવા $k=1$.
$k>1$ આપેલ હોવાથી,$k=2$ મળે.
140
EasyMCQ
$R$ વ્યાસ ધરાવતું વર્તુળ,જે $x^2 + y^2 - 4y = 0$ ને સ્પર્શે છે અને $(4, 5)$ માંથી પસાર થાય છે,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$3 \leq R \leq 7$
B
$0 < R < 3$
C
$R > 7$
D
$\frac{3}{2} \leq R \leq \frac{7}{2}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4y = 0$ છે,જેને $x^2 + (y - 2)^2 = 2^2$ તરીકે લખી શકાય. તેનું કેન્દ્ર $C_1(0, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 2$ છે.
ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r = R/2$ છે.
તે $x^2 + y^2 - 4y = 0$ ને સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = r_1 + r = 2 + R/2$ થાય.
આમ,$\sqrt{h^2 + (k - 2)^2} = 2 + R/2$.
વળી,વર્તુળ $(4, 5)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(4 - h)^2 + (5 - k)^2 = (R/2)^2$.
આ શરતો ઉકેલતા,વ્યાસ $R$ માટે $3 \leq R \leq 7$ મળે છે.
141
MediumMCQ
એક વર્તુળનું સમીકરણ જે $x+y=2$ અને $x-y=2$ રેખાઓને સ્પર્શે છે અને $x^2+y^2=1$ વર્તુળને પણ સ્પર્શે છે,તે છે:
A
$(x+\sqrt{2})^2+y^2=2$
B
$(x-\sqrt{2})^2+(y-\sqrt{3})^2=2$
C
$(x-\sqrt{2})^2+y^2=(\sqrt{2}-1)^2$
D
$x^2+(y-\sqrt{2})^2=(\sqrt{2}+1)^2$

Solution

(C) રેખાઓ $x+y=2$ અને $x-y=2$ બિંદુ $(2, 0)$ પર છેદે છે.
ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
વર્તુળ આ રેખાઓને સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્ર તેના ખૂણાના દ્વિભાજક પર હશે,એટલે કે $y=0$.
$x^2+y^2=1$ ને સ્પર્શવાની શરત મુજબ,કેન્દ્ર $(\sqrt{2}, 0)$ અને ત્રિજ્યા $\sqrt{2}-1$ મળે છે.
તેથી,સમીકરણ $(x-\sqrt{2})^2+y^2=(\sqrt{2}-1)^2$ છે.
142
MediumMCQ
જો બિંદુ $P(5,3)$ માંથી પસાર થતી રેખા વર્તુળ $x^2+y^2-2x-4y+\alpha=0$ ને $A(4,2)$ અને $B(x_1, y_1)$ માં મળે,તો $PA \cdot PB$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$12$
C
$9$
D
$8$

Solution

(D) બિંદુ $A(4,2)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-4y+\alpha=0$ પર આવેલું છે.
$A$ ના યામ સમીકરણમાં મૂકતા:
$16+4-8-8+\alpha=0 \Rightarrow \alpha=-4$.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x-4y-4=0$ થાય.
બિંદુ $P(5,3)$ ની વર્તુળ સાપેક્ષ પાવર $PA \cdot PB$ દ્વારા મળે છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ માટે બિંદુ $(x_0, y_0)$ ની પાવર $x_0^2+y_0^2+2gx_0+2fy_0+c$ છે.
$P(5,3)$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$PA \cdot PB = 5^2+3^2-2(5)-4(3)-4 = 25+9-10-12-4 = 8$.
143
EasyMCQ
જો બિંદુ $(2, \lambda)$ એ વર્તુળો $x^2+y^2=13$ અને $x^2+y^2+x-2y=14$ ની અંદર આવેલું હોય,તો $\lambda$ કયા ગણમાં આવે છે?
A
$(-\infty, -3) \cup (4, \infty)$
B
$(-\infty, -1) \cup (3, \infty)$
C
$[-3, 4]$
D
$(-2, 3)$

Solution

(D) ધારો કે આપેલા વર્તુળો $S_1 \equiv x^2+y^2-13=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2+x-2y-14=0$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ની અંદર હોય તે માટે,$S(x_1, y_1) < 0$ હોવું જોઈએ.
પ્રથમ વર્તુળ માટે $S_1(2, \lambda) < 0$:
$2^2 + \lambda^2 - 13 < 0$
$4 + \lambda^2 - 13 < 0$
$\lambda^2 - 9 < 0$
$(\lambda - 3)(\lambda + 3) < 0$
$-3 < \lambda < 3$ ...$(i)$
બીજા વર્તુળ માટે $S_2(2, \lambda) < 0$:
$2^2 + \lambda^2 + 2 - 2\lambda - 14 < 0$
$4 + \lambda^2 + 2 - 2\lambda - 14 < 0$
$\lambda^2 - 2\lambda - 8 < 0$
$(\lambda - 4)(\lambda + 2) < 0$
$-2 < \lambda < 4$ ...(ii)
$(i)$ અને (ii) નો છેદગણ લેતા,આપણને મળે છે:
$\lambda \in (-2, 3)$.
Solution diagram
144
EasyMCQ
ભિન્ન વાસ્તવિક શૂન્યતર સંખ્યાઓ $x_1, x_2, x_3$ અને $x_4$ માટે,ધારો કે બિંદુઓ $(x_1, \frac{1}{x_1}), (x_2, \frac{1}{x_2}), (x_3, \frac{1}{x_3})$ અને $(x_4, \frac{1}{x_4})$ એ $4$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ પર આવેલા છે. તો,$x_1 x_2 x_3 x_4$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
બિંદુઓ $(x_i, \frac{1}{x_i})$ વર્તુળ પર હોવાથી,$x_i^2 + (\frac{1}{x_i})^2 + 2gx_i + 2f(\frac{1}{x_i}) + c = 0$.
$x_i^2$ વડે ગુણતા,આપણને ચતુર્થઘાત સમીકરણ મળે છે:
$x_i^4 + 2gx_i^3 + cx_i^2 + 2fx_i + 1 = 0$.
આ સમીકરણના બીજ $x_1, x_2, x_3, x_4$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,ચતુર્થઘાત સમીકરણ $ax^4 + bx^3 + cx^2 + dx + e = 0$ ના બીજનો ગુણાકાર $\frac{e}{a}$ થાય છે.
અહીં,$a = 1$ અને $e = 1$ છે.
તેથી,$x_1 x_2 x_3 x_4 = \frac{1}{1} = 1$.
145
MediumMCQ
જો બિંદુ $(1,4)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-6x-10y+p=0$ ની અંદર આવેલું હોય અને વર્તુળ યામ અક્ષોને સ્પર્શતું કે છેદતું ન હોય,તો
A
$0 < p < 34$
B
$25 < p < 29$
C
$9 < p < 25$
D
$7 < p < 29$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-6x-10y+p=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$(x-3)^2+(y-5)^2 = 34-p$ મળે.
વર્તુળના અસ્તિત્વ માટે,ત્રિજ્યાનો વર્ગ ધન હોવો જોઈએ: $34-p > 0 \Rightarrow p < 34$ ... $(i)$.
વર્તુળ યામ અક્ષોને સ્પર્શતું કે છેદતું ન હોવાથી,કેન્દ્ર $(3,5)$ થી અક્ષોનું અંતર ત્રિજ્યા $r = \sqrt{34-p}$ કરતા વધારે હોવું જોઈએ.
$x$-અક્ષ માટે,અંતર $|y_c| = 5$ છે. તેથી,$r < 5$ $\Rightarrow \sqrt{34-p} < 5$ $\Rightarrow 34-p < 25$ $\Rightarrow p > 9$ ... $(ii)$.
$y$-અક્ષ માટે,અંતર $|x_c| = 3$ છે. તેથી,$r < 3$ $\Rightarrow \sqrt{34-p} < 3$ $\Rightarrow 34-p < 9$ $\Rightarrow p > 25$ ... $(iii)$.
બિંદુ $(1,4)$ વર્તુળની અંદર હોવાથી,તેને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા કિંમત ઋણ મળવી જોઈએ: $1^2+4^2-6(1)-10(4)+p < 0$ $\Rightarrow 1+16-6-40+p < 0$ $\Rightarrow p-29 < 0$ $\Rightarrow p < 29$ ... $(iv)$.
અસમતાઓ $(i), (ii), (iii),$ અને $(iv)$ ને જોડતા,આપણને $25 < p < 29$ મળે છે.
તેથી,વિકલ્પ $(b)$ સાચો છે.
146
DifficultMCQ
વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-2x-4y+3=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $B(-1, 1)$ ની પાવર $p$ છે. જો $B$ માંથી વર્તુળ $S=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ $t$ હોય,તો $(p, t^2)$ કેન્દ્ર ધરાવતું અને ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતું વર્તુળ $S^{\prime}=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(2, 3)$:
A
વર્તુળ $S^{\prime} = 0$ ની અંદર આવેલું છે
B
વર્તુળ $S^{\prime} = 0$ ની બહાર આવેલું છે
C
વર્તુળ $S^{\prime} = 0$ પર આવેલું છે
D
વર્તુળ $S^{\prime} = 0$ નું કેન્દ્ર છે

Solution

(A) વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-2x-4y+3=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $B(-1, 1)$ ની પાવર:
$p = (-1)^2 + (1)^2 - 2(-1) - 4(1) + 3 = 1 + 1 + 2 - 4 + 3 = 3$.
સ્પર્શકની લંબાઈ $t = \sqrt{p}$ હોવાથી,$t = \sqrt{3}$,તેથી $t^2 = 3$.
વર્તુળ $S^{\prime}$ નું કેન્દ્ર $(p, t^2) = (3, 3)$ છે અને તે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
ત્રિજ્યાનો વર્ગ $r^2 = (3-0)^2 + (3-0)^2 = 9 + 9 = 18$.
તેથી,વર્તુળ $S^{\prime}$ નું સમીકરણ $(x-3)^2 + (y-3)^2 = 18$ છે.
બિંદુ $(2, 3)$ માટે પાવરની ગણતરી કરતા:
$(2-3)^2 + (3-3)^2 - 18 = 1 - 18 = -17$.
પાવર ઋણ $(-17 < 0)$ હોવાથી,બિંદુ $(2, 3)$ વર્તુળ $S^{\prime} = 0$ ની અંદર આવેલું છે.
147
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-2x-3=0$ ને સ્પર્શતી અને વર્તુળ $x^2+y^2-4y-6=0$ ને અભિલંબ હોય તેવી સીધી રેખા કઈ છે?
A
$4x-3y+6=0$
B
$y+2=0$
C
$4x+3y-6=0$
D
$2x+3=0$

Solution

(A) રેખા એ વર્તુળ $x^2+y^2-4y-6=0$ ને અભિલંબ છે,તેથી તે તેના કેન્દ્ર $(0, 2)$ માંથી પસાર થાય છે.
ધારો કે રેખાનો ઢાળ $m$ છે. રેખાનું સમીકરણ $y-2=m(x-0)$ એટલે કે $mx-y+2=0$ છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2+y^2-2x-3=0$ ને સ્પર્શે છે,જેનું કેન્દ્ર $(1, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2$ છે.
કેન્દ્ર $(1, 0)$ થી રેખા $mx-y+2=0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $2$ જેટલું હોવું જોઈએ.
$\frac{|m(1)-0+2|}{\sqrt{m^2+(-1)^2}} = 2$
$|m+2| = 2\sqrt{m^2+1}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(m+2)^2 = 4(m^2+1)$
$m^2+4m+4 = 4m^2+4$
$3m^2-4m = 0$
$m(3m-4) = 0$
તેથી,$m=0$ અથવા $m=\frac{4}{3}$.
જો $m=0$ હોય,તો રેખા $y=2$ મળે.
જો $m=\frac{4}{3}$ હોય,તો રેખા $4x-3y+6=0$ મળે.
148
MediumMCQ
જો રેખાઓ $2x + y + 12 = 0$ અને $kx - 3y - 10 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4x + 3y - 1 = 0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી (conjugate) હોય,તો $k =$
A
$4$
B
$-9$
C
$-3$
D
$-5$

Solution

(A) બે રેખાઓ $L_1: a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $L_2: a_2x + b_2y + c_2 = 0$ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી હોવાની શરત $r^2(a_1a_2 + b_1b_2) = (g a_1 + f b_1 - c_1)(g a_2 + f b_2 - c_2)$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4x + 3y - 1 = 0$ માટે,$g = -2$,$f = 3/2$,અને $c = -1$ છે.
ત્રિજ્યાનો વર્ગ $r^2 = g^2 + f^2 - c = (-2)^2 + (3/2)^2 - (-1) = 4 + 9/4 + 1 = 29/4$ છે.
રેખા $L_1: 2x + y + 12 = 0$ માટે,$a_1 = 2, b_1 = 1, c_1 = 12$.
રેખા $L_2: kx - 3y - 10 = 0$ માટે,$a_2 = k, b_2 = -3, c_2 = -10$.
આ કિંમતો શરતમાં મૂકતા:
$\frac{29}{4}(2k - 3) = (-2(2) + \frac{3}{2}(1) - 12)(-2(k) + \frac{3}{2}(-3) - (-10))$
$\frac{29}{4}(2k - 3) = (-14.5)(-2k + 5.5)$
$\frac{1}{2}(2k - 3) = -(-2k + 5.5)$
$k - 1.5 = 2k - 5.5$
$k = 4$.
149
MediumMCQ
જો રેખાઓ $kx + 2y - 4 = 0$ અને $5x - 2y - 4 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x - 2y + 1 = 0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી (conjugate) હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) રેખાઓ $a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $a_2x + b_2y + c_2 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી હોય જો $r^2(a_1a_2 + b_1b_2) = (a_1g + b_1f - c_1)(a_2g + b_2f - c_2)$ થાય.
આપેલ વર્તુળ: $x^2 + y^2 - 2x - 2y + 1 = 0$,તેથી $g = -1, f = -1, c = 1$.
ત્રિજ્યાનો વર્ગ $r^2 = g^2 + f^2 - c = (-1)^2 + (-1)^2 - 1 = 1$.
રેખાઓ $kx + 2y - 4 = 0$ અને $5x - 2y - 4 = 0$ માટે,$a_1 = k, b_1 = 2, c_1 = -4$ અને $a_2 = 5, b_2 = -2, c_2 = -4$ છે.
આ કિંમતો શરતમાં મૂકતા:
$1(k \times 5 + 2 \times (-2)) = (k(-1) + 2(-1) - (-4))(5(-1) + (-2)(-1) - (-4))$
$5k - 4 = (-k - 2 + 4)(-5 + 2 + 4)$
$5k - 4 = (-k + 2)(1)$
$5k - 4 = -k + 2$
$6k = 6$
$k = 1$.

10-1.Circle and System of Circles — Mix Examples-Circle and System of Circles · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.