Gujarati

Measurement of Area Questions in Gujarati

Competitive Exam Quantitative Aptitude · Mensuration · Measurement of Area

407+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 407 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
$7 \ cm$ બાજુવાળા સમઘનના પાયા પર સૌથી મોટો શંકુ બનાવવામાં આવે છે. શંકુના ઘનફળ અને સમઘનના ઘનફળનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$20:21$
B
$22:21$
C
$21:22$
D
$11:42$

Solution

(D) સમઘનની બાજુ $a = 7 \ cm$ છે.
સમઘનનું ઘનફળ $= a^3 = 7^3 = 343 \ cm^3$.
સમઘનમાં સમાયેલા સૌથી મોટા શંકુનો પાયાનો વ્યાસ સમઘનની બાજુ જેટલો અને ઊંચાઈ સમઘનની બાજુ જેટલી હશે.
શંકુની ત્રિજ્યા $(r) = \frac{a}{2} = \frac{7}{2} = 3.5 \ cm$.
શંકુની ઊંચાઈ $(h) = a = 7 \ cm$.
શંકુનું ઘનફળ $= \frac{1}{3} \pi r^2 h = \frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times (3.5)^2 \times 7 = \frac{1}{3} \times 22 \times 12.25 = \frac{269.5}{3} \ cm^3$.
શંકુના ઘનફળ અને સમઘનના ઘનફળનો ગુણોત્તર $= \frac{\frac{1}{3} \pi r^2 h}{a^3} = \frac{\frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times (\frac{7}{2})^2 \times 7}{7^3} = \frac{\frac{1}{3} \times \frac{22}{7} \times \frac{49}{4} \times 7}{343} = \frac{11 \times 49}{6 \times 343} = \frac{11}{42}$.
આમ,ગુણોત્તર $11:42$ છે.
102
DifficultMCQ
એક લંબઘન બ્લોકની કુલ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ $8788 \text{ cm}^2$ છે. જો લંબાઈ,પહોળાઈ અને ઊંચાઈનો ગુણોત્તર $4:3:2$ હોય,તો લંબાઈ શોધો ($\text{cm}$ માં).
A
$26$
B
$52$
C
$104$
D
$13$

Solution

(B) ધારો કે સામાન્ય ગુણોત્તર $x$ છે.
તેથી,લંબાઈ $l = 4x$,પહોળાઈ $b = 3x$ અને ઊંચાઈ $h = 2x$ થાય.
લંબઘનની કુલ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $2(lb + bh + lh)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$2(4x \cdot 3x + 3x \cdot 2x + 2x \cdot 4x) = 8788$.
$2(12x^2 + 6x^2 + 8x^2) = 8788$.
$2(26x^2) = 8788$.
$52x^2 = 8788$.
$x^2 = \frac{8788}{52} = 169$.
$x = \sqrt{169} = 13$.
તેથી,લંબાઈ $l = 4x = 4 \times 13 = 52 \text{ cm}$ થાય.
103
MediumMCQ
એક વરસાદમાં $10\, cm$ વરસાદ પડે છે. $1$ હેક્ટર જમીન પર પડતા પાણીનું ઘનફળ કેટલું હશે? ($m^3$ માં)
A
$500$
B
$650$
C
$1000$
D
$750$

Solution

(C) આપેલ છે કે $1$ હેક્ટર $= 10000\, m^2$.
વરસાદની ઊંચાઈ $10\, cm$ છે.
ઊંચાઈને મીટરમાં ફેરવતા: $10\, cm = \frac{10}{100}\, m = 0.1\, m$ અથવા $\frac{1}{10}\, m$.
પાણીનું ઘનફળ $= \text{ક્ષેત્રફળ} \times \text{ઊંચાઈ}$ દ્વારા ગણવામાં આવે છે.
ઘનફળ $= 10000\, m^2 \times 0.1\, m = 1000\, m^3$.
104
MediumMCQ
$4 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા સ્ટીલના ગોળાને $4 \, mm$ વ્યાસના તારમાં ફેરવવામાં આવે છે. તારની લંબાઈ $mm$ માં શોધો.
A
$10665$
B
$42660$
C
$21333$
D
$14220$

Solution

(C) જ્યારે ગોળાને તારમાં ફેરવવામાં આવે છે ત્યારે પદાર્થનું ઘનફળ સમાન રહે છે.
ગોળાનું ઘનફળ = નળાકાર તારનું ઘનફળ
$\frac{4}{3} \pi r^3 = \pi R^2 h$
આપેલ છે: ગોળાની ત્રિજ્યા $r = 4 \, cm = 40 \, mm$. તારનો વ્યાસ = $4 \, mm$,તેથી તારની ત્રિજ્યા $R = 2 \, mm$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{4}{3} \times \pi \times (40)^3 = \pi \times (2)^2 \times h$
$\frac{4}{3} \times 64000 = 4 \times h$
$h = \frac{64000}{3} \approx 21333.33 \, mm$.
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા,લંબાઈ $21333 \, mm$ મળે છે.
105
DifficultMCQ
એક પાત્ર અર્ધગોળાકાર વાટકા પર મૂકવામાં આવેલા પોલા નળાકારના સ્વરૂપમાં છે. અર્ધગોળાનો વ્યાસ $14 \, cm$ છે અને પાત્રની કુલ ઊંચાઈ $13 \, cm$ છે. પાત્રની ક્ષમતા $cm^3$ માં શોધો. ($\pi = 22/7$ લો)
Question diagram
A
$321.33$
B
$1642.67$
C
$1232$
D
$1632.33$

Solution

(B) આપેલ છે:
અર્ધગોળાનો વ્યાસ $= 14 \, cm$,તેથી ત્રિજ્યા $r = 14/2 = 7 \, cm$.
પાત્રની કુલ ઊંચાઈ $= 13 \, cm$.
નળાકાર ભાગની ઊંચાઈ $h = \text{કુલ ઊંચાઈ} - \text{અર્ધગોળાની ત્રિજ્યા} = 13 - 7 = 6 \, cm$.
પાત્રની ક્ષમતા $=$ નળાકારનું ઘનફળ $+$ અર્ધગોળાનું ઘનફળ
$= \pi r^2 h + \frac{2}{3} \pi r^3$
$= \pi r^2 (h + \frac{2}{3} r)$
$= \frac{22}{7} \times 7 \times 7 \times (6 + \frac{2}{3} \times 7)$
$= 22 \times 7 \times (6 + \frac{14}{3})$
$= 154 \times (\frac{18 + 14}{3})$
$= 154 \times \frac{32}{3}$
$= \frac{4928}{3} \approx 1642.67 \, cm^3$.
106
EasyMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,વર્તુળ $P$ નો વ્યાસ $2 \ m$ છે અને વર્તુળ $Q$ નો વ્યાસ $1 \ m$ છે. છાયાંકિત ભાગનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
Question diagram
A
$\frac{3}{4} \pi \ m^2$
B
$\frac{3}{7} \pi \ m^2$
C
$\frac{3}{5} \pi \ m^2$
D
$4 \pi \ m^2$

Solution

(A) છાયાંકિત ભાગ એ બે સમકેન્દ્રી વર્તુળો વચ્ચેનો વિસ્તાર છે.
વર્તુળ $P$ ની ત્રિજ્યા $(R)$ = $\frac{\text{વ્યાસ}}{2} = \frac{2 \ m}{2} = 1 \ m$.
વર્તુળ $Q$ ની ત્રિજ્યા $(r)$ = $\frac{\text{વ્યાસ}}{2} = \frac{1 \ m}{2} = 0.5 \ m$.
છાયાંકિત ભાગનું ક્ષેત્રફળ = વર્તુળ $P$ નું ક્ષેત્રફળ - વર્તુળ $Q$ નું ક્ષેત્રફળ.
ક્ષેત્રફળ = $\pi R^2 - \pi r^2 = \pi(1)^2 - \pi(0.5)^2$.
ક્ષેત્રફળ = $\pi - 0.25\pi = 0.75\pi = \frac{3}{4} \pi \ m^2$.
107
EasyMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,$QRST$ એક ચોરસ છે. જો દરેક વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $2 \pi$ હોય,તો ચોરસ $QRST$ નું ક્ષેત્રફળ શોધો.
Question diagram
A
$\sqrt{4} \pi^{2}$
B
$\sqrt{4} \pi$
C
$32$
D
$16$

Solution

(C) ધારો કે દરેક વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે.
આપેલ છે કે દરેક વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $\pi r^{2} = 2 \pi$ છે.
બંને બાજુ $\pi$ વડે ભાગતા,આપણને $r^{2} = 2$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $r = \sqrt{2}$.
દરેક વર્તુળનો વ્યાસ $d = 2r = 2\sqrt{2}$ છે.
આકૃતિ પરથી,ચોરસ $QRST$ ની બાજુની લંબાઈ બે વર્તુળોના વ્યાસના સરવાળા જેટલી છે,તેથી બાજુની લંબાઈ $s = 2d = 2(2\sqrt{2}) = 4\sqrt{2}$ છે.
ચોરસ $QRST$ નું ક્ષેત્રફળ $s^{2} = (4\sqrt{2})^{2} = 16 \times 2 = 32$ ચોરસ એકમ છે.
108
EasyMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,$y$ એ મોટા વર્તુળની ત્રિજ્યા અને નાના વર્તુળનો વ્યાસ બંને છે. છાયાંકિત ભાગનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
Question diagram
A
$\frac{3}{7} \pi y^{2}$
B
$\frac{3}{4} \pi y^{2}$
C
$\frac{1}{4} \pi y^{2}$
D
$\frac{1}{3} \pi y^{2}$

Solution

(B) $1$. મોટા વર્તુળની ત્રિજ્યા $(R)$ = $y$.
$2$. મોટા વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ = $\pi R^{2} = \pi y^{2}$.
$3$. નાના વર્તુળનો વ્યાસ $(d)$ = $y$,તેથી તેની ત્રિજ્યા $(r)$ = $\frac{y}{2}$.
$4$. નાના વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ = $\pi r^{2} = \pi (\frac{y}{2})^{2} = \frac{\pi y^{2}}{4}$.
$5$. છાયાંકિત ભાગનું ક્ષેત્રફળ એ મોટા વર્તુળના ક્ષેત્રફળમાંથી નાના વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ બાદ કરવાથી મળે છે.
$6$. છાયાંકિત ભાગનું ક્ષેત્રફળ = $\pi y^{2} - \frac{\pi y^{2}}{4} = \frac{4\pi y^{2} - \pi y^{2}}{4} = \frac{3}{4} \pi y^{2}$.
109
MediumMCQ
આપેલ આકૃતિમાં,જો $O$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર હોય,તો $y$ નું મૂલ્ય શોધો?
Question diagram
A
$78$
B
$77$
C
$76$
D
$75$

Solution

(A) $OP$ અને $OQ$ સમાન બાજુઓ છે કારણ કે તે વર્તુળની ત્રિજ્યાઓ છે. તેથી,$\Delta POQ$ એ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ છે.
સમાન બાજુઓની સામેના ખૂણાઓ સમાન હોવાથી,આપણી પાસે $\angle OPQ = \angle OQP = 51^{\circ}$ છે.
$\Delta POQ$ માં,બધા આંતરિક ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે.
તેથી,$y + 51^{\circ} + 51^{\circ} = 180^{\circ}$.
$y + 102^{\circ} = 180^{\circ}$.
$y = 180^{\circ} - 102^{\circ} = 78^{\circ}$.
110
EasyMCQ
એક લંબચોરસ પ્લોટની લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં ત્રણ ગણી છે. જો લંબચોરસ પ્લોટનું ક્ષેત્રફળ $7803 \ m^2$ હોય,તો લંબચોરસ પ્લોટની પહોળાઈ કેટલી હશે? ($m$ માં)
A
$51$
B
$153$
C
$104$
D
$88$

Solution

(A) ધારો કે લંબચોરસ પ્લોટની પહોળાઈ $b \ m$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,પ્લોટની લંબાઈ $3b \ m$ છે.
લંબચોરસના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર: $\text{ક્ષેત્રફળ} = \text{લંબાઈ} \times \text{પહોળાઈ}$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $3b \times b = 7803$.
$3b^2 = 7803$.
બંને બાજુ $3$ વડે ભાગતા: $b^2 = \frac{7803}{3} = 2601$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $b = \sqrt{2601} = 51$.
તેથી,લંબચોરસ પ્લોટની પહોળાઈ $51 \ m$ છે.
111
MediumMCQ
એક લંબચોરસ પ્લોટની લંબાઈ અને પહોળાઈનો ગુણોત્તર અનુક્રમે $8:5$ છે. જો પહોળાઈ એ લંબાઈ કરતા $60\, m$ ઓછી હોય,તો લંબચોરસ પ્લોટની પરિમિતિ કેટલી થાય? ($m$ માં)
A
$260$
B
$1600$
C
$500$
D
$520$

Solution

(D) ધારો કે લંબચોરસ પ્લોટની લંબાઈ $8x$ અને પહોળાઈ $5x$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,પહોળાઈ એ લંબાઈ કરતા $60\, m$ ઓછી છે:
$8x - 5x = 60$
$3x = 60$
$x = 20\, m$
હવે,લંબાઈ અને પહોળાઈની ગણતરી કરો:
લંબાઈ $= 8 \times 20 = 160\, m$
પહોળાઈ $= 5 \times 20 = 100\, m$
લંબચોરસની પરિમિતિનું સૂત્ર $P = 2 \times (\text{લંબાઈ} + \text{પહોળાઈ})$ છે.
$P = 2 \times (160 + 100) = 2 \times 260 = 520\, m$.
112
MediumMCQ
એક લંબચોરસની લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં બમણી છે. લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $18 \, m^2$ છે. તેની પરિમિતિ કેટલી હશે? ($m$ માં)
A
$9$
B
$18$
C
$25$
D
$28$

Solution

(B) ધારો કે લંબચોરસની પહોળાઈ $b \, m$ છે.
આપેલ છે કે લંબાઈ $l = 2b$ છે.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $l \times b = 18 \, m^2$ દ્વારા મળે છે.
$l = 2b$ મૂકતા,આપણને $(2b) \times b = 18$ મળે છે.
$2b^2 = 18 \Rightarrow b^2 = 9 \Rightarrow b = 3 \, m$.
આમ,લંબાઈ $l = 2 \times 3 = 6 \, m$ છે.
લંબચોરસની પરિમિતિ $2(l + b)$ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
પરિમિતિ $= 2(6 + 3) = 2(9) = 18 \, m$.
113
MediumMCQ
એક લંબચોરસની લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં બમણી છે. લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $18 \, m^{2}$ છે. તેની પરિમિતિ કેટલી હશે? ($m$ માં)
A
$16$
B
$18$
C
$12$
D
$24$

Solution

(B) ધારો કે લંબચોરસની પહોળાઈ $b$ મીટર છે.
આપેલ છે કે લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં બમણી છે,તેથી લંબાઈ $l = 2b$.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $Area = l \times b$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $18 = (2b) \times b$.
$18 = 2b^{2}$.
$b^{2} = 9$.
$b = 3 \, m$ (કારણ કે પહોળાઈ ઋણ ન હોઈ શકે).
તેથી,લંબાઈ $l = 2 \times 3 = 6 \, m$.
લંબચોરસની પરિમિતિનું સૂત્ર $P = 2(l + b)$ છે.
$P = 2(6 + 3) = 2(9) = 18 \, m$.
114
EasyMCQ
એક ચોરસની પરિમિતિ લંબચોરસની પરિમિતિ કરતા બમણી છે. લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $240 \, cm^2$ છે. તો ચોરસનું ક્ષેત્રફળ કેટલું હશે? ($cm^2$ માં)
A
$100$
B
$36$
C
$81$
D
નિશ્ચિત કરી શકાતું નથી

Solution

(D) ધારો કે ચોરસની બાજુ $a$ છે અને લંબચોરસની લંબાઈ $l$ અને પહોળાઈ $b$ છે.
ચોરસની પરિમિતિ = $4a$.
લંબચોરસની પરિમિતિ = $2(l + b)$.
પ્રશ્ન મુજબ,$4a = 2 \times [2(l + b)]$,જેનું સાદું રૂપ આપતા $4a = 4(l + b)$ મળે,એટલે કે $a = l + b$.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $l \times b = 240 \, cm^2$ આપેલું છે.
આપણે ચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું છે,જે $a^2 = (l + b)^2 = l^2 + b^2 + 2lb$ થાય.
અહીં આપણી પાસે માત્ર $lb = 240$ ની કિંમત છે,તેથી $l$ અને $b$ ની અલગ-અલગ કિંમતો અથવા તેમનો સરવાળો જાણ્યા વગર $l^2 + b^2$ ની કિંમત નક્કી કરી શકાતી નથી. આમ,ચોરસનું ક્ષેત્રફળ નિશ્ચિત રીતે શોધી શકાતું નથી.
115
MediumMCQ
$88\, cm$ પરિઘ ધરાવતા વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થશે? ($Sq\, cm$ માં)
A
$154$
B
$44$
C
$616$
D
નક્કી કરી શકાતું નથી

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળની ત્રિજ્યા $r\, cm$ છે.
વર્તુળના પરિઘનું સૂત્ર $C = 2\pi r$ છે.
આપેલ છે કે $C = 88\, cm$,તેથી $2 \times \frac{22}{7} \times r = 88$.
$r$ માટે ઉકેલતા: $r = \frac{88 \times 7}{2 \times 22} = \frac{88 \times 7}{44} = 2 \times 7 = 14\, cm$.
વર્તુળના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $A = \pi r^2$ છે.
$r$ ની કિંમત મૂકતા: $A = \frac{22}{7} \times 14 \times 14 = 22 \times 2 \times 14 = 44 \times 14 = 616\, Sq\, cm$.
116
MediumMCQ
$22 \, cm$ પરિઘ ધરાવતા વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થશે? ($sq \, cm$ માં)
A
$41.2$
B
$26.4$
C
$38.5$
D
નિશ્ચિત કરી શકાતું નથી

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળની ત્રિજ્યા $r \, cm$ છે.
વર્તુળના પરિઘનું સૂત્ર $C = 2 \pi r$ છે.
આપેલ છે કે $C = 22 \, cm$,તેથી $2 \times \frac{22}{7} \times r = 22$.
$r$ માટે ઉકેલતા: $r = \frac{22 \times 7}{2 \times 22} = \frac{7}{2} = 3.5 \, cm$.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$r$ ની કિંમત મૂકતા: $A = \frac{22}{7} \times (3.5)^2 = \frac{22}{7} \times 3.5 \times 3.5 = 22 \times 0.5 \times 3.5 = 11 \times 3.5 = 38.5 \, sq \, cm$.
117
MediumMCQ
બે વર્તુળોનો પરિઘ અનુક્રમે $132\, m$ અને $176\, m$ છે. મોટા વર્તુળ અને નાના વર્તુળના ક્ષેત્રફળ વચ્ચેનો તફાવત કેટલો છે? ($sq\,m$ માં)
A
$1048$
B
$1076$
C
$1078$
D
$1090$

Solution

(C) ધારો કે બે વર્તુળોની ત્રિજ્યા અનુક્રમે $r_1$ અને $r_2$ છે.
વર્તુળનો પરિઘ $C = 2\pi r$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
નાના વર્તુળ માટે: $2 \times \frac{22}{7} \times r_1 = 132 \Rightarrow r_1 = \frac{132 \times 7}{44} = 21\, m$.
મોટા વર્તુળ માટે: $2 \times \frac{22}{7} \times r_2 = 176 \Rightarrow r_2 = \frac{176 \times 7}{44} = 28\, m$.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ક્ષેત્રફળમાં તફાવત $= \pi r_2^2 - \pi r_1^2 = \pi(r_2^2 - r_1^2)$.
તફાવત $= \frac{22}{7} \times (28^2 - 21^2) = \frac{22}{7} \times (28 - 21)(28 + 21)$.
તફાવત $= \frac{22}{7} \times 7 \times 49 = 22 \times 49 = 1078\, sq\, m$.
118
DifficultMCQ
$Rs. 15$ પ્રતિ $m$ ના દરે એક વર્તુળાકાર પ્લોટને વાડ કરવાનો ખર્ચ $Rs. 3300$ છે. તો $Rs. 100$ પ્રતિ ચોરસ મીટરના દરે પ્લોટમાં ભોંયતળિયું બનાવવાનો ખર્ચ કેટલો થશે? ($Rs.$ માં)
A
$385000$
B
$220000$
C
$350000$
D
નક્કી કરી શકાતું નથી

Solution

(A) વર્તુળાકાર પ્લોટનો પરિઘ વાડ કરવાના કુલ ખર્ચને પ્રતિ મીટરના દર વડે ભાગીને મેળવવામાં આવે છે:
પરિઘ $= \frac{3300}{15} = 220 \ m$.
પરિઘના સૂત્ર $C = 2\pi r$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે ત્રિજ્યા $r$ શોધીએ છીએ:
$220 = 2 \times \frac{22}{7} \times r$
$r = \frac{220 \times 7}{44} = 5 \times 7 = 35 \ m$.
વર્તુળાકાર પ્લોટનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2$ દ્વારા મળે છે:
$A = \frac{22}{7} \times 35 \times 35 = 22 \times 5 \times 35 = 3850 \ m^2$.
ભોંયતળિયું બનાવવાનો ખર્ચ એ ક્ષેત્રફળ અને પ્રતિ ચોરસ મીટરના દરનો ગુણાકાર છે:
ખર્ચ $= 3850 \times 100 = Rs. 385000$.
119
DifficultMCQ
એક ચોરસની પરિમિતિ એ $8\, cm$ લંબાઈ અને $7\, cm$ પહોળાઈ ધરાવતા લંબચોરસની પરિમિતિ કરતાં બમણી છે. જે અર્ધવર્તુળનો વ્યાસ ચોરસની બાજુ જેટલો હોય,તેની પરિમિતિ (પરિઘ) શોધો? (બે દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ) ($cm$ માં)
A
$38.57$
B
$23.57$
C
$41.46$
D
$47.47$

Solution

(A) લંબચોરસની પરિમિતિ $= 2 \times (8 + 7) = 2 \times 15 = 30\, cm$.
ચોરસની પરિમિતિ $= 2 \times 30 = 60\, cm$.
ચોરસની બાજુ $= \frac{60}{4} = 15\, cm$.
અર્ધવર્તુળનો વ્યાસ $= 15\, cm$,તેથી ત્રિજ્યા $r = \frac{15}{2} = 7.5\, cm$.
અર્ધવર્તુળનો પરિઘ $= \pi r + d = \pi r + 2r = r(\pi + 2)$.
$\pi = \frac{22}{7}$ લેતા,પરિઘ $= 7.5 \times (3.1428 + 2) = 7.5 \times 5.1428 = 38.57\, cm$.
120
MediumMCQ
એક લંબચોરસ પ્લોટની પહોળાઈ તેની લંબાઈના $75 \%$ છે. જો પ્લોટની પરિમિતિ $1050 \, m$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય ($, m^2$ માં)?
A
$12500$
B
$57500$
C
$62500$
D
$67500$

Solution

(D) ધારો કે લંબચોરસ પ્લોટની લંબાઈ $L \, m$ છે.
આપેલ છે કે પહોળાઈ $B = L \text{ ના } 75 \% = 0.75L = \frac{3}{4}L$.
લંબચોરસની પરિમિતિનું સૂત્ર $P = 2(L + B)$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $2(L + \frac{3}{4}L) = 1050$.
$2(\frac{7}{4}L) = 1050$.
$\frac{7}{2}L = 1050$.
$L = \frac{1050 \times 2}{7} = 150 \times 2 = 300 \, m$.
હવે,પહોળાઈ શોધો: $B = \frac{3}{4} \times 300 = 3 \times 75 = 225 \, m$.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $A = L \times B = 300 \times 225 = 67500 \, m^2$ થાય.
121
EasyMCQ
એક સિક્કાની ત્રિજ્યા $1\, cm$ છે. જો આવા ચાર સિક્કાઓને ટેબલ પર એવી રીતે ગોઠવવામાં આવે કે દરેકની કિનારી બાકીના બે સિક્કાઓને સ્પર્શે,તો તેમની વચ્ચેની ખાલી જગ્યાનું ક્ષેત્રફળ શોધો. ($cm^2$ માં)
Question diagram
A
$0.25$
B
$0.5$
C
$1.57$
D
$0.86$

Solution

(D) ધારો કે દરેક સિક્કાની ત્રિજ્યા $r = 1\, cm$ છે.
જ્યારે આવા ચાર સિક્કાઓને એવી રીતે ગોઠવવામાં આવે કે દરેક સિક્કો બીજા બે સિક્કાઓને સ્પર્શે,ત્યારે તેમના કેન્દ્રો એક ચોરસ બનાવે છે જેની બાજુની લંબાઈ $s = 2r = 2\, cm$ છે.
આ ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $s^2 = (2)^2 = 4\, cm^2$ થાય.
આ ચોરસની અંદર ચાર વૃતાંશ (sectors) છે,જેનો દરેકનો કેન્દ્રિય ખૂણો $90^\circ$ છે (કારણ કે તે ચોરસ છે).
આ ચાર વૃતાંશના ક્ષેત્રફળનો સરવાળો $4 \times (\frac{90}{360} \times \pi r^2) = \pi r^2 = \pi(1)^2 = \pi \approx 3.14\, cm^2$ થાય.
સિક્કાઓ વચ્ચેની ખાલી જગ્યા એ ચોરસના ક્ષેત્રફળમાંથી ચાર વૃતાંશના ક્ષેત્રફળને બાદ કરતાં મળે છે.
ખાલી જગ્યા $= 4 - \pi = 4 - 3.14 = 0.86\, cm^2$.
122
MediumMCQ
એક ગોળાકાર પૈડાની ત્રિજ્યા $1 \frac{3}{4} \text{ m}$ છે. $11 \text{ km}$ નું અંતર કાપવા માટે તે કેટલા પરિભ્રમણ કરશે?
A
$500$
B
$1000$
C
$1500$
D
$2000$

Solution

(B) કાપવાનું કુલ અંતર $= 11 \text{ km} = 11000 \text{ m}$ છે.
પૈડાની ત્રિજ્યા $r = 1 \frac{3}{4} \text{ m} = \frac{7}{4} \text{ m}$ છે.
પૈડાનો પરિઘ $C = 2 \pi r$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$C = 2 \times \frac{22}{7} \times \frac{7}{4} = 11 \text{ m}$ મળે.
પરિભ્રમણની સંખ્યા શોધવા માટે કુલ અંતરને પૈડાના પરિઘ વડે ભાગવામાં આવે છે.
પરિભ્રમણની સંખ્યા $= \frac{\text{કુલ અંતર}}{\text{પરિઘ}} = \frac{11000}{11} = 1000$.
123
EasyMCQ
એક રૂમ $7 \text{ m}$ લાંબો અને $5 \text{ m}$ પહોળો છે. દરવાજા અને બારીઓ $5 \text{ m}^2$ જગ્યા રોકે છે. જો $75 \text{ cm}$ પહોળા કાગળ વડે બાકીની દીવાલો પર કાગળ લગાવવાનો ખર્ચ,$13 \text{ m}$ ના ટુકડા દીઠ ₹ $4.20$ લેખે,કુલ ₹ $39.20$ થતો હોય,તો રૂમની ઊંચાઈ શોધો ($\text{m}$ માં).
A
$3$
B
$4$
C
$4.5$
D
$5$

Solution

(B) ધારો કે રૂમની ઊંચાઈ $h \text{ m}$ છે.
ચાર દીવાલોનું ક્ષેત્રફળ $= 2 \times (7 + 5) \times h = 24h \text{ m}^2$.
કાગળ લગાવવાનું ક્ષેત્રફળ $= (24h - 5) \text{ m}^2$.
કાગળની પહોળાઈ $= 75 \text{ cm} = 0.75 \text{ m}$.
કાગળના એક ટુકડાનું ક્ષેત્રફળ $= 13 \text{ m} \times 0.75 \text{ m} = 9.75 \text{ m}^2$.
જરૂરી ટુકડાઓની સંખ્યા $= \frac{24h - 5}{9.75}$.
એક ટુકડાનો ખર્ચ $= ₹ 4.20$.
કુલ ખર્ચ $= \frac{24h - 5}{9.75} \times 4.20 = 39.20$.
$\frac{24h - 5}{9.75} = \frac{39.20}{4.20} = \frac{392}{42} = \frac{28}{3}$.
$3(24h - 5) = 28 \times 9.75$.
$72h - 15 = 273$.
$72h = 288$.
$h = 4 \text{ m}$.
124
MediumMCQ
એક ઓરડો $7 \text{ m}$ લાંબો અને $5 \text{ m}$ પહોળો છે. દરવાજા અને બારીઓ $5 \text{ m}^2$ જગ્યા રોકે છે. જો $75 \text{ cm}$ પહોળાઈ ધરાવતા કાગળ વડે બાકીની દીવાલો પર કાગળ લગાવવાનો ખર્ચ,$13 \text{ m}$ લંબાઈના ટુકડા દીઠ ₹ $4.20$ લેખે ₹ $39.20$ થતો હોય,તો ઓરડાની ઊંચાઈ $\text{cm}$ માં શોધો.
A
$188$
B
$196$
C
$400$
D
$198$

Solution

(NONE) ધારો કે ઓરડાની ઊંચાઈ $h \text{ m}$ છે.
ચાર દીવાલોનું ક્ષેત્રફળ $= 2(l + b) \times h = 2(7 + 5) \times h = 24h \text{ m}^2$.
કાગળ લગાવવાનો વિસ્તાર $= (24h - 5) \text{ m}^2$.
કાગળની પહોળાઈ $= 75 \text{ cm} = 0.75 \text{ m}$.
કાગળના એક ટુકડાની લંબાઈ $= 13 \text{ m}$.
કાગળના એક ટુકડાનું ક્ષેત્રફળ $= 13 \times 0.75 = 9.75 \text{ m}^2$.
એક ટુકડાનો ખર્ચ $= ₹ 4.20$.
કુલ ખર્ચ $= ₹ 39.20$.
જરૂરી ટુકડાઓની સંખ્યા $= \frac{39.20}{4.20} = \frac{392}{42} = \frac{28}{3} \text{ ટુકડા}$.
કાગળનું કુલ ક્ષેત્રફળ $= \frac{28}{3} \times 9.75 = 28 \times 3.25 = 91 \text{ m}^2$.
ક્ષેત્રફળને સરખાવતા: $24h - 5 = 91$.
$24h = 96$.
$h = 4 \text{ m}$.
$1 \text{ m} = 100 \text{ cm}$ હોવાથી,ઊંચાઈ $400 \text{ cm}$ થાય.
125
EasyMCQ
એક સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો જેના એક વિકર્ણનું માપ $10 \text{ cm}$ અને બીજા વિકર્ણનું માપ $12 \text{ cm}$ છે. ($\text{cm}^2$ માં)
A
$120$
B
$60$
C
$50$
D
$40$

Solution

(B) સમબાજુ ચતુષ્કોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર: $\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times d_1 \times d_2$,જ્યાં $d_1$ અને $d_2$ એ વિકર્ણોની લંબાઈ છે.
આપેલ છે: $d_1 = 10 \text{ cm}$ અને $d_2 = 12 \text{ cm}$.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times 10 \times 12$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{1}{2} \times 120$
$\text{ક્ષેત્રફળ} = 60 \text{ cm}^2$.
126
MediumMCQ
એક ચોરસ ખેતરનું ક્ષેત્રફળ $69696 \text{ cm}^2$ છે. તેનો વિકર્ણ ($\text{cm}$ માં) કેટલો થશે ($.296$ માં)?
A
$313$
B
$353$
C
$373$
D
$393$

Solution

(C) ધારો કે ચોરસની બાજુ $a$ છે.
આપેલ છે કે ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $a^2 = 69696 \text{ cm}^2$ છે.
બાજુની લંબાઈ $a$ શોધવા માટે,આપણે વર્ગમૂળ લઈએ: $a = \sqrt{69696} = 264 \text{ cm}$.
ચોરસના વિકર્ણનું સૂત્ર $d = a\sqrt{2}$ છે.
$a$ ની કિંમત મૂકતા: $d = 264 \times \sqrt{2}$.
$\sqrt{2} \approx 1.41421356$ ની કિંમતનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $d = 264 \times 1.41421356 = 373.35237984 \text{ cm}$ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $373.296$ છે.
127
MediumMCQ
જો બે ચોરસના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર $225: 256$ હોય,તો તેમની પરિમિતિનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
A
$225:256$
B
$256:225$
C
$15:16$
D
$16:15$

Solution

(C) ધારો કે બે ચોરસની બાજુઓ અનુક્રમે $a_1$ અને $a_2$ છે.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $\text{Area} = a^2$ છે.
આપેલ ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર: $\frac{A_1}{A_2} = \frac{a_1^2}{a_2^2} = \frac{225}{256}$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,આપણને મળે: $\frac{a_1}{a_2} = \sqrt{\frac{225}{256}} = \frac{15}{16}$.
ચોરસની પરિમિતિ શોધવાનું સૂત્ર $P = 4a$ છે.
તેમની પરિમિતિનો ગુણોત્તર: $\frac{P_1}{P_2} = \frac{4a_1}{4a_2} = \frac{a_1}{a_2} = \frac{15}{16}$.
આમ,તેમની પરિમિતિનો ગુણોત્તર $15:16$ છે.
128
MediumMCQ
એક માણસ ચોરસ પ્લોટની વિકર્ણ પર ચાલ્યો. કિનારીઓ પર ન ચાલીને તેણે આશરે કેટલા ટકા અંતર બચાવ્યું?
A
$20$
B
$24$
C
$30$
D
$33$

Solution

(C) ધારો કે ચોરસ પ્લોટની બાજુ $a$ છે.
બે કિનારીઓ પર કાપેલું અંતર $= a + a = 2a$.
વિકર્ણ પર કાપેલું અંતર $= a\sqrt{2}$.
બચાવેલું અંતર $= 2a - a\sqrt{2} = a(2 - \sqrt{2})$.
બચાવેલ ટકાવારી $= \frac{\text{બચાવેલ અંતર}}{\text{કિનારીઓ પરનું કુલ અંતર}} \times 100$.
બચાવેલ ટકાવારી $= \frac{a(2 - \sqrt{2})}{2a} \times 100 = \frac{2 - 1.414}{2} \times 100$.
બચાવેલ ટકાવારી $= \frac{0.586}{2} \times 100 = 0.293 \times 100 = 29.3 \%$.
નજીકની પૂર્ણાંક સંખ્યામાં લેતા,બચાવેલ ટકાવારી આશરે $30 \%$ છે.
129
DifficultMCQ
$60 \, m$ લાંબા અને $40 \, m$ પહોળા એક લંબચોરસ બગીચાની વચ્ચે બે કોંક્રિટના રસ્તાઓ છે, અને બાકીના બગીચાનો ઉપયોગ લૉન તરીકે કરવામાં આવ્યો છે. જો લૉનનું ક્ષેત્રફળ $2109 \, m^2$ હોય, તો રસ્તાની પહોળાઈ કેટલી હશે? ($m$ માં)
A
$2.91$
B
$3$
C
$5.82$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે રસ્તાની પહોળાઈ $x \, m$ છે.
બગીચાનું કુલ ક્ષેત્રફળ $= 60 \times 40 = 2400 \, m^2$.
લૉનનું ક્ષેત્રફળ $= 2109 \, m^2$.
રસ્તાનું ક્ષેત્રફળ $= \text{કુલ ક્ષેત્રફળ} - \text{લૉનનું ક્ષેત્રફળ} = 2400 - 2109 = 291 \, m^2$.
બે રસ્તાઓનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર: $x(L + W - x) = \text{રસ્તાનું ક્ષેત્રફળ}$, જ્યાં $L = 60 \, m$ અને $W = 40 \, m$.
$x(60 + 40 - x) = 291$
$x(100 - x) = 291$
$100x - x^2 = 291$
$x^2 - 100x + 291 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરીને ઉકેલતા:
$x = \frac{100 \pm \sqrt{(-100)^2 - 4(1)(291)}}{2(1)}$
$x = \frac{100 \pm \sqrt{10000 - 1164}}{2}$
$x = \frac{100 \pm \sqrt{8836}}{2}$
$x = \frac{100 \pm 94}{2}$
$x_1 = \frac{194}{2} = 97$ (શક્ય નથી કારણ કે પહોળાઈ બગીચાના પરિમાણ કરતા વધારે ન હોઈ શકે)
$x_2 = \frac{6}{2} = 3$
તેથી, રસ્તાની પહોળાઈ $3 \, m$ છે.
Solution diagram
130
MediumMCQ
એક લંબચોરસની લંબાઈમાં $60 \%$ નો વધારો કરવામાં આવે છે. ક્ષેત્રફળ સમાન રાખવા માટે તેની પહોળાઈમાં કેટલા ટકાનો ઘટાડો કરવો પડશે?
A
$37 \frac{1}{2} \%$
B
$60 \%$
C
$75 \%$
D
$120 \%$

Solution

(A) ધારો કે મૂળ લંબાઈ $L$ છે અને મૂળ પહોળાઈ $W$ છે. મૂળ ક્ષેત્રફળ $A = L \times W$ છે.
નવી લંબાઈ $L' = L + 0.60L = 1.6L$ થાય.
ધારો કે નવી પહોળાઈ $W'$ છે. ક્ષેત્રફળ સમાન રાખવા માટે,$L' \times W' = L \times W$ થવું જોઈએ.
$1.6L \times W' = L \times W \implies W' = \frac{W}{1.6} = 0.625W$.
પહોળાઈમાં ઘટાડો $W - 0.625W = 0.375W$ છે.
ટકાવારીમાં ઘટાડો $\frac{0.375W}{W} \times 100 = 37.5 \%$ થાય.
$37.5 = 37 \frac{1}{2}$ હોવાથી,પહોળાઈમાં $37 \frac{1}{2} \%$ નો ઘટાડો કરવો પડે.
131
DifficultMCQ
$7\, cm$ અને $14\, cm$ વ્યાસ ધરાવતા પૈડાં $X$ અને $Y$ બિંદુઓથી,જે એકબીજાથી $1980\, cm$ દૂર છે,એકબીજાની વિરુદ્ધ દિશામાં એકસાથે ગબડવાનું શરૂ કરે છે. બંને પૈડાં પ્રતિ સેકન્ડ સમાન સંખ્યામાં પરિભ્રમણ કરે છે. જો તેઓ $10\, \text{સેકન્ડ}$ પછી મળે,તો નાના પૈડાની ઝડપ.........$cm/sec$ છે.
A
$22$
B
$44$
C
$66$
D
$132$

Solution

(C) ધારો કે બંને પૈડાં દ્વારા પ્રતિ સેકન્ડ કરવામાં આવતા પરિભ્રમણની સંખ્યા $n$ છે.
નાના પૈડાનો પરિઘ $(d_1 = 7\, cm)$ $C_1 = \pi d_1 = 7\pi\, cm$ છે.
મોટા પૈડાનો પરિઘ $(d_2 = 14\, cm)$ $C_2 = \pi d_2 = 14\pi\, cm$ છે.
$10\, \text{સેકન્ડ}$ માં નાના પૈડા દ્વારા કાપેલું અંતર $D_1 = n \times C_1 \times 10 = n \times 7\pi \times 10 = 70n\pi\, cm$ છે.
$10\, \text{સેકન્ડ}$ માં મોટા પૈડા દ્વારા કાપેલું અંતર $D_2 = n \times C_2 \times 10 = n \times 14\pi \times 10 = 140n\pi\, cm$ છે.
તેઓ $10\, \text{સેકન્ડ}$ પછી મળે છે,તેથી કાપેલા અંતરનો સરવાળો $X$ અને $Y$ વચ્ચેના કુલ અંતર જેટલો થાય છે:
$D_1 + D_2 = 1980$
$70n\pi + 140n\pi = 1980$
$210n\pi = 1980$
$n = \frac{1980}{210\pi} = \frac{198}{21\pi} = \frac{66}{7\pi}$ પરિભ્રમણ પ્રતિ સેકન્ડ.
નાના પૈડાની ઝડપ $v_1 = n \times C_1 = \left(\frac{66}{7\pi}\right) \times 7\pi = 66\, cm/sec$ છે.
Solution diagram
132
MediumMCQ
$50\, m$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળાકાર મેદાનની આસપાસ એક માણસ $12\, km/hr$ ની ઝડપે દોડે છે। તે માણસને મેદાનના વીસ ચક્કર લગાવતા કેટલો સમય લાગશે? (મિનિટમાં)
A
$30$
B
$32$
C
$34$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) વર્તુળાકાર મેદાનનો પરિઘ $C = 2 \pi r = 2 \pi \times 50 = 100 \pi\, m$ છે。
$20$ ચક્કર માટે, કાપવાનું કુલ અંતર $D = 20 \times 100 \pi = 2000 \pi\, m$ થશે。
માણસની ઝડપ $12\, km/hr$ છે। તેને $m/s$ માં ફેરવતા:
$v = 12 \times \frac{5}{18} = \frac{10}{3}\, m/s$。
સેકન્ડમાં લાગતો સમય $T = \frac{D}{v} = \frac{2000 \pi}{10/3} = 2000 \pi \times \frac{3}{10} = 600 \pi\, s$。
સમયને મિનિટમાં ફેરવતા:
$T_{min} = \frac{600 \pi}{60} = 10 \pi\, \text{મિનિટ}$。
$\pi \approx 3.14$ લેતા, $T_{min} = 10 \times 3.14 = 31.4\, \text{મિનિટ}$。
નજીકના પૂર્ણાંકમાં લેતા, લાગતો સમય આશરે $32\, \text{મિનિટ}$ છે。
133
MediumMCQ
એક લંબચોરસ પ્લોટની લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતા $60\%$ વધારે છે. જો તે લંબચોરસની લંબાઈ અને પહોળાઈ વચ્ચેનો તફાવત $24\, cm$ હોય,તો તે લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય? ($cm^2$ માં)
A
$2400$
B
$2480$
C
$2560$
D
માહિતી અપૂરતી છે

Solution

(C) ધારો કે લંબચોરસની પહોળાઈ $x\, cm$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતા $60\%$ વધારે છે,તેથી લંબાઈ $x + 0.60x = 1.6x\, cm$ થાય.
લંબાઈ અને પહોળાઈ વચ્ચેનો તફાવત $24\, cm$ આપેલ છે.
તેથી,$1.6x - x = 24$.
$0.6x = 24$.
$x = \frac{24}{0.6} = 40\, cm$.
આમ,પહોળાઈ $40\, cm$ છે અને લંબાઈ $1.6 \times 40 = 64\, cm$ છે.
લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ $= \text{લંબાઈ} \times \text{પહોળાઈ} = 64 \times 40 = 2560\, cm^2$ થાય.
134
DifficultMCQ
એક લંબચોરસ પ્લોટની લંબાઈ તેની પહોળાઈ કરતાં $20 \ m$ વધારે છે. જો પ્લોટની ફરતે વાડ કરવાનો ખર્ચ $₹ 26.50/m$ ના દરે $₹ 5300$ થતો હોય,તો પ્લોટની લંબાઈ મીટરમાં કેટલી હશે?
A
$40$
B
$50$
C
$120$
D
$60$

Solution

(D) ધારો કે લંબચોરસ પ્લોટની પહોળાઈ $x \ m$ છે.
તેથી,પ્લોટની લંબાઈ $(x + 20) \ m$ થશે.
લંબચોરસની પરિમિતિનું સૂત્ર $P = 2 \times (\text{લંબાઈ} + \text{પહોળાઈ})$ છે.
$P = 2 \times ((x + 20) + x) = 2 \times (2x + 20) = (4x + 40) \ m$.
વાડ કરવાનો કુલ ખર્ચ $₹ 5300$ છે અને દર $₹ 26.50/m$ છે.
તેથી,$\text{પરિમિતિ} = \frac{\text{કુલ ખર્ચ}}{\text{દર}} = \frac{5300}{26.50} = 200 \ m$.
પરિમિતિને સરખાવતા: $4x + 40 = 200$.
$4x = 200 - 40 = 160$.
$x = 40 \ m$ (પહોળાઈ).
લંબાઈ $= x + 20 = 40 + 20 = 60 \ m$.
135
EasyMCQ
એક ખેડૂત $100 \, m^2$ નો લંબચોરસ શાકભાજીનો બગીચો શરૂ કરવા માંગે છે. તેની પાસે માત્ર $30 \, m$ કાંટાળી તાર હોવાથી,તે બગીચાની ત્રણ બાજુઓને વાડ કરે છે અને ઘરની કમ્પાઉન્ડ વોલનો ચોથી બાજુ તરીકે ઉપયોગ કરે છે. તો બગીચાના પરિમાણો શું હશે?
A
$15 \, m \times 6.67 \, m$
B
$20 \, m \times 5 \, m$
C
$30 \, m \times 3.33 \, m$
D
$40 \, m \times 2.5 \, m$

Solution

(B) ધારો કે ઘરની દીવાલને સમાંતર બાજુની લંબાઈ $l$ છે અને બાકીની બે બાજુઓની પહોળાઈ $b$ છે.
લંબચોરસ બગીચાનું ક્ષેત્રફળ $A = l \times b = 100 \, m^2$ છે.
ત્રણ બાજુઓ માટે વપરાયેલ કાંટાળી તારની કુલ લંબાઈ $l + 2b = 30 \, m$ છે.
ક્ષેત્રફળના સમીકરણ પરથી,$l = 100/b$.
આ કિંમતને પરિમિતિના સમીકરણમાં મૂકતા: $(100/b) + 2b = 30$.
$b$ વડે ગુણતા: $100 + 2b^2 = 30b$,જેનું સાદું રૂપ $2b^2 - 30b + 100 = 0$ થાય છે.
$2$ વડે ભાગતા: $b^2 - 15b + 50 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(b - 10)(b - 5) = 0$.
આમ,$b = 10$ અથવા $b = 5$.
જો $b = 5 \, m$ હોય,તો $l = 100/5 = 20 \, m$. પરિમિતિ તપાસતા: $20 + 2(5) = 30 \, m$ (સાચું છે).
જો $b = 10 \, m$ હોય,તો $l = 100/10 = 10 \, m$. પરિમિતિ તપાસતા: $10 + 2(10) = 30 \, m$ (સાચું છે).
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$20 \, m \times 5 \, m$ પરિમાણો યોગ્ય છે.
136
EasyMCQ
એક લંબચોરસની પહોળાઈ $a$ અને લંબાઈ $b$ છે. જો પહોળાઈમાં $20 \%$ નો ઘટાડો કરવામાં આવે અને લંબાઈમાં $10 \%$ નો વધારો કરવામાં આવે,તો નવા લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ મૂળ ક્ષેત્રફળ $ab$ ના કેટલા ટકા થશે?
A
$80$
B
$88$
C
$110$
D
$120$

Solution

(B) લંબચોરસનું મૂળ ક્ષેત્રફળ $A_1 = a \times b = ab$ છે.
નવી પહોળાઈ $a' = a - 0.20a = 0.80a$ છે.
નવી લંબાઈ $b' = b + 0.10b = 1.10b$ છે.
નવું ક્ષેત્રફળ $A_2 = a' \times b' = (0.80a) \times (1.10b) = 0.88ab$ છે.
નવા ક્ષેત્રફળને મૂળ ક્ષેત્રફળના ટકા તરીકે દર્શાવવા માટે,આપણે $(A_2 / A_1) \times 100 = (0.88ab / ab) \times 100 = 88 \%$ ગણીએ છીએ.
તેથી,નવા લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ મૂળ ક્ષેત્રફળ $ab$ ના $88 \%$ છે.
137
MediumMCQ
સમબાજુ ચતુષ્કોણની દરેક બાજુ $26 \ cm$ છે અને તેનો એક વિકર્ણ $48 \ cm$ લાંબો છે. સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ ($cm^2$ માં) કેટલું થાય?
A
$240$
B
$300$
C
$360$
D
$480$

Solution

(D) ધારો કે સમબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ છે,જેમાં બાજુ $AB = 26 \ cm$ અને વિકર્ણ $AC = 48 \ cm$ છે. સમબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો એકબીજાને કાટખૂણે દુભાગે છે,જે બિંદુ $O$ પર છે.
તેથી,$OA = OC = \frac{48}{2} = 24 \ cm$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\Delta OAB$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$(OB)^2 = (AB)^2 - (OA)^2$
$(OB)^2 = (26)^2 - (24)^2$
$(OB)^2 = (26 - 24)(26 + 24) = 2 \times 50 = 100$
$OB = \sqrt{100} = 10 \ cm$.
બીજો વિકર્ણ $BD = 2 \times OB = 2 \times 10 = 20 \ cm$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times d_1 \times d_2$ દ્વારા મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times 48 \times 20 = 480 \ cm^2$.
Solution diagram
138
MediumMCQ
એક વર્તુળ અને એક લંબચોરસની પરિમિતિ સમાન છે. લંબચોરસની બાજુઓ $18 \, cm$ અને $26 \, cm$ છે. તો વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થશે? ($cm^2$ માં)
A
$88$
B
$154$
C
$1250$
D
$616$

Solution

(D) લંબચોરસની પરિમિતિ $P = 2(l + b) = 2(18 + 26) = 2(44) = 88 \, cm$ છે.
વર્તુળની પરિમિતિ લંબચોરસની પરિમિતિ જેટલી હોવાથી,$2 \pi r = 88 \, cm$ થાય.
ત્રિજ્યા $r$ શોધતા,$r = \frac{88}{2 \pi} = \frac{44}{\pi} \, cm$ મળે.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi r^2$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$r$ ની કિંમત મૂકતા,$A = \pi \left( \frac{44}{\pi} \right)^2 = \pi \times \frac{44 \times 44}{\pi^2} = \frac{44 \times 44}{\pi}$ મળે.
$\pi \approx \frac{22}{7}$ લેતા,$A = \frac{44 \times 44 \times 7}{22} = 2 \times 44 \times 7 = 616 \, cm^2$ થાય.
139
MediumMCQ
એક વર્તુળાકાર મેદાન જેનો વ્યાસ $35 \ m$ છે,તેની આસપાસ $1.4 \ m$ પહોળો બગીચો છે. તો બગીચાનું ક્ષેત્રફળ ચોરસ મીટરમાં કેટલું થાય?
A
$160.16$
B
$176.16$
C
$196.16$
D
માહિતી અપૂરતી છે

Solution

(A) વર્તુળાકાર મેદાનનો વ્યાસ $35 \ m$ છે,તેથી મેદાનની ત્રિજ્યા $(r)$ $35 / 2 = 17.5 \ m$ થાય.
બગીચો મેદાનની આસપાસ $1.4 \ m$ પહોળો છે,તેથી બહારના વર્તુળની ત્રિજ્યા $(R)$ $17.5 + 1.4 = 18.9 \ m$ થાય.
બગીચાનું ક્ષેત્રફળ એ બહારના વર્તુળના ક્ષેત્રફળ અને અંદરના વર્તુળાકાર મેદાનના ક્ષેત્રફળ વચ્ચેનો તફાવત છે.
બગીચાનું ક્ષેત્રફળ $= \pi R^2 - \pi r^2 = \pi (R^2 - r^2) = \pi (R + r)(R - r)$.
બગીચાનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{22}{7} \times (18.9 + 17.5) \times (18.9 - 17.5)$.
બગીચાનું ક્ષેત્રફળ $= \frac{22}{7} \times 36.4 \times 1.4$.
બગીચાનું ક્ષેત્રફળ $= 22 \times 36.4 \times 0.2 = 22 \times 7.28 = 160.16 \ m^2$.
140
EasyMCQ
જો વર્તુળની ત્રિજ્યામાં $75 \%$ નો વધારો કરવામાં આવે,તો તેના પરિઘમાં કેટલો વધારો થશે ($\%$ માં)?
A
$25$
B
$50$
C
$75$
D
$100$

Solution

(C) વર્તુળના પરિઘનું સૂત્ર $C = 2 \pi r$ છે,જ્યાં $r$ એ ત્રિજ્યા છે.
અહીં $2 \pi$ અચળ હોવાથી,પરિઘ $C$ એ ત્રિજ્યા $r$ ના સમપ્રમાણમાં છે $(C \propto r)$.
જો ત્રિજ્યા $r$ માં $75 \%$ નો વધારો કરવામાં આવે,તો નવી ત્રિજ્યા $r'$ એ $r + 0.75r = 1.75r$ થશે.
નવો પરિઘ $C'$ એ $2 \pi (1.75r) = 1.75(2 \pi r) = 1.75C$ થશે.
પરિઘમાં થતો ટકાવારી વધારો $\frac{C' - C}{C} \times 100 = \frac{1.75C - C}{C} \times 100 = 0.75 \times 100 = 75 \%$ મળે.
આમ,પરિઘમાં $75 \%$ નો વધારો થશે.
141
DifficultMCQ
જો $X$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો સમબાજુ ત્રિકોણ અને $Y$ ક્ષેત્રફળ ધરાવતો ચોરસ સમાન પરિમિતિ ધરાવતા હોય,તો $X$ એ
A
$Y$ ની બરાબર છે
B
$Y$ કરતા મોટું છે
C
$Y$ કરતા નાનું છે
D
$Y$ કરતા નાનું અથવા બરાબર છે

Solution

(C) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણની બાજુ $a$ છે અને ચોરસની બાજુ $b$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $X = \frac{\sqrt{3}}{4} a^2$ છે અને તેની પરિમિતિ $P = 3a$ છે.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $Y = b^2$ છે અને તેની પરિમિતિ $P = 4b$ છે.
બંનેની પરિમિતિ સમાન હોવાથી,$3a = 4b$,જેનો અર્થ છે કે $b = \frac{3a}{4}$.
હવે,$Y = b^2 = (\frac{3a}{4})^2 = \frac{9a^2}{16}$.
ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ પરથી,આપણી પાસે $a^2 = \frac{4X}{\sqrt{3}}$ છે.
આ કિંમત $Y$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,$Y = \frac{9}{16} \times \frac{4X}{\sqrt{3}} = \frac{9X}{4\sqrt{3}} = \frac{3\sqrt{3}X}{4}$ મળે છે.
ચૂક $\sqrt{3} \approx 1.732$ હોવાથી,$Y \approx \frac{3 \times 1.732}{4} X = 1.299X$ થાય છે.
તેથી,$Y > X$,જેનો અર્થ છે કે $X < Y$.
142
EasyMCQ
ચોરસની બાજુ માપતી વખતે $2 \%$ ભૂલ વધુ થાય છે. ચોરસના ગણતરી કરેલા ક્ષેત્રફળમાં ભૂલની ટકાવારી કેટલી છે?.....$\%$
A
$2$
B
$2.02$
C
$4$
D
$4.04$

Solution

(D) ધારો કે ચોરસની બાજુ $x$ છે.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $A = x^2$ છે.
આપેલ છે કે બાજુ માપવામાં $2 \%$ ભૂલ થાય છે,તેથી નવી બાજુ $x' = x + 0.02x = 1.02x$ થશે.
નવું ક્ષેત્રફળ $A' = (1.02x)^2 = 1.0404x^2$ થશે.
ક્ષેત્રફળમાં ફેરફાર $\Delta A = A' - A = 1.0404x^2 - x^2 = 0.0404x^2$ છે.
ક્ષેત્રફળમાં ભૂલની ટકાવારી $\frac{\Delta A}{A} \times 100 = \frac{0.0404x^2}{x^2} \times 100 = 4.04 \%$ છે.
143
MediumMCQ
$A$ એક વર્તુળાકાર માર્ગ પર $40$ મિનિટમાં $8$ આંટા મારી શકે છે. જો વર્તુળનો વ્યાસ મૂળ વ્યાસ કરતા $10$ ગણો કરવામાં આવે,તો તે જ ઝડપે $A$ ને નવા માર્ગ પર એક આંટો મારવા માટે કેટલો સમય (મિનિટમાં) લાગશે?
A
$20$
B
$25$
C
$50$
D
$100$

Solution

(C) ધારો કે મૂળ વ્યાસ $D$ છે અને મૂળ પરિઘ $C = \pi D$ છે.
$8$ આંટા મારવા માટે લાગતો સમય = $40$ મિનિટ.
$1$ આંટો મારવા માટે લાગતો સમય = $40 / 8 = 5$ મિનિટ.
ઝડપ $v = \frac{\text{અંતર}}{\text{સમય}} = \frac{C}{5} = \frac{\pi D}{5}$.
નવો વ્યાસ $D' = 10D$.
નવો પરિઘ $C' = \pi D' = 10 \pi D = 10C$.
ઝડપ $v$ સમાન રહેતી હોવાથી,$1$ આંટો પૂર્ણ કરવા માટે લાગતો નવો સમય $T'$:
$T' = \frac{C'}{v} = \frac{10C}{C/5} = 10 \times 5 = 50$ મિનિટ.
144
DifficultMCQ
એક સમબાજુ ત્રિકોણ,એક ચોરસ અને એક વર્તુળની પરિમિતિ સમાન છે. જો $T$ એ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ,$S$ એ ચોરસનું ક્ષેત્રફળ અને $C$ એ વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ દર્શાવતું હોય,તો
A
$S < T < C$
B
$T < C < S$
C
$T < S < C$
D
$C < S < T$

Solution

(C) ધારો કે પરિમિતિ $P$ છે. પરિમિતિ સમાન હોવાથી,$3a = 4b = 2\pi r = P$,જ્યાં $a$ એ ત્રિકોણની બાજુ,$b$ એ ચોરસની બાજુ અને $r$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે.
$1$. સમબાજુ ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ: $T = \frac{\sqrt{3}}{4} a^2 = \frac{\sqrt{3}}{4} \left(\frac{P}{3}\right)^2 = \frac{\sqrt{3}}{36} P^2 \approx 0.0481 P^2$.
$2$. ચોરસનું ક્ષેત્રફળ: $S = b^2 = \left(\frac{P}{4}\right)^2 = \frac{1}{16} P^2 = 0.0625 P^2$.
$3$. વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ: $C = \pi r^2 = \pi \left(\frac{P}{2\pi}\right)^2 = \frac{P^2}{4\pi} \approx 0.0796 P^2$.
$P^2$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $0.0481 < 0.0625 < 0.0796$.
આમ,$T < S < C$.
145
DifficultMCQ
એક ત્રિકોણની બાજુઓ $6\, cm$,$11\, cm$ અને $15\, cm$ છે. તેના અંતઃવૃત્તની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$3 \sqrt{2}\, cm$
B
$\frac{4 \sqrt{2}}{5}\, cm$
C
$\frac{5 \sqrt{2}}{4}\, cm$
D
$6 \sqrt{2}\, cm$

Solution

(C) ધારો કે $r$ એ અંતઃવૃત્તની ત્રિજ્યા છે.
આપેલ ત્રિકોણની બાજુઓ $a = 11\, cm$,$b = 6\, cm$ અને $c = 15\, cm$ છે.
સૌ પ્રથમ,ત્રિકોણની અર્ધ-પરિમિતિ $s$ શોધો:
$s = \frac{a + b + c}{2} = \frac{11 + 6 + 15}{2} = \frac{32}{2} = 16\, cm$.
હવે,હેરોનના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $(\Delta)$ શોધો:
$\Delta = \sqrt{s(s - a)(s - b)(s - c)}$
$\Delta = \sqrt{16(16 - 11)(16 - 6)(16 - 15)}$
$\Delta = \sqrt{16 \times 5 \times 10 \times 1} = \sqrt{800} = 20 \sqrt{2}\, cm^2$.
અંતઃવૃત્તની ત્રિજ્યા $r$ શોધવાનું સૂત્ર $r = \frac{\Delta}{s}$ છે.
$r = \frac{20 \sqrt{2}}{16} = \frac{5 \sqrt{2}}{4}\, cm$.
Solution diagram
146
MediumMCQ
$4\, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં એક ચોરસ અંતર્ગત છે. વર્તુળ અને ચોરસ વચ્ચેના ભાગનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$(8 \pi - 16)\, cm^2$
B
$(8 \pi - 32)\, cm^2$
C
$(16 \pi - 16)\, cm^2$
D
$(16 \pi - 32)\, cm^2$

Solution

(D) વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = 4\, cm$ છે.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $= \pi r^2 = \pi \times (4)^2 = 16 \pi\, cm^2$.
ચોરસ વર્તુળમાં અંતર્ગત હોવાથી,ચોરસનો વિકર્ણ એ વર્તુળના વ્યાસ જેટલો થાય.
વર્તુળનો વ્યાસ $= 2 \times r = 2 \times 4 = 8\, cm$.
ધારો કે ચોરસની બાજુ $a$ છે. ચોરસનો વિકર્ણ $a\sqrt{2}$ થાય.
તેથી,$a\sqrt{2} = 8$,જે આપણને $a = \frac{8}{\sqrt{2}} = 4\sqrt{2}\, cm$ આપે છે.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $= a^2 = (4\sqrt{2})^2 = 16 \times 2 = 32\, cm^2$.
વર્તુળ અને ચોરસ વચ્ચેના ભાગનું ક્ષેત્રફળ એ વર્તુળના ક્ષેત્રફળ અને ચોરસના ક્ષેત્રફળનો તફાવત છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $= (16 \pi - 32)\, cm^2$.
147
DifficultMCQ
એક વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $220 \text{ cm}^2$ છે. આ વર્તુળમાં અંતર્ગત ચોરસનું ક્ષેત્રફળ ($\text{cm}^2$ માં) કેટલું હશે?
A
$49$
B
$70$
C
$140$
D
$150$

Solution

(C) આપેલ છે કે વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $\pi r^2 = 220 \text{ cm}^2$ છે.
$\pi = \frac{22}{7}$ લેતા,$\frac{22}{7} \times r^2 = 220$.
$r^2 = \frac{220 \times 7}{22} = 70$.
તેથી,$r = \sqrt{70} \text{ cm}$.
વર્તુળમાં અંતર્ગત ચોરસનો વિકર્ણ એ વર્તુળના વ્યાસ જેટલો હોય છે.
વ્યાસ $d = 2r = 2\sqrt{70} \text{ cm}$.
ધારો કે ચોરસની બાજુ $a$ છે. ચોરસનો વિકર્ણ $a\sqrt{2}$ થાય.
તેથી,$a\sqrt{2} = 2\sqrt{70}$.
$a = \frac{2\sqrt{70}}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{35}$.
ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $a^2 = (2\sqrt{35})^2 = 4 \times 35 = 140 \text{ cm}^2$ થાય.
148
MediumMCQ
એક ટાંકી $25 \ m$ લાંબી,$12 \ m$ પહોળી અને $6 \ m$ ઊંડી છે. તેની દીવાલો અને તળિયે $75 \ paise/m^2$ ના દરે પ્લાસ્ટર કરવાનો ખર્ચ (₹ માં) કેટલો થાય?
A
$456$
B
$458$
C
$558$
D
$568$

Solution

(C) ટાંકી એક ખુલ્લું લંબઘન છે. પ્લાસ્ટર કરવા માટેનો વિસ્તાર ચાર દીવાલો અને તળિયાનો સમાવેશ કરે છે.
ચાર દીવાલોનું ક્ષેત્રફળ $= 2(\text{લંબાઈ }+ \text{પહોળાઈ}) \times \text{ઊંચાઈ }= 2(25 + 12) \times 6 = 2(37) \times 6 = 444 \ m^2$.
તળિયાનું ક્ષેત્રફળ $= \text{લંબાઈ }\times \text{પહોળાઈ }= 25 \times 12 = 300 \ m^2$.
પ્લાસ્ટર કરવા માટેનું કુલ ક્ષેત્રફળ $= 444 + 300 = 744 \ m^2$.
પ્લાસ્ટર કરવાનો ખર્ચ $= 744 \times 0.75 \ Rs./m^2 = 744 \times \frac{3}{4} = 186 \times 3 = ₹ 558$.
149
EasyMCQ
જો એક ત્રિકોણમાં,ક્ષેત્રફળ સંખ્યાત્મક રીતે પરિમિતિ જેટલું હોય,તો ત્રિકોણના અંતઃવૃત્તની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$1$
B
$1.5$
C
$2$
D
$3$

Solution

(C) ધારો કે ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $A$ છે અને અર્ધ-પરિમિતિ $s$ છે.
આપેલ છે કે ક્ષેત્રફળ એ પરિમિતિ જેટલું છે,તેથી $A = 2s$ થાય.
અંતઃવૃત્તની ત્રિજ્યા $(r)$ શોધવાનું સૂત્ર $r = \frac{A}{s}$ છે.
સૂત્રમાં $A = 2s$ મૂકતા,આપણને $r = \frac{2s}{s} = 2$ મળે છે.
તેથી,અંતઃવૃત્તની ત્રિજ્યા $2$ છે.
150
MediumMCQ
$42 \ cm$ બાજુ ધરાવતા સમબાજુ ત્રિકોણના અંતઃવૃત્તનું ક્ષેત્રફળ ($cm^2$ માં) શોધો.
A
$22 \sqrt{3}$
B
$231$
C
$462$
D
$924$

Solution

(C) $a = 42 \ cm$ બાજુ ધરાવતા સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,અંતઃવૃત્તની ત્રિજ્યા $r$ શોધવાનું સૂત્ર $r = \frac{a}{2\sqrt{3}}$ છે.
$a = 42 \ cm$ મૂકતા:
$r = \frac{42}{2\sqrt{3}} = \frac{21}{\sqrt{3}} = 7\sqrt{3} \ cm$.
અંતઃવૃત્તનું ક્ષેત્રફળ $\pi r^2$ દ્વારા મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{22}{7} \times (7\sqrt{3})^2$
$= \frac{22}{7} \times 49 \times 3$
$= 22 \times 7 \times 3$
$= 462 \ cm^2$.
Solution diagram

Mensuration — Measurement of Area · Frequently Asked Questions

1Are these Mensuration questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Mensuration Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.