Gujarati

Permutation and Combination Questions in Gujarati

Competitive Exam Quantitative Aptitude · Permutation and Combination · Permutation and Combination

578+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 578 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
અંકો $3, 4, 5, 6, 7, 8$ નો ઉપયોગ કરીને $3000$ અને $4000$ ની વચ્ચેની કેટલી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય જે $5$ વડે વિભાજ્ય હોય,જો અંકોનું પુનરાવર્તન કરવાની મંજૂરી ન હોય?
A
$60$
B
$12$
C
$120$
D
$24$

Solution

(B) $3000$ અને $4000$ ની વચ્ચેની સંખ્યા બનાવવા માટે,હજારના સ્થાન પર $3$ હોવો આવશ્યક છે.
સંખ્યા $5$ વડે વિભાજ્ય હોવા માટે,એકમના સ્થાન પર $0$ અથવા $5$ હોવો જોઈએ. આપેલ અંકોના સમૂહમાં $0$ ન હોવાથી,એકમના સ્થાન પર $5$ હોવો જ જોઈએ.
આપણી પાસે કુલ $6$ અંકો છે: ${3, 4, 5, 6, 7, 8}$.
હજારના સ્થાન પર $3$ અને એકમના સ્થાન પર $5$ નિશ્ચિત કરતા,આપણે $2$ અંકોનો ઉપયોગ કર્યો છે.
બાકીના $2$ સ્થાનો (સો અને દશક) ભરવા માટે $4$ અંકો ${4, 6, 7, 8}$ બાકી છે.
$4$ બાકીના અંકોને $2$ સ્થાનોમાં ગોઠવવાની રીતો ક્રમચયના સૂત્ર $^nP_r = \frac{n!}{(n-r)!}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$n = 4$ અને $r = 2$ છે,તેથી $^4P_2 = \frac{4!}{(4-2)!} = \frac{4 \times 3 \times 2 \times 1}{2 \times 1} = 12$.
તેથી,આવી કુલ $12$ સંખ્યાઓ બનાવી શકાય.
52
MediumMCQ
$MODESTY$ શબ્દના અક્ષરોને તમામ શક્ય ક્રમમાં લખવામાં આવે છે અને આ શબ્દોને શબ્દકોશ મુજબ ગોઠવવામાં આવે છે,તો $MODESTY$ શબ્દનો ક્રમ (rank) શું છે?
A
$5040$
B
$720$
C
$1681$
D
$2520$

Solution

(C) $MODESTY$ શબ્દમાં $7$ અલગ-અલગ અક્ષરો છે: $D, E, M, O, S, T, Y$.
ક્રમ શોધવા માટે,આપણે અક્ષરોને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવીએ છીએ: $D, E, M, O, S, T, Y$.
$1$. $D$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $6! = 720$ શબ્દો.
$2$. $E$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $6! = 720$ શબ્દો.
$3$. $MD$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$ શબ્દો.
$4$. $ME$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$ શબ્દો.
$5$. હવે પછીનો શબ્દ $MO$ થી શરૂ થાય છે. બાકી રહેલા અક્ષરો $D, E, S, T, Y$ છે. તેમને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવતા $D, E, S, T, Y$ મળે છે. આમ,$MO$ થી શરૂ થતો પ્રથમ શબ્દ $MODESTY$ છે.
ક્રમ $= 720 + 720 + 120 + 120 + 1 = 1681$.
53
MediumMCQ
જો $a$ એ $x + 2$ વસ્તુઓને એકસાથે લેતા મળતા ક્રમચયોની સંખ્યા દર્શાવે છે,$b$ એ $x$ વસ્તુઓને $11$ ના સમૂહમાં લેતા મળતા ક્રમચયોની સંખ્યા દર્શાવે છે અને $c$ એ $x - 11$ વસ્તુઓને એકસાથે લેતા મળતા ક્રમચયોની સંખ્યા દર્શાવે છે,જેથી $a = 182bc$ થાય,તો $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$15$
B
$12$
C
$10$
D
$18$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a$ એ $x + 2$ વસ્તુઓને એકસાથે લેતા મળતા ક્રમચયોની સંખ્યા છે,તેથી $a = (x + 2)!$.
$b$ એ $x$ વસ્તુઓને $11$ ના સમૂહમાં લેતા મળતા ક્રમચયોની સંખ્યા છે,તેથી $b = ^xP_{11} = \frac{x!}{(x - 11)!}$.
$c$ એ $x - 11$ વસ્તુઓને એકસાથે લેતા મળતા ક્રમચયોની સંખ્યા છે,તેથી $c = (x - 11)!$.
સમીકરણ $a = 182bc$ માં કિંમતો મૂકતા:
$(x + 2)! = 182 \times \frac{x!}{(x - 11)!} \times (x - 11)!$
$(x + 2)! = 182 \times x!$
$(x + 2)(x + 1)x! = 182x!$
$(x + 2)(x + 1) = 182$
$x^2 + 3x + 2 = 182$
$x^2 + 3x - 180 = 0$
$(x + 15)(x - 12) = 0$
અહીં $x$ એ ધન પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ અને $x \ge 11$ હોવું જરૂરી છે ($^xP_{11}$ ની વ્યાખ્યા મુજબ),તેથી $x = 12$ મળે છે.
54
MediumMCQ
$0, 1, 2, 3$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને ચાર અંકની તમામ શક્ય સંખ્યાઓ બનાવવામાં આવે છે,જેથી કોઈ પણ અંકનું પુનરાવર્તન ન થાય. તો તેમાંથી બેકી સંખ્યાઓની સંખ્યા કેટલી હશે?
A
$9$
B
$18$
C
$10$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ચાર અંકની સંખ્યા બેકી હોય જો તેનો એકમનો અંક $0$ અથવા $2$ હોય.
કિસ્સો $1$: એકમનો અંક $0$ હોય.
બાકીના $3$ સ્થાનો બાકીના $3$ અંકો $(1, 2, 3)$ દ્વારા $3! = 3 \times 2 \times 1 = 6$ રીતે ભરી શકાય છે.
કિસ્સો $2$: એકમનો અંક $2$ હોય.
હજારના સ્થાન પર $0$ કે $2$ ન આવી શકે,તેથી તે $1$ અથવા $3$ દ્વારા ભરી શકાય ($2$ રીતે).
બાકીના $2$ સ્થાનો બાકીના $2$ અંકો દ્વારા $2! = 2 \times 1 = 2$ રીતે ભરી શકાય છે.
કુલ બેકી સંખ્યાઓ $= 6 + (2 \times 2) = 6 + 4 = 10$.
55
MediumMCQ
દસ ઉમેદવારો $A_1, A_2, ....... A_{10}$ ને એવી રીતે ક્રમમાં ગોઠવવાના કુલ કેટલા પ્રકારો છે કે જેથી $A_1$ હંમેશા $A_{10}$ ની ઉપર રહે?
A
$5!$
B
$2(5!)$
C
$10!$
D
$\frac{1}{2}(10!)$

Solution

(D) કોઈપણ પ્રતિબંધ વગર $10$ ઉમેદવારોને ક્રમમાં ગોઠવવાની કુલ રીતો $10!$ છે.
કોઈપણ ક્રમમાં,$A_1$ અને $A_{10}$ ના સાપેક્ષ સ્થાન માટે માત્ર બે જ શક્યતાઓ છે: કાં તો $A_1$ એ $A_{10}$ ની ઉપર હોય,અથવા $A_{10}$ એ $A_1$ ની ઉપર હોય.
સમાનતાને કારણે,$A_1$ એ $A_{10}$ ની ઉપર હોય તેવી રીતોની સંખ્યા અને $A_{10}$ એ $A_1$ ની ઉપર હોય તેવી રીતોની સંખ્યા સમાન છે.
ધારો કે $N$ એ એવી રીતોની સંખ્યા છે જેમાં $A_1$ એ $A_{10}$ ની ઉપર છે. તો,કુલ રીતો $N + N = 2N = 10!$ થાય.
તેથી,$N = \frac{1}{2}(10!)$.
56
EasyMCQ
'$EAMCET$' શબ્દના તમામ અક્ષરોને તમામ શક્ય રીતે ગોઠવવામાં આવે છે. આવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા જેમાં બે સ્વરો એકબીજાની બાજુમાં ન હોય તે શોધો.
A
$360$
B
$114$
C
$72$
D
$54$

Solution

(C) '$EAMCET$' શબ્દમાં $6$ અક્ષરો છે: $E, A, M, C, E, T$.
સ્વરો $E, A, E$ છે (જ્યાં $E$ બે વાર પુનરાવર્તિત થાય છે) અને વ્યંજનો $M, C, T$ છે.
પ્રથમ,આપણે $3$ વ્યંજનો $(M, C, T)$ ને $3! = 6$ રીતે ગોઠવીએ છીએ.
આ $3$ વ્યંજનો $4$ ખાલી જગ્યાઓ બનાવે છે: $ M C T $.
આપણે $3$ સ્વરો $(E, A, E)$ ને આ $4$ જગ્યાઓમાં એવી રીતે ગોઠવવાના છે કે જેથી કોઈ પણ બે સ્વરો પાસ-પાસે ન આવે.
$4$ માંથી $3$ જગ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતો $^4C3 = 4$ છે.
બે સમાન સ્વરો $(E)$ હોવાથી,પસંદ કરેલી $3$ જગ્યાઓમાં $E, A, E$ ને ગોઠવવાની રીતો $\frac{3!}{2!} = 3$ છે.
કુલ ગોઠવણીઓ = (વ્યંજનો ગોઠવવાની રીતો) $\times$ (જગ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતો) $\times$ (સ્વરોને જગ્યામાં ગોઠવવાની રીતો)
કુલ ગોઠવણીઓ = $6 \times 4 \times 3 = 72$.
57
EasyMCQ
$5$ છોકરાઓ અને $5$ છોકરીઓ એક હરોળમાં કેટલી રીતે ઊભા રહી શકે જેથી કોઈ પણ બે છોકરીઓ સાથે ન હોય?
A
$(5!)^2$
B
$5! \times 4!$
C
$5! \times 6!$
D
$6 \times 5!$

Solution

(C) કોઈ પણ બે છોકરીઓ સાથે ન હોય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે,આપણે પહેલા $5$ છોકરાઓને એક હરોળમાં ગોઠવીએ છીએ. $5$ છોકરાઓને ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $5!$ છે.
છોકરાઓને ગોઠવ્યા પછી,$6$ સંભવિત જગ્યાઓ (છેડાઓ સહિત) મળે છે જ્યાં $5$ છોકરીઓને બેસાડી શકાય: _ $B_1$ _ $B_2$ _ $B_3$ _ $B_4$ _ $B_5$ _.
$6$ જગ્યાઓમાંથી $5$ જગ્યાઓ પસંદ કરીને તેમાં $5$ છોકરીઓને ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $^6P_5$ દ્વારા મળે છે.
આમ,$^6P_5 = \frac{6!}{(6-5)!} = 6!$ હોવાથી,કુલ ગોઠવણીની સંખ્યા $5! \times 6!$ થશે.
58
EasyMCQ
"$BANANA$" શબ્દના અક્ષરોની કુલ ગોઠવણી (permutations) ની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$60$
B
$120$
C
$720$
D
$24$

Solution

(A) "$BANANA$" શબ્દમાં કુલ $6$ અક્ષરો છે.
દરેક અક્ષરની આવૃત્તિ નીચે મુજબ છે: $B = 1$,$A = 3$,$N = 2$.
કુલ ગોઠવણીની સંખ્યા શોધવાનું સૂત્ર $\frac{n!}{n_1! n_2! ... n_k!}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{6!}{3! \times 2!} = \frac{720}{6 \times 2} = \frac{720}{12} = 60$.
આમ,કુલ ગોઠવણીની સંખ્યા $60$ છે.
59
MediumMCQ
$MOBILE$ શબ્દના અક્ષરોમાંથી એવા કેટલા શબ્દો બનાવી શકાય કે જેમાં વ્યંજનો હંમેશા એકી સ્થાનો પર હોય?
A
$20$
B
$36$
C
$30$
D
$720$

Solution

(B) $MOBILE$ શબ્દમાં $6$ અક્ષરો છે: $M, O, B, I, L, E$.
તેમાં $3$ વ્યંજનો $(M, B, L)$ અને $3$ સ્વરો $(O, I, E)$ છે.
કુલ $6$ સ્થાનો છે: $1, 2, 3, 4, 5, 6$.
એકી સ્થાનો $1, 3, 5$ છે (કુલ $3$ સ્થાનો).
બેકી સ્થાનો $2, 4, 6$ છે (કુલ $3$ સ્થાનો).
વ્યંજનો હંમેશા એકી સ્થાનો પર હોવા જોઈએ,તેથી $3$ વ્યંજનોને $3$ એકી સ્થાનો પર ${}^3P_3 = 3! = 6$ રીતે ગોઠવી શકાય.
બાકીના $3$ સ્વરોને બાકીના $3$ બેકી સ્થાનો પર ${}^3P_3 = 3! = 6$ રીતે ગોઠવી શકાય.
કુલ શબ્દોની સંખ્યા $= 6 \times 6 = 36$.
60
EasyMCQ
$1, 2, 3, 4, 5$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને $24000$ થી મોટી કેટલી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય,જો કોઈ અંકનું પુનરાવર્તન ન થાય?
A
$36$
B
$60$
C
$84$
D
$120$

Solution

(C) આપેલ અંકો $1, 2, 3, 4, 5$ છે. આપણે $24000$ થી મોટી $5$ અંકની સંખ્યા બનાવવાની છે.
પુનરાવર્તન વગર કુલ $5$ અંકની સંખ્યાઓ $5! = 120$ છે.
$1$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ $(1xxxx)$ = $4! = 24$.
$21$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ $(21xxx)$ = $3! = 6$.
$23$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ $(23xxx)$ = $3! = 6$.
$24$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ $(24xxx)$ જ્યાં બાકીના અંકો ${1, 3, 5}$ છે,તે $3! = 6$ છે.
$24000$ થી મોટી કુલ સંખ્યાઓ = (કુલ સંખ્યાઓ) - ($1$ થી શરૂ થતી) - ($21$ થી શરૂ થતી) - ($23$ થી શરૂ થતી) = $120 - 24 - 6 - 6 = 84$.
61
EasyMCQ
જો કોઈ પણ અંકનું પુનરાવર્તન ન કરવામાં આવે,તો $3, 4, 5, 6$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને $100$ થી મોટી અને $5$ વડે ભાગી શકાય તેવી કેટલી સંખ્યાઓ બનાવી શકાય?
A
$6$
B
$12$
C
$24$
D
$30$

Solution

(B) $5$ વડે ભાગી શકાય તેવી સંખ્યાઓના એકમના સ્થાન પર અંક $5$ નિશ્ચિત હોવો જોઈએ.
કિસ્સો $1$: $3$ અંકની સંખ્યાઓ.
એકમનું સ્થાન $5$ વડે નિશ્ચિત છે. બાકીના $2$ સ્થાનો (સો અને દશક) બાકીના $3$ અંકો $(3, 4, 6)$ વડે $^3P_2$ રીતે ભરી શકાય છે.
$^3P_2 = \frac{3!}{(3-2)!} = 3 \times 2 = 6$ રીતો.
કિસ્સો $2$: $4$ અંકની સંખ્યાઓ.
એકમનું સ્થાન $5$ વડે નિશ્ચિત છે. બાકીના $3$ સ્થાનો (હજાર,સો અને દશક) બાકીના $3$ અંકો $(3, 4, 6)$ વડે $^3P_3$ રીતે ભરી શકાય છે.
$^3P_3 = \frac{3!}{(3-3)!} = 3 \times 2 \times 1 = 6$ રીતો.
કુલ સંખ્યાઓ $= 6 + 6 = 12$.
62
EasyMCQ
$1, 2, 3, 2, 3, 3, 4$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાતી $7$ અંકની સંખ્યાઓ કેટલી છે?
A
$420$
B
$840$
C
$2520$
D
$5040$

Solution

(A) આપેલ અંકો $1, 2, 3, 2, 3, 3, 4$ છે. કુલ અંકોની સંખ્યા $n = 7$ છે.
આ અંકોમાં,અંક $3$ એ $3$ વખત પુનરાવર્તિત થાય છે અને અંક $2$ એ $2$ વખત પુનરાવર્તિત થાય છે.
જ્યારે $n$ વસ્તુઓમાંથી $n_1$ એક પ્રકારની,$n_2$ બીજા પ્રકારની હોય,ત્યારે કુલ ગોઠવણીઓની સંખ્યા $\frac{n!}{n_1! n_2! \dots}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$n = 7$,$n_1 = 3$ (અંક $3$ માટે),અને $n_2 = 2$ (અંક $2$ માટે).
માટે,$7$ અંકની સંખ્યાઓની કુલ સંખ્યા = $\frac{7!}{3! \times 2!} = \frac{5040}{6 \times 2} = \frac{5040}{12} = 420$.
63
EasyMCQ
$0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાતી $4$ અંકની એવી સંખ્યાઓ કેટલી છે જેમાં અંક $1$ નો સમાવેશ થાય?
A
$1225$
B
$1252$
C
$1522$
D
$750$

Solution

(D) ઓછામાં ઓછો એક $1$ હોય તેવી $4$ અંકની સંખ્યાઓ શોધવા માટે,આપણે પૂરક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીશું:
${0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7}$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાતી કુલ $4$ અંકની સંખ્યાઓ (પુનરાવર્તન વગર):
પ્રથમ અંક $0$ હોઈ શકે નહીં,તેથી પ્રથમ સ્થાન માટે $7$ વિકલ્પો છે ($1$ થી $7$).
બાકીના $3$ સ્થાનો બાકીના $7$ અંકોમાંથી $^7P_3$ રીતે ભરી શકાય.
કુલ $4$ અંકની સંખ્યાઓ $= 7 \times 7 \times 6 \times 5 = 1470$.
હવે,એવી $4$ અંકની સંખ્યાઓ શોધો જેમાં અંક $1$ ન હોય:
ઉપલબ્ધ અંકો ${0, 2, 3, 4, 5, 6, 7}$ છે (કુલ $7$ અંકો).
પ્રથમ અંક $0$ કે $1$ હોઈ શકે નહીં,તેથી $6$ વિકલ્પો છે $(2, 3, 4, 5, 6, 7)$.
બાકીના $3$ સ્થાનો બાકીના $6$ અંકોમાંથી $^6P_3$ રીતે ભરી શકાય.
$1$ વગરની સંખ્યાઓ $= 6 \times 6 \times 5 \times 4 = 720$.
તેથી,ઓછામાં ઓછો એક $1$ ધરાવતી $4$ અંકની સંખ્યાઓ $= 1470 - 720 = 750$.
64
EasyMCQ
$0, 1, 2, 3, 4, 5, 6$ નો ઉપયોગ કરીને પુનરાવર્તન વગર બનાવી શકાય તેવી $4$ અંકની બેકી સંખ્યાઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$120$
B
$300$
C
$420$
D
$20$

Solution

(C) $4$ અંકની બેકી સંખ્યા બનાવવા માટે,એકમનો અંક $0, 2, 4,$ અથવા $6$ હોવો જોઈએ.
કિસ્સો $1$: એકમનો અંક $0$ હોય. બાકીના $3$ સ્થાનો બાકીના $6$ અંકો $(1, 2, 3, 4, 5, 6)$ વડે $^6P_3 = 6 \times 5 \times 4 = 120$ રીતે ભરી શકાય.
કિસ્સો $2$: એકમનો અંક $2, 4,$ અથવા $6$ હોય ($3$ રીતો). હજારના સ્થાને $0$ ન હોઈ શકે અને એકમના સ્થાને વપરાયેલ અંક પણ ન હોઈ શકે. આમ,હજારના સ્થાન માટે $7 - 2 = 5$ વિકલ્પો છે. બાકીના $2$ સ્થાનો બાકીના $5$ અંકો વડે $^5P_2 = 5 \times 4 = 20$ રીતે ભરી શકાય. આ કિસ્સા માટે કુલ રીતો $= 3 \times 5 \times 20 = 300$.
બેકી સંખ્યાઓની કુલ સંખ્યા $= 120 + 300 = 420$.
65
EasyMCQ
$0, 1, 2, 3, 5, 7$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને (પુનરાવર્તન શક્ય છે) બનતી ચાર અંકની એકી સંખ્યાઓની કુલ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$216$
B
$375$
C
$400$
D
$720$

Solution

(D) અંકો ${0, 1, 2, 3, 5, 7}$ નો ઉપયોગ કરીને પુનરાવર્તન સાથે ચાર અંકની એકી સંખ્યા બનાવવા માટે:
$1$. એકમનો અંક એકી હોવો જોઈએ જેથી સંખ્યા એકી બને. ઉપલબ્ધ એકી અંકો ${1, 3, 5, 7}$ છે. આમ,એકમનું સ્થાન $4$ રીતે ભરી શકાય છે.
$2$. હજારનું સ્થાન $0$ હોઈ શકે નહીં કારણ કે સંખ્યા ચાર અંકની હોવી જોઈએ. આ સ્થાન માટે ઉપલબ્ધ અંકો ${1, 2, 3, 5, 7}$ છે. આમ,હજારનું સ્થાન $5$ રીતે ભરી શકાય છે.
$3$. સોનું સ્થાન ${0, 1, 2, 3, 5, 7}$ માંથી કોઈપણ $6$ અંકો વડે ભરી શકાય છે. આમ,તે $6$ રીતે ભરી શકાય છે.
$4$. દશકનું સ્થાન ${0, 1, 2, 3, 5, 7}$ માંથી કોઈપણ $6$ અંકો વડે ભરી શકાય છે. આમ,તે $6$ રીતે ભરી શકાય છે.
ગણતરીના મૂળભૂત સિદ્ધાંત મુજબ,આવી ચાર અંકની એકી સંખ્યાઓની કુલ સંખ્યા $5 \times 6 \times 6 \times 4 = 720$ છે.
66
MediumMCQ
$BANANA$ શબ્દના અક્ષરોની એવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા શોધો જેમાં બે $N$ પાસપાસે ન આવે.
A
$40$
B
$60$
C
$80$
D
$100$

Solution

(A) $BANANA$ શબ્દમાં $6$ અક્ષરો છે: $B, A, N, A, N, A$. અક્ષરોની આવૃત્તિ છે: $A: 3, N: 2, B: 1$.
કુલ ગોઠવણીઓની સંખ્યા = $\frac{6!}{3! \times 2!} = \frac{720}{6 \times 2} = 60$.
હવે,જ્યારે બે $N$ સાથે હોય તે કિસ્સો ધ્યાનમાં લો. $(NN)$ ને એક એકમ તરીકે ગણો. હવે અક્ષરો ${B, A, A, A, (NN)}$ છે.
$N$ સાથે હોય તેવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા = $\frac{5!}{3! \times 1!} = \frac{120}{6} = 20$.
$N$ પાસપાસે ન આવે તેવી ગોઠવણીઓની સંખ્યા = (કુલ ગોઠવણીઓ) - ($N$ સાથે હોય તેવી ગોઠવણીઓ) = $60 - 20 = 40$.
67
EasyMCQ
$5$ છોકરાઓ અને $3$ છોકરીઓને એક હરોળમાં એવી રીતે બેસાડવાના કુલ કેટલા પ્રકારો છે કે જેથી દરેક છોકરી બે છોકરાઓની વચ્ચે આવે?
A
$2880$
B
$1880$
C
$3800$
D
$2800$

Solution

(A) દરેક છોકરી બે છોકરાઓની વચ્ચે આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે,આપણે પહેલા $5$ છોકરાઓને એક હરોળમાં ગોઠવીએ છીએ. $5$ છોકરાઓને ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $5! = 120$ છે.
ધારો કે છોકરાઓને $B$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. ગોઠવણી આ મુજબ દેખાશે: $\_ B \_ B \_ B \_ B \_ B \_$.
$5$ છોકરાઓની વચ્ચે $4$ સંભવિત જગ્યાઓ છે જ્યાં $3$ છોકરીઓને બેસાડી શકાય છે,જેથી શરત પૂરી થાય કે દરેક છોકરી બે છોકરાઓની વચ્ચે હોય.
આ $4$ જગ્યાઓમાં $3$ છોકરીઓને પસંદ કરવાની અને ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $^4P_3 = 4 \times 3 \times 2 = 24$ છે.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $5! \times ^4P_3 = 120 \times 24 = 2880$ થાય.
68
MediumMCQ
$5$ ગણિત,$4$ ભૌતિકવિજ્ઞાન અને $2$ રસાયણવિજ્ઞાનના મળીને કુલ $11$ પુસ્તકો એક છાજલી પર ગોઠવેલા છે. જો સમાન વિષયના પુસ્તકો હંમેશા સાથે રહે તેવી ધારણા સાથે તેમને ગોઠવવાની શક્ય રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4! 2!$
B
$11!$
C
$3! 5! 4! 2!$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) અહીં $3$ વિષયો છે: ગણિત,ભૌતિકવિજ્ઞાન અને રસાયણવિજ્ઞાન.
સમાન વિષયના પુસ્તકો સાથે રહેવા જોઈએ,તેથી આપણે દરેક વિષયના જૂથને એક એકમ તરીકે ગણીશું.
આવા $3$ એકમો (ગણિત જૂથ,ભૌતિકવિજ્ઞાન જૂથ અને રસાયણવિજ્ઞાન જૂથ) છે,જેમને અંદરોઅંદર $3!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
તેમના સંબંધિત જૂથોમાં,$5$ ગણિતના પુસ્તકોને $5!$ રીતે,$4$ ભૌતિકવિજ્ઞાનના પુસ્તકોને $4!$ રીતે અને $2$ રસાયણવિજ્ઞાનના પુસ્તકોને $2!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
તેથી,ગોઠવણીની કુલ સંખ્યા $3! \times 5! \times 4! \times 2!$ થશે.
69
MediumMCQ
$ARTICLE$ શબ્દના અક્ષરોમાંથી એવા કેટલા શબ્દો બનાવી શકાય કે જેમાં સ્વરો હંમેશા બેકી સ્થાનો પર આવે?
A
$36$
B
$574$
C
$144$
D
$754$

Solution

(C) $ARTICLE$ શબ્દમાં $7$ અલગ-અલગ અક્ષરો છે: $A, R, T, I, C, L, E$.
તેમાં $3$ સ્વરો $(A, I, E)$ અને $4$ વ્યંજનો $(R, T, C, L)$ છે.
$7$ અક્ષરોના શબ્દમાં,સ્થાનો $1, 2, 3, 4, 5, 6, 7$ છે. બેકી સ્થાનો $2, 4, 6$ છે (કુલ $3$ સ્થાનો).
$3$ સ્વરોએ આ $3$ બેકી સ્થાનો પર આવવું પડે. $3$ સ્વરોને $3$ સ્થાનો પર ગોઠવવાની રીતો $^3P_3 = 3! = 6$ છે.
બાકીના $4$ વ્યંજનોએ $4$ એકી સ્થાનો $(1, 3, 5, 7)$ પર આવવું પડે. $4$ વ્યંજનોને $4$ સ્થાનો પર ગોઠવવાની રીતો $^4P_4 = 4! = 24$ છે.
કુલ શબ્દોની સંખ્યા = $^3P_3 \times ^4P_4 = 6 \times 24 = 144$.
70
MediumMCQ
$9$ વ્યક્તિઓને ત્રણ સમાન જૂથોમાં વહેંચવાની રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1680$
B
$840$
C
$560$
D
$280$

Solution

(D) $9$ વ્યક્તિઓને ત્રણ સમાન જૂથોમાં વહેંચવા માટે,આપણે પહેલા $9$ માંથી $3$ વ્યક્તિઓ પસંદ કરીએ છીએ,પછી બાકીની $6$ માંથી $3$ અને અંતે બાકીની $3$ માંથી $3$ વ્યક્તિઓ પસંદ કરીએ છીએ.
$n$ વસ્તુઓને $m$ કદના $k$ જૂથોમાં વહેંચવાની રીતોની સંખ્યા (જ્યાં $n = km$) સૂત્ર $\frac{n!}{(m!)^k \cdot k!}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$n = 9$,$m = 3$,અને $k = 3$ છે.
કુલ રીતો $= \frac{9!}{(3!)^3 \cdot 3!} = \frac{362880}{(6)^3 \cdot 6} = \frac{362880}{216 \cdot 6} = \frac{362880}{1296} = 280$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
71
EasyMCQ
જો એક પુરુષ અને તેની પત્ની બસમાં પ્રવેશ કરે છે,જેમાં પાંચ બેઠકો ખાલી છે,તો તેઓ કેટલી અલગ અલગ રીતે બેસી શકે છે?
A
$2$
B
$5$
C
$20$
D
$40$

Solution

(C) બસમાં $5$ બેઠકો ખાલી છે.
પુરુષ $5$ ખાલી બેઠકોમાંથી કોઈપણ એક બેઠક $5$ અલગ અલગ રીતે પસંદ કરી શકે છે.
પુરુષ બેસી જાય પછી,$4$ બેઠકો ખાલી રહે છે.
પત્ની બાકીની $4$ બેઠકોમાંથી કોઈપણ એક બેઠક $4$ અલગ અલગ રીતે પસંદ કરી શકે છે.
તેથી,તેઓ કુલ $5 \times 4 = 20$ રીતે બેસી શકે છે.
72
MediumMCQ
જો $SACHIN$ શબ્દના અક્ષરોને તમામ શક્ય રીતે ગોઠવવામાં આવે અને આ શબ્દોને શબ્દકોશ (dictionary) મુજબ લખવામાં આવે,તો $SACHIN$ શબ્દનો ક્રમ કયો હશે?
A
$603$
B
$602$
C
$601$
D
$600$

Solution

(C) $SACHIN$ શબ્દના અક્ષરો મૂળાક્ષર ક્રમમાં $A, C, H, I, N, S$ છે.
$1$. $A$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$ શબ્દો.
$2$. $C$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$ શબ્દો.
$3$. $H$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$ શબ્દો.
$4$. $I$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$ શબ્દો.
$5$. $N$ થી શરૂ થતા શબ્દો: $5! = 120$ શબ્દો.
$S$ થી શરૂ થતા શબ્દો પહેલાના કુલ શબ્દો $5 \times 120 = 600$ છે.
શબ્દકોશના ક્રમમાં ત્યારપછીનો પ્રથમ શબ્દ $S$ થી શરૂ થાય છે,જે $SACHIN$ છે.
તેથી,$SACHIN$ નો ક્રમ $600 + 1 = 601$ છે.
73
DifficultMCQ
ધારો કે અગિયાર અક્ષરો $A, B, \dots, K$ એ પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ $(1, 2, \dots, 11)$ ના કોઈપણ ક્રમચય (permutation) દર્શાવે છે. તો, ગુણાકાર $(A - 1)(B - 2)(C - 3) \dots (K - 11)$ શું થશે?
A
અનિવાર્યપણે શૂન્ય
B
હંમેશા એકી
C
હંમેશા બેકી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પૂર્ણાંક સંખ્યાઓનો સમૂહ $S = \{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11\}$ છે.
આ સમૂહમાં $6$ એકી સંખ્યાઓ $\{1, 3, 5, 7, 9, 11\}$ અને $5$ બેકી સંખ્યાઓ $\{2, 4, 6, 8, 10\}$ છે.
ધારો કે ગુણાકાર $P = \prod_{i=1}^{11} (X_i - i)$ છે, જ્યાં $X_i$ એ $S$ નો ક્રમચય છે.
બધા પદોનો સરવાળો $\sum_{i=1}^{11} (X_i - i) = \sum X_i - \sum i = 0$ થાય છે.
$11$ પૂર્ણાંકોનો સરવાળો $0$ (જે બેકી સંખ્યા છે) થવા માટે, સરવાળામાં એકી પદોની સંખ્યા બેકી હોવી જોઈએ.
અહીં $11$ એ એકી સંખ્યા છે, તેથી જો બધા પદો એકી હોત તો સરવાળો એકી આવત. આથી, ગુણાકારમાં ઓછામાં ઓછું એક પદ બેકી હોવું જ જોઈએ.
વૈકલ્પિક રીતે, પેરિટી (parity) ધ્યાનમાં લેતા: સમૂહમાં $6$ એકી સંખ્યાઓ છે. ગુણાકારમાં, આપણે $11$ સંખ્યાઓમાંથી $11$ સંખ્યાઓ બાદ કરીએ છીએ. કબૂતરખાનાના સિદ્ધાંત (Pigeonhole Principle) મુજબ, કારણ કે $6$ એકી સંખ્યાઓ બાદ કરવામાં આવે છે, તેથી ઓછામાં ઓછી એક એકી સંખ્યા બીજી એકી સંખ્યામાંથી બાદ થવી જોઈએ, જેનું પરિણામ બેકી સંખ્યા મળે.
તેથી, ઓછામાં ઓછો એક અવયવ $(X_i - i)$ બેકી હોવો જોઈએ, જેનાથી સમગ્ર ગુણાકાર બેકી બને છે.
74
DifficultMCQ
Rs. $100$ ની $4$ નોટો અને Rs. $1$,Rs. $2$,Rs. $5$,Rs. $20$ અને Rs. $50$ ની અન્ય $5$ નોટો છે. આ નોટોને $3$ બાળકો વચ્ચે એવી રીતે વહેંચવાની છે કે જેથી દરેક બાળકને ઓછામાં ઓછી એક Rs. $100$ ની નોટ મળે. વહેંચણીની કુલ રીતો શોધો.
A
$3 \times 5^3$
B
$5 \times 3^5$
C
$3^6$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પગલું $1$: Rs. $100$ ની $4$ નોટોને $3$ બાળકો વચ્ચે એવી રીતે વહેંચો કે દરેક બાળકને ઓછામાં ઓછી એક નોટ મળે. આ $x_1 + x_2 + x_3 = 4$ ના ધન પૂર્ણાંક ઉકેલો શોધવા સમાન છે,જ્યાં $x_i \ge 1$. સ્ટાર્સ અને બાર્સના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,રીતોની સંખ્યા $\binom{4-1}{3-1} = \binom{3}{2} = 3$ છે.
પગલું $2$: અન્ય $5$ નોટો (Rs. $1, 2, 5, 20, 50$) ને $3$ બાળકો વચ્ચે વહેંચો. આ $5$ નોટોમાંથી દરેક નોટ $3$ બાળકોમાંથી કોઈને પણ $3$ રીતે આપી શકાય છે. તેથી,આ $5$ નોટો માટે કુલ રીતો $3^5$ છે.
પગલું $3$: કુલ રીતો એ પગલું $1$ અને પગલું $2$ ની રીતોનો ગુણાકાર છે. જો કે,આપેલા વિકલ્પો એક સરળીકરણ સૂચવે છે. જો આપણે $9$ નોટોની કુલ વહેંચણી ધ્યાનમાં લઈએ કે જેમાં દરેક બાળકને ઓછામાં ઓછી એક Rs. $100$ ની નોટ મળે,તો ગણતરી $3 \times 3^5 = 3^6$ થાય છે.
75
EasyMCQ
$999$ અને $10000$ ની વચ્ચે આવતી કેટલી સંખ્યાઓ અંકો $0, 2, 3, 6, 7, 8$ ની મદદથી બનાવી શકાય,જો અંકોનું પુનરાવર્તન ન કરવાનું હોય?
A
$100$
B
$200$
C
$300$
D
$400$

Solution

(C) $999$ અને $10000$ ની વચ્ચેની તમામ સંખ્યાઓ $4$ અંકની સંખ્યાઓ છે.
આપણી પાસે $6$ ઉપલબ્ધ અંકો છે: ${0, 2, 3, 6, 7, 8}$.
આ $6$ અંકોનો ઉપયોગ કરીને બનાવી શકાતી કુલ $4$ અંકની સંખ્યાઓ ($0$ થી શરૂ થતી સંખ્યાઓ સહિત) $= ^6P_4 = 6 \times 5 \times 4 \times 3 = 360$ છે.
જોકે,$4$ અંકની સંખ્યા $0$ થી શરૂ થઈ શકે નહીં. જો પ્રથમ અંક $0$ હોય,તો બાકીના $3$ સ્થાનો બાકીના $5$ અંકો દ્વારા $^5P_3$ રીતે ભરી શકાય છે.
આવા કિસ્સાઓની સંખ્યા $= ^5P_3 = 5 \times 4 \times 3 = 60$ છે.
તેથી,જરૂરી $4$ અંકની સંખ્યાઓ $= 360 - 60 = 300$.
76
EasyMCQ
જો સમિતિના $11$ સભ્યો એક ગોળાકાર ટેબલ પર એવી રીતે બેસે કે જેથી પ્રમુખ અને સચિવ હંમેશા સાથે બેસે,તો ગોઠવણીની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$10! \times 2$
B
$10!$
C
$9! \times 2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) સમિતિના $11$ સભ્યોને ગોળાકાર ટેબલ પર એવી રીતે ગોઠવવા માટે કે જેથી પ્રમુખ અને સચિવ હંમેશા સાથે બેસે,આપણે પ્રમુખ અને સચિવને એક એકમ તરીકે ગણીએ છીએ.
હવે,આપણી પાસે વર્તુળમાં ગોઠવવા માટે $(11 - 2 + 1) = 10$ એકમો છે.
$n$ વસ્તુઓને વર્તુળમાં ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $(n - 1)!$ છે.
આમ,$10$ એકમોને $(10 - 1)! = 9!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
એક એકમની અંદર,પ્રમુખ અને સચિવ તેમની જગ્યાઓ $2! = 2$ રીતે અદલાબદલી કરી શકે છે.
તેથી,કુલ ગોઠવણીની સંખ્યા $9! \times 2$ છે.
77
EasyMCQ
$5$ ચાવીઓને એક કડી (ring) માં કેટલી રીતે ગોઠવી શકાય?
A
$\frac{1}{2}4!$
B
$\frac{1}{2}5!$
C
$4!$
D
$5!$

Solution

(A) $n$ ભિન્ન વસ્તુઓને વર્તુળાકારમાં ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $(n - 1)!$ છે.
જોકે,કડીમાં ચાવીઓ અથવા માળામાં મણકા જેવી ગોઠવણીઓ માટે,ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં (clockwise) અને ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં (anticlockwise) થતી ગોઠવણીઓને સમાન ગણવામાં આવે છે કારણ કે કડીને ઉલટાવી શકાય છે.
તેથી,$n$ ચાવીઓને કડીમાં ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $\frac{(n - 1)!}{2}$ છે.
$n = 5$ ચાવીઓ માટે,રીતોની સંખ્યા $\frac{(5 - 1)!}{2} = \frac{4!}{2}$ થાય.
78
EasyMCQ
$5$ છોકરાઓ અને $5$ છોકરીઓ એક વર્તુળમાં કેટલી રીતે બેસી શકે જેથી કોઈ પણ બે છોકરાઓ સાથે ન બેસે?
A
$5! \times 5!$
B
$4! \times 5!$
C
$\frac{5! \times 5!}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $5$ છોકરાઓ અને $5$ છોકરીઓને વર્તુળમાં એવી રીતે ગોઠવવા માટે કે જેથી કોઈ પણ બે છોકરાઓ સાથે ન બેસે,આપણે પહેલા $5$ છોકરીઓને વર્તુળમાં ગોઠવીશું.
$n$ વસ્તુઓને વર્તુળમાં ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $(n-1)!$ છે. તેથી,$5$ છોકરીઓને $(5-1)! = 4!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
છોકરીઓને ગોઠવ્યા પછી,તેમની વચ્ચે $5$ જગ્યાઓ (gaps) બને છે. કોઈ પણ બે છોકરાઓ સાથે ન બેસે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે,આપણે $5$ છોકરાઓને આ $5$ જગ્યાઓમાં બેસાડવા પડશે.
$5$ છોકરાઓને $5$ જગ્યાઓમાં ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $5!$ છે.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $4! \times 5!$ છે.
79
EasyMCQ
$12$ સજ્જનો એક ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ કેટલી રીતે બેસી શકે જેથી ત્રણ નિર્દિષ્ટ સજ્જનો હંમેશા સાથે રહે?
A
$9!$
B
$10!$
C
$3! \times 10!$
D
$3! \times 9!$

Solution

(D) $12$ સજ્જનોને ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ એવી રીતે ગોઠવવા માટે કે જેથી $3$ નિર્દિષ્ટ સજ્જનો હંમેશા સાથે રહે,આપણે તે $3$ સજ્જનોને એક એકમ તરીકે ગણીએ છીએ.
હવે,આપણી પાસે વર્તુળમાં ગોઠવવા માટે $(12 - 3 + 1) = 10$ એકમો છે.
વર્તુળમાં $n$ વસ્તુઓને ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $(n - 1)!$ છે.
આમ,$10$ એકમોને $(10 - 1)! = 9!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
એકમના અંદર,$3$ નિર્દિષ્ટ સજ્જનો પોતાની વચ્ચે $3!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $3! \times 9!$ છે.
80
MediumMCQ
જો સેક્રેટરીએ ચેરમેનની એક બાજુએ અને ડેપ્યુટી સેક્રેટરીએ બીજી બાજુએ બેસવાનું હોય,તો કાઉન્સિલના $15$ સભ્યો ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ કેટલી રીતે બેસી શકે?
A
$2 \times 12!$
B
$24$
C
$2 \times 15!$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ $15$ સભ્યોને ચોક્કસ શરતો સાથે ગોઠવવા માટે,આપણે ચેરમેન,સેક્રેટરી અને ડેપ્યુટી સેક્રેટરીને એક બ્લોક તરીકે ગણીએ છીએ.
કારણ કે સેક્રેટરી અને ડેપ્યુટી સેક્રેટરીએ ચેરમેનની બંને બાજુએ બેસવું પડે છે,તેથી આ બ્લોકને $2! = 2$ રીતે ગોઠવી શકાય છે (સેક્રેટરી-ચેરમેન-ડેપ્યુટી સેક્રેટરી અથવા ડેપ્યુટી સેક્રેટરી-ચેરમેન-સેક્રેટરી).
આ $3$ સભ્યોને $1$ એકમમાં જૂથબદ્ધ કર્યા પછી,આપણી પાસે વર્તુળમાં ગોઠવવા માટે $15 - 3 + 1 = 13$ એકમો બાકી રહે છે.
વર્તુળમાં $n$ વસ્તુઓને ગોઠવવાની રીતો $(n-1)!$ છે.
અહીં,$n = 13$ છે,તેથી ગોળાકાર ગોઠવણીની સંખ્યા $(13-1)! = 12!$ છે.
બ્લોકની આંતરિક ગોઠવણીને ધ્યાનમાં લેતા,કુલ રીતોની સંખ્યા $2 \times 12!$ થાય છે.
81
EasyMCQ
ચોક્કસ $10$ ફૂલોમાંથી કેટલા પ્રકારે હાર બનાવી શકાય?
A
$10!$
B
$9!$
C
$2(9!)$
D
$\frac{9!}{2}$

Solution

(D) $n$ ભિન્ન વસ્તુઓને વર્તુળાકારમાં ગોઠવવાની રીતો $(n - 1)!$ છે.
હાર (કે માળા) માટે,ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં અને તેની વિરુદ્ધ દિશામાંની ગોઠવણી સમાન ગણાય છે કારણ કે હારને ઉલટાવી શકાય છે.
તેથી,$n$ ફૂલોમાંથી હાર બનાવવાની રીતો $\frac{(n - 1)!}{2}$ છે.
અહીં $n = 10$ આપેલ હોવાથી,રીતોની સંખ્યા $\frac{(10 - 1)!}{2} = \frac{9!}{2}$ થશે.
82
MediumMCQ
એક પાર્ટી માટે $20$ વ્યક્તિઓને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. જો બે ચોક્કસ વ્યક્તિઓને યજમાનની બંને બાજુએ બેસાડવાના હોય,તો તેઓ અને યજમાનને ગોળાકાર ટેબલ પર કેટલી અલગ અલગ રીતે બેસાડી શકાય?
A
$20!$
B
$2 \times 18!$
C
$18!$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) કુલ વ્યક્તિઓની સંખ્યા $= 20$ (મહેમાનો) $+ 1$ (યજમાન) $= 21$ વ્યક્તિઓ.
ધારો કે યજમાન $H$ છે અને બે ચોક્કસ વ્યક્તિઓ $P_1$ અને $P_2$ છે. કારણ કે $P_1$ અને $P_2$ ને યજમાનની બંને બાજુએ બેસવાનું છે,તેથી આપણે $(P_1, H, P_2)$ ને એક બ્લોક તરીકે ગણી શકીએ.
આ બ્લોકની અંદર,ગોઠવણી $(P_1, H, P_2)$ અથવા $(P_2, H, P_1)$ હોઈ શકે છે,જે $2! = 2$ રીતે થઈ શકે.
ત્રણ વ્યક્તિઓને એક એકમ તરીકે ગણ્યા પછી,બાકી રહેલી વ્યક્તિઓની સંખ્યા $21 - 3 = 18$ છે. તે એક બ્લોકને ઉમેરતા,આપણી પાસે વર્તુળાકાર ગોઠવણી માટે $18 + 1 = 19$ એકમો છે.
$n$ વસ્તુઓને વર્તુળમાં ગોઠવવાની રીતો $(n-1)!$ છે. અહીં,$n = 19$ હોવાથી,રીતોની સંખ્યા $(19-1)! = 18!$ થશે.
કુલ રીતો $= 2 \times 18!$.
83
EasyMCQ
જુદા જુદા રંગના $5$ મણકામાંથી હાર બનાવવાની રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$12$
B
$24$
C
$120$
D
$60$

Solution

(A) $n$ ભિન્ન વસ્તુઓને વર્તુળાકારમાં ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $(n - 1)!$ છે.
હાર માટે,ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં અને તેની વિરુદ્ધ દિશામાંની ગોઠવણી સમાન ગણવામાં આવે છે કારણ કે હારને ઉલટાવી શકાય છે.
તેથી,$n$ મણકા વડે હાર બનાવવાની રીતોની સંખ્યા $\frac{(n - 1)!}{2}$ થાય.
અહીં $n = 5$ આપેલ હોવાથી,રીતોની સંખ્યા $\frac{(5 - 1)!}{2} = \frac{4!}{2} = \frac{24}{2} = 12$ થાય.
84
EasyMCQ
$n$ સજ્જનોને ગોળાકાર ટેબલ પર કેટલી રીતે બેસાડી શકાય?
A
$\frac{1}{2}(n + 1)!$ રીતે
B
$(n - 1)!$ રીતે
C
$\frac{1}{2}(n - 1)!$ રીતે
D
$(n + 1)!$ રીતે

Solution

(B) $n$ ભિન્ન વસ્તુઓને વર્તુળાકારમાં ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $(n - 1)!$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે વર્તુળાકાર ગોઠવણીમાં સાપેક્ષ સ્થાન મહત્વનું છે,નિરપેક્ષ સ્થાન નહીં.
પરિભ્રમણીય સંમિતિને તોડવા માટે એક વ્યક્તિનું સ્થાન નિશ્ચિત કરીને,બાકીના $(n - 1)$ લોકોને $(n - 1)!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
85
MediumMCQ
એક સમિતિના $5$ પુરુષ અને $2$ સ્ત્રી સભ્યોને ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ કેટલી રીતે બેસાડી શકાય કે જેથી બે સ્ત્રીઓ એકસાથે ન બેસે?
A
$480$
B
$600$
C
$720$
D
$840$

Solution

(A) $5$ પુરુષો અને $2$ સ્ત્રીઓને ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ એવી રીતે બેસાડવા માટે કે જેથી $2$ સ્ત્રીઓ એકસાથે ન આવે,આપણે ગેપ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીશું.
પ્રથમ,$5$ પુરુષોને ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ બેસાડો. $n$ વસ્તુઓને વર્તુળાકારમાં ગોઠવવાની રીતો $(n-1)!$ છે. આમ,$5$ પુરુષોને $(5-1)! = 4! = 24$ રીતે બેસાડી શકાય.
$5$ પુરુષોને બેસાડ્યા પછી,તેમની વચ્ચે $5$ ખાલી જગ્યાઓ (ગેપ) બને છે.
આપણે $2$ સ્ત્રીઓને આ $5$ જગ્યાઓમાંથી બે જગ્યાએ એવી રીતે બેસાડવાની છે કે જેથી કોઈ પણ બે સ્ત્રીઓ પાસપાસે ન આવે. $5$ જગ્યાઓમાંથી $2$ સ્ત્રીઓને પસંદ કરીને ગોઠવવાની રીતો ${}^5P_2$ છે.
${}^5P_2 = \frac{5!}{(5-2)!} = 5 \times 4 = 20$.
તેથી,કુલ રીતોની સંખ્યા $24 \times 20 = 480$ છે.
86
EasyMCQ
$7$ પુરુષો અને $7$ સ્ત્રીઓને ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ કેટલી રીતે બેસાડી શકાય કે જેથી કોઈ પણ બે સ્ત્રીઓ સાથે ન બેસે?
A
$(7!)^2$
B
$7! \times 6!$
C
$(6!)^2$
D
$7!$

Solution

(B) $7$ પુરુષો અને $7$ સ્ત્રીઓને ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ એવી રીતે બેસાડવા માટે કે જેથી કોઈ પણ બે સ્ત્રીઓ સાથે ન બેસે,આપણે નીચેના પગલાં અનુસરીએ છીએ:
$1$. પ્રથમ,$7$ પુરુષોને ગોળાકાર ટેબલની આસપાસ ગોઠવો. $n$ ભિન્ન વસ્તુઓને વર્તુળમાં ગોઠવવાની રીતો $(n-1)!$ છે. આમ,$7$ પુરુષોને $(7-1)! = 6!$ રીતે બેસાડી શકાય.
$2$. $7$ પુરુષોને બેસાડ્યા પછી,તેમની વચ્ચે $7$ ખાલી જગ્યાઓ બને છે.
$3$. કોઈ પણ બે સ્ત્રીઓ સાથે ન બેસે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે,આપણે $7$ સ્ત્રીઓને આ $7$ ખાલી જગ્યાઓમાં બેસાડવી પડશે. $7$ સ્ત્રીઓને $7$ ભિન્ન જગ્યાઓમાં ગોઠવવાની રીતો $7!$ છે.
$4$. ગણતરીના મૂળભૂત સિદ્ધાંત મુજબ,કુલ રીતોની સંખ્યા $6! \times 7!$ છે.
87
EasyMCQ
$n$ ભિન્ન વસ્તુઓની વર્તુળાકાર ક્રમચયોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$n!$
B
$n$
C
$(n - 2)!$
D
$(n - 1)!$

Solution

(D) રેખીય ગોઠવણીમાં,$n$ ભિન્ન વસ્તુઓને $n!$ રીતે ગોઠવી શકાય છે.
વર્તુળાકાર ગોઠવણીમાં,ગોઠવણીને ફેરવવાથી નવો ક્રમચય મળતો નથી.
આ પરિભ્રમણીય સંમિતિને ધ્યાનમાં લેવા માટે,આપણે એક વસ્તુને નિશ્ચિત સ્થાન પર રાખીએ છીએ અને બાકીની $(n - 1)$ વસ્તુઓને $(n - 1)!$ રીતે ગોઠવીએ છીએ.
તેથી,$n$ ભિન્ન વસ્તુઓની વર્તુળાકાર ક્રમચયોની સંખ્યા $(n - 1)!$ છે.
88
EasyMCQ
જુદા જુદા રંગના $8$ મણકાને હાર (necklace) તરીકે પરોવવાની રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2520$
B
$2880$
C
$5040$
D
$4320$

Solution

(A) $n$ ભિન્ન વસ્તુઓને વર્તુળાકારમાં ગોઠવવાની રીતોની સંખ્યા $(n - 1)!$ છે.
$8$ અલગ-અલગ મણકા માટે,વર્તુળાકાર ગોઠવણીની સંખ્યા $(8 - 1)! = 7! = 5040$ થાય.
હારના કિસ્સામાં,ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં (clockwise) અને તેની વિરુદ્ધ દિશામાં (anticlockwise) થતી ગોઠવણી સમાન ગણાય છે કારણ કે હારને ઉલટાવી શકાય છે.
તેથી,ભિન્ન હારની સંખ્યા $\frac{(n - 1)!}{2}$ થાય.
$n = 8$ મૂકતા,આપણને $\frac{7!}{2} = \frac{5040}{2} = 2520$ મળે છે.
89
MediumMCQ
$6$ પુરુષો અને $5$ સ્ત્રીઓ એક ગોળાકાર ટેબલ પર જમે છે,જો કોઈ પણ બે સ્ત્રીઓ સાથે ન બેસે,તો તે કેટલી રીતે શક્ય છે?
A
$6! \times 5!$
B
$30$
C
$5! \times 4!$
D
$7! \times 5!$

Solution

(A) $6$ પુરુષો અને $5$ સ્ત્રીઓને ગોળાકાર ટેબલ પર એવી રીતે ગોઠવવા માટે કે જેથી કોઈ પણ બે સ્ત્રીઓ સાથે ન બેસે,આપણે ગેપ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
સૌ પ્રથમ,$6$ પુરુષોને ગોળાકાર ટેબલ પર ગોઠવો. $n$ ભિન્ન વસ્તુઓને વર્તુળમાં ગોઠવવાની રીતો $(n-1)!$ છે.
તેથી,$6$ પુરુષોને ગોઠવવાની રીતો $(6-1)! = 5!$ છે.
આ ગોઠવણી પુરુષોની વચ્ચે $6$ ખાલી જગ્યાઓ (ગેપ) બનાવે છે.
કારણ કે $5$ સ્ત્રીઓ છે અને તેઓએ સાથે બેસવું ન જોઈએ,આપણે તેમને આ $6$ ઉપલબ્ધ જગ્યાઓમાં બેસાડવાની જરૂર છે.
$6$ માંથી $5$ જગ્યાઓ પસંદ કરવાની રીતો $^6C_5$ છે,અને $5$ સ્ત્રીઓને આ જગ્યાઓમાં ગોઠવવાની રીતો $5!$ છે.
આમ,કુલ રીતોની સંખ્યા $5! \times ^6C_5 \times 5! = 5! \times 6 \times 5! = 6! \times 5!$ છે.
Solution diagram
90
MediumMCQ
જો $n$ બેકી સંખ્યા હોય અને $^nC_r$ નું મૂલ્ય મહત્તમ હોય,તો $r = $
A
$n/2$
B
$(n+1)/2$
C
$(n-1)/2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) દ્વિપદી સહગુણક $^nC_r$ નું મૂલ્ય ત્યારે મહત્તમ હોય છે જ્યારે $r$ એ વિસ્તરણનું મધ્યમ પદ હોય.
આપેલ $n$ માટે,$^nC_r$ નું મૂલ્ય $r$ ની કિંમત $0$ થી $n/2$ સુધી વધતા વધે છે અને $n/2$ થી $n$ સુધી વધતા ઘટે છે.
જો $n$ એ બેકી પૂર્ણાંક હોય,તો માત્ર એક જ મધ્યમ પદ હોય છે,જે $r = n/2$ પર મળે છે.
તેથી,$^nC_r$ નું મૂલ્ય $r = n/2$ હોય ત્યારે મહત્તમ થાય છે.
91
EasyMCQ
એક વ્યક્તિને $7$ મિત્રો છે. તે તેમાંથી એક અથવા વધુ મિત્રોને ચાની પાર્ટી માટે કેટલી રીતે આમંત્રિત કરી શકે છે?
A
$128$
B
$256$
C
$127$
D
$130$

Solution

(C) $7$ મિત્રોમાંથી દરેક માટે,વ્યક્તિ પાસે $2$ વિકલ્પો છે: કાં તો તેમને આમંત્રિત કરવા અથવા આમંત્રિત ન કરવા.
$7$ મિત્રો હોવાથી,કોઈપણ સંખ્યામાં મિત્રોને આમંત્રિત કરવાની કુલ રીતો (જેમાં કોઈને પણ આમંત્રિત ન કરવાના કિસ્સાનો સમાવેશ થાય છે) $2^7 = 128$ છે.
જોકે,પ્રશ્નમાં સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે તેણે 'એક અથવા વધુ' મિત્રોને આમંત્રિત કરવાના છે,જેનો અર્થ છે કે આપણે એ કિસ્સો બાદ કરવો પડશે જેમાં કોઈ પણ મિત્રને આમંત્રિત કરવામાં આવતા નથી.
કોઈપણ મિત્રને આમંત્રિત ન કરવાની રીત $^7C_0 = 1$ છે.
તેથી,જરૂરી રીતોની સંખ્યા $2^7 - 1 = 128 - 1 = 127$ છે.
92
EasyMCQ
એક કોલેજમાં કુલ $12$ વોલીબોલ ખેલાડીઓ છે,જેમાંથી $9$ ખેલાડીઓની ટીમ બનાવવાની છે. જો કેપ્ટન હંમેશા સમાન રહેતો હોય,તો ટીમ કેટલી રીતે બનાવી શકાય?
A
$36$
B
$108$
C
$99$
D
$165$

Solution

(D) કુલ ખેલાડીઓની સંખ્યા = $12$.
ટીમ માટે પસંદ કરવાના ખેલાડીઓની સંખ્યા = $9$.
કેપ્ટન નિશ્ચિત હોવાથી,આપણે પહેલેથી જ $1$ ખેલાડી પસંદ કરી લીધો છે.
તેથી,આપણે બાકીના $12 - 1 = 11$ ખેલાડીઓમાંથી બાકીના $9 - 1 = 8$ ખેલાડીઓની પસંદગી કરવાની છે.
$11$ માંથી $8$ ખેલાડીઓ પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા સંચયના સૂત્ર $^{n}C_{r} = \frac{n!}{r!(n-r)!}$ દ્વારા મળે છે.
રીતોની સંખ્યા = $^{11}C_{8} = ^{11}C_{11-8} = ^{11}C_{3}$.
$^{11}C_{3} = \frac{11 \times 10 \times 9}{3 \times 2 \times 1} = 11 \times 5 \times 3 = 165$.
આમ,ટીમ $165$ રીતે બનાવી શકાય છે.
93
EasyMCQ
$15$ છોકરાઓ અને $8$ છોકરીઓના જૂથમાંથી એક છોકરી અને એક છોકરાને કેટલી રીતે પસંદ કરી શકાય?
A
$15 \times 8$
B
$15 + 8$
C
$^{23}P_2$
D
$^{23}C_2$

Solution

(A) $15$ છોકરાઓમાંથી એક છોકરાને પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા $^{15}C_1 = 15$ છે.
$8$ છોકરીઓમાંથી એક છોકરીને પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા $^{8}C_1 = 8$ છે.
ગણતરીના મૂળભૂત સિદ્ધાંત (ગુણાકારનો સિદ્ધાંત) મુજબ,એક છોકરો અને એક છોકરીને પસંદ કરવાની કુલ રીતોની સંખ્યા $15 \times 8$ છે.
94
EasyMCQ
જો $^{15}C_{3r} = ^{15}C_{r+3}$ હોય,તો $r$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$8$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે જો $^nC_x = ^nC_y$ હોય,તો કાં તો $x = y$ અથવા $x + y = n$ થાય.
આપેલ સમીકરણ $^{15}C_{3r} = ^{15}C_{r+3}$ છે.
કિસ્સો $1$: $3r = r + 3 \Rightarrow 2r = 3 \Rightarrow r = 1.5$. કારણ કે $r$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી આ કિસ્સો અમાન્ય છે.
કિસ્સો $2$: $3r + (r + 3) = 15$.
$4r + 3 = 15$.
$4r = 12$.
$r = 3$.
95
MediumMCQ
$^{47}C_4 + \sum_{r=1}^{5} {}^{52-r}C_3 = $
A
$^{47}C_6$
B
$^{52}C_5$
C
$^{52}C_4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) અમે પાસ્કલના નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $^nC_r + ^nC_{r-1} = ^{n+1}C_r$.
સરવાળાનું વિસ્તરણ કરતા: $^{47}C_4 + (^{51}C_3 + ^{50}C_3 + ^{49}C_3 + ^{48}C_3 + ^{47}C_3)$.
નિત્યસમ $^{47}C_4 + ^{47}C_3 = ^{48}C_4$ નો ઉપયોગ કરતા,પદાવલિ બને છે: $^{51}C_3 + ^{50}C_3 + ^{49}C_3 + ^{48}C_3 + ^{48}C_4$.
ફરીથી નિત્યસમ લાગુ કરતા: $^{48}C_3 + ^{48}C_4 = ^{49}C_4$,તેથી આપણી પાસે છે: $^{51}C_3 + ^{50}C_3 + ^{49}C_3 + ^{49}C_4$.
આ પ્રક્રિયા ચાલુ રાખતા: $^{49}C_3 + ^{49}C_4 = ^{50}C_4$,તેથી આપણી પાસે છે: $^{51}C_3 + ^{50}C_3 + ^{50}C_4$.
પછી: $^{50}C_3 + ^{50}C_4 = ^{51}C_4$,તેથી આપણી પાસે છે: $^{51}C_3 + ^{51}C_4$.
અંતે: $^{51}C_3 + ^{51}C_4 = ^{52}C_4$.
96
MediumMCQ
$^nC_r \div ^nC_{r-1} = $
A
$\frac{n-r}{r}$
B
$\frac{n+r-1}{r}$
C
$\frac{n-r+1}{r}$
D
$\frac{n-r-1}{r}$

Solution

(C) સંચય (combinations) માટેનું સૂત્ર $^nC_r = \frac{n!}{r!(n-r)!}$ છે.
હવે,ગુણોત્તર ધ્યાનમાં લો:
$\frac{^nC_r}{^nC_{r-1}} = \frac{\frac{n!}{r!(n-r)!}}{\frac{n!}{(r-1)!(n-r+1)!}}$
$= \frac{n!}{r!(n-r)!} \times \frac{(r-1)!(n-r+1)!}{n!}$
$= \frac{(r-1)!}{r!} \times \frac{(n-r+1)!}{(n-r)!}$
કારણ કે $r! = r \times (r-1)!$ અને $(n-r+1)! = (n-r+1) \times (n-r)!$,તેથી:
$= \frac{(r-1)!}{r(r-1)!} \times \frac{(n-r+1)(n-r)!}{(n-r)!}$
$= \frac{n-r+1}{r}$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
97
DifficultMCQ
જો $^{2n}C_3 : ^nC_2 = 44:3$ હોય,તો $r$ ની નીચેનામાંથી કઈ કિંમત માટે $^nC_r$ ની કિંમત $15$ થશે?
A
$r = 3$
B
$r = 4$
C
$r = 6$
D
$r = 5$

Solution

(B) આપેલ ગુણોત્તર: $\frac{^{2n}C_3}{^nC_2} = \frac{44}{3}$.
સંયોજનનું વિસ્તરણ કરતા: $\frac{\frac{(2n)(2n-1)(2n-2)}{3 \times 2 \times 1}}{\frac{n(n-1)}{2 \times 1}} = \frac{44}{3}$.
પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{4n(2n-1)(n-1)}{3n(n-1)} = \frac{44}{3} \Rightarrow 4(2n-1) = 44 \Rightarrow 2n-1 = 11 \Rightarrow 2n = 12 \Rightarrow n = 6$.
હવે,આપણે $^6C_r = 15$ જોઈએ છે. આપણે જાણીએ છીએ કે $^6C_2 = \frac{6 \times 5}{2} = 15$ અને $^6C_4 = ^6C_2 = 15$ થાય છે. તેથી $r$ ની શક્ય કિંમતો $2$ અથવા $4$ છે. વિકલ્પો તપાસતા,$r = 4$ સાચો જવાબ છે.
98
EasyMCQ
જો $2 \times {}^nC_5 = 9 \times {}^{n-2}C_5$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શું થશે?
A
$7$
B
$10$
C
$9$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $2 \times {}^nC_5 = 9 \times {}^{n-2}C_5$
સૂત્ર ${}^nC_r = \frac{n!}{r!(n-r)!}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2 \times \frac{n!}{5!(n-5)!} = 9 \times \frac{(n-2)!}{5!(n-2-5)!}$
$2 \times \frac{n!}{5!(n-5)!} = 9 \times \frac{(n-2)!}{5!(n-7)!}$
બંને બાજુથી $5!$ ને દૂર કરતા:
$2 \times \frac{n(n-1)(n-2)!}{(n-5)(n-6)(n-7)!} = 9 \times \frac{(n-2)!}{(n-7)!}$
બંને બાજુને $(n-2)!$ વડે ભાગતા અને $(n-7)!$ વડે ગુણતા:
$2 \times \frac{n(n-1)}{(n-5)(n-6)} = 9$
$2(n^2 - n) = 9(n^2 - 11n + 30)$
$2n^2 - 2n = 9n^2 - 99n + 270$
$7n^2 - 97n + 270 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણ $7n^2 - 97n + 270 = 0$ ને ઉકેલતા:
$7n^2 - 70n - 27n + 270 = 0$
$7n(n - 10) - 27(n - 10) = 0$
$(7n - 27)(n - 10) = 0$
$n$ એ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ અને $n \ge 7$ હોવાથી,આપણને $n = 10$ મળે છે.
99
MediumMCQ
જો $^{n^2 - n}C_2 = ^{n^2 - n}C_{10}$ હોય,તો $n = $
A
$12$
B
માત્ર $4$
C
માત્ર $-3$
D
$4$ અથવા $-3$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $^{n^2 - n}C_2 = ^{n^2 - n}C_{10}$ છે.
સંચયના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,જો $^nC_r = ^nC_k$ હોય,તો કાં તો $r = k$ અથવા $r + k = n$ થાય.
અહીં,$r = 2$ અને $k = 10$ છે. કારણ કે $2 \neq 10$,તેથી $r + k = n^2 - n$ હોવું જોઈએ.
તેથી,$2 + 10 = n^2 - n$.
$12 = n^2 - n$.
$n^2 - n - 12 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(n - 4)(n + 3) = 0$.
આમ,$n = 4$ અથવા $n = -3$ મળે છે.
100
MediumMCQ
જો $^nC_{r-1} = 36$,$^nC_r = 84$ અને $^nC_{r+1} = 126$ હોય,તો $r$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $^nC_r = \frac{n!}{r!(n-r)!}$.
પ્રથમ,ગુણોત્તર $\frac{^nC_r}{^nC_{r-1}} = \frac{84}{36} = \frac{7}{3}$ લો.
ગુણધર્મ $\frac{^nC_r}{^nC_{r-1}} = \frac{n-r+1}{r}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{n-r+1}{r} = \frac{7}{3} \implies 3n - 3r + 3 = 7r \implies 3n - 10r = -3$ મળે છે (સમીકરણ $1$).
ત્યારબાદ,ગુણોત્તર $\frac{^nC_{r+1}}{^nC_r} = \frac{126}{84} = \frac{3}{2}$ લો.
ગુણધર્મ $\frac{^nC_{r+1}}{^nC_r} = \frac{n-r}{r+1}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\frac{n-r}{r+1} = \frac{3}{2} \implies 2n - 2r = 3r + 3 \implies 2n - 5r = 3$ મળે છે (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $2$ ને $2$ વડે ગુણતા: $4n - 10r = 6$ (સમીકરણ $3$).
સમીકરણ $3$ માંથી સમીકરણ $1$ બાદ કરતા: $(4n - 10r) - (3n - 10r) = 6 - (-3) \implies n = 9$.
$n = 9$ ને સમીકરણ $2$ માં મૂકતા: $2(9) - 5r = 3 \implies 18 - 5r = 3 \implies 5r = 15 \implies r = 3$.

Permutation and Combination — Permutation and Combination · Frequently Asked Questions

1Are these Permutation and Combination questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Permutation and Combination Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.