Gujarati

Higher order derivatives Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Continuity and Differentiation · Higher order derivatives

274+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 23 of 274 questions in Gujarati

251
MediumMCQ
જો $y=ae^x+be^{-x}+c$,જ્યાં $a, b, c$ પ્રાચલો છે,તો $y^{\prime \prime \prime}$ બરાબર શું થાય?
A
$0$
B
$y$
C
$y^{\prime}$
D
$y^{\prime \prime}$

Solution

(C) આપેલ વિધેય: $y = ae^x + be^{-x} + c$
$x$ ની સાપેક્ષમાં પ્રથમ વિકલન કરતા:
$y^{\prime} = \frac{d}{dx}(ae^x + be^{-x} + c) = ae^x - be^{-x}$
$x$ ની સાપેક્ષમાં ફરીથી વિકલન કરતા:
$y^{\prime \prime} = \frac{d}{dx}(ae^x - be^{-x}) = ae^x + be^{-x}$
$x$ ની સાપેક્ષમાં ત્રીજી વાર વિકલન કરતા:
$y^{\prime \prime \prime} = \frac{d}{dx}(ae^x + be^{-x}) = ae^x - be^{-x}$
આ પરિણામને પ્રથમ વિકલન સાથે સરખાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $y^{\prime \prime \prime} = y^{\prime}$.
252
DifficultMCQ
જો $y=a \cos (\log x)+b \sin (\log x)$,જ્યાં $a, b$ પ્રાચલો છે,તો $x^2 y^{\prime \prime}+x y^{\prime}$ ની કિંમત શોધો.
A
$y$
B
$-y$
C
$2 y$
D
$-2 y$

Solution

(B) આપેલ છે કે $y=a \cos (\log x)+b \sin (\log x)$.
પ્રથમ,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$y^{\prime} = \frac{d}{dx} [a \cos (\log x)+b \sin (\log x)] = -a \sin (\log x) \cdot \frac{1}{x} + b \cos (\log x) \cdot \frac{1}{x} = \frac{-a \sin (\log x) + b \cos (\log x)}{x}$.
તેથી,$x y^{\prime} = -a \sin (\log x) + b \cos (\log x)$.
હવે,ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dx} (x y^{\prime}) = \frac{d}{dx} [-a \sin (\log x) + b \cos (\log x)]$.
ડાબી બાજુ ગુણાકારનો નિયમ વાપરતા: $x y^{\prime \prime} + y^{\prime} = -a \cos (\log x) \cdot \frac{1}{x} - b \sin (\log x) \cdot \frac{1}{x}$.
બંને બાજુ $x$ વડે ગુણતા:
$x^2 y^{\prime \prime} + x y^{\prime} = -[a \cos (\log x) + b \sin (\log x)]$.
કારણ કે $y = a \cos (\log x) + b \sin (\log x)$,તેથી:
$x^2 y^{\prime \prime} + x y^{\prime} = -y$.
253
MediumMCQ
જો $f(x)=\frac{x-1}{e^x}$ હોય,તો $f^{\prime}(0)+f^{\prime \prime}(0)=$
A
$0$
B
$1$
C
-$1$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$f(x)=\frac{x-1}{e^x} \dots (i)$
ભાગાકારના નિયમ $\frac{d}{dx}(\frac{u}{v}) = \frac{v u' - u v'}{v^2}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે $f(x)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ:
$f'(x) = \frac{e^x(1) - (x-1)e^x}{(e^x)^2} = \frac{e^x(1 - x + 1)}{e^{2x}} = \frac{2-x}{e^x} \dots (ii)$
સમીકરણ $(ii)$ માં $x=0$ મૂકતા:
$f'(0) = \frac{2-0}{e^0} = 2 \dots (iii)$
હવે,સમીકરણ $(ii)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$f''(x) = \frac{e^x(-1) - (2-x)e^x}{(e^x)^2} = \frac{e^x(-1 - 2 + x)}{e^{2x}} = \frac{x-3}{e^x} \dots (iv)$
સમીકરણ $(iv)$ માં $x=0$ મૂકતા:
$f''(0) = \frac{0-3}{e^0} = -3 \dots (v)$
સમીકરણ $(iii)$ અને $(v)$ નો સરવાળો કરતા:
$f'(0) + f''(0) = 2 + (-3) = -1$
254
MediumMCQ
જો $y = \sin ax + \cos bx$ હોય,તો $y'' + b^2 y =$
A
$(b^2 - a^2) \sin ax$
B
$(b^2 - a^2) \cos bx$
C
$(a^2 - b^2) \tan ax$
D
$(b^2 - a^2) \cot bx$

Solution

(A) આપેલ છે $y = \sin ax + \cos bx$.
પ્રથમ,$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$y' = \frac{d}{dx}(\sin ax) + \frac{d}{dx}(\cos bx) = a \cos ax - b \sin bx$.
ત્યારબાદ,દ્વિતીય વિકલન મેળવવા માટે ફરીથી વિકલન કરતા:
$y'' = \frac{d}{dx}(a \cos ax - b \sin bx) = -a^2 \sin ax - b^2 \cos bx$.
હવે,$y''$ અને $y$ ની કિંમત $y'' + b^2 y$ માં મૂકતા:
$y'' + b^2 y = (-a^2 \sin ax - b^2 \cos bx) + b^2(\sin ax + \cos bx)$.
$y'' + b^2 y = -a^2 \sin ax - b^2 \cos bx + b^2 \sin ax + b^2 \cos bx$.
$y'' + b^2 y = (b^2 - a^2) \sin ax$.
255
EasyMCQ
જો $y=e^{ax}(\cos bx+\sin bx)$ એ સમીકરણ $\frac{d^2y}{dx^2}-K\frac{dy}{dx}+Ly=0$ નું સમાધાન કરતું હોય,તો $L+bK=$
A
$0$
B
$(a+b)^2$
C
$a^2-b^2$
D
$a^2+b^2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $y=e^{ax}(\cos bx+\sin bx)$.
પ્રથમ વિકલન: $\frac{dy}{dx}=ae^{ax}(\cos bx+\sin bx)+e^{ax}(-b\sin bx+b\cos bx) = ay+be^{ax}(\cos bx-\sin bx)$.
આને ફરીથી ગોઠવતા $be^{ax}(\cos bx-\sin bx) = \frac{dy}{dx}-ay$ મળે છે.
દ્વિતીય વિકલન: $\frac{d^2y}{dx^2} = a\frac{dy}{dx} + b[ae^{ax}(\cos bx-\sin bx) + e^{ax}(-b\sin bx-b\cos bx)]$.
$\frac{d^2y}{dx^2} = a\frac{dy}{dx} + a[be^{ax}(\cos bx-\sin bx)] - b^2e^{ax}(\sin bx+\cos bx)$.
$be^{ax}(\cos bx-\sin bx) = \frac{dy}{dx}-ay$ અને $e^{ax}(\cos bx+\sin bx) = y$ મૂકતા:
$\frac{d^2y}{dx^2} = a\frac{dy}{dx} + a(\frac{dy}{dx}-ay) - b^2y$.
$\frac{d^2y}{dx^2} - 2a\frac{dy}{dx} + (a^2+b^2)y = 0$.
$\frac{d^2y}{dx^2}-K\frac{dy}{dx}+Ly=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $K=2a$ અને $L=a^2+b^2$ મળે છે.
તેથી,$L+bK = a^2+b^2+b(2a) = a^2+b^2+2ab = (a+b)^2$.
256
DifficultMCQ
ધારો કે $\cos ^{-1}\left(\frac{y}{b}\right)=\log \left(\frac{x}{n}\right)^{n}$. તો
A
$x^{2} y_{2}+x y_{1}+n^{2} y=0$
B
$x y_{2}-x y_{1}+2 n^{2} y=0$
C
$x^{2} y_{2}+3 x y_{1}-n^{2} y=0$
D
$x y_{2}+5 x y_{1}-3 y=0$

Solution

(A) આપેલ છે: $\cos ^{-1}\left(\frac{y}{b}\right) = n \log \left(\frac{x}{n}\right)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$-\frac{1}{\sqrt{1 - (y/b)^2}} \cdot \frac{y_1}{b} = n \cdot \frac{n}{x} \cdot \frac{1}{n} = \frac{n}{x}$.
$-\frac{1}{\sqrt{(b^2 - y^2)/b^2}} \cdot \frac{y_1}{b} = \frac{n}{x}$ $\Rightarrow -\frac{b}{\sqrt{b^2 - y^2}} \cdot \frac{y_1}{b} = \frac{n}{x}$.
$-\frac{y_1}{\sqrt{b^2 - y^2}} = \frac{n}{x} \Rightarrow -x y_1 = n \sqrt{b^2 - y^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x^2 y_1^2 = n^2 (b^2 - y^2)$.
ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$x^2 (2 y_1 y_2) + 2x y_1^2 = n^2 (-2 y y_1)$.
$2 y_1$ વડે ભાગતા ($y_1 \neq 0$ ધારીને):
$x^2 y_2 + x y_1 = -n^2 y \Rightarrow x^2 y_2 + x y_1 + n^2 y = 0$.
257
MediumMCQ
જો $y=\tan ^{-1}\left[\frac{\log _e\left(\frac{e}{x^2}\right)}{\log _e\left(e x^2\right)}\right]+\tan ^{-1}\left[\frac{3+2 \log _e x}{1-6 \log _e x}\right]$ હોય,તો $\frac{d^2 y}{d x^2}=$
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
-$1$

Solution

(C) ધારો કે $u = \log_e x$. તો પદાવલિ આ મુજબ બને છે:
$y = \tan^{-1}\left[\frac{\log_e e - \log_e x^2}{\log_e e + \log_e x^2}\right] + \tan^{-1}\left[\frac{3+2u}{1-6u}\right]$
$y = \tan^{-1}\left[\frac{1-2u}{1+2u}\right] + \tan^{-1}\left[\frac{3+2u}{1-3(2u)}\right]$
સૂત્ર $\tan^{-1} A - \tan^{-1} B = \tan^{-1}\left(\frac{A-B}{1+AB}\right)$ અને $\tan^{-1} A + \tan^{-1} B = \tan^{-1}\left(\frac{A+B}{1-AB}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y = (\tan^{-1} 1 - \tan^{-1}(2u)) + (\tan^{-1} 3 + \tan^{-1}(2u))$
$y = \tan^{-1} 1 + \tan^{-1} 3$
અહીં $y$ અચળ હોવાથી,વિકલન $\frac{dy}{dx} = 0$ થાય.
તેથી,દ્વિતીય વિકલન $\frac{d^2 y}{d x^2} = 0$ થાય.
258
DifficultMCQ
ધારો કે $\cos ^{-1}\left(\frac{y}{b}\right)=\log _e\left(\frac{x}{n}\right)^n$. તો $A y_2+B y_1+C y=0$ માટે શક્ય છે:
A
$A=2, B=x^2, C=n$
B
$A=x^2, B=x, C=n^2$
C
$A=x, B=2 x, C=3 n+1$
D
$A=x^2, B=3 x, C=2 n$

Solution

(B) આપેલ છે $\cos ^{-1}\left(\frac{y}{b}\right)=n \log _e\left(\frac{x}{n}\right)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$-\frac{1}{\sqrt{1-\frac{y^2}{b^2}}} \cdot \frac{1}{b} y_1 = n \cdot \frac{n}{x} \cdot \frac{1}{n} = \frac{n}{x}$.
$-\frac{y_1}{\sqrt{b^2-y^2}} = \frac{n}{x} \implies x y_1 = -n \sqrt{b^2-y^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x^2 y_1^2 = n^2 (b^2-y^2)$.
ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$2 x y_1^2 + x^2 \cdot 2 y_1 y_2 = -n^2 \cdot 2 y y_1$.
$2 x y_1$ વડે ભાગતા (ધારો કે $x \neq 0, y_1 \neq 0$):
$y_1 + x y_2 = -\frac{n^2 y}{x}$.
$x y_1 + x^2 y_2 + n^2 y = 0$.
$A y_2 + B y_1 + C y = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $A=x^2, B=x, C=n^2$ મળે છે.
259
MediumMCQ
જો $y = \frac{A}{x} + B x^2$ હોય,તો $x^2 \frac{d^2 y}{d x^2} =$
A
$2 y$
B
$y^2$
C
$y^3$
D
$y^4$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $y = A x^{-1} + B x^2$.
પ્રથમ,$y$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d y}{d x} = -A x^{-2} + 2 B x$.
ત્યારબાદ,દ્વિતીય વિકલિત મેળવવા માટે ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d^2 y}{d x^2} = 2 A x^{-3} + 2 B$.
હવે,$x^2$ વડે ગુણતા:
$x^2 \frac{d^2 y}{d x^2} = x^2 (2 A x^{-3} + 2 B) = 2 A x^{-1} + 2 B x^2$.
$2$ સામાન્ય લેતા:
$x^2 \frac{d^2 y}{d x^2} = 2 (A x^{-1} + B x^2)$.
કારણ કે $y = A x^{-1} + B x^2$ છે,તેથી આપણે $y$ ને પદમાં મૂકતા:
$x^2 \frac{d^2 y}{d x^2} = 2 y$.
260
MediumMCQ
$y=\sin ^{-1}\left\{\frac{5 x+12 \sqrt{1-x^{2}}}{13}\right\} ;|x| \leq 1$ માટે,જો $a\left(1-x^{2}\right) y_{2}+b x y_{1}=0$ હોય તો $(a, b)=$
A
$(2,1)$
B
$(1,-1)$
C
$(-1,1)$
D
$(1,2)$

Solution

(B) આપેલ છે $y=\sin ^{-1}\left(\frac{5 x+12 \sqrt{1-x^{2}}}{13}\right)$.
ધારો કે $x = \cos \theta$,તો $\sqrt{1-x^2} = \sin \theta$.
વળી,ધારો કે $\sin \alpha = \frac{5}{13}$,તો $\cos \alpha = \frac{12}{13}$.
આ કિંમતો $y$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = \sin^{-1}(\sin \alpha \cos \theta + \cos \alpha \sin \theta)$
$y = \sin^{-1}(\sin(\alpha + \theta)) = \alpha + \theta$
$y = \sin^{-1}(\frac{5}{13}) + \cos^{-1}(x)$
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$y_1 = \frac{dy}{dx} = 0 - \frac{1}{\sqrt{1-x^2}} = -\frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$
$\sqrt{1-x^2}$ વડે ગુણતા $y_1 \sqrt{1-x^2} = -1$ મળે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $y_1^2 (1-x^2) = 1$.
ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$2y_1 y_2 (1-x^2) + y_1^2 (-2x) = 0$
$2y_1$ વડે ભાગતા (ધારી લો કે $y_1 \neq 0$):
$y_2(1-x^2) - x y_1 = 0$.
આને $a(1-x^2)y_2 + bxy_1 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=1$ અને $b=-1$ મળે છે.
તેથી,$(a, b) = (1, -1)$.
261
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x) = \tan^{-1} x$. તો જ્યારે $x$ ની કિંમત કેટલી હોય ત્યારે $f'(x) + f''(x) = 0$ થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$-i$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = \tan^{-1} x$.
પ્રથમ વિકલન: $f'(x) = \frac{1}{1+x^2}$.
દ્વિતીય વિકલન: $f''(x) = \frac{d}{dx} (1+x^2)^{-1} = -1(1+x^2)^{-2} \cdot (2x) = \frac{-2x}{(1+x^2)^2}$.
આપણને આપેલ છે કે $f'(x) + f''(x) = 0$.
વિકલનોની કિંમત મૂકતા: $\frac{1}{1+x^2} - \frac{2x}{(1+x^2)^2} = 0$.
$(1+x^2)^2$ વડે ગુણતા: $(1+x^2) - 2x = 0$.
આ સમીકરણ $x^2 - 2x + 1 = 0$ માં ફેરવાય છે,જે $(x-1)^2 = 0$ છે.
તેથી,$x = 1$.
262
MediumMCQ
વિધેય $y=e^{kx}$ એ $(\frac{d^2y}{dx^2}+\frac{dy}{dx})(\frac{dy}{dx}-y)=y\frac{dy}{dx}$ નું સમાધાન કરે છે. તે નીચેનામાંથી કોના માટે માન્ય છે?
A
$k$ ની બરાબર એક કિંમત
B
$k$ ની બે ભિન્ન કિંમતો
C
$k$ ની ત્રણ ભિન્ન કિંમતો
D
$k$ ની અસંખ્ય કિંમતો

Solution

(C) આપેલ છે કે $y = e^{kx}$.
તેથી $\frac{dy}{dx} = ke^{kx} = ky$ અને $\frac{d^2y}{dx^2} = k^2e^{kx} = k^2y$.
આ કિંમતોને આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{d^2y}{dx^2} + \frac{dy}{dx})(\frac{dy}{dx} - y) = y\frac{dy}{dx}$
$(k^2y + ky)(ky - y) = y(ky)$
$ky(k+1) \cdot y(k-1) = ky^2$
$k(k^2 - 1)y^2 = ky^2$
અહીં $y = e^{kx} \neq 0$ હોવાથી,આપણે $y^2$ વડે ભાગી શકીએ:
$k(k^2 - 1) = k$
$k^3 - k = k$
$k^3 - 2k = 0$
$k(k^2 - 2) = 0$
આમ,$k = 0$ અથવા $k^2 = 2$,જે આપણને $k = 0, \sqrt{2}, -\sqrt{2}$ આપે છે.
આમ,$k$ ની ત્રણ ભિન્ન કિંમતો મળે છે.
263
EasyMCQ
જો $y=e^{\tan ^{-1} x}$ હોય,તો:
A
$(1+x^2) y_2+(2 x-1) y_1=0$
B
$(1+x^2) y_2+2 x y=0$
C
$(1+x^2) y_2-y_1=0$
D
$(1+x^2) y_2+3 x y_1+4 y=0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $y=e^{\tan ^{-1} x}$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = e^{\tan ^{-1} x} \times \frac{d}{dx}(\tan ^{-1} x) = e^{\tan ^{-1} x} \times \frac{1}{1+x^2}$.
$y = e^{\tan ^{-1} x}$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$\frac{dy}{dx} = \frac{y}{1+x^2}$.
બંને બાજુ $(1+x^2)$ વડે ગુણતા:
$(1+x^2) y_1 = y$.
ડાબી બાજુ ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{dx}[(1+x^2) y_1] = \frac{d}{dx}(y)$.
$(1+x^2) y_2 + y_1(2x) = y_1$.
પદોને ગોઠવતા:
$(1+x^2) y_2 + (2x - 1) y_1 = 0$.
264
MediumMCQ
ધારો કે $y = \frac{x^{2}}{(x+1)^{2}(x+2)}$. તો $\frac{d^{2} y}{dx^{2}}$ શું થાય?
A
$2\left[\frac{3}{(x+1)^{4}}-\frac{3}{(x+1)^{3}}+\frac{4}{(x+2)^{3}}\right]$
B
$3\left[\frac{2}{(x+1)^{3}}+\frac{4}{(x+1)^{2}}-\frac{5}{(x+2)^{3}}\right]$
C
$\frac{6}{(x+1)^{3}}-\frac{4}{(x+1)^{2}}+\frac{3}{(x+1)^{3}}$
D
$\frac{7}{(x+1)^{3}}-\frac{3}{(x+1)^{2}}+\frac{2}{(x+1)^{3}}$

Solution

(A) આપેલ છે $y = \frac{x^{2}}{(x+1)^{2}(x+2)}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x^{2}}{(x+1)^{2}(x+2)} = \frac{A}{x+2} + \frac{B}{x+1} + \frac{C}{(x+1)^{2}}$.
સહગુણકો શોધતા આપણને $A=4, B=-3, C=1$ મળે છે.
તેથી,$y = 4(x+2)^{-1} - 3(x+1)^{-1} + (x+1)^{-2}$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં પ્રથમ વિકલન કરતા:
$y' = -4(x+2)^{-2} + 3(x+1)^{-2} - 2(x+1)^{-3}$.
ફરીથી વિકલન કરતા:
$y'' = 8(x+2)^{-3} - 6(x+1)^{-3} + 6(x+1)^{-4}$.
$y'' = 2\left[\frac{4}{(x+2)^{3}} - \frac{3}{(x+1)^{3}} + \frac{3}{(x+1)^{4}}\right]$.
આ વિકલ્પ $A$ સાથે સુસંગત છે.
265
MediumMCQ
જો $y=e^{m \sin ^{-1} x}$ હોય,તો $(1-x^{2}) \frac{d^{2} y}{d x^{2}}-x \frac{d y}{d x}-k y=0$,જ્યાં $k$ ની કિંમત શું થાય?
A
$m^{2}$
B
$2$
C
$-1$
D
$-m^{2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $y=e^{m \sin^{-1} x}$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{d y}{d x}=e^{m \sin^{-1} x} \cdot \frac{m}{\sqrt{1-x^{2}}}$ મળે.
આથી $\sqrt{1-x^{2}} \frac{d y}{d x}=m e^{m \sin^{-1} x} = m y$ થાય.
હવે ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d}{d x} \left( \sqrt{1-x^{2}} \frac{d y}{d x} \right) = \frac{d}{d x} (m y)$.
$\sqrt{1-x^{2}} \frac{d^{2} y}{d x^{2}} + \frac{1}{2 \sqrt{1-x^{2}}} (-2 x) \frac{d y}{d x} = m \frac{d y}{d x}$.
આખા સમીકરણને $\sqrt{1-x^{2}}$ વડે ગુણતા:
$(1-x^{2}) \frac{d^{2} y}{d x^{2}} - x \frac{d y}{d x} = m \sqrt{1-x^{2}} \frac{d y}{d x}$.
$\sqrt{1-x^{2}} \frac{d y}{d x} = m y$ ની કિંમત મૂકતા:
$(1-x^{2}) \frac{d^{2} y}{d x^{2}} - x \frac{d y}{d x} = m(m y) = m^{2} y$.
તેથી,$(1-x^{2}) \frac{d^{2} y}{d x^{2}} - x \frac{d y}{d x} - m^{2} y = 0$.
આપેલ સમીકરણ $(1-x^{2}) \frac{d^{2} y}{d x^{2}} - x \frac{d y}{d x} - k y = 0$ સાથે સરખાવતા,$k = m^{2}$ મળે છે.
266
MediumMCQ
જો $f(x)=\tan ^{-1}\left[\frac{\log \left(\frac{e}{x^{2}}\right)}{\log \left(e x^{2}\right)}\right]+\tan ^{-1}\left[\frac{3+2 \log x}{1-6 \log x}\right]$ હોય,તો $f^{\prime \prime}(x)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$x^{2}$
B
$x$
C
$1$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે,$f(x)=\tan ^{-1}\left[\frac{\log \left(\frac{e}{x^{2}}\right)}{\log \left(e x^{2}\right)}\right]+\tan ^{-1}\left[\frac{3+2 \log x}{1-6 \log x}\right]$
લઘુગણકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,$\log(e/x^2) = 1 - 2 \log x$ અને $\log(ex^2) = 1 + 2 \log x$.
તેથી,$f(x) = \tan^{-1}\left[\frac{1 - 2 \log x}{1 + 2 \log x}\right] + \tan^{-1}\left[\frac{3 + 2 \log x}{1 - 3(2 \log x)}\right]$.
ધારો કે $2 \log x = u$. તો $f(x) = \tan^{-1}\left[\frac{1 - u}{1 + u}\right] + \tan^{-1}\left[\frac{3 + u}{1 - 3u}\right]$.
સૂત્ર $\tan^{-1} A - \tan^{-1} B = \tan^{-1}\left(\frac{A-B}{1+AB}\right)$ અને $\tan^{-1} A + \tan^{-1} B = \tan^{-1}\left(\frac{A+B}{1-AB}\right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$f(x) = (\tan^{-1} 1 - \tan^{-1} u) + (\tan^{-1} 3 + \tan^{-1} u)$.
$f(x) = \frac{\pi}{4} + \tan^{-1} 3$.
ચુંકે $f(x)$ અચળ છે,તેથી તેનું વિકલન $f'(x) = 0$ અને દ્વિતીય વિકલન $f''(x) = 0$ થાય.
267
EasyMCQ
જો $f(x)$ અને $g(x)$ એ $(0,3)$ પર બે વાર વિકલનીય વિધેયો હોય અને $f^{\prime \prime}(x)=g^{\prime \prime}(x)$,$f^{\prime}(1)=4$,$g^{\prime}(1)=6$,$f(2)=3$,અને $g(2)=9$ નું પાલન કરતા હોય,તો $f(1)-g(1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$-4$
C
$0$
D
$-2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f^{\prime \prime}(x)=g^{\prime \prime}(x)$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા,આપણને $f^{\prime}(x)=g^{\prime}(x)+C_1$ મળે છે.
$x=1$ મુકતા,$f^{\prime}(1)=g^{\prime}(1)+C_1$ મળે.
$f^{\prime}(1)=4$ અને $g^{\prime}(1)=6$ આપેલ છે,તેથી $4=6+C_1$,જેનો અર્થ છે કે $C_1=-2$.
આમ,$f^{\prime}(x)=g^{\prime}(x)-2$.
ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા,આપણને $f(x)=g(x)-2x+C_2$ મળે છે.
$x=2$ મુકતા,$f(2)=g(2)-2(2)+C_2$ મળે.
$f(2)=3$ અને $g(2)=9$ આપેલ છે,તેથી $3=9-4+C_2$,એટલે કે $3=5+C_2$,તેથી $C_2=-2$.
આમ,$f(x)=g(x)-2x-2$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $f(x)-g(x)=-2x-2$ મળે છે.
$x=1$ માટે,$f(1)-g(1)=-2(1)-2=-4$.
268
MediumMCQ
જો $x=\sin \theta$ અને $y=\sin(k \theta)$ હોય,તો $(1-x^2) y_2-x y_1-\alpha y=0$ માટે $\alpha=$
A
$k$
B
$-k$
C
$-k^2$
D
$k^2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x=\sin \theta$ અને $y=\sin(k \theta)$.
પ્રથમ,$y_1 = \frac{dy}{dx}$ શોધો:
$\frac{dy}{d\theta} = k \cos(k \theta)$ અને $\frac{dx}{d\theta} = \cos \theta$.
$y_1 = \frac{dy/d\theta}{dx/d\theta} = \frac{k \cos(k \theta)}{\cos \theta} \implies y_1 \cos \theta = k \cos(k \theta)$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$y_2 \cos \theta - y_1 \sin \theta \cdot \frac{d\theta}{dx} = -k^2 \sin(k \theta) \cdot \frac{d\theta}{dx}$.
કારણ કે $\frac{d\theta}{dx} = \frac{1}{\cos \theta}$,તેથી:
$y_2 \cos \theta - y_1 \sin \theta \cdot \frac{1}{\cos \theta} = -k^2 \sin(k \theta) \cdot \frac{1}{\cos \theta}$.
$\cos \theta$ વડે ગુણતા:
$y_2 \cos^2 \theta - y_1 \sin \theta = -k^2 \sin(k \theta)$.
$1-x^2 = 1-\sin^2 \theta = \cos^2 \theta$ અને $x = \sin \theta$ હોવાથી:
$(1-x^2) y_2 - x y_1 = -k^2 y$.
આને $(1-x^2) y_2 - x y_1 - \alpha y = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha y = -k^2 y$ મળે છે,તેથી $\alpha = -k^2$.
269
EasyMCQ
જો $x^2+y^2=1$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$y y^{\prime \prime}-\left(2 y^{\prime}\right)^2+1=0$
B
$y y^{\prime \prime}+\left(y^{\prime}\right)^2+1=0$
C
$y y^{\prime \prime}-\left(y^{\prime}\right)^2-1=0$
D
$y y^{\prime \prime}+\left(2 y^{\prime}\right)^2+1=0$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^2+y^2=1$ છે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,આપણને મળે છે:
$2x + 2y y^{\prime} = 0$
$2$ વડે ભાગતા,આપણને $x + y y^{\prime} = 0$ મળે છે.
ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$1 + y y^{\prime \prime} + (y^{\prime}) \cdot y^{\prime} = 0$
$1 + y y^{\prime \prime} + (y^{\prime})^2 = 0$
આમ,$y y^{\prime \prime} + (y^{\prime})^2 + 1 = 0$.
270
MediumMCQ
જો $x = \int_0^y \frac{1}{\sqrt{1 + 9t^2}} dt$ અને $\frac{d^2y}{dx^2} = ay$ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$6$
C
$9$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x = \int_0^y \frac{1}{\sqrt{1 + 9t^2}} dt$.
કલનશાસ્ત્રના મૂળભૂત પ્રમેય મુજબ,બંને બાજુ $y$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,આપણને $\frac{dx}{dy} = \frac{1}{\sqrt{1 + 9y^2}}$ મળે છે.
વ્યસ્ત લેતા,$\frac{dy}{dx} = \sqrt{1 + 9y^2}$ મળે.
હવે,ચેઈન રૂલનો ઉપયોગ કરીને $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{d}{dx}(\sqrt{1 + 9y^2}) = \frac{1}{2\sqrt{1 + 9y^2}} \cdot (18y) \cdot \frac{dy}{dx}$ મળે છે.
$\frac{dy}{dx} = \sqrt{1 + 9y^2}$ ની કિંમત મૂકતા,$\frac{d^2y}{dx^2} = \frac{9y}{\sqrt{1 + 9y^2}} \cdot \sqrt{1 + 9y^2} = 9y$ મળે.
$\frac{d^2y}{dx^2} = 9y$ ની સરખામણી $\frac{d^2y}{dx^2} = ay$ સાથે કરતા,$a = 9$ મળે છે.
271
MediumMCQ
જો $U_n$ $(n=1,2)$ એ $U(x) = \frac{Lx+M}{x^2-2Bx+C}$ ($L, M, B, C$ અચળાંકો છે) નું $n^{\text{th}}$ વિકલન દર્શાવતું હોય,તો સમીકરણ $PU_2 + QU_1 + RU = 0$ કોના માટે સાચું છે?
A
$P=x^2-2B, Q=2x, R=3x$
B
$P=x^2-2Bx+C, Q=4(x-B), R=2$
C
$P=2x, Q=2B, R=2$
D
$P=x^2, Q=x, R=3$

Solution

(B) આપેલ છે કે $U(x) = \frac{Lx+M}{x^2-2Bx+C}$.
તેને ફરીથી ગોઠવતા,$U(x)(x^2-2Bx+C) = Lx+M$ મળે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં ગુણાકારના નિયમનો ઉપયોગ કરીને વિકલન કરતા:
$U_1(x^2-2Bx+C) + U(2x-2B) = L$.
ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$U_2(x^2-2Bx+C) + U_1(2x-2B) + U_1(2x-2B) + U(2) = 0$.
પદને સરળ બનાવતા:
$U_2(x^2-2Bx+C) + U_1(4x-4B) + 2U = 0$.
આને $PU_2 + QU_1 + RU = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$P = x^2-2Bx+C$,$Q = 4(x-B)$,અને $R = 2$.
272
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x) = x^{3} + x^{2}f^{\prime}(1) + 2x f^{\prime\prime}(2) + f^{\prime\prime\prime}(3)$,જ્યાં $x \in R$. તો $f^{\prime}(5)$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$ \frac{62}{5} $
B
$ \frac{657}{5} $
C
$ \frac{2}{5} $
D
$ \frac{117}{5} $

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = x^{3} + x^{2}f^{\prime}(1) + 2x f^{\prime\prime}(2) + f^{\prime\prime\prime}(3)$.
પ્રથમ વિકલન: $f^{\prime}(x) = 3x^{2} + 2x f^{\prime}(1) + 2f^{\prime\prime}(2)$.
દ્વિતીય વિકલન: $f^{\prime\prime}(x) = 6x + 2f^{\prime}(1)$.
તૃતીય વિકલન: $f^{\prime\prime\prime}(x) = 6$.
હવે,અચળાંકોની કિંમત શોધીએ:
$f^{\prime\prime}(2) = 6(2) + 2f^{\prime}(1) = 12 + 2f^{\prime}(1)$.
$f^{\prime\prime\prime}(3) = 6$.
આ કિંમતોને $f^{\prime}(x)$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$f^{\prime}(x) = 3x^{2} + 2x f^{\prime}(1) + 2(12 + 2f^{\prime}(1)) = 3x^{2} + 2x f^{\prime}(1) + 24 + 4f^{\prime}(1)$.
$f^{\prime}(1)$ શોધવા માટે $x = 1$ મૂકતા:
$f^{\prime}(1) = 3(1)^{2} + 2(1)f^{\prime}(1) + 24 + 4f^{\prime}(1)$.
$f^{\prime}(1) = 3 + 2f^{\prime}(1) + 24 + 4f^{\prime}(1) = 27 + 6f^{\prime}(1)$.
$-5f^{\prime}(1) = 27 \implies f^{\prime}(1) = -\frac{27}{5}$.
હવે $f^{\prime}(1)$ ની કિંમત $f^{\prime}(x)$ માં મૂકતા:
$f^{\prime}(x) = 3x^{2} + 2x(-\frac{27}{5}) + 24 + 4(-\frac{27}{5}) = 3x^{2} - \frac{54}{5}x + 24 - \frac{108}{5} = 3x^{2} - \frac{54}{5}x + \frac{12}{5}$.
છેલ્લે,$f^{\prime}(5)$ ની ગણતરી કરતા:
$f^{\prime}(5) = 3(5)^{2} - \frac{54}{5}(5) + \frac{12}{5} = 75 - 54 + \frac{12}{5} = 21 + \frac{12}{5} = \frac{105 + 12}{5} = \frac{117}{5}$.
273
MediumMCQ
જો $e^y(x+1)=1$ હોય,તો $\frac{d^2y}{dx^2} - \left(\frac{dy}{dx}\right)^2 = $ . . . . . . .
A
$\frac{-1}{x+1}$
B
$e^x$
C
$\frac{1}{x+1}$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $e^y(x+1) = 1$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક (natural log) લેતા: $y + \ln(x+1) = 0 \implies y = -\ln(x+1)$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{dy}{dx} = -\frac{1}{x+1} = -(x+1)^{-1}$.
ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{d^2y}{dx^2} = -(-1)(x+1)^{-2} = \frac{1}{(x+1)^2} = \left(\frac{1}{x+1}\right)^2$.
હવે,પદાવલિની ગણતરી કરતા: $\frac{d^2y}{dx^2} - \left(\frac{dy}{dx}\right)^2 = \left(\frac{1}{x+1}\right)^2 - \left(-\frac{1}{x+1}\right)^2 = \frac{1}{(x+1)^2} - \frac{1}{(x+1)^2} = 0$.

Continuity and Differentiation — Higher order derivatives · Frequently Asked Questions

1Are these Continuity and Differentiation questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Continuity and Differentiation Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.